On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📄 امکان‌ناپذیری سوسیالیسم؛ مسئله‌ی محاسبه‌ی اقتصادی از نگاه میزس (بخش یکم)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در این رابطه لودویگ فن میزِس در کتاب کنش انسانی توضیح می‌دهد که اطلاعات تکنولوژیک، تنها اطلاعات مورد نیاز فرد کنشگر در امر تولید نیستند. این اطلاعات فقط زمانی کافی خواهند بود که تمام عوامل تولید، اعم از مادی و انسانی، یا کاملاً جانشین هم باشند و یا کاملاً تخصصی. در حالت اول هیچ تفاوتی میان عوامل تولید نیست؛ برای تولید هر کالایی، همه‌ی عوامل تولید به یک اندازه مناسب‌اند؛ چنانکه گویی تنها یک نوع عامل تولید در دسترس فرد است. در حالت دوم، هر یک از عوامل تولید، فقط و فقط برای تولید یک کالای مشخص قابل استفاده‌اند؛ لذا برای تولید هر کالایی، تنها یک عامل تولید مناسب وجود دارد.

❃ در هیچ‌کدام از دوحالت مذکور، فرد کنشگر برای دستیابی به هدف خود، مجبور به انتخاب از میان ابزارهای مختلف نیست؛ برای هر هدفی(تولید هر کالایی)، فقط یک نوع ابزار مناسب(عامل تولید مناسب) پیش روی فرد است. ولی در جهانی که ما در آن زندگی می‌کنیم، هیچ یک از این دو شرط برقرار نیستند؛ عوامل تولید از یک سو کم و بیش قابل جایگزینی‌اند و از سوی دیگر کم‌و‌بیش تخصصی؛ هر عامل تولید، برای تولید برخی کالاها کاملاً مناسب است، برای تولید برخی کالاها نسبتاً مناسب است و برای تولید برخی دیگر از کالاها اصلاً مناسب نیست. بنابر این فردِ کنشگر باید هر کدام از این عوامل تولید را در جایی و به‌گونه‌ای به‌کار گیرد که بهترین خدمات را ارائه کنند. در چنین انتخاب‌هایی نمی‌توان صرفاً بر محاسبات فنی تکیه کرد.

❃ فرض کنید فرد کنشگر می‌خواهد بر عرض یک رودخانه پُلی بسازد؛ دانش فنی موجود می‌تواند به این سوال پاسخ دهد که پل را با چه مواد خام و به چه روشی باید ساخت که هم کل عرض رودخانه را پوشش دهد و هم بتواند وزن مشخصی را تحمل کند؛ ولی پاسخگویی به این پرسش که «آیا می‌توان عوامل تولید مورد نیاز برای ساخت پل را صرف نیازهایی کرد که برای فرد ارجحیت بیشتری دارند یا نه؟» از دانش تکنولوژیک ساخته نیست؛ زیرا پاسخ به پرسش دوم مبتنی بر ترجیحات فرد(ارزش‌های ذهنی) است که در محاسبات تکنولوژیک جایی ندارند بلکه یک محاسبه اقتصادی است.

❃ ارزش‌گذاری نهاده‌ها و محصولات در یک فرآیند تولید، با اولویت‌بندی آن‌ها انجام می‌گیرد نه با نسبت دادن یک عدد به هریک از آن‌ها؛ بنابر این انجام محاسبات عددی بر مبنای ارزش‌گذاری ذهنی ممکن نیست؛ به همین دلیل محاسبه‌ی اقتصادی بر مبنای ارزش‌گذاری ذهنی به ویژه در اقتصادهای بزرگ با فرآیندهای پیچیده و زمان‌بر تولید با ابهامات فراوان همراه خواهد بود. لذا ارزش‌گذاری ذهنی، ابزار مناسبی برای محاسبه اقتصادی در جوامع بزرگ نیست. ولی میزس استدلال می‌کند که همین ارزش‌گذاری ذهنی افراد، در یک اقتصاد مبتنی بر بازار آزاد، در «قیمت‌ها» عینیت یافته و محاسبه عددی را برای افراد ممکن می‌سازند.

#میزس #کنش_انسانی #کنش
#محاسبه‌ی_اقتصادی #اقتصاد
#امکان‌ناپذیری_سوسیالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 غیبت ملّیت ایرانی در روشنفکری ایران | ✍ استاد جواد طباطبایی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ... از نیم‌سده‌ی پیش، تجدید بحث در اخلاق و سیاست، در غیاب نظریه‌پردازان اخلاق و سیاست، ذیل روشنفکری ایدئولوژیک ممکن شد که نه اخلاق بود و نه سیاست! از آمیختن سیاست در اخلاق، عرفان و فلسفه‌ی اخلاق در ایدئولوژی قدرت بدیهی است که نه اخلاق دوران جدید تدوین می‌شد و نه سیاستی سازگار با الزامات زمانه.

این‌که آموزگاران اخلاق امروزی -با گذشتن از هفت شهر «عشق»- همان اهل ایدئولوژی دیگر هستند، نشانی از این تعطیل مضاعف اخلاق و سیاست در ایدئولوژی قدرتی دارد که آل‌احمدها و علی شریعتی‌ها در جهل به سیاست و بی‌اعتنایی به اخلاق از آمیختن ایدئولوژی «آن‌ها» و اخلاق «ما» در هیأت «تُرک‌جوشی نیم‌خام» فراهم آورده بودند که آینده‌ای درخشان داشت و از دهه‌ای پیش همه‌ی خواص آن در حال آمدن از قوه به فعل است.

❃ سیاست به مناسبات شهروندانه نظر دارد و بدیهی است که شهروند، بیشتر از آن‌که در پی ایدئولوژی قدرت باشد، حقوقی دارد: اخلاق سکوتِ درباره‌ی حقوق و ایدئولوژی قربانی‌کردن حقوق در مسلخ قدرت است.

❃ در نیم‌سده‌ی گذشته، نخستین گام روشنفکری معطوف به ایدئولوژی قدرت تسویه‌حساب با نظریه‌های حقوق‌شهروندی بود. به خلاف اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی، که حقوق را در کانون مطالبات قرار می‌داد، دو جریان اخلاق‌مدار و قدرت‌مدار روشنفکری‌دینی ایران، از آغاز، به دو صورت متفاوت، بی‌خبران از اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی بوده‌اند.

❃ جای شگفتی نیست که آل‌احمد هوادار «شیخ شهید» بود، اما درباره‌ی آخوند خراسانی و مکتب او هیچ نمی‌دانست زیرا با شعبده‌بازی می‌شد از سخنان مبهم شیخ درباره‌ی قدرت سیاسی سوء‌ِ استفاده‌ی ایدئولوژیک کرد، اما چنین سوءِ استفاده‌ای از دفاع صریح آخوند از حقوق مردم ممکن نبود.

❃ در نیم‌سده‌ی گذشته، روشنفکری در دفاع از حقوق، هیچ نگفته است، مگر این که این دفاع آبی به آسیاب ایدئولوژی بریزد آل‌احمد نمونه‌ی بارز چنین رویکردی است و جای شگفتی نیست که روشنفکری، به‌عنوان ریزه‌خوارِ خوانِ آن پدر روشنفکری، هنوز از سرِ خوانی که او در برابر روشنفکری ایدئولوژیک پهن کرده بود بلند نشده است.

❃ به خلاف آنچه بر حسب معمول گفته می‌شود، آن‌چه در روشنفکری ایرانی جایی ندارد «ملّیت ایرانی» است که مدعیان چون نمی‌دانند چیست آن را «ملّی‌گرایی» می‌خوانند.

❃ ایران نه در آیینه «خویشتنِ بازگشت‌به‌خویشتن»، نه در «خودِ آن چه خود داشت» دیده نمی‌شد، هم‌چنان‌که درد آن نیز «غرب‌زدگی» آن نبود که بتوان در صومعه ای در «راهی که از دل آسیا می‌گذشت» بتوان آن را درمان کرد. همه‌ی این ایدئولوژی‌ها، خود، دردهایی بودند که از درمان طبیبان مدعی بر کالبد ایران وارد شد.

❃ اما این همه طبیبان مدعی، این مایه سوداگری سررشته داشتند که دردهای ناشناخته‌ی خود را به‌عنوان درمان‌هایی در بازار مکاره‌ی اخلاق و قناعت و معنویت برای «خواب کردن» -به گفته‌ی ابوالفضل بیهقی- مردمان این سرزمین عرضه کنند و شگفتا که مشتریانی نیز پیدا کردند!

❃ تعبیر درد و درمان را همچون استعاره‌ای به کار می‌گیریم وگرنه به قول سعدی «زیرِ جامه‌ی ایران تنی نمانده» که بتوان از رنجوری آن سخن گفت.
دیر نباشد که اگر «بادی در آن افتد ببرد» و این را اگر در بیراهه‌ی «راه اصیل آسیایی که از همان آغاز محتوم به شکست بود»، نفهمیده بودیم، باید با ندای «چهل‌تکه»گی می‌فهمیدیم و اگر نفهمیدیم، دلیل این است که هلاهل ایدئولوژی در همه‌ی کالبد رسوخ کرده و درد از درمان گذشته بود.

#روشنفکری_ایرانی
#جواد_طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | بهترین راهنمای کاهش وزن در تاریخ!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ کارل مارکس، در نیمه‌ی نخست سده بیستم او را با اثر سترگش «سرمایه» به یاد می‌آوردند؛ امروز در نیمه‌ی نخست سده‌ بیست‌ویکم اندیشه‌ی او را بهترین راهنمای کاهش وزن در تاریخ می‌دانند. چنان‌که در ونزوئلا، کعبه آمال نظریه‌پردازان مارکسیست و روشنفکران نوسوسیالیست، مردم هرچه به دست‌شان رسیده خورده‌اند و با این حال کل کشور به ‌طور متوسط ۹-۷ کیلو وزن کم کرده است. در بزرگ‌ترین رژیم غذایی تاریخ، که به «هولودومور» معروف است، تحت نظارت استالین، بیش از ۱۰ میلیون نفر در اوکراین از گرسنگی جان سپردند. نتیجه‌ی مارکسیسم در چین رژیم غذایی ریشه‌ی گیاهان و علف‌خواری بود. هرچند این رژیم در کنار دیگر دستاوردهای نظام کمونیستی بیش از ۶۵ میلیون نفر در چین قربانی گرفت ولی هیچ‌یک از این ۶۵ میلیون نفر کوچک‌ترین مشکلی با اضافه‌وزن نداشت.

❃ حقیقتاً هیچ اندیشمندی در تاریخ بدین حد روی کاهش وزن آدمیان اثر نگذاشته و احتمالاً نخواهد گذاشت. اتکینز(Atkins) در خواب هم چنین موفقیتی را تصور نمی‌کند. امروز می‌دانیم که مهم‌ترین نتیجه‌ی سرمایه‌داری، نه جدال طبقاتی بلکه فربه شدن انسان‌هاست. پس شاید راهنمای لاغری مارکس بیش از هر زمان دیگری لازم باشد.

❃ بگذریم که به سیاق همیشگی، مارکسیسم برخلاف ظواهر و ادعا هیچ ربطی به مردمان عادی کوچه و بازار و کارگر و بقال ندارد و صرفاً برای زندگی ایشان برنامه‌هایی در نظر دارد. طرفدارانش، گذشته از مقالات انبوه و بی‌سروته آکادمیک که به واسطه‌اش در ژورنال‌ها نان به یکدیگر قرض می‌دهند، حتی در روزنامه‌ها و مجلات پرتیراژ هم خلق را آدم حساب نیاورده و فقط طبقه تحصیل‌کرده را مخاطب قرار می‌دهند. این موضوع اتفاق جدیدی نیست. از جمله طنزهای تاریخ این است که لنین، از روزهای زندگی در سوئیس گرفته تا زمان مرگ، در تمام عمرش با هیچ کارگری صحبت نکرد و به هیچ محله‌ی کارگرنشینی پا نگذاشت. به گواه تاریخ مردمان عادی، کارگران و کارمندان و پیشه‌وران هیچ‌وقت چیزی جز ابزار و ملعبه اندیشمندان و سیاستمداران مارکسیست نبوده و نیستند.

← متن کامل مقاله را این‌جا بخوانید:
https://telegra.ph/بهترین-راهنمای-کاهش-وزن-در-تاریخ-12-22
⏳ آشنایی با مکاتب اقتصادی:
بخش نهم: کاپیتالیسم، سرمایه‌گرایی
➣ @Notes_On_Liberty
✬ آشنایی با مکاتب اقتصادی (بخش نهم)

➣ @Notes_On_Liberty

📃 کاپیتالیسم، سرمایه‌گرایی، سرمایه‌محوری، سرمایه‌داری | Capitalism

❃ اصطلاح «کاپیتال» مأخوذ از ریشه‌ی لاتینی کاپیتلیوم است. پیشوند "caput" به‌معنای "سر" و در زبان اقتصاد به‌معنای سرمایه به‌کار می‌رود. پول، از آن جهت که سود و بهره به دنبال دارد، در اقتصاد، سرمایه‌ی مالی به‌شمار می‌رود. سرمایه‌محوری یک نظام فکری است که بر سرمایه‌زایی تاکید دارد و سرمایه‌زایی ممکن نیست مگر از راه رقابت و نوآوری. در این نظام اقشار ضعیف‌تر جامعه بیشترین سود را خواهند برد.

❃ برای اینکه بتوانیم به تعریف دقیقی از سرمایه‌محوری برسیم، تبیین این مسئله ضروری است، که ما کنش اقتصادی را کنشی مبتنی بر سود و تحقق سود با بهره‌گیری از فرصت‌های تجاری و به عبارت دیگر امکان‌پذیری فرصت‌های صلح‌آمیز بدانیم. سرمایه‌داری نظامی اجتماعی است که در آن ابزار تولید، توزیع و مبادله به‌طور کامل و اساسی در مالکیت خصوصی افراد است.

❃ کاپیتالیسم در بریتانیای سده هجدهم توسعه یافت و بعدها به شمال غربی اروپا و آمریکای شمالی راه یافت. این مسئله همراه و همزمان با انقلاب صنعتی بود. دو نوع نظریه درباره‌ی پیدایش سرمایه‌گرایی وجود دارد. یکی اینکه سرمایه‌داری زاییده‌ی اختراعات مکانیکی سده هجدهم است که مایه‌ی افزایش شتابان قدرت تولید کارخانه‌ها و جستجو برای بازارهای جدید جهت فروش کالاهای تولید شده و در نتیجه مایه‌ی گسترش بازرگانی و بازار مالی شد. نظریه‌ی دوم که بیشتر به حقیقت نزدیک‌تر است این است که پیدایش سرمای‌هداری تجاری و مالی بر سرمایه‌داری صنعتی تقدم داشته است.

➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty

← اصول نظام کاپیتالیسم:

✓ لیبرالیسم اقتصادی: لیبرالیسم اقتصادی -که شرح آن در بخش چهارم آمد- مهم‌ترین اصل فکری و فلسفی نظام سرمایه‌گراست. این اصل نخست توسط اقتصاددانان فیزیوکرات و سپس کلاسیک، مورد تأکید قرار گرفت. در تعریف کلّی، لیبرالیسم به‌معنی باو به ارزش آزادی فردی است که از دو اصل اصالت فرد و آزادی فردی تشکیل می‌شود. در این نظام، افراد آزاد هستند روشی را جهت بهره‌برداری از منابع موجود برگزینند؛ چون هر کس بهتر از دیگران، توانایی داورب درباره‌ی منافع خویش را دارد. همچنین محور اصلی هر اجتماع خود فرد است و فرد و منافع او بر اجتماع تقدم دارد.

✓ رقابت: اهمیت این اصل در نظام اقتصاد سرمایه‌داری به حدی است که این نظام را نظام رقابتی نیز می‌نامند. اگرچه به‌دلیل ارتباط نزدیک اصل رقابت با لیبرالیسم می‌توان آن را از مبانی فکری نظام سرمایه‌محور نیز به شمار آورد، ولی به‌دلیل تعیین قیمت در بازار رقابتی در سطحی که سود متعارف را تأمین می‌کند، این اصل در درجه اول از اصول نظام به حساب می‌آید. بازار رقابت کامل بازاری است که در آن تعداد تولیدکنندگان و فروشندگان کالاهای همگن، بی‌شمار و سهم هر یک از خریدار و فروشنده از بازار اندک است.

✓ سازوکار بازار و تعادل اقتصادی: براساس این اصل، سازوکار خودکار بازار به‌عنوان تنها عامل ایجادکننده‌ی تعادل و تنظیم‌کننده‌ی عرضه و تقاضا در سطح تعادل است و هرگونه مداخله‌ی دولت در فعالیت‌های اقتصادی، مخالف با نظم طبیعی و تعادل خودکار است. به‌عبارت دیگر اگر تقاضا در بازار، برای کالا بیشتر از تولید باشد، قیمت کالای مورد نظر افزایش خواهد یافت و اگر عرضه بیش از تقاضا باشد، مقداری از آن کالا فروش نرفته و تولید کننده وادار به کاهش قیمت کالای خود خواهد شد. لذا تغییر در قیمت‌ها، سبب افزایش یا کاهش کالای عرضه شده به بازار می‌شود؛ تا تعادل بین عرضه و تقاضا به‌وجود آید. این عملیات باید به‌طور طبیعی و بدون دخالت دولت انجام گیرد، تا بازار همیشه در تعادل باشد.

✓ انگیزه سود: بر اساس این انگیزه، هر فرد در جامعه می‌کوشد تا منافع شخصیِ خود را به حداکثر برساند و بدین منظور، سرمایه‌ی خود را به بهترین وجه به کار می‌برد، بدون آن‌که متوجه باشد این کارِ او برای جامعه نیز مفید است. بنابراین در یک اقتصاد آزاد، تأمین منافع شخصی از راه «دست نامرئی» به تأمین منافع اجتماعی می‌انجامد و در نتیجه، رفاه اقتصادی برای جامعه تأمین می‌شود.

✓ آزادی انتخاب شغل.

#تاریخ_اندیشه‌های_اقتصادی
#مکاتب_اقتصادی #اقتصاد
#لیبرالیسم_اقتصادی #علم_اقتصاد
#رقابت #نوآوری #سرمایه‌داری
#سرمایه‌گرایی #سرمایه‌زایی
#سرمایه‌محوری #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 سرمایه‌زایی یا سرمایه‌خواری، مسئله این است. | ✍ دکتر علی سعدوندی

➣ @Notes_On_Liberty

❃چه بسا نزاع‌های بی‌حاصلی که بر سر معانی متفاوت از یک مشترک لفظی ایجاد شده است. و چه تباهی‌ها که از این نزاع‌ها پدید نیامده است. در اقتصاد هم مانند هر عرصه‌ی دیگری مشترک لفظی ممکن است مشکل‌زا شود.

❃ کشوری را در نظر بگیرید که نظام اقتصادی حاکم، پشتیبان نوآوری و خلاقیت است. ایجاد ارزش را ارج می‌نهد و کارآفرینان را برعرش می‌نشاند. در چنین مدینه‌ی فاضله‌ای حقوق مالکیت محترم است چون سود شخصی در امتداد سود اجتماع قرار دارد. ثروت بیشتر معادل خدمت بیشتر به همگان است. هر نوع اجحاف به سایر انسان‌ها محکوم است و مبادلات از موضع برابر و با آزادی کامل صورت می‌گیرد. انتفاع از ثروت ملّی ممکن نیست مگر آنکه ارزش افزوده داشته و حق عموم پرداخت شود. تعرض به محیط‌زیست از برزگترین خبط‌هاست. در این کشور «نظام سرمایه‌زایی» حاکم است.

❃ کشور دیگری را در نظر بگیرد که آشوب حکم‌فرماست. تک‌تک افراد جامعه به‌دنبال تصاحب ثروت بدون تلاش و کوشش‌اند. تعدی به حقوقِ غیر، شایع است. درحالی‌که نوآوران در نظر عامه، خوار و حقیر انگاشته می‌شوند، کپی‌سازان و دغل‌بازان و زرنگان بر صدر می‌نشینند. ثروت نماد چپاول، دست‌اندازی به مال و جان دیگران و یا تخریب محیط‌زیست است. طبیعی است که منشاء ثروت، جور و ستم بوده و از اعتبار در میان عامه برخوردار نیست. در چنین جامعه‌ای سخن از حقوق مالکیت مضحک به نظر می‌رسد. بیایید نظام این کشور دوم را «سرمایه‌خواری» بنامیم.

❃ پس در کشور نخست سرمایه ممدوح است و در کشور دوم مذموم. لفظ سرمایه در این دو کشور مشترکِ لفظی است درحالی‌که مفهوم آن کاملاً متضاد است. مالکیت فردی و انباشت سرمایه در کشور اول ترغیب می‌شود و در کشور دوم تحذیر. سرمایه‌داری، لفظ مشترکی است که در سرزمین نخست به سرمایه‌زایی اطلاق می‌شود و در سرزمین دیگر سرمایه‌خواری از آن فهمیده می‌شود.

❃ پسوند "ایسم" در زبان انگلوساکسونی به معنای "اصالت" است. در ترجمه‌ی واژه‌ی کاپیتالسم مترجمان محترم به بیراهه رفته‌اند و از «اصالت سرمایه» به «اصالتِ داشتنِ سرمایه» رسیده پس «سرمایه‌داری» را معادل کاپیتالیسم گرفته‌اند. در حقیقت کاپیتالیسم به مفهوم «اصالت تشکیل سرمایه» یا «اصالت زایش سرمایه» است. پس «سرمایه‌زایی» واژه‌ی مناسبی برای کاپیتالیسم است.

❃ و اما واژه‌ی سرمایه‌داری که در کشور ما به آزادی تعدی به حقوق دیگران و تخریب محیط زیست و انباشت ثروت از هر روش مشروع و نامشروع اطلاق شده در واقع «سرمایه‌خواری» است و شاید بتوان آن را جایگزین مناسبی برای واژه رانت‌خواری یا Rent-seeking دانست.

❃ در کشوری که در طول نیم قرن گذشته حتی یک روز «سرمایه زایی» را نچشیده و از موهبات آن برخوردار نبوده بديهى است که خلط معنا رخ دهد. به امید ریشه‌کنی سرمایه‌خواری و اعتلای سرمایه‌زایی.

#کاپیتالیسم #اقتصاد_آزاد
#اقتصاد #سرمایه‌داری
#سرمایه‌خواری
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | «نه» به لیبرالیسم، «آری» به فلاکت! (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ شاپور بختیار احتمالاً تنها نخست‌وزیر ایران بود که آشکارا گفت من لیبرال نیستم و برای این کشور یک الگوی اقتصاد مختلط (mixed economy) را صلاح می‌دانم. دیگران به روشنیِ او سخن نگفتند. شاید به این دلیل که اصولاً بسیاری از آن‌ها حتّی معنی این اصطلاحات را به‌درستی نمی‌دانستند. با این حال، «نه» به لیبرالیسم، ویژگی بارز و غیرقابل انکار سیاست‌گذاران اقتصادی ایران و سرتاسر جهان در سده‌ی گذشته بوده است.

❃ از زمان کمون پاریس در سده‌ی نوزدهم، هراس از انقلاب کارگری به تدریج همه‌ی دولت‌مردان جهان را وادار کرد تا قدم به قدم از لیبرالیسم عقب‌نشینی کنند و کمابیش به دولت‌های رفاه تبدیل شوند. کتاب‌های درسی دانشگاهی تغییر کردند تا نقش «بازتوزیع ثروت در جامعه» و «ارائه‌ی کالای عمومی» را به پررنگ‌ترین نقش‌های دولت تبدیل کنند. قوانین تغییر کردند تا سازمان‌هایی رسمی مانند «سازمان برنامه و بودجه» و «وزارت رفاه» و... شکل بگیرند؛ سازمان‌هایی که در فلسفه‌ی لیبرالیسم کلاسیک هیچ جایگاه و توجیهی نداشتند.

❃ گفتمان چپ اصرار دارد که از دهه‌ی ۱۹۸۰ این روند معکوس شده و دولت‌های موسوم به «نئولیبرال» به تدریج هرچه را که در دهه‌های پیش داده بودند، بازپس‌می‌گیرند. این واقعیت ندارد. مخارج دولت‌ها پیوسته در حال افزایش بوده است. دولت‌ها همواره اندازه و اثرگذاری خود در اقتصاد را افزایش داده‌اند و از این منظر هیچ تفاوت محرزی میان آن‌ها نیست.

❃ آب شور سوسیالیسم، جامعه را تشنه‌تر می‌کند. شهروندانی که امتیازات رفاهی دولت را حقّ مسلّم خود بدانند، با گذر زمان امتیازات بیشتری خواهند خواست. و کم‌کم این واقعیت فراموش می‌شود که دولت به خزانه‌ی غیب وصل نیست. دولت هرچه دارد را از شهروندان گرفته: یا مالیات، یا بدهی که باید در آینده با مالیات‌های بیشتر بازپرداخت شود. مالیات، انگیزه‌ی فعالیت اقتصادی را سست می‌کند و تولیدکنندگان ثروت را از تولید ثروت بیشتر بازمی‌دارد. این واقعیت را فردوسی هزارسال پیش می دانست امّا طاعون فکری فرانسوی آن را برنمی‌تابد:

سرِ تخت شاهی بپیچد سه کار
نخستین ز بیدادگر شهریار

دگر آنک بی‌سود را برکشد
ز مرد هنرمند سر درکشد

سه دیگر که با گنج خویشی کند
به دینار کوشد که بیشی کند

«به دینار بیشی کردن» یعنی افزودن افراطی مالیات‌ها و تقلّب در انتشار پول. فرقی نمی‌کند با چه هدفی؛ خواه انباشت ثروت شخصی، خواه فراهم کردن سازوبرگ لشکر و خواه ارائه‌ی امتیازات رفاهی به سوسیالیست‌های معترض. و منظور از «بی‌سود را برکشیدن» و «از مرد هنرمند [صنعتگر] سرکشیدن» هم که نیاز به توضیح ندارد.

➣ @Notes_On_Liberty
📄 | «نه» به لیبرالیسم، «آری» به فلاکت! (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ سنگِ بنای سوسیالیسم فرانسوی شلوغ کردن خیابان‌هاست؛ و فریاد کشیدن تخیّلات شاعرانه‌ی غیرقابل تحقّق، به جای یافتن چاره‌ای امکان‌پذیر برای واقعیات تلخ روی زمین.

❃ «نه» به لیبرالیسم سی‌صد سال پیش، از کافه‌های پاریس آغاز شد و طعم تلخ میوه‌هایش جهان را در نَوَردید: کمونیسم و دولت رفاه، دولت‌های مسلّط به بازار و مجهّز به ابزارهای قانونی محدود کردن آزادی، اقتصادهای باتلاقی و حبابی، علم اقتصاد ناتوان از تبیین واقعیات، بالیدن انسان‌هایی بی‌مسئولیت که مسئول همه چیز را دولت می‌دانند و جز به خیابان آمدن و مطالبه‌ی رفاه بیشتر مسئولیتی برای خود نمی‌شناسند و...

❃ جامعه‌ای که به لیبرالیسم نه می‌گوید، سنگین‌ترین هزینه‌ها را می‌پردازد و از عواید بی‌بهره می‌ماند. یک مثال کوچک نرخ دستمزد کارگران ایرانی است که هم‌اکنون از همه‌جای جهان پایین‌تر است. در یک نظام لیبرال چنین موقعیتی یکی از ممتازترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری است. اگر به لیبرالیسم نه نمی‌گفتیم و با واقعیات سر ستیز نداشتیم، امروز سیل سرمایه‌های جهانی راهی ایران بود و در عرض چند سال «یوز خاورمیانه» خاطره‌ی «ببرهای آسیا» را از یاد تاریخ می‌بُرد و افزایش تقاضای نیروی کار، شکاف بین دستمزدهای داخلی و خارجی را به‌زودی پر می‌کرد؛ بدون نیاز به دخالت و هزینه و سیاست‌گذاری دولت؛ و بدون واهمه از داغ شدن تنور نارضایتی‌های کارگری.

❃ «نه» به لیبرالیسم را باید کنار گذاشت، اگر فضای سیاسی ایران به رأی «آری» نیاز دارد. بر خلاف تصوّر رایج، رأی آری را کسانی می‌توانند بگیرند که دلیرانه سنّت بیمار پاریس را بشکنند و بیرق آزادسازی را بلند کنند. کسانی که بی‌محابا لیبرال‌بودن خود را اعلام کنند و بگویند به افسانه‌ی مردم فریب و بیماری مزمن اقتصاد مختلط(mixed economy) اعتقاد ندارند. و البته کسانی که حاضر باشند هزینه‌ی راستی و دلیری خود را بپذیرند.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#لیبرالیسم_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی
#آزادی_فردی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | چپ ایرانی و جنگ خانمان‌سوز!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مواضع گروه‌های مارکسیستی ایرانی در زمان حمله‌ی نظامی عراق به ایران یکسان نبود و انواعی از تحلیل‌ها و واکنش‌ها را می‌توان در آرشیو نوشته‌های آن‌ها یافت. برخی از آن‌ها دفاع از میهن را مجاز بر می‌شمردند، برخی پیشنهاد می‌دادند جنگ را رها کنیم و انقلاب کنیم و برخی از ترس اینکه «ناسیونالیست و ملّی‌گرا» نامیده شوند از دفاع از ایران پرهیز می‌کردند.

❃ در زمان محمدرضا شاه پهلوی نیز، آن هنگام که شاه با صدام درگیری پیدا کرد، برخی گروه‌های مارکسیستی به دفاع از صدام پرداختند چراکه صدام را «سوسیالیست» و شاه را نماینده‌ی «کاپیتالیسم» در منطقه می‌دانستند. به‌طور کلّی ایدئولوژی‌های جهان‌وطنی مانند مارکسیسم با میهن‌دوستی و تعلق خاطر به میهن در تعارض‌اند. این یک نکته است. نکته دیگر این است که برخی (مارکسیست و غیرمارکسیست) میهن‌هراسی دارند و حاضرند به هر پدیده‌ی بیگانه‌ای متوسل شوند تا از میهن خود انتقام بگیرند. ممکن است این عامل بیگانه شوروی باشد، آمریکا باشد، عراقِ صدام باشد. هدف آن‌ها ویران کردن میهن است.

✦ متن زیر و پیوندهایی که در ادامه می‌آید از مواضع برخی از گروه‌های مارکسیستی در زمان جنگ ایران و عراق است.

... آن ادعاهای پرطنین «مبارزه با شیطان بزرگ» و آنکه «در این جنگ ما با آمریکا روبروییم» و «دست آمریکا از آستین صدام بیرون آمده است» در واقعیت تماماً کذب و عوام‌فریبی بیش نیست. واقعیات کتمان‌ناپذیر مبرهن می‌دارد که ایران در جنگ کنونی و در خاورمیانه نه بر علیه امپریالیسم آمریکا و یا متحدین غربی-ژاپنی آن، که به همراه و در اتحاد سیاسی-عملی با آن‌ها بر علیه منافع امپریالیسم شوروی می‌جنگد.


https://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/10porsesh-jang-iran-eraq.pdf

https://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/che-kesani-az-jang_0.pdf

https://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/Dar-Astaneye-HaftominSal.pdf
📄 افسانه را دور بریزید، بازار شکست نمی‌خورد! | ✍ امیرحسین خالقی

➣ @Notes_On_Liberty


❃ یکی از مواردی که منتقدان اقتصاد بازار روی آن انگشت می‌گذارند این است که مدل تخیلی به نام رقابت کامل(با فرضیه‌هایی مانند تعداد زیاد فروشنده و خریدار در بازار، همگن بودن کالای مورد مبادله، هزینه‌ی ناچیز ورود و خروج از بازار و اطلاعات کامل فروشنده و خریدار) را در نظر می‌گیرند و بعد از آن‌جا که رقابت در دنیای واقعی با این الگوی خیالی آرمانی متفاوت است، نتیجه می‌گیرند که دولت باید مداخله کند تا کار بسامان شود!

❃ گوش اتریشی جماعت که از ابتدا هم به این حرف‌ها بدهکار نبود، فون هایک بزرگ زمانی گفته بود مدل رقابت کامل به‌دلیل اینکه بسیاری از ویژگی‌های دنیای واقعی (مانند نوآوری، تبلیغات و قیمت‌شکنی) را ندیده می‌گیرد اساساً رقابت به شمار نمی‌آید و انگیزه‌ای برای بهبود محصول و قیمت به وجود نمی‌آورد. ولی هم‌چنان مضمون «شکست بازار» از سرفصل‌های کتاب‌های رسمی اقتصاد است و به‌ویژه در مورد «عدم تقارن اطلاعات فروشنده و خریدار»(یعنی یکسان نبودن اطلاعات در مورد محصول در دو سوی عرضه و تقاضا) تاکید زیادی می‌شود.

❃ در مشهورترین فقره «عدم تقارن اطلاعات»(در مورد بازار خودروهای دست دوم) گفته می‌شد از آن‌جا که اغلب فروشنده اطلاعات بیشتری از خریدار دارد، پس می‌تواند او را به اشتباه بیندازد و به اصطلاح عوام جنس را به او بیندازد. همین جاهل بودن خریدار باعث می‌شود به تدریج فروشندگان صادق پای‌شان را از بازار بیرون بکشند و کار دست شیادان بیفتد (اگر بازار آن به‌طور کلی ورنیفتد). ولی می‌بینیم که این بازار هم‌چنان وجود دارد و کارایی خوبی هم نشان می‌دهد، راه‌هایی همچون ارائه‌ی ضمانت و سیاست‌هایی برای پس گرفتن کالا و وجه پرداختی و همچنین حضور ارزیابان مستقل برای حل این مشکل به وجود آمده است.

❃ ولی اجازه دهید ادعا کنیم این «عدم تقارن اطلاعات» نه تنها بد نیست، بلکه مبنای مبادله هم به‌شمار می‌آید. جامعه‌ی بشری بر اساس تقسیم کار شکل گرفته است، یعنی هر کس کاری خاص را انجام می‌دهد و در مورد کارش بیش از دیگران اطلاعات دارد و سپس محصول‌اش را با دیگران مبادله می‌کند و چیزی که به نظرش ارزش بیشتری دارد را به دست می‌آورد(عدم تقارن). اگر اطلاعات دو طرف کاملاً یکی باشد اساساً مبادله‌ای انجام نمی‌شود و بازاری شکل نمی‌گیرد. در واقع در "همه" بازارها عدم تقارن وجود دارد و منحصر به خودروهای دست دوم نیست؛ سازنده‌ی خانه از آن بیشتر اطلاعات دارد یا خریدار آن؟ مشتری گوشت بیشتر اطلاعات دارد یا دامدار؟ کدام مبادله را سراغ دارید که در آن با «عدم تقارن اطلاعات» روبه‌رو نباشیم؟ این‌ها نتیجه‌یِ طبیعیِ تقسیمِ کار در جامعه است.

❃ وانگهی یادمان نرود که رقابت پویاست و فروشنده‌ی ناصادق در مقابل صادق‌ترها دوام نمی‌آورد، رقابت بی‌صداقتی را از بین نمی‌برد، ولی آن را کیفر می‌دهد. خوش‌نامی و حسن شهرت بزرگترین سرمایه‌ی اهالی بازار است. پس برای «عدم تقارن اطلاعات» در بازار نباید نگران بود، مشکل جای دیگری است: دولت!

❃ در دولت است که «عدم تقارن اطلاعات» تبدیل به مصیبت می‌شود، شهروندان سر از کار سیاسیون در نمی‌آورند و آن‌ها هر کار که بخواهند از جنگ گرفته تا چپاول اموال دیگران را به صلاح‌دید خود و به بهانه‌ی «خیر عمومی» انجام می‌دهند؛ دموکراسی و رای دادن حتی در دموکراسی‌های پیشرو هم دردی را دوا نمی‌کند، در بازار بی‌صداقتی کیفر می‌بیند و در سیاست از لوازم کار است. اگر نگران «عدم تقارن اطلاعات» هستید، چاره‌اش سپردن کار به یک نهاد غارتگر نیست، باید به بازار اعتماد کنید.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#بازار_آزاد #آزادی_فردی
#نه_به_دخالت_دولت
#رقابت #تقسیم_کار #هایک
➣ @Notes_On_Liberty
📄 چرا سوسیالیسم محکوم به شکست است؟ (۱) | ✍ استیون هورویتز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ سوسیالیسم نه در تئوری و نه در عمل، کارآ نیست. سوسیالیسم شکست می‌خورد؛ چراکه انسانِ جایزالخطا، باید از حد و مرز دانش و توانایی خود آگاه باشد. اقتصاد‌ها به قدری پیچیده‌اند که هیچ کنترل مرکزی قادر به مهار و در بر گرفتن آن‌ها نیست، بلکه تنها در سایه‌‌یِ هماهنگیِ نامتمرکزِ ایجاد شده توسط بازار‌هاست که اقتصاد می‌تواند به‌خوبی عمل کند.

❃ سوسیالیسم به‌معنای مالکیت عمومی ابزارهای تولید است یعنی «مردم» مالک سرمایه شده و «بازارها و تولید برای مبادله» با «برنامه‌ریزی اقتصادی و تولید برای مصرف» جایگزین شوند. به‌جای اینکه مالکان خصوصیِ سرمایه به استثمار کار و هدر دادن منابع بپردازند، مالکیت عمومی این امکان را به «مردم» خواهد داد که چه چیز، چگونه تولید شود و بدین ترتیب بهره‌وری و ثروت بیشتری عاید ایشان گردد!

❃ هنگامی که دولت‌ها بازارها را با در اختیار گرفتن صنایع از بین بردند این مشکل که چه چیزی باید تولید شود بزرگ‌ترین مشکل بود. فرض کنید دولت بازار کفش را از بین ببرد و آن‌ها را مجانی در اختیار شهروندان قرار دهد. در این صورت دولت چگونه باید بفهمد که مردم چه نوع کفشی می‌خواهند؟ چه مدلی؟ چه رنگی؟ چه‌ اندازه‌ای؟ با استناد به دیگر صنایعی که دولت در اختیار گرفته(مانند آموزش) به این نتیجه می‌رسیم که دولت به تولید انواع محدودی کفش خواهد پرداخت که همگی شکل و شمایلی یکسان خواهند داشت، بدون اینکه توجهی به خواسته‌های مصرف‌کنندگان شود؛ چراکه دولت بیشتر به انگیزه‌های سیاسی توجه خواهد کرد تا خواسته‌های مصرف‌کنندگان. در بازار واقعی کفش که امروزه وجود دارد، رقابت، قیمت‌ها، سودها و زیان‌ها اطلاعات لازم را برای تولید نوع، رنگ و اندازه‌ کفش‌هایی که مصرف‌کنندگان خواهان آن‌ها هستند در اختیار تولید‌کنندگان می‌گذارد، به طوری که انواع متنوعی از کفش با اندازه، رنگ و اشکال مختلف تولید می‌شوند.

❃ آیا دولت هیچ‌گاه می‌توانست بفهمد که روزی مردم تمایل به خرید کفش‌های دوخته شده از پوست کروکدیل خواهند داشت؟ و اگر می‌توانست بفهمد چگونه روزی می‌توانست عدم تمایل مردم به خرید آن‌ها را -همچنان که اتفاق افتاد- بفهمد و دست از تولید آن‌ها بردارد؟

➣ @Notes_On_Liberty
📄 چرا سوسیالیسم محکوم به شکست است؟ (۲) | ✍ استیون هورویتز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مشکل بنیادی‌تر «چگونگیِ» تولید بود فرض کنید که یک دولت سوسیالیست می‌داند که باید پلی را بر روی یک رودخانه احداث کند این پل را باید از چه چیزی بسازند؟ آجر، چوب، فولاد یا پلاتین؟ فرض کنید هر چهار مورد فوق از لحاظ تکنولوژیک امکان‌پذیر باشد: کدام یک از این چهار روش، بهره‌ور‌ترین استفاده از منابع را ایجاب می‌کند؟ در غیاب قیمت‌های بازار هیچ راهی برای فهمیدن این مساله وجود ندارد. استفاده از پلاتین برای ساختن پل حماقت است؛ چراکه از «قیمت» آن در بازار آگاهیم و می‌دانیم که پلاتین استفاده‌های خیلی بهتری در ابعاد کوچک‌تر دارد. کارآفرین‌ها در اقتصاد سرمایه‌داری می‌توانند با استفاده از قیمت‌های بازار تخمینی از هزینه‌های تولید داشته باشند و با استفاده از سود‌ها و زیان‌ها تصمیم بگیرند که چه چیزی را چگونه تولید کنند.

❃ مشکلی که سوسیالیست‌ها هیچ گاه نتوانستند با آن کنار آیند این بود که کالاهای سرمایه‌ای(عوامل تولید)، نه یک کاربرد منحصربه‌فرد دارند و نه به گونه‌ای همگن هستند که قابل استفاده در تولید بی‌نهایت کالای مختلف باشند. کالاهای سرمایه‌ای تنها در چند مورد خاص استفاده دارند و چالش بنیادی بهره‌وری اقتصادی و تولید ثروت در این است که عقلایی‌ترین استفاده برای آن‌ها را کشف کند. در یک اقتصاد بازار، این کالاها می‌توانند در بازار مبادله شوند، قیمت‌ها به وجود می‌آیند و این امکان را فراهم می‌آورند که ارزش اقتصادی کالاها را بتوان مقایسه کرد و سود و زیان را محاسبه نمود. وقتی ما به خرید و فروش می‌پردازیم، در ضمن مبادله‌ی دانش خود در مورد این کالاها را نیز با ارزش‌گذاری که بر روی آن‌ها انجام می‌دهیم در اختیار دیگران می‌گذاریم تا با مشاهده‌ تغییرات قیمت‌ها از ارزش کالاها مطلع گردند. وقتی دولت‌ها رقابت را با ملی کردن عوامل تولید از بین می‌برند، در ضمن این کار امکان کشف راه‌های جدیدتر و بهتر انجام امور را نیز از بین می‌برند.

❃ فقط کافی است فکر کنیم که چگونه ویکی‌پدیا از جمع شدن ذره‌ذره‌ دانش نامتمرکز افراد با میلیون‌ها کاربر و میلیون‌ها ویراستار بدون داشتن یک برنامه‌ریزی متمرکز به وجود آمده است تا بفهمیم چرا برنامه‌ریزی متمرکز در سیستم‌های پیچیده با بار زیاد اطلاعات مانند اقتصاد شکست می‌خورد. هیچ فرد یا گروهی نمی‌توانست ویکی‌پدیا را به وجود آورد یا آن را این‌گونه به‌روز نگاه دارد. بازارها، مانند اینترنت، اکوسیستم‌های دانش‌اند که بر پایه‌ی رقابت شکل گرفته و رونق می‌یابند. بدون رقابت هیچ‌گاه نمی‌توانیم بفهمیم که مردم چه می‌خواهند و این کالاها چگونه باید تولید شوند.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #رقابت
#بازار_آزاد #لیبرالیسم_اقتصادی
#سوسیالیسم #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📄 اقتصاد کینزی چگونه فریب‌تان می‌دهد؟ | ✍ مورای روتبارد ✦ بخش نخست: نورافکنی به مغالطه‌های رایج کینزی‌ها ➣ @Notes_On_Liberty ← بیاییم این ادعا را دقیق‌تر بررسی کنیم: ۱- تورم، افزایش قیمت‌ها را نشان می‌دهد (دلیل افزایش قیمت‌ها افزایش پول بدون پشتوانه‌ای…
📄 اقتصاد کینزی چگونه فریب‌تان می‌دهد؟ | ✍ مورای روتبارد

✦ بخش دوم

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در مدل کینزی، دو عامل اصلی تعیین‌کننده‌ی درآمد یعنی تابع مصرف و سرمایه‌گذاری مستقل، باید تا رسیدن به سطح درآمد تعادلی ثابت باقی بمانند این متغیرها باید بتوانند حداقل برای دوره زمانی بسیار کوتاهی ثابت بمانند هسته‌ی اصلی سفسطه و استدلال غلط تئوری کینز در این است که این متغیرها نمی‌توانند به مدت کافی ثابت بمانند

❃ وقتی درآمد برابر ۱۰۰، مصرف برابر ۹۰، پس‌انداز برابر ۱۰ و سرمایه‌گذاری برابر ۱۰ باشد انتظار می‌رود که اقتصاد در تعادل باشد، زیرا انتظارات کلی بنگاه‌ها و عموم مردم تامین شده است یعنی در مجموع، هر دو گروه از این وضعیت راضی شده، پس درآمد در این وضعیت نباید گرایشی به تغییر داشته باشد، ولی متغیر‌های انباشته فقط در ریاضیات و نه در دنیای واقعی معنی و مفهوم دارند بنگاه‌ها تنها در مجموع می‌توانند آنچه را که انتظار دارند به دست آورند و این بدان معنی نیست که هر بنگاهی ضرورتا در موقعیت تعادلی قرار دارد.

❃ بنگاه‌ها عایدات خود را در سطح انباشته به دست نمی‌آورند. ممکن است وقتی تعدادی از بنگاه‌ها سودآوری دارند باقی بنگاه‌ها در حال جبران زیان‌های غیرمنتظره‌ی خود باشند ممکن است که در کل این ضرر‌ها و منافع، یکدیگر را خنثی کنند، ولی هر بنگاهی در نهایت بر اساس تجربیات ویژه‌ی خود به تعدیل فعالیت‌هایش می‌پردازد. چگونگی این تعدیلات از بنگاهی به بنگاه دیگر و از صنعتی به صنعت دیگر متفاوت است. در این شرایط، سطح سرمایه‌گذاری نمی‌تواند در ۱۰ باقی بماند و تابع مصرف نیز نمی‌تواند ثابت و بدون تغییر بماند، در نتیجه سطح درآمد قطعا تغییر خواهد کرد. اگرچه در مدل کینزی به هیچ‌وجه مطرح نشده که هر یک از این متغیر‌ها تا کجا و در چه جهتی تغییر می‌کنند.

❃ همچنین در تئوری کینزی مربوط به روند تعدیل حول سطح تعادلی، اگر سرمایه‌گذاری کل بیشتر از پس‌انداز کل باشد، انتظار داریم که سطح درآمدی در اقتصاد تا جایی که این دو دوباره با یکدیگر برابر شوند افزایش یابد. این در حالی است که در جریان گسترش اقتصاد عموماً توابع مصرف و پس‌انداز نمی‌توانند ثابت باقی بمانند. سود معمولاً به‌طور مساوی و به روش معمول و شناخته شده‌ای بین بنگاه‌ها توزیع نمی‌شوند و این واقعیت منجر به ایجاد تعدیلات و اصلاحات مختلفی خواهند شد که این اصلاحات خود می‌تواند مایه‌ی افزایش غیرقابل پیش‌بینی در حجم سرمایه‌گذاری شود همچنین به دلیل وجود سود، بسیاری از بنگاه‌های جدید وارد این مجموعه اقتصادی شده و در نتیجه سطح سرمایه‌گذاری را تغییر خواهند داد. به‌علاوه وقتی درآمد افزایش می‌یابد قطعاً توزیع آن نیز میان افراد مختلف جامعه تغییر می‌کند.

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 اقتصاد کینزی چگونه فریب‌تان می‌دهد؟ | ✍ مورای روتبارد

✦ بخش دوم

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مسئله‌ی مهم دیگر این است که در فروض تئوری کینزی، توزیع درآمد ثابت در نظر گرفته می‌شود. در نتیجه، هر تغییری در توزیع درآمد باعث ایجاد تغییرات زیاد و غیرقابل پیش‌بینی در تابع مصرف خواهد شد. از این گذشته، سطح دریافتی‌های سرمایه نیز در تعیین تابع مصرف نقش مهمی دارد بنابراین، از آن‌جا که دو عامل اصلی تعیین‌کننده‌ی سطح درآمد (تابع مصرف و میزان سرمایه‌گذاری)، نمی‌توانند ثابت باقی بمانند، پس نمی‌توانند هیچ سطح تعادلی از درآمد را حتی به‌طور تقریبی تعیین کنند هیچ نقطه نظری درباره این موضوع وجود ندارد که درآمد، در چه سطحی گرایش به تغییر و در چه سطحی گرایش به ثبات دارد. تنها چیزی که میتوان گفت این است که تغییرات پیچیده‌ای در متغیر‌ها، در جهات و با درجات نامشخصی، وجود خواهد داشت

❃ شکست مدل کینزی نتیجه‌ی مستقیم استفاده از مفاهیم مبهم و گمراه‌کننده مربوط به متغیر‌های انباشته است مصرف، تنها تابعی از درآمد نیست: بلکه به طور پیچیده‌ای به سطح درآمد گذشته، درآمد انتظاری، سیکل‌های تجاری، طول دوره زمانی مورد نظر، قیمت کالاها، دریافتی یا زیان دیدن سرمایه و تقاضای پول بستگی دارد.

❃ به‌علاوه، با تفکیک سیستم اقتصاد به تعدادی متغیر انباشته، فرض شده که این متغیر‌ها مستقل از یکدیگر هستند، به‌طور مستقلی تعیین می‌شوند و می‌توانند مستقلاً تغییر کنند در واقع وابستگی و ارتباط متقابل بین متغیر‌ها نادیده گرفته می‌شود ولی پس‌انداز مستقل از سرمایه‌گذاری تعیین نمی‌شود و بخش عمده پس‌اندازها، به خصوص پس‌انداز تجاری، با پیش‌بینی سرمایه‌گذاری آتی صورت می‌گیرند. در نتیجه هر نوع تغییری در انتظارات برای انجام یک سرمایه‌گذاری سودآور می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر تابع پس‌انداز و متعاقبا بر تابع مصرف بگذارد.

❃ سرمایه‌گذاری نیز تحت تاثیر سطوح درآمدی، درآمد انتظاری در آینده، مصرف انتظاری و جریان پس‌انداز است مثلاً یک کاهش در پس‌انداز به معنی کاهش در وجوه موجود برای سرمایه‌گذاری و در نتیجه کاهش در سرمایه‌گذاری است.

← مدل کینزی چیست؟
ادامه دارد...
#اقتصاد #اقتصاد_کینزی
#اقتصاد_آزاد #رتبارد
#سرمایه‌گذاری #پس‌انداز
➣ @Notes_On_Liberty
📄 تنها با یادآوری فاجعه است که می‌توان از تکرارش جلوگیری کرد! (به‌مناسبت سوم آذر، زادروز علی شریعتی) | ✍ امیرحسین خالقی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ امروز روز تولد علی شریعتی است که هنوز هم اقبال به او آن‌قدر هست که کسانی برای پیدا کردنِ راه‌حلِ وضعیت کنونی خواندن آثارش را توصیه کنند، بهترین توصیف از او را در نوشته‌ای از محمد قائد می‌شود پیدا کرد:

«... او مخلوطی بود به نسبت‌های دلخواه از هرآنچه به نظرش جالب می‌رسد: کنفوسیوس، سقراط، لوتر، چه گوارا، کامو، اسلام واقعی، اسلام تخیلی، کمونیسم موجود، سوسیالیسم تخیلی، مبارزات ضداستعماری در کشورهای شمال افریقا و البته دموکراسیِ لیبرال کشورهای اروپای غربی. شیوه‌ی کار او برای تهیه‌ی این معجونِ غریب، تازگی نداشت و در همان زمان کسانی نسخه کار را بلد بودند و به طرز حیرت‌آوری ساده بود، چنان ساده که شاید برخی خوانندگان بالای هجده سال متن سخنرانی‌های او حیرت کنند چرا تاکنون شخصاً دست به تهیه‌ی چنین معجونی نزده‌اند، شریعتی از صدر اسلام شروع می‌کرد اما ناگهان با چرخشی پرهیجان به اروپای غربی قرن ۲۰ام می‌جهید و در محله‌ی کارتیه لاتن پاریس و دانشگاه سوربن فرود می‌آمد: ابوذر نخستین سوسیالیست جهان بود؛ سوسیالیسم چیست؟ سوسیالیسم همان حرفی است که حزب‌های مترقی در فرانسه امروز می‌زنند.

پرتاب شدن از صدر اسلام به اروپای توسعه‌یافته‌یِ پس از جنگ جهانی دوم عصاره‌ی تاریخ به روایت شریعتی است... ضربه‌گیر این جهش و چسبِ پیونددهنده این دنیاهای سخت ناهمگن، مقداری تقابل مانوی و صفات متضاد در حیطه‌ی روانشناسی فردی و ادبیات است؛ آدم‌های خوب در برابر آدم‌های بد، آگاهان در برابر جهّال، بزرگوارها در برابر فرومایه‌ها؛ شریف‌ها در برابر شریرها. وقتی اسم آدم خوب را ابوذر سوسیالیست بگذاریم و آدم‌ها بد را قاسطین و مارقین بنامیم با موقعیت شبیه کمدی‌های سینمای صامت روبه‌روییم: آدم‌های خوب لباس سفید و آدم‌های بد لباس سیاه به تن دارند تا کار تشخیص شخصیت‌ها برای تماشاچی ساده شود... این روش می‌تواند روشی برای نمایش‌نامه‌نویسی در قالب‌های ابتدایی باشد، اما از نظر تحلیل تاریخی خدمت چندانی نمی‌کند.

برای محک‌زدن به استدلال و نشان‌دادن استحکام روش کارش شاید یک مورد مناقشه برانگیز از همه گویاتر باشد. آیت‌الله محمدهادی میلانی را با ژرژ گورویچ، جامعه‌شناس فرانسوی و استاد خودش در پاریس، مقایسه می‌کند و نتیجه می‌گیرد دومی از اولی به مراتب به تشیع نزدیک‌تر است. قابل پیش‌بینی است که چنین قیاس و چنین نتیجه‌ای نه تنها بحث برانگیزد، بلکه اسباب خشم و پرخاش شود... در سطحی عقلی و دور از احساسات، آیت‌الله مشهدی را می‌توان با اسقفی فرانسوی مقایسه کرد. در چنین قیاسی اولی از دومی کم نمی‌آورد، کار هر دو تن حفظ سنّت‌ها، تفسیر متن‌هایی که به آن‌ها به ارث رسیده و دفاع از وضع موجود است... خوب که نگاه کنیم شریعتی نظر می‌دهد حاشا آنچه با چشم خودتان می‌بینید تجلی اسلام ناب باشد، عصاره‌ی آن نوع اسلام در واقع همان حرفی است که در دانشگاه سوربن و کلاً در محافل روشنفکران تک‌رو پاریس می‌زنند، نه آنچه آیت‌الله میلانی می‌گوید.
این ادعا که وضع پیرامون ما اسلام نیست، بلکه وضع موجود در دوردست‌های اروپا اسلام است، فقط جعل و سفسطه نیست، نیرنگ آشکار و اغفال نوجوانان است.»

❃ انگار که آن گفته‌ی نغز را باید دوباره تکرار کرد؛ همین‌که در این‌جا و اکنون هنوز میان مایه‌ای چون او و البته امثال بازرگان به مراد برخی بدل می‌شوند و برخی سودای بازگشت به شریعتی را دارند، به واقع نامی جز گسستگی خرد یک ملّت ندارد.

#شریعتی #روشنفکرنمایی
#سوسیالیسم_دینی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | شریعتی؛ پرچمدار سوسیالیسم دینی!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ از علی شریعتی به‌عنوان یکی از پرچمداران «سوسیالیسم دینی» نام برده می‌شود. او در آثار خود با شمشیری «از رو بسته»، به جنگ نظام بازار یا سرمایه‌داری می‌رفت. کتاب «ابوذر» نخستین تلاش‌های او در رد نظام سرمایه‌داری را به تصویر می‌کشد.

❃ شریعتی در این کتاب با استناد به بخشی از آیه‌ی ۳۴ سوره‌ی توبه «کسانی که زر و سیم را گنجینه می‌کنند و آن را در راه خدا هزینه نمی‌کنند، ایشان را از عذابی دردناک خبر ده» یک باور ضدسرمایه‌داری را به ابوذر غفاری نسبت می‌دهد و از آن، به‌عنوان عامل اصلی اختلاف این صحابی پیامبر با حکمرانان زمان یاد می‌کند.

❃ آن دیدگاه این است که «ذخیره‌ی مال و ثروت مازاد بر نیازهای ضرور زندگی، غیرمشروع است»(!). شریعتی از این آیه نتیجه می‌گیرد که سرمایه‌داری در اسلام مورد نکوهش قرار گرفته و عذابی دردناک در انتظار ثروتمندان خواهد بود: «ای سرمایه‌داران، آنچه خدا به شما داده است را انفاق کنید... ای گروه اغنیا، خداوند بزرگ از سرمایه‌داری منع کرده است. آن روز ابوذر حمله‌ی خود را علیه سرمایه‌داران ادامه داد و آنان را به تقسیم ثروت بر توده مردم، دعوت کرد.
این تفسیر از آیه‌ی ۳۴ توبه البته چندان تفسیر معتبری در میان علمای شیعه نیست. شریعتی در تفسیری سوسیالیستی از این آیه تاکید می‌کرد: «کنز، معرب فارسی کلمه گنج است، یعنی سرمایه‌اندوزی. طلا و نقره، مظهر سرمایه‌داری است. انفاق از «نفق» به معنی حفره است که به باب افعال رفته، ضد و مخالف معنی اولیه‌اش را معنی می‌دهد، یعنی رفع و نفی حفره، و پیداست که اینجا مقصود حفره‌ای است که در جامعه بر اثر سرمایه‌داری کنز و استثمار اقتصادی به وجود می‌آید و مقصود، حفره طبقاتی است.(!) ناهمواری و ناهمانندی طبیعی سطح زندگی اجتماعی.»

❃ جایی دیگر در کتاب «ابوذر»، شریعتی با نقل حدیث نبوی «الناس مسلطون علی اموالهم» از آن معنای تسلطِ «جامعه» بر دارایی‌ها و ثروت‌ها را برداشت می‌کند. شریعتی نظر قاطبه‌ی علما در مورد این روایت را تحریف تاریخی دین جهت «توجیه مالکیت به لحاظ دینی» و «تقدیس مالکیت خصوصی» تفسیر می‌کرد.

❃ از نوع نگاه شریعتی به ابوذر روشن می‌شود که اندیشه‌ی سوسیالیسم جایگاه ویژه‌ای در نظام فکری او دارد. موضوعی که در آثار دیگر او نیز قابل مشاهده است. در کتاب «اسلام‌شناسی»، شریعتی بر علمی و قطعی بودنِ نظریه‌ی سرانجام تاریخ مارکس تاکید می‌کند. در کتاب «جهت‌گیری طبقاتی اسلام» او پا را از این فراتر می‌گذارد و می‌نویسد: «سوسیالیسم تنها به این خاطر مقبول نیست که در مسیر جبری تاریخ، پس از سرمایه‌داری، حتمی‌الوقوع است، بلکه به این خاطر است که انسان را از بندگی اقتصادی در نظام سرمایه‌داری و زندان مالکیت استثماری و منجلاب بورژوازی آزاد می‌کند و روح پست سودجویی فردی و افزون‌طلبی مادی را ریشه‌کن می‌سازد.»

❃ اوج نگاه مارکسیستی شریعتی در کتاب اخیر قابل مشاهده است. آن‌جا که از نابود کردن نظام سرمایه‌داری و ضرورت وقوع انقلابی بدین منظور سخن می‌گوید و سپس از زبان نسل جوان این سوال را از انقلابیون آینده می‌پرسد: «سوال اساسی این است که شما، اگر فردا رهبریِ یک جامعه را به دست گرفتید تا یک جامعه بی‌طبقه انقلابی بر اساس این جهان‌بینی و این ایدئولوژی بیافرینید، با سرمایه‌داران چگونه رفتار می‌کنید؟ آیا سرمایه‌داران رباخوار، متقلب، وابسته به استعمار، فاسد و مال مردم‌خور را به دست عدالت انقلابی می‌سپارید امّا سرمایه‌دارانی را که ربا نمی‌خورند، تقلب نمی‌کنند، ملّی‌اند، صالح‌اند، مسلمان نمازخوان وجوهات‌بده‌اند و مال کسی را نه‌تنها نخورده‌اند که خیرات و مبرات و حسنات هم کرده‌اند، نگاه می‌دارید و تشویق و تایید و تقویت می‌کنید؟»
سوالاتی که با استفهام انکاری خود، در راستای عقده‌های درونی خود، عملاً مصادره‌ی اموال همه‌ی صاحبان‌ ثروت را تجویز می‌کند.
او می‌گوید: «به نسبتی که از جنوب (تهران) به بالا می‌آییم، آدم‌حسابی کمتر می‌شود، اما به‌خاطر امکانات اقتصادی، بچه پولداری که پدرش دزد است و در شمال هم زندگی می‌کند، بهترین مدرسه، بهترین معلم و... را دارد و آن بچه بدبخت کارگر جنوب شهری که تازه از ده آمده و خودش متدین و مادرش هم پاک است، احتمال اینکه قاچاقچی و دزد و جیب‌بر شود، خیلی زیاد است.»

#شریعتی #روشنفکرنمایی
#سوسیالیسم_دینی #مارکس
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | دوچرخه‌سوار و اقتصاد!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این روزها پیامی به این مضمون در فضای مجازی دست به دست می‌شود «یک دوچرخه‌سوار برای اقتصاد فاجعه است، زیرا خودرو نمی‌خرد، وام خودرو نمی‌گیرد، بیمه خودرو نمی‌خرد، بنزین نمی‌خرد، قطعات یدکی خودرو نمی‌خرد، پول پارکینگ نمی‌دهد، چاق نمی‌شود و...»!

❃ پیش‌فرض اصلی این است که کم‌شدن مصرف باعث کاهش رونق در اقتصاد می‌شود؛ استیو هورویتز، اقتصاددان لیبرتارین، معتقد است که این نگاه را باید میراث نگاه جان مینارد کینز دانست که به شیوه‌های مختلف هم تکرار شده است؛ پیشنهاد کینز برای تکان‌دادن اقتصاد این بود که دولت دست به‌کار شود و با بالابردن مصرف و هزینه‌های خود رونق و اشتغال را به اقتصاد بازگرداند.

❃ ولی این پیش فرض نارواست، در واقع ثروت از راهِ تولید، خلق می‌شود و نه مصرف! تولید مقدم بر مصرف است و آن را ایجاد می‌کند، نه برعکس. در واقع اقتصاد سالم آن اقتصادی است که موانع تولید از پیش روی تولیدکنندگان برداشته شده باشد و از قضا این‌جا خودداری خانوارها از مصرف و «پس‌انداز» حتی می‌تواند منابع مالی لازم برای تولید را فراهم کند و آن را تسهیل کند.

❃ شاید بگویید قضیه‌ی مرغ و تخم مرغ است و تا مصرف‌کننده‌ای نباشد، تولیدی هم در کار نیست؛ ولی عجله نکنید، یادمان نرود یک فرد زمانی می‌تواند مصرف کند که پیش از آن چیزی تولید کرده و به فروش رسانده باشد؛ یعنی با کار و زحمتی چیزی را ارائه کرده باشد که خواهان داشته باشد و حال می‌تواند ثروتی را که به دست آورده است، برای مصرف چیزی دیگر خرج کند. تحریک تقاضا با مشوق‌های دولتی این منطق روشن را برهم خواهد زد و اثراتش زیان باری دارد.

❃ ولی از آن طرف هم نیفتیم مصرف‌گرایی و تجمل هم به هیچ روی بد نیست، هیچ حقی طبیعی‌تر برای انسان‌ها نیست که با پولی که به دست آورده‌اند بتواند آنچه را می‌خواهند تهیه کنند و اجباری در کار نباشد. چیزی که امروز تجملی است، فردا ضروری تلقی می‌شود و نخست باید کسانی آن کالای تجملی را بخرند تا به تدریج امکان دسترسی به آن برای بقیه هم فراهم شود. قناعت و درویش‌مسلک‌بودن البته بد نیست و انتخابی است که شاید کسانی آن را بپسندند و در انتخاب روش خود آزادند، ولی فراموش نکنیم با اخلاق سنتی مبتنی بر ارزش‌هایی مانند قناعت نمی‌توانید تصویری درستی از اقتصاد امروزی پیدا کنید. ارزش کلیدی در اقتصاد بازار آزادی است و باید آن را پاس داشت.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#کینز #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 اقتصاد آزاد و منافع عمومی (۱) | ✍ موسی غنی‌نژاد

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اندک دقتی در منطق حاکم بر اقتصاد بازار آزاد رقابتی به روشنی معلوم می‌دارد که عملکرد آن در جهت تامین منافع عمومی است؛ چراکه در چنین بازاری موفقیت هر بازیگر اقتصادی در این است که بیشتر از رقبای خود رضایت مصرف‌کنندگان (عامه مردم) را برآورده سازد. این گزاره پارادایم اصلی علم اقتصاد را تشکیل می‌دهد.

❃ مجموعه قضایا و قوانین پیچیده‌ی این علم در نهایت براساس آن بنا شده است. این گزاره ساده و روشن اغلب به درستی فهمیده نمی‌شود؛ چون تصور عامه مردم که آشنایی کافی با علم اقتصاد ندارند اغلب این است که در هر بده‌بستانی اگر یک طرف سود زیادی ببرد طرف دیگر حتما زیان کرده است. از این‌رو، اقلیت ثروتمندان جامعه را به چشم استثمارگرانی نگاه می‌کنند که موقعیت ممتاز خود را به قیمت فقیر کردن اکثریت به دست آورده‌اند.

❃ البته تردیدی در این نیست که در هر جامعه‌ای عده‌ای ممکن است ثروت خود را از روش‌های نادرست و به زیان دیگران کسب کرده باشند و اتفاقا همین واقعیت است که بدبینی مردم را نسبت به هرگونه انباشت ثروت دامن می‌زند. ولی در این میان نکته بسیار مهمی که اغلب مغفول می‌ماند این است که بازار آزاد رقابتی اگر واقعا جاری باشد اجازه کسب ثروت به زیان دیگران را نمی‌دهد و درست برعکس، در بازارهای غیر‌متشکل، سرکوب شده و دولت‌زده است که یک عده خاص این امکان را پیدا می‌کنند به ناحق و به زیان عامه مردم ثروت‌های بادآورده بیندوزند. با این مقدمه علت بسیاری از مشکلات کنونی اقتصاد ایران را می‌توان توضیح داد.

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 اقتصاد آزاد و منافع عمومی (۲) | ✍ موسی غنی‌نژاد

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با نگاهی گذرا به وضعیت اقتصاد ایران می‌توان پی برد که به‌دلیل غلبه برخی دیدگاه‌های ایدئولوژیک و سیاست‌زده در کشور ما، این اقتصاد گرفتارِ نوعی ساختار دولت‌مدار است؛ به‌طوری‌که رد پای مداخله دولت را در اکثریت قریب به اتفاق بازارهای موجود در آن می‌توان دید. به سخن دیگر، پدیده‌ی بسیار کمیاب در اقتصاد ایران بازار آزاد رقابتی به معنی واقعی کلمه است.

❃ نکته‌ی جالب این است که مداخله‌ی دولت در بسیاری از موارد به بهانه‌ی حمایت از فعالان اقتصادی و بنگاه‌های تولیدی صورت می‌گیرد و با کمال شگفتی این حمایت‌ها نتیجه معکوس می‌دهد؛ یعنی به‌جای اینکه بخش‌های مورد حمایت را از لحاظ اقتصادی تقویت کند موجب تضعیف آن‌ها می‌شود. نمونه‌ی بارز این پدیده صنعت خودروی داخلی است که به‌رغم ده‌ها سال حمایت بی‌دریغ دولت‌ها از آن، که همیشه به قیمت اجحاف به مصرف‌کنندگان صورت گرفته، نه‌تنها به صنعت قدرتمندی با بهره‌وری قابل‌قبول تبدیل نشده، بلکه به شدت متزلزل و آسیب‌پذیر در برابر رقابت خارجی است.

❃ دیگر بخش‌ها و صنایع مورد حمایت دیگر هم وضعیتی بهتر از این ندارند. در مقابل در اندک صنایعی که دولت مورد حمایت قرار نداده و بازار کم‌وبیش رقابتی در آن‌ها حاکم بوده، مانند برخی صنایع غذایی و شکلات‌سازی، وضع کاملاً متفاوت است و بنگاه‌های نسبتا قوی و رقابت‌پذیر در سطح منطقه‌ای و جهانی شکل گرفته‌اند.

❃ کسانی‌که با فعالیت در چنین بازارهای رقابتی موفق می‌شوند و به ثروت می‌رسند نه‌تنها ثروت آن‌ها در تضاد با منافع عمومی نیست، بلکه کاملاً همسو با آن است؛ چون آن سوی سکه این ثروت، رضایت و رفاه عامه مصرف‌کنندگان است. حال آنکه ثروت‌اندوزی از طریق صنایع مورد حمایت دولت درست در تضاد با منافع عمومی قرار دارد؛ چراکه نتیجه آن نه‌تنها رضایت و رفاه مصرف‌کنندگان نیست، بلکه اتلاف منابع عمومی متعلق به بیت‌المال است.

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty