On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 چگونه بود که با آن که دوره لویی شانزدهم پررونق‌ترین دوره پادشاهی فرانسه به‌شمار می‌آمد، همین رونق، انفجار انقلاب را شتاب بخشید؟ (۴) | ✍🏻 الکسی دو توکویل ➣ @Notes_On_Liberty ❃ شاه گرچه هنوز به زبان یک سرور سخن می‌گفت، اما در عمل همیشه به افکار عمومی احترام…
📃 چگونه بود که با آن که دوره لویی شانزدهم پررونق‌ترین دوره پادشاهی فرانسه به‌شمار می‌آمد، همین رونق، انفجار انقلاب را شتاب بخشید؟ (۵) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

تأملات توکویل پیرامون انقلاب فرانسه و سرشت و ماهیت آن، به نیرومندترین نظریه پیرامون انقلاب تا به امروز تبدیل شد، که تأثیر غیرقابل انکاری بر اندیشمندان پس از او داشت؛ در این فصل از کتاب، توکویل به‌درستی تحلیل می‌کند که انقلاب‌ها در چه شرایطی روی می‌دهند:

❃ بدین‌سان، درست در آن نقاطی از فرانسه که بیشترین بهبود زندگی را به خود دیده بودند، ناخرسندی همگانی در اوج خویش بود. این قضیه ممکن است غیرمنطقی به‌نظر آید -اما تاریخ سرشار از این تناقض‌ها است. زیرا همیشه چنین نبوده است که انقلاب‌ها در زمان وخیم‌تر شدن اوضاع پیش آمده باشند؛ بلکه برعکس، انقلاب غالباً زمانی پیش می‌آید که مردمی که دیرزمانی با یک حکومت ستمگرانه بدون هرگونه اعتراضی کنار آمده‌اند، یک‌باره دریابند که حکومت فشارش را تخفیف داده است و آنگاه است که علیه حکومت اسلحه به دست می‌گیرند. از این روی، نظام اجتماعی که به‌وسیله‌ی یک انقلاب سرنگون می‌شود، همیشه از نظام اجتماعی که بلافاصله پیش از آن برقرار بوده است، بهتر است و تجربه به ما می‌آموزد که عموماً خطرناک‌ترین لحظه برای یک حکومت بد، زمانی است که آن حکومت بخواهد روش‌هایش را اصلاح کند. تنها کارکشتگی در سیاست می‌تواند تاج و تخت پادشاهی را نجات دهد که پس از یک فرمانروایی ستمگرانه‌ی طولانی بخواهد وضع رعایایش را بهبود بخشد. مردمی که مدتی دراز بدون هرگونه امید تلافی، بردبارانه ستم را تحمل کرده باشند، هرگاه که امکان رفع آن ستم یکباره به ذهن‌شان خطور نماید، گلایه‌شان به ناشکیبایی تبدیل خواهد شد. همین که برخی از بدرفتاری‌ها چاره می‌شوند، توجه آن‌ها به بدرفتاری‌های دیگر جلب می‌شود و نوبت آن می‌رسد که این بدرفتاری‌های دسته دوم سهمگین‌تر به نظر آیند. در این شرایط مردم ممکن است کمتر رنج بکشند، اما حساسیت آن‌ها شدیدتر می‌شود. قدرت فئودالی در اوج خویش هرگز نتوانسته بود مانند زمانی که در آستانه‌ی زوال قرار داشت، بیزاری مردم را برانگیزاند.

در عصر لویی شانزدهم، جزئی‌ترین نیش قدرت خودسرانه، حتی از خودکامگی همه‌جانبه‌ی لویی چهاردهم نیز نفرت بیشتری پدید می‌آورد. زندانی‌شدن کوتاه‌مدت بومارشه (۱)، بیشتر از واقعه دراگوناد (۲) سال ۱۶۸۵، پاریس را تکان داده بود.

❃ در سال ۱۷۸۰، دیگر هرگونه سخنی از سیر قهقرایی در فرانسه غیرقابل طرح بود و برعکس، چنین می‌نمود که هیچ حدی را بر پیشرفت فرانسه نمی‌توان قائل شد. در این زمان بود که نظریه‌های کمال‌پذیری انسان و پیشرفت مداوم، باب روز گشته بود. بیست سال پیش از این، امیدی نمی‌شد به آینده بست؛ اما در سال ۱۷۸۰، هیچ نوع نگرانی درباره‌ی آینده احساس نمی‌شد. مردم فرانسه خیره از دورنمای سعادتی که تا آن زمان خوابش را هم ندیده بودند و اکنون در دسترس‌شان قرار گرفته بود، بهبود واقعی را که در زندگی‌شان رخ داده بود، نمی‌دیدند و پیوسته خواستار تسریع رویدادها بودند.

❃ گذشته از این ملاحظات کلّی، دلایل ویژه و مؤثر دیگری نیز برای این دگرگونی ذهنیت فرانسویان وجود داشتند. گرچه مدیریت مالی کشور مانند دیگر ادارات دولتی دستخوش یک ترمیم همه‌جانبه شده بود، اما هنوز معایب ذاتی نظام‌های استبدادی را در خویش داشت و از آنجا که حساب‌های خزانه‌داری هرگز مورد وارسی و انتشار قرار نمی‌گرفتند، برخی از بدترین عملکردهای لویی چهاردهم و پانزدهم هنوز پابرجای مانده بودند. وانگهی، همان کوشش‌های حکومت در جهت افزایش رفاه ملّی و اعانه‌ها و کمک‌هایی که توزیع می‌کرد، بر بودجه‌ی کشور فشارهای تازه‌ای را پیوسته تحمیل می‌کردند که درآمدهای مالی دولت نمی‌توانست از عهده‌ی آن فشارها برآید. از همین روی، لویی شانزدهم با دشواری‌های مالی حتی وخیم تر از دشواری‌های اسلافش روبه‌رو گشته بود. او نیز مانند لویی‌های پیشین پیوسته بستانکارانش را در انتظار نگه می‌داشت و باز مانند آن‌ها از چپ و راست بی‌دریغ وام می‌گرفت، بدون آنکه این وام‌گرفتن‌ها را اعلام نماید. بستانکاران لویی شانزدهم هرگز در مورد دریافت بهره‌ی وام‌های‌شان مطمئن نبودند و به‌راستی که حتی بازپرداخت سرمایه‌شان نیز همیشه به حسن نیت شاه بستگی داشت.


[۱ـ نمایشنامه‌نویس فرانسوی و نویسنده کمدی آرایشگر شهر سیویل و عروسی فیگارو که نمایشنامه‌هایش دربردارنده‌ی طنزی تلخ از حقایق جامعه فرانسه بود.
۲-لشکرکشی لویی چهاردهم علیه پروتستان‌های فرانسه و کشتار آن‌ها.]

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
📃 چگونه بود که با آن که دوره لویی شانزدهم پررونق‌ترین دوره پادشاهی فرانسه به‌شمار می‌آمد، همین رونق، انفجار انقلاب را شتاب بخشید؟ (۶) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ یک شاهد عینی که دلایل بسیاری برای اعتماد به او در دست داریم، زیرا در جایی قرار گرفته بود که بهتر از هر کس دیگری می‌توانست آنچه را که در فرانسه می‌گذشت ببیند، به ما می‌گوید که:

«فرانسویان این روزگار در معامله با حکومت‌شان پیوسته در معرض خطر بودند. اگر آن‌ها با ضمانت‌های دولتی سرمایه‌گذاری می‌کردند، هرگز نمی‌توانستند احساس اطمینان کنند که در موقع مقرر به منافع ناشی از این سرمایه‌گذاری دست خواهند یافت. اگر آن‌ها برای دولت کشتی‌هایی می‌ساختند، یا جاده‌هایی را تعمیر می‌کردند و یا پوشاک ارتشیان را فراهم می‌نمودند، هیچ تضمینی برای مبالغ پرداختی‌شان در دست نداشتند و برای آن‌ها مخاطرات قرارداد بستن با دولت به اندازه‌ی ماجراجویی‌های خطرناک مالی، سرشار از بیم و هراس بود».

او سپس معقولانه میافزاید که:

«در این دوره که به‌خاطر پیشرفت سریع صنعت، تعداد بیشتری از مردم در مقایسه با گذشته میل به تملک و علاقه به زندگی آسوده پیدا کرده‌اند. آن‌هایی که بخشی از سرمایه‌شان را به دولت واگذار کرده‌اند، از پیمان‌شکنی‌های مالی دولت بسیار رنجیده خاطر شده‌اند، درحالی‌که دولت بیشتر از دیگران می‌بایست به تعهداتش وفادار ماند».

❃ کوتاهی‌های دستگاه دولتی پدیده‌ی تازه‌ای نبود، بلکه آن رنجشی که این قصورها برانگیخته بودند، پدیده‌ی نوی به شمار میآمد. معایب نظام مالی دولت در گذشته بسیار آشکارتر بودند، اما دگرگونی بزرگی که ناگهان هم در روش‌های حکومت و هم در ساختار جامعه پدید آمده بود، مردم فرانسه را به‌مراتب بیشتر از دوران پیش نسبت به این معایب، حساس و آگاه ساخته بود.

❃ حکومت فرانسه در آخرین بیست سالِ پیش از انقلاب، فعال‌تر گشته بود و وارد رشته فعالیت‌هایی شده بود که تا آن زمان حتی فکرشان را هم نمی‌کرد. در نتیجه، دولت به صورت بزرگ‌ترین مصرف‌کننده کالای صنعتی و عمده‌ترین کارفرمای فرانسه در آمده بود. تعداد اشخاصی که معاملات پولی با دولت داشتند، یا از وام‌های آن بهره‌مند می‌شدند و یا با مزدهای پرداختی دولت زندگی می‌کردند و سرانجام، شمار کسانی که طرف معامله مؤسسات وابسته به دولت بودند، بسیار افزایش یافته بود. در هیچ زمانی منافع و درآمدهای افراد خصوصی این چنین وابسته به منافع دولت نشده بود. از این روی، سوءمدیریت‌های مالی دولت که پیش از این تنها بر دستگاه دولتی اثر می‌گذاشت، اکنون برای بسیاری از کسانی‌که در خارج از این دستگاه بودند، نیز خانه‌خرابی به بار آورده بود. در سال ۱۷۸۹، دولت تقریباً ششصد مليون ليور به بستانکارانش بدهکار بود؛ بستانکارانی که بیشتر آن‌ها خود در زیر بار قرض سنگین بودند و بدین ترتیب با همه‌ی کسانی که مانند آن‌ها قربانی کوتاهی‌های دولت در انجام تعهدات مالی‌اش شده بودند، اشتراک منافع پیدا کرده بودند. به موازات افزایش‌یافتن شمار ناخرسندان، آن‌ها صدای اعتراض‌های‌شان را نیز بلندتر ساخته بودند؛ زیرا عادت به معاملات مخاطره‌آمیز و شوق پول درآوردن و دلبستگی به زندگی آسوده که با گسترش بازرگانی و صنعت پرورش یافته بودند، موجب شده بودند که گلایه‌هایی که سی سال پیش از سوی همین اشخاص بدون غرولند تحمل می‌شدند، اکنون برای آن‌ها تحمل‌ناپذیر گردند.

❃ بدین‌سان، اجاره‌دهندگان، بازرگانان، کارخانه‌داران، کاسبکاران، و صرافان -یعنی همان بخشی از اجتماع که معمولاً بیشتر از بخش‌های دیگر جامعه با دگرگونی‌های شدید سیاسی مخالفند و از پشتیبانان استوار هرگونه حکومت موجود به شمار می‌آیند و حتی در صورت بیزاری یا بی‌علاقگی به قوانین باز آن‌ها را رعایت می‌کنند- اکنون به پیگیرترین و سرسخت‌ترین هواداران اصلاحات تبدیل شده بودند. آنچه که آن‌ها با صدای هرچه بلندتر خواستارش بودند، چیزی کمتر از یک دگرگونی ریشه‌ای در سراسر مدیریت مالی کشور نبود و تشخیص نمی‌دادند که یک چنین دگرگونی انقلابی، فروریختگی کل ساختمان اجتماع را ایجاب می‌کند. که می‌داند چگونه می‌توان یک بلا را برگرداند! از یک سوی، ملّتی بود که عشق به ثروت و تجمّل در میان آن هر روزه گسترش می‌یافت و از سوی دیگر، حکومتی که از یک جهت پیوسته به این شوق دامن می‌زد و از جهت دیگر، از تحقق آن جلوگیری می‌نمود. همین تناقض مرگبار بود که مرگ رژیم پیشین را رقم زده بود.

📚 | الکسی دو توکویل، انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن

#انقلاب #نظریه‌ی_انقلاب #توکویل
#زمینه‌های_انقلاب #رونق #فقر
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کارکرد سود (۱) | ✍🏻 هنری هازلیت

➣ @Notes_On_Liberty

❃ انزجاری که امروزه بسیاری از مردم از ذکر کلمه‌ی «سود» از خود بروز می‌دهند، حاکی از درک ناقص از کارکرد حیاتی سود در اقتصاد ماست. برای افزایش درک‌مان، بار دیگر به مرور برخی نکات پیرامون نظام قیمت خواهیم پرداخت که پیشتر در فصل پانزده بررسی کردیم؛ اما این بار از زاویه‌ای متفاوت به موضوع خواهیم نگریست.

❃ درواقع در کل اقتصادمان «سود» رقم عمده‌ای نیست. اگر بخواهیم رقم شاخصی را بگوییم، درآمد خالص شرکت‌ها در پانزده سال از ۱۹۲۹ تا ۱۹۴۳ به‌طور متوسط کمتر از ۵ درصد از کل درآمد ملّی بود. با این‌همه، سود، شکلی از درآمد است که نسبت به آن بیشترین خصومت وجود دارد. توجه به این نکته مهم است که اگرچه کلمه «سودجو» برای بدنام ساختن کسانی به کار می‌رود که متهم به کسب سودهای بیش از اندازه‌اند، اما کلمه‌ای مانند «دستمزدجو» یا «ضررجو» وجود ندارد. ممکن است سود متوسط صاحب آرایشگاه بسیار کمتر از دستمزد یک ستاره سینما یا مدیر استخدام‌شده در یک شرکت فولاد و حتی کمتر از دستمزد متوسط یک کارگر ماهر باشد.

❃ این موضوع در نتیجه‌ی همه انواع سوءبرداشت از حقیقت، در هاله‌ای از ابهام پوشیده شده است. سود كل جنرال موتورز -بزرگترین شرکت صنعتی جهان- به گونه‌ای تلقی می‌شود که گویی نمونه‌ای معمول و نه استثنایی است. معدودی از مردم با میزان مرگ‌ومیر شرکت‌های تجاری آشنا هستند. آن‌ها نمی‌دانند که بر مبنای مطالعات کمیته ملّی موقت اقتصادی، «اگر شرایط کسب‌وکار بر مبنای میانگین تجربه پنجاه سال گذشته حاکم باشد، از هر ده مغازه خواربارفروشی که امروز باز است، حدود هفت مغازه در دومین سال حیاتشان باقی خواهند بود؛ از هر ده مغازه تنها چهار مغازه می‌توانند انتظار داشته باشند که چهارمین سالروز تولدشان را جشن بگیرند.» آن‌ها نمی‌دانند که در آمار مالیات بر درآمد از ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۸، همه ساله تعداد شرکت‌هایی که ضرر داده بودند بیش از تعدادی بود که سود داشتند.

❃ به‌طور متوسط سود به چه مبلغی بالغ می‌گردد؟ هیچ برآورد قابل‌اعتمادی انجام نگرفته که در آن همه انواع فعالیت‌ها از جمله کسب‌وکار شرکتی و غیرشرکتی و تعداد کافی از سال‌های خوب و بد مدنظر قرار گرفته باشد. اما برخی اقتصاددانان برجسته بر این باورند که در طول یک دوره طولانی، بعد از منظور داشتن همه‌ی ضررها، برای نفعی «بدون حداقل خطر احتمالی» در ازای پول سرمایه‌گذاری‌شده و بابت ارزش دستمزد «معقول» مردمی که کسب‌وکار خود را اداره می‌کنند، اصلاً هیچ سودی باقی نمی‌ماند و حتی ممکن است ضرر خالصی نیز وجود داشته باشد. این همه بدان دلیل نیست که کارآفرینان (مردمی که به‌خاطر خودشان به کسب‌وکاری می‌پردازند) افرادی بشردوست با سبقِ تصمیم‌اند، بلکه بدان علّت است که اعتمادبه‌نفس و خوش‌بینی‌شان اغلب آن‌ها را به کارهای مخاطره‌آمیزی هدایت می‌کند که قرین موفقیت نبوده یا نمی‌تواند باشد.

❃ در هر صورت روشن است هرکس که اقدام به سرمایه‌گذاری قماری می‌کند، با این خطر احتمالی روبه‌روست که نه‌تنها بازده‌ای کسب نکند که تمام اصل سرمایه‌ی خود را نیز از دست بدهد. در گذشته، این فریبندگی سود بالا در بنگاه‌ها یا صنایع خاص بود که او را به پذیرش آن خطر سوق می‌داد؛ اما مثلاً اگر سود به حداکثر ۱۰ درصد یا رقمی مشابه آن محدود بوده و خطر از دست دادن کل سرمایه هنوز موجود باشد، تأثیر احتمالی آن بر انگیزه سود و بنابراین اشتغال و تولید چیست؟ مالیات بر سود اضافی زمان جنگ به ما نشان داده که این محدودیت چه تأثیراتی بر تضعیف کارآیی، حتی در کوتاه‌مدت، می‌تواند داشته باشد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 کارکرد سود (۲) | ✍🏻 هنری هازلیت

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با این‌همه، امروزه سیاست دولت تقریباً در همه جا بدین فرض تمایل دارد که تولید، صرف‌نظر از موانعی که بر سر راه آن ایجاد شده، خود به‌خود ادامه خواهد یافت. این روزها یکی از بزرگترین خطرها برای تولید، از سیاست‌های دولت برای تثبیت قیمت‌ها ناشی می‌شود. این سیاست‌ها با از میان بردن انگیزه تولید، نه‌تنها کالاها را یکی بعد از دیگری از گردونه‌ی تولید خارج می‌سازد، که با تأثیر درازمدتشان مانع ایجاد توازن در تولید به تناسب تقاضای واقعی مصرف‌کننده می‌گردند؛ بنابراین اگر اقتصاد آزاد باشد، تقاضا در برخی شاخه‌های تولید به گونه‌ای عمل می‌کند که موجد چیزی است که مقامات دولت بدون تردید سود «زياد» یا «غير معقول» تلقی می‌کنند. اما همین حقیقت نه‌تنها موجب خواهد شد که هر بنگاه تولید خود را در آن رشته تا بالاترین حد توسعه دهد و سود حاصل را مجدداً در ماشین بیشتر و اشتغال بیشتر سرمایه‌گذاری کند، که سرمایه‌گذاران جدید و تولیدکنندگان جدید را نیز از همه‌جا به خود جلب خواهد کرد تا تولید در آن خط به میزان کافی برای رفع نیاز برسد و سود در آن خط نیز تا سطح متوسط کلی خود پایین بیاید.

❃ در اقتصاد آزاد که در آن دستمزدها، هزینه‌ها و قیمت‌ها به بازی آزاد بازار رقابتی واگذار شده، دورنمای سود تصمیم می‌گیرد که چه کالایی و به چه میزان ساخته خواهد شد، و چه کالاهایی اصلاً ساخته نخواهد شد. اگر در ساخت یک کالا سودی نباشد، این نشانه‌ی آن است که کار و سرمایه‌ی اختصاص‌یافته به تولید آن در جهت اشتباه قرار گرفته است: ارزش منابعی که باید برای ساخت یک کالا مصرف شود، از ارزش خود کالا بیشتر است.

❃ خلاصه، کارکرد سود روانه‌سازی و هدایت عوامل تولید به گونه‌ای است که تولید نسبی هزاران کالاهای مختلف را به تناسب تقاضا توزيع نماید. هیچ دیوان‌سالاری، هر چقدر هم که زیرک باشد، نمی‌تواند این مسأله را خودسرانه حل کند. قیمت‌های آزاد و سود آزاد تولید را به حداکثر می‌رسانند و کمبودها را سریع‌تر از هر نظام دیگری برطرف می‌سازند. قیمت‌های خودسرانه تثبیت‌شده و سود خودسرانه محدودشده تنها می‌تواند دوره کمبودها را طولانی سازد و تولید و اشتغال را کاهش دهد.

❃ بالاخره، کارکرد سود آن است که فشار دائمی و بی‌وقفه‌ای را بر هر کسب‌وکار رقابت‌آمیز قرار می‌دهد تا صرفه‌جویی و کارآیی بیشتری اعمال کند، صرف‌نظر از آنکه این اقدامات پیشتر تا چه مرحله‌ای انجام گرفته است. در ایام خوب، این کار برای افزیش سود بیشتر انجام می‌گیرد؛ در اوقات عادی، این کار برای جلو افتادن از رقیبان انجام می‌شود؛ در اوقات بد شاید مجبور باشد چنین کند تا اساساً به حیات خود ادامه دهد؛ زیرا سود نه‌تنها می‌تواند به صفر برسد که ممکن است سریعاً به ضرر تبدیل شود؛ و انسان تلاش‌های بیشتری برای نجات خود از ورشکستگی و نه صرف بهبود موقعیت خود به کار خواهد بست.

❃ خلاصه، سود ناشی از روابطِ هزینه با قیمت، نه‌تنها به ما می‌گوید که تولید چه کالایی اقتصادی‌تر است، که اقتصادی‌ترین راه تولید آن‌ها را نیز به ما نشان می‌دهد. به این سؤالات نه‌تنها نظام سوسیالیستی، که نظام سرمایه‌داری هم باید پاسخ گوید؛ هر نظام اقتصادی قابل تصوری باید به این سؤالات پاسخ گوید؛ و برای مجموعه‌ی بزرگی از کالاها و خدمات که تولید می‌شوند، پاسخ‌های ارائه‌شده بر مبنای سود و ضرر در شرایط رقابت آزاد مؤسسات از پاسخ‌های ارائه‌شده در هر روش دیگر بی‌اندازه برتر است.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #سود
#کارکرد_سود #رقابت_آزاد
#مبادله_آزاد #ارزش #تولید
➣ @Notes_On_Liberty
«شرافت (افتخار) از اصل حکومت استبدادی به دور است؛ ذیل چنین حکومتی، افرادِ نوع بشر همگی در یک سطح هستند، هیچ شخصی نمی‌تواند خود را بر دیگران برتر بداند؛ مردم همه مانندِ هم، برده هستند، آن‌ها به هیچ‌روی نمی‌توانند خودشان را نسبت به دیگر برتری بدهند.
استبداد چگونه می‌تواند با افتخار کنار بیاید؟ یکی به این می‌بالد که زندگی را به هیچ گرفته، دیگری [استبداد]، بر بنیان قدرتی است که می‌تواند زندگی دیگران را از آنان بگیرد. وانگهی، آیا شرافت می‌تواند استبداد را تاب بیاورد؟ اولی قوانین استوار خویش، و گرایش‌های فکری خاص خود را دارد، ولی دیگری بدون هیچ قانونی اداره می‌شود، و تمایلات آن دیگران را به نابودی می‌کشاند.
بنابراین، افتخار، در حکومت‌های مستبدانه چیز ناشناخته‌ای است، برخی از آن‌ها حتی یک واژه‌ی مناسب برای بیان آن ندارند. افتخار یک اصل غالب در پادشاهی‌هاست؛ افتخار در این‌جا به کل ساختار سیاسی زندگی می‌بخشد، به قوانین، و حتی به خود فضیلت‌ها.»

❈ مونتسکیو، روح‌القوانین، کتاب سوم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 حمایت دولتی از هنر، آری یا خیر؟ (۱) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در پاسخ به این پرسش از هر دو سو می‌توان مسائل گوناگونی را مطرح ساخت. در سوی موافق می‌توان گفت که هنر سبب بزرگی، تعالی و هماهنگی روح ملّت می‌شود که مردم را از تعلق بیش از حد به اشتغالات مادی بازمی‌دارد، و عشق به زیبایی را ترغیب می‌کند، لذا از این رهگذر بر رفتار، سنن، اخلاقیات و حتی صنعت اثر می‌گذارد.

❃ می‌توان پرسید که اگر سالن‌های سبک ایتالیایی و کنسرواتوارهای فرانسه نبود، به‌راستی چه بر سر موسیقی‌مان می‌آمد؛ یا اگر تئاتر فرانسوی نبود چه بر سر هنرهای نمایشی می‌آمد؛ بدون کلکسیون‌ها، گالری‌ها و موزه‌های ما وضعیت نقاشی و مجسمه‌سازی چه می‌شد؟ حتی می‌توان پرسید که اساساً بدون متمرکزسازی و متعاقب آن حمایت از هنرهای زیبا، آیا آن سلیقه‌ی ناب هنری که امروزه مایه‌ی فخر فرانسه و تولیدات آن نزد جهانیان است به‌وجود می‌آمد؟ در مقایسه با چنین نتایجی، آیا بهترین کار آن نخواهد بود که با کمک مختصری از سوی هر یک از شهروندان، امری را قوام بخشیم که در چشم همه‌ی اروپاییان مایه‌ی برتری و افتخار ماست؟

❃ برای این استدلال‌ها، که در جای خود منکر اهمیتشان نیستم، می‌توان ادله‌ای مخالف و به همان اندازه نیرومند نیز آورد. اولین مسأله این است که در این‌جا عدالت در توزیع قابل تأمل است. آیا قانونگذار حق دارد که به منظور افزایش منفعت هنرمند، از مزد صنعتگر بکاهد؟ آقای لامارتین گفته است: «اگر تصمیم بگیرید از حمایت از هنر دست بکشید، کجا متوقف خواهید شد؟ آیا ناگزیر نخواهید بود که از حمایت از دانشگاه‌ها، موزه‌ها و کتابخانه‌ها نیز دست بشویید؟ می‌توان پاسخ داد که اگر بخواهید از هر امر خوب و سودمندی حمایت کنید چه؟ آنگاه کجا متوقف خواهید شد؟ آیا ناگزیر نخواهید شد که فهرستی از فعالیت‌های کشاورزی، صنعتی، تجاری، خیریه و آموزش ردیف کنید و پس از آن آیا حتمی است که حمایت دولت به سود هنر خواهد بود؟» این پرسشی است که همچنان بی‌پاسخ مانده و همه می‌بینیم که موفق‌ترین تئاترها آن‌هایی هستند که بر منابع خود تکیه دارند. به‌علاوه اگر به ملاحظات کلی‌تر نظر بیفکنیم، می‌بینیم که نیازها، یکی از دیگری مایه می‌گیرند و به‌خصوص در جاهایی ریشه دارند که محدوده‌شان خصوصی‌تر و کوچک‌تر از آن است که منابع عمومی قادر به ارضای آن‌ها باشد، لذا دولت نباید در این وادی وارد شود؛ زیرا نمی‌توان در مجموعه شرایط حاضر با مالیات‌بندی به ترغیب هنرهای ضروری پرداخت، بی‌آنکه ناخواسته به هنرهای لوکس نیز یاری نرساند و این امر یعنی دخالت در سیر طبیعی تمدن. از نظر من، این انتقال مصنوعی نیازها، سلایق، کار و تولید مردم را در جایگاهی زودرس و بس خطرناک می‌نشاند، بی‌آنکه بر پایه‌ای مستحکم تکیه داشته باشد.

❃ این دلایل متعلق به آن دسته از مبلّغان مداخله‌ی دولتی است که سلسله‌مراتب خاصی را برای نیازها و امیال شهروندان قائلند و معتقدند که اعمالشان در نهایت باید در آن مسیر هدایت شود. من اعتراف می‌کنم، از جمله کسانی هستم که فکر می‌کنم انتخاب و گرایش باید از پایین بیاید نه از بالا، از شهروند و نه از قانونگذار و از نظر من دیدگاه مقابل آن نابودکننده‌ی آزادی و شرافت انسانی است.

❃ اما با استنتاجی که به همان اندازه که ناعادلانه است نادرست نیز هست، اقتصاددان‌ها به چه محکوم می‌شوند؟ به اینکه وقتی می‌گوییم ما مخالف حمایت دولتی برای مثال از هنر هستیم، مخالفت ما با خود هنر تعبیر می‌شود نه با حمایت دولتی؛ لذا به ما برچسب مخالفت با فعالیت‌های گوناگون را می‌زنند، زیرا می‌خواهیم آن فعالیت‌ها آزاد و خودبسنده باشند. چنین است. اگر بگوییم دولت نباید به آموزش یارانه بدهد، ما دشمن دانشیم. اگر بگوییم دولت نباید با یارانه‌های خود ارزش واهی برای زمین ایجاد کند، ما دشمن کار و مالکیت هستیم. اگر بگوییم دولت نباید از هنرمندان حمایت کند، ما بربرهایی هستیم که ارزش هنر را نمی‌فهمیم.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 حمایت دولتی از هنر، آری یا خیر؟ (۲) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در برابر چنین نتیجه‌گیری‌هایی من با تمام قوایم میایستم. حرف ما که می‌گوییم دولت باید از پیشرفت آزادانه‌ی همه‌ی فعالیت‌های انسانی حمایت کند و فرسنگ‌ها با اندیشه‌ی مضحک دشمنی با آموزش، مالکیت، کار و هنر فاصله دارد، این است که تمام نیروهای پویای جامعه با آزادی به شکل بسیار همگون‌تری رشد خواهند کرد و در چنین شرایطی هیچ‌کدام از این فعالیت‌ها مستمسکی برای سوءاستفاده، تاراج و بی‌نظمی نخواهند شد.

❃ مبلّغان حمایت میاندیشند که اگر از فعالیتی حمایت نشود، یا برای آن مقررات‌گذاری نشده باشد، آن فعالیت نابود شده است و ما درست برعکس. ایمان آن‌ها به قانونگذار است نه به بشر، ایمان ما به بشر است نه به قانونگذار.

❃ آقای لامارتین گفته است: «طبق اصل اینان ما باید نمایشگاه‌های عمومی که مایه‌ی افتخار و ثروت این کشور هستند، را ملغی کنیم.» من می‌گویم آقای لامارتین، طبق چارچوب فکری شما حمایت نکردن به معنای ملغی کردن است؛ چراکه بر این پایه فکر می‌کنید که هیچ چیزی مستقل از خواست دولت وجود ندارد؛ و لذا هرچه که زنده است به اراده‌ی دولت زنده است، اما من براساس همین مثالی که خودتان انتخاب کرده‌اید این اصل شما را زیر سوال می‌برم. خواهش می‌کنم که توجه کنید بزرگترین و پرطرفدارترین نمایشگاه، نمایشگاهی است که با روحیه کامل آزادی و جهان‌وطنی برپا شده است.

❃ بازگردیم به هنرهای زیبا. همانطور که گفتم دلایل فراوانی برای هر سوی استدلال حمایت یا عدم حمایت دولت از هنر وجود دارد: خواننده‌ی آگاه باید بداند که من اینجا قصد ندارم به توضیح این دلایل، یا درستی و نادرستی هریک از آن‌ها بپردازم.

❃ اما آقای لامارتین ادعایی کرده‌اند که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت، و به‌راستی ارتباط نزدیکی با جان کلام ما در این‌جا دارد. او گفته است: «پرسش مربوط به جنبه‌ی اقتصادی فعالیت تئاترها در یک کلمه خلاصه می‌شود: کار. مهم نیست که ماهیت این کار چیست، این کار هم به‌اندازه‌ی هر کار دیگری در این کشور سودمند و تولیدی است. تئاترهای فرانسه معاش بیش از ۸۰ هزار کارگر با مهارت‌های گوناگون را تامین می‌کنند؛ نقاش‌ها، خیاطان، طراحان صحنه، سازندگان و غیره. همه این‌ها کار بخشی از این بدنه را راه میاندازند و به همین خاطر هم شایسته همدردی شما هستند.» همدردی شما! یعنی پولتان.

❃ بله، حداقل بخشی از این پول‌هایی که شما می‌دهید، سرانجام به دست کارکنان تئاتر می‌رسد؛ البته اگر قدری دزدی‌ها و رشوه‌دهی‌های سر راه را کم کنیم. حتی ممکن است اگر خوب نگاه کنیم ببینیم که تمام کیک حین مسیر راه کج کرده و به طرف دیگری رفته است، و این کارکنان باید خیلی خوش‌شانس باشند خرده‌ریزهایی از آن نصیبشان شود، اما اجازه بدهید محض خاطر بحث هم که شده، فرض کنیم که تمامی مبالغ اهدایی به نقاشان و دکوراتورها و سایر عوامل تئاتر می‌رسد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 حمایت دولتی از هنر، آری یا خیر؟ (۳) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ تا این‌جای کار را داشته باشیم. اما این پول‌ها از کجا می‌آیند؟ این سوی دیگر مسأله است که درست به اندازه‌ی اولی اهمیت دارد. این مثلاً شصت هزار فرانک، از کجا می‌آید؟ و به چه ترتیبی توسط قانونگذار تخصیص داده می‌شود؟ این قسمت مسأله است که کسی آن را نمی‌بیند. باید اعتراف کنیم که تمام آنچه از دست اکثریت برمی‌آید این است که تصمیم بگیرد پول از جیب یک کسی خارج بشود و به جیب دیگری برود، و اگر آن‌ها در این بین طرف کسی را می‌گیرند تنها به این دلیل است که به آن سو هدایت شده‌اند.

❃ در این صورت، روشن است آن مالیات‌دهنده‌ای که یک فرانک پرداخته آن یک فرانک را دیگر در اختیار نخواهد داشت و به اندازه‌ی همان یک فرانک از چیزی محروم شده است، در مقابل دریافت‌کننده این پول یک فرانک داراتر شده است. پس اجازه بدهید که با این توهم کودکانه خود را سرخوش نسازیم که این ۶۰ هزار فرانک به حال رفاه کشور مفید بوده است. این پول تنها سبب جابه‌جایی شادی‌ها و لذت، و سبب جابه‌جایی دستمزدها میان افراد شده است.

❃ آیا می‌توان گفت که این رقم برای نوعی مصرف یا کار، ضروری‌تر، اخلاقی‌تر یا منطقی‌تر از نوعی مصرف یا کار دیگری بوده است؟ من شک دارم؛ من می‌گویم که با گرفتن این ۶۰ هزار فرانک از مالیات‌دهندگان، شما دستمزد کارگران، نجاران و آهنگران را کم کرده‌اید و در مقابل دستمزد مثلاً خوانندگان را زیاد کرده‌اید.

❃ هیچ استدلالی نیست که ثابت کند این گروه اخیر بیش از قبلی‌ها شایسته‌ی همدردی شماست. آقای لامارتین هم چنین نمی‌گوید. او گفته است کار تئاترها درست به اندازه‌ی هر کار دیگری، تولیدی و سودمند است، که همین را هم می‌توان به چالش کشید؛ زیرا بهترین دلیل آنکه اولی به اندازه‌ی دومی بارور نیست همین است که از دومی کمک می‌خواهد. اکنون موضوع بحث من مقایسه میان ارزش و شایستگی ذاتی اشکال مختلف کار نیست. تمام آنچه که من این‌جا می‌خواهم نشان دهم این است که اگر آقای لامارتین و دیگرانی که همین استدلال را دنبال می‌کنند، یک سوی مسأله را می‌بینند باید به دستمزدهای ازدست‌رفته طرف دیگر نیز نظری داشته باشند؛ آن‌ها با ندیدن این مسأله خود را مضحکه کرده‌اند. اینان اگر حقیقتاً به دکترین خود پایبند بودند محدودیتی برای تقاضای کمک‌های دولتی‌شان نمی‌شناختند؛ زیرا آنچه که برای ۶۰ هزار فرانک درست است، تحت شرایط یکسان، برای صد میلیون فرانک نیز درست است.

❃ وقتی پای مالیات در بین است، باید بتوانید مفید بودن آن را از اساس ثابت کنید نه اینکه به این گزاره‌ها روی بیاورید که «هزینه‌های عمومی از طبقه کارگر حمایت می‌کند.» این گزاره این واقعیت مهم را نادیده می‌گیرد که هزینه‌های عمومی همواره جایگزین هزینه‌های خصوصی می‌شوند و بنابراین، اگر خرده‌معاشی برای کارگری به ارمغان می‌آورید همان را از دیگری دریغ داشته‌اید و لذا چیزی به کل طبقه‌ی کارگر نیفزوده‌اید. استدلالات این چنینی اکنون بسیار مرسوم و محبوب‌اند، اما کودکانه‌تر از آن‌اند که بتوان با منطق از آن‌ها دفاع کرد.

#اقتصاد #آزادی_اقتصادی #لسه‌فر
#حمایت #حمایت‌گرایی #مداخله
#هنر #مالیات #اقتصاد_آزاد #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
«کسی که کل حق دولت به او داده شده است، یعنی مستبد، همواره بیش از آنکه از دشمنان خارجی بترسد، در هراس از شهروندان به‌سر می‌برد و بنابراین برای حفظ امنیت خویش تلاش خواهد کرد؛ او منافع اتباع خویش را در نظر نمی‌گیرد، بلکه علیه آن‌ها دسیسه می‌چیند، به‌ویژه علیه کسانی که فرزانگی‌شان شهره‌ی همگان است یا ثروت‌شان قدرت زیادی را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.»

❈ اسپینوزا، رساله‌ی سیاسی، بخش ششم
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۱) ➣ @Notes_On_Liberty ← حتی اگر در جایی راه توسل به قانون و داورانِ تعیین‌شده توسط آن باز باشد، اما به دلیل انحرافات موجود در نهاد داوری و چرخش بی‌شرمانه قانون، حراست یا جبران خسارت خشونت و آسیب‌هایی که به انسان یا گروهی از…
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۲): فصل چهارم: درباره‌ی بردگی

➣ @Notes_On_Liberty

۲۲- خودمختاری طبیعی انسان یعنی رهابودن از هر قدرت برتر زمینی و رهایی از سلطه‌ی آمریت قانونی انسان. خودمختاری طبیعی انسان یعنی فقط تحت سلطه‌ی قانون طبیعت بودن. خودمختاری انسان در جامعه به این معناست که انسان تحت سلطه‌ی هیچ قدرت قانونگذاری قرار ندارد، مگر آن قدرتی که با توافق همگان برقرار شده است. این خودمختاری به این معناست که انسان تحت سلطه‌ی هیچ اراده یا منع قانونی قرار ندارد مگر اراده و قانونی که تصویب آن برحسب اعتمادی باشد که مردم به قانونگذار داشته‌اند. از این‌رو، آزادی آن نیست که سر رابرت فیلمر به ما می‌گوید: « آزادی آن است که هرکس هرچه می‌خواهد انجام دهد، هرگونه که می‌‌خواهد زندگی کند، و تحت سلطه‌‌ی هیچ قانونی نباشد» بلکه آزادی انسانی که تحت فرمان حکومت است آن است که برای زندگی خود قاعده و قانون استواری داشته باشد که برای همه‌ی اعضای جامعه یکسان است و توسط قدرت قانونگذاری آن جامعه برپا گشته است. آزادی آن است که برای تعقیب خواسته‌های خود در چارچوب قانون حرکت کنیم و تابع خواسته‌های بی‌ثبات، متزلزل، نامعلوم، و مستبدانه‌ی دیگران قرار نگیریم؛ همان‌طور که آزادی طبیعت آن است که محدودیتی جز قانون طبیعت سد راه ما نیست.

۲۳- این رهایی از قدرت مطلق و خودسر، چنان ضروری و به بقای انسان پیوند خورده است که او نمی‌تواند، مگر به قیمت از دست‌رفتن هستی و زندگی‌اش، خود را از آن جدا سازد؛ زیرا از آنجا که حق حیات آدمی متعلق به خودش نیست، نه می‌تواند توسط یک پیمان، یا با رضایت و رغبت، خود را برده شخص دیگری کند، و نه می‌تواند خود را تحت قدرت مطلق و خودسر شخصی دیگر قرار دهد تا آن شخص هرطور که بخواهد با او رفتار کند و جان او را بگیرد. به‌راستی، اگر کسی دست به عملی زده باشد که سزایش مرگ باشد، آن کس که باید تاوان آن را پس بگیرد ممکن است زمانی‌که او را در قدرت خود دارد مرگ او را به تأخیر اندازد و بدون آنکه صدمه‌ای به او وارد کند او را به خدمت خود در آورد. اما زمانی‌که این فرد به این نتیجه برسد که زنده ماندن ارزش آن را ندارد که مشقت زندگی در وضعیت بردگی را تحمل کند، می‌تواند از فرمان ارباب خود سرپیچی کند و خویش را هلاک سازد.

۲۴- این وضعیت کامل بردگی است و آن چیزی جز وضعیت کامل جنگ میان یک فاتح قانونی و یک اسیر نیست، زیرا آنگاه که پیمانی میان آن‌ها بسته شد و توافقی برای قدرت محدود یک طرف و اطاعت محدود طرف دیگر به عمل آمد، تا زمانی که طرفین قرارداد به این پیمان پایبند باشند وضعیت جنگ و بردگی متوقف است. زیرا همان‌طور که گفته شد، هیچ انسانی نمی‌تواند به موجب یک پیمان آنچه را که خود ندارد -یعنی اختیار بر جان خود- به دیگری واگذار کند.

من اعتراف می‌کنم که میان یهودیان و ملل دیگر انسان‌هایی بوده‌اند که خود را می‌فروختند، اما کاملاً روشن است که آن‌ها خود را برای انجام کارهای سخت و مشقت‌بار، و نه برای بردگی، می‌فروختند؛ زیرا آن کس که فروخته می‌شد تحت سلطه‌ی مطلق، خودسر و مستبدانه نبود و ارباب حق آن را نداشت که هر زمان که می‌خواهد او را بکشد؛ حتی برخی اوقات مجبور به آزاد کردن او می‌شد. ارباب چنین مزدوری نه‌تنها اختیار حیات او را نداشت بلکه نمی‌توانست به عضوی از اعضای او صدمه‌ای وارد کند و اگر دندان او را می‌شکست و یا چشم او را کور می‌کرد ناچار بود او را آزاد سازد. (سفر خروج: باب ۲۱)

#رساله_دوم_درباره‌ی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #خودمختاری
#مالکیت #قانون #سلطه #استبداد
➣ @Notes_On_Liberty
📃 از تمامی ملّت‌های کهن، ایران تقریباً تنها ملّتی است که هنوز به‌عنوان یک واحد سیاسی مستقل در چهارچوب مرزهای قدیمی خود باقی مانده...

➣ @Notes_On_Liberty

❃ گمان دارم معدود کسانی منکر آن باشند که یونان مدرن استقلال خود را مرهون جلال و شکوه باستانی خویش است. و من با جرأت برآنم که ایران از این نظر در ردیف یونان واقع است. از تمامی ملّت‌های کهن که نامشان نزد ما آشناست، ایران تقریباً تنها ملّتی است که هنوز به‌عنوان یک واحد سیاسی مستقل در چهارچوب مرزهای قدیمی خود باقی مانده -گرچه، متأسفانه باید گفت که پس از داریوش کبیر، که به حک فهرست بلند نام‌های ایالات تابعه و خراجگزار، فرمان داد، این قلمرو محدود گردیده است- و كماكان مردمی در آن ساکن هستند که با وجود دگرگونی‌ها و انقلاباتی که از سر گذرانده‌اند، هنوز به نحوی شگفت‌آور متجانس‌اند و همچنان به نیاكان باستانی خود می‌مانند. ایران به‌کرات در ظاهر مقهور یونانیان، پارتيان، اعراب، مغولان، تاتارها، ترکان و افاغنه گشته، و بارها و بارها به ایالات کوچک تحت اقتدار ملوک‌الطوایف تبدیل شده است، و با این وجود تاکنون همواره به‌عنوان ملّتی متمایز با خصایص اخلاقی و طبیعی کاملاً برجسته و خاص سربر آورده است.

❃ اما، من بر نقش سیاسی این ملّت در تاریخ جهان آن‌چنان تأکید ندارم که بر نفوذ فکری آن. در حوزه‌ی مذهب این کشور زرتشت را به ما داده است که یهودیت، مسیحیت و اسلام يكسان و به درجات متفاوت مرهون وی هستند، و مانی را که گرچه خون ایرانی به رگ نداشت، تبعه‌ی ایران بود و این سرزمین را مرکز آن مذهب غريب و اصیلی قرار داد که قرون بسیار مسیحیت و اسلام را از خود متأثر ساخت و آثار حاصله از کاوش‌های اخیر شهرهای مدفون در شن ترکستان چین غنای ادبی آن را آشکار گردانیده است، و مزدک، نخستین کمونیست فیلسوف‌مشرب را، و بابک خرمدین که سالیان بسیار سپاهیان خلفای عباسی را مغلوب ساخت، و المقنع، پیامبر نقابدار خراسان، که به مدد آثار تامس مور (Thomas Moore) نزد خوانندگان انگلیسی چهره‌ای آشناست، و بسیاری دیگر؛ همانان که نوآوری‌ها و تندروی‌هاشان خود گواه اندیشه‌ی بارور ملّتی است که ایشان را پرورده است. تقریباً محال است آنچه را که اسلام، اعم از سنّتی، و بدعت‌گذار، به ایران مرهون است، اغراق‌آمیز خواند؛ صوفیه، اسماعیلیه، شیعه، حروفیه و بابیه همه یکسان بازتاب متافیزیک زیرکانه‌ی اندیشه‌ی ایرانی هستند. در سرتاسر زمین‌های پهناور اسلام، تقریباً در هر نگرشی، به چیزهایی برمی‌خوریم که ریشه در تاریخ ایران دارند، خواه در تونس -جایی که بندر ويران المهدیه یادآور رویای عبدالله بن میمون است، در نابودی عرب و اعاده‌ی اقتدار ایران- یا در قاهره، جایی که دانشگاه هزارساله‌ی الازهر ما را به تحقق آن رویای سرکش متذکر است؛ یا در سوریه... در ترکیه، و از آنجا به سوی شرق تا هند و ترکستان، آثار نفوذ ایران فزونی می‌یابد و ایضاً زبان، اندیشه و فرهنگ مسلمانان ترک و هند رایحه‌ای ایرانی دارد.

❃ تأکید بر ارزش هنر و ادبیات ایران ضروری نیست؛ زیرا فرش‌های زیبا، کاشی‌ها، سفالگری و نقاشی‌های ایرانی مورد تقدیر تمامی کسانی است که چیزهایی این‌چنین را ارج می‌نهند، وگرچه قلمرو پهناور ادبیات ایران به‌طور منظم مورد پژوهش تنها شماری معدود در اروپا بوده است، حداقل نام‌های برخی شعرا همچون فردوسی، سعدی، حافظ -و در این ایام اخیر، به‌ویژه در جهان انگلوساکسون- عمر خیام، نزد تمامی افراد تحصیل‌کرده نام‌های آشنا هستند و در رده‌ی بزرگترین شعرای گیتی محسوب می‌شوند. در باب میزان دِین ادبیات به ایران، نباید توجه خود را به ادبیات ایرانی محدود سازیم؛ چراکه ادبیات عرب هم اگر از رهاوردهای پرورده‌ی ایرانیان محروم بماند، بسیاری از بهترین‌های خود را از دست خواهد داد. و اگر علم جدید اندک دِینی به ایران دارد، تنها نام بوعلی سینا بسنده است تا ما را به یاد آورد که چه‌سان ژرف، اروپای قرون میانه، و نیز آسيا، تقریباً دانش فلسفه و پزشکی شناخته‌شده‌ی آن زمان مرهون یکی از فرزندان این سرزمین بوده‌اند. مختصر آنکه، برتری ایرانیان در کلیه رشته‌های دانش چندان مشهود بود که روایتی در زمره سایر روایات منقول از ابن‌خلدون چنین گوید: «اگر دانش در ثریا باشد، برخی ایرانیان بدان دست می‌یابند.»

📚 | ادوراد براون، انقلاب مشروطیت ایران، پیشگفتار

#ایران #ایرانشهر #تمدن #فرهنگ
#ادوارد_براون #ملت #ایران‌زمین
➣ @Notes_On_Liberty
📃 تاثیرات سوسیالیستی کردن عوامل تولید (۱) | ✍🏻 هانس هرمان هوپ

➣ @Notes_On_Liber

❃ پرسش این است که تأثیرات سوسیالیستی کردن عوامل تولید چیست؟ در ابتدا می‌توانیم بپرسیم پیامدهای «اقتصادی» مسأله‌ی مذکور، در معنای محاوره‌ای این واژه چیست؟ در این خصوص سه تأثیر مرتبط با هم وجود دارد. در نخستین تأثیر، که عمومی و فوری هر نوعی از سوسیالیسم است، سقوط نسبی در نرخ سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه را شاهدیم. از آنجا که سوسیالیسم به نفع غیرمولدان است و به افزایش هزینه‌های کاربران، تولیدکنندگان و پیمانکاران میانجامد، افراد اندکی حاضر می‌شوند نقش گروه اخیر را بازی کنند. از این‌رو، از تخصیص حقیقی منابع طبیعی، که کمیابی آن‌ها را پذیرفته‌ایم، نیز کاسته می‌شود، تولید کالاهای جدید و نگهداری عوامل تولید قدیمی نیز کاهش می‌یابد و قراردادهای کمتری منعقد می‌شود؛ زیرا همه‌ی این فعالیت‌ها مستلزم هزینه‌ای است که اکنون افزایش یافته است و اینکه فعالیت‌های جایگزین دیگری مانند «تن‌آسایی - میل به مصرف» نسبتاً کم‌هزینه شده و برای کنشگران بیشتر در دسترس است. در همین راستا، از آنجا که دیگر تبدیل پس‌اندازهای خصوصی به سرمایه‌گذاری خصوصی روا نیست و روزنه‌های سرمایه‌گذاری بسته شده یا روزنه‌ها، با توجه به اقتصاد سوسیالیستی، محدود شده‌اند، بنابراین پس‌انداز کمتر و مصرف بیشتر مساوی است با کار کمتر و تن‌آسایی بیشتر. چون دیگر نمی‌توانید سرمایه‌دار شوید یا اینکه فرصت شما برای تبدیل شدن به سرمایه‌دار محدود شده است، دلیل موجهی برای پس‌انداز وجود ندارد! ضرورتی به گفتن نیست که نتیجه‌ی این‌ها کاهش کالاهای مبادله‌شدنی و به تبع آن، کاهش استاندارد زندگی است. از آنجا که استانداردهایِ زندگیِ پایین‌تر بر مردم تحمیل می‌شود و نمی‌توان آن را نتیجه‌ی انتخاب طبیعی مصرف‌کنندگان دانست و این تجربه‌ی فقری ناخواسته است، تمایل به جبران ضررها از طریق بازار زیرزمینی و بازارهای سیاه و قاچاق فزونی می‌گیرد.

❃ دوم، سیاست سوسیالیستی کردن عوامل تولید به کاربرد اسراف‌کارانه چنین عواملی منجر می‌شود؛ بدان معنا که در بهترین حالت نیازهای درجه دوم افراد را ارضا می‌کند و در بدترین وضع، ابداً هیچ نیازی را تأمین نمی‌کند، بلکه فقط به افزایش هزینه‌ها میانجامد. دلیل این مسأله وجود تغییر و اجتناب‌ناپذیری آن است! وقتی بپذیریم که تقاضای مصرف‌کنندگان، دانش و فناوری، محیط طبیعی که در آن فرایند تولید روی می‌دهد، می‌تواند تغییر کند، و همه‌ی این‌ها در واقع به صورت همیشگی و متوقف‌نشدنی روی می‌دهند، باید بپذیریم که نیازی پایدار و نامتناهی احساس می‌شود به اینکه تمام ساختار اجتماعی تولید مجدداً سازماندهی و نوسازی شود. همیشه این نیاز وجود دارد که آیا بهتر نیست از سرمایه‌گذاری‌هایی که پیشتر در برخی خطوط تولید انجام داده‌ایم عقب‌نشینی کنیم و منابع را به خطوط دیگری انتقال دهیم تا با این کار، برخی بنگاه‌ها و شعبه‌های غیرمولد یا بخش‌هایی از اقتصاد را کوچک کنیم و بگذاریم بخش‌های دیگر گسترش یابند، و این دقیقاً چیزی است که تحت نظام سوسیالیستی واقع می‌شود. اکنون فرض کنید قانون دست ما را برای فروش عوامل تولید تحت مالکیت جمعی به اشخاص خصوصی بسته است.

❃ این یعنی مختل‌شدن فرایند سازماندهی مجدد ساختار تولید؛ البته اگر تماماً متوقف نشود! اساساً دلیل آن ساده اما بسیار مهم است. از آنجا که عوامل تولید فروشی نیستند یا خرید و فروش آن‌ها برای فروشنده متولی یا خریدار خصوصی یا هر دو، بسیار دشوار شده است، هیچ قیمت بازاری برای عوامل تولید در کار نیست یا از شکل‌گیری چنین قیمت‌هایی ممانعت می‌شود یا چنین دادوستدی بسیار پرهزینه می‌شود. «متولی - تولیدکننده‌ی سوسیالیستی» نمی‌تواند دیگر به‌درستی هزینه‌های پولی واقعی برای استفاده از منابع یا هر تغییری در ساختار تولید را تخمین بزند. همچنین نمی‌تواند این هزینه‌ها را با درآمد پولی موردانتظار برخاسته از فروش کالاها مقایسه کند. او حق ندارد پیشنهادهای اشخاص خصوصی را درباره‌ی روش جایگزین استفاده از برخی عوامل تولید بررسی کند یا دیگر متولی به‌سادگی نمی‌فهمد با انجام فلان کار چه چیزی را از دست می‌دهد، فرصت‌های پیشین چیست و این توانایی را ندارد به‌درستی هزینه‌های پولی صرف‌نظرکردن از برخی منابع را ارزیابی کند. نمی‌تواند بفهمد آیا روش استفاده از عوامل تولید یا تغییر استفاده از آن‌ها، برحسب عواید پولی، میارزد یا خیر یا اینکه آیا هزینه‌های تولید واقعاً بیشتر از عواید است و سبب سقوط مطلق ارزش کالاهای مصرفی می‌شود یا خیر، نمی‌تواند درک کند آیا روش تولید او کارآمدترین روش ارضای نیازهای اساسی مصرف‌کننده است (طبیعتاً این امر با روش‌های جایگزین ممکن مقایسه می‌شود) یا اگر نیازهای کمتر ضروری به قیمت غفلت از نیازهای بسیار ضروری ارضا می‌شود، بداند دست‌کم سبب سقوط نسبی ارزش کالاهای تولیدی شده است؟

➣ @Notes_On_Liberty
📃 تاثیرات سوسیالیستی کردن عوامل تولید (۲) | ✍🏻 هانس هرمان هوپ

➣ @Notes_On_Liberty

بدون امکان توسل به ابزارهای محاسبه اقتصادی، هیچ راهی برای شناخت وجود ندارد. البته می‌توان پیش رفت و نهایت تلاش خود را به کار برد. در این راه، ممکن است حتی گاهی موفق شویم، اگرچه هیچ تضمینی برای موفقیت وجود ندارد. در هر صورت، بازار گسترده‌تر مصرف‌کننده از به‌کارگیری ابزارهای محاسبه اقتصادی ناگزیر است و هرچه شناخت ترجیحات گروه‌های مختلف مصرف‌کنندگان، مناسبت‌های تاریخی، مناطق جغرافیایی و امکانات میان اشخاص مختلف پراکنده‌تر باشد، احتمال اشتباه بیشتر خواهد بود. تخصيص نادرست عوامل تولید به همراه اتلاف و کمبود، مانند دو روی یک سکه‌اند که باید از پس هم بیایند. در وضعیت اختلال بازار و البته بیش از آن، با غیرقانونی شدن پیشنهاد خرید عوامل تولید از سوی کارآفرینان خصوصی به متولیان آن‌ها، نظام سوسیالیستی جلوی تولید فرصت‌های پیشرفت را می‌گیرد. نیازی به تأکید نیست که این مسئله، به فقر بیشتر منجر می‌شود.

❃ سوم اینکه سوسیالیستی کردن عوامل تولید سبب فقر نسبی می‌شود؛ مثلاً بهره‌برداری افراط‌گونه عوامل تولید به سقوط استاندارد عمومی زندگی میانجامد. دلیل این مسئله باز هم به جایگاه خاص متولی در مقایسه با مالک خصوصی باز می‌گردد. مالک خصوصی که حق فروش عوامل تولید و نگهداری پول دریافتی را دارد، تلاش می‌کند از افزایش تولیدی که بهای آن کاهش ارزش مورد استفاده است، بپرهیزد. هدف او بیشینه کردن ارزش محصولات تولیدی، به‌علاوه منابعی است که در تولید از آن‌ها استفاده کرده است، زیرا او مالک هر دو (محصول و نهاده‌های تولید) است. بنابراین وقتی از تولید دست می‌کشد که استهلاک سرمایه دخیل در تولید بیشتر از ارزش محصول نهایی تولیدی باشد. بر این اساس، اگر پیش‌بینی کند در آینده، قیمت کالاهای تولیدی افزایش می‌یابد، از هزینه‌های استهلاک می‌کاهد و به صرفه‌جویی روی میآورد تا در آینده از افزایش قیمت‌ها سود ببرد. متولی وضعیتی کاملاً متفاوت دارد، زیرا با نظام انگیزشی متفاوتی روبه‌رو است. از آنجا که او نمی‌تواند عوامل تولید را بفروشد، بنابراین انگیزه‌ای برای تولید ندارد و استفاده از سرمایه به بهای کاهش شدید ارزش آن (اگر نه به صورت کامل، دست‌کم به صورت نسبی) صورت می‌گیرد. متولی در اقتصاد سوسیالیستی نمی‌تواند به صورت خصوصی عواید برخاسته از فروش محصولات را تخصیص دهد، بلکه باید آن‌ها را به جامعه‌ای از متولیان بسپارد تا به صلاحدید آن‌ها استفاده شود.

❃ بدین ترتیب انگیزه‌ی او برای تولید و فروش محصولات خواه ناخواه سست می‌شود. این واقعیت به صراحت نرخ کاهنده‌ی تشکیل سرمایه را توجیه می‌کند. البته ناگفته نماند تا زمانی‌که متولی به کار و تولید می‌پردازد، یعنی از دستیابی به درآمد منفعت می‌برد، اگرچه نمی‌تواند از آن برای تشکیل سرمایه خصوصی استفاده کند، ولی می‌تواند برای مصرف اختصاصی و یا ایجاد ثروت اختصاصی غیرمولد، از آن بهره‌مند شود. ناتوانی متولی در فروش عوامل تولید به صورت ضمنی نشان می‌دهد که انگیزه‌ی افزایش درآمد اختصاصی او به بهای کاهش ارزش سرمایه است. بدین ترتیب تا جایی‌که درآمد او به محصولات نهایی تولیدی وابسته است (دستمزدی که جامعه‌ی متولیان به وی می‌پردازد، ممکن است به آن وابسته باشد!) انگیزه‌ی او برای افزایش تولید به بهای کاهش ارزش سرمایه دوچندان می‌شود. به‌علاوه از آنجا که متولی واقعی و جامعه‌ث متولیان از یک قماش نیستند، به نحو اتم و اکمل نمی‌تواند نقش ناظر را بازی کند و گاهی وسوسه می‌شود درآمد نشأت گرفته از کاربرد عوامل تولید را به هدف‌های شخصی (مثل تولید کالاهای شخصی یا خرید و فروش کالاهای بازار سیاه) اختصاص دهد. او تشویق می‌شود این رویه را ادامه دهد؛ به بهای کاهش ارزش سرمایه و تا جایی‌که درآمد خود را به چنین تولیدات اختصاصی وابسته می‌بیند در هر صورت مصرف سرمایه و استفاده‌ی افراط‌گونه از سرمایه‌ی موجود به وقوع می‌پیوندد و مصرف زیاد سرمایه، بار دیگر ناقوس فقر نسبی را به صدا درمی‌آورد، زیرا تولید کالاهای معاوضه‌شدنی در نتیجه‌ی این سیاست‌ها کاهش می‌یابد.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#سوسیالیسم #استبداد_سوسیالیستی
#اقتصاد_دولتی #فقر #عوامل_تولید
#سوسیالیستی_کردن_عوامل_تولید
➣ @Notes_On_Liberty
«دولتی که هر روز نسبت به این یا آن شهروند مرتکب بی‌عدالتی می‌شود و بدین‌سان، شهروندان را به خشم می‌آورد و بی‌آرام می‌سازد، خود را در خطر می‌افکند. چه‌قدر خطرناک است اگر دولتی از طریق مجازات و اهانت پیاپی، مردم شهر را در حال ترس و نگرانی دائم نگاه دارد. برای دولت رفتاری خطرناک‌تر از این نمی‌توان تصور کرد؛ زیرا آنجا که شهروندان احساس ناایمنی کنند برای مصون‌ماندن از خطر به هر وسیله‌ای دست می‌یازند و روزبه‌روز بر جسارت‌شان افزوده می‌شود و از کوشش برای براندازی دولت نمی‌هراسند.»

❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب اول
➣ @Notes_On_Liberty
👍2
Khaso Khashak
Shahram Nazeri
اى خشمِ به جان تاخته، طوفانِ شرر شو
ای بغضِ گل انداخته، فریاد خطر شو
 
ای روی برافروخته، خود پرچمِ ره باش
ای مشت برافراخته، افراخته‌تر شو
 
ای حافظِ جانِ وطن! از خانه برون آی
از خانه برون چیست که از خویش به در شو
 
گر شعله فروریزد، بشتاب و میاندیش
ور تیغ فروبارد، ای سینه سپر شو
 
خاک پدران است که دستِ دگران است
هان ای پسرم! خانه‌نگهدارِ پدر شو
 
دیوارِ مصیبت‌کده‌یِ حوصله بشکن
شرم آیدم از این‌همه صبرِ تو، ظفر شو
 
تا خود جگرِ روبهکان را بدرانی
چون شیر در این بیشه سراپای، جگر شو
 
مسپار وطن را به قضا و قدر ای دوست
خود بر سرِ آن، تن به قضا داده، قدر شو
 
فریاد به فریاد بیافزای، که وقت است
در یک نفس تازه اثرهاست، اثر شو
 
ایرانیِ آزاده! جهان چشم‌به‌راه است
ایرانِ کهن در خطر افتاده، خبر شو
 
مشتی خس و خارند، به یک شعله بسوزان
بر ظلمتِ این شامِ سیه‌فام، سحر شو

❈ سراینده: فریدون مشیری
❈ خواننده: شهرام ناظری
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📃 درباره‌ی آزادی فردی | ✍🏻 بنژامن کنستان

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هرچند آزادی فردی در همه‌ی قوانین اساسی فرانسه تضمین شده است، اما زیر پوشش همین قوانین اساسی، آزادی فردی را پیوسته زیر پا نهاده‌اند. این واقعیت به‌خوبی نشان می‌دهد که برای حفاظت از آزادی فردی تنها اعلامیه‌ای ساده کافی نیست، بلکه ضمانت‌های اجرایی کارآمد و پابرجا و افزون‌برآن، ارگان‌های بسیار نیرومندی لازم است تا امکانات دفاعی مجاز در قانون مدون به سود ستمدیدگان به کار گرفته شود.

❃ آزادی فردی، هدف تمامی اجتماعات انسانی است، اخلاق عمومی و خصوصی بر آن اتکا دارد و بنیاد طرح‌ریزی و تدبیر تولید صنعتی بر آن نهاده است. بدون آزادی فردی، آدمیان نه از آسودگی و سرفرازی برخوردارند و نه از خوشبختی.

❃ خودکامگی اخلاق را ویران می‌کند؛ چراکه بدون امنیت اخلاق نیز وجود ندارد و مهرورزی‌های دل‌نشین بدون اطمینان از این‌که مهرورزان در پناه پاکی خود در امان به سر برند امکان وجود نمی‌یابند. هنگامی‌که خودکامگی بی‌پروا به سرکوب انسان‌های مورد سوءظن‌اش می‌پردازد، تنها به یک تن ستم روا نمی‌دارد، بلکه همه‌ی ملّت را نخست خوار و سرافکنده، و سپس تباه می‌گرداند. می‌دانیم که آدمیان همواره گرایش به رهایی از رنج دارند و، از این‌رو، هنگامی‌که آنچه دوست می‌دارند تهدید شود یا ناچار از آن دل می‌کنند یا به دفاع از آن می‌پردازند. آقای دُ پوو می‌گوید که در شهرهای طاعون‌زده، اخلاق و خلقیات آدمیان ناگهان رو به فساد و تباهی می‌رود و انسان‌ها حتی در حال مرگ مال یکدیگر را می‌ربایند. از دید ما خودکامگی با اخلاق همان می‌کند که طاعون با جسم آدمی.

❃ خودکامگی دشمن پیوندهای خانوادگی است. زیرا تأیید پیوندهای خانوادگی همانا تأیید امید به هم‌زیستی و آزادزیستی در پناهگاهی است که نظام قضایی برای شهروندان تضمین می‌کند. اما خودکامگی پسر را مجبور می‌کند که شاهد ستم بر پدر باشد بی‌آنکه بتواند به دفاع از او برخیزد، زن را مجبور می‌کند که در خاموشی، بازداشت و زندانی‌شدن شوهر خود را تاب آورد و سرانجام دوستان و نزدیکان را وامی‌دارد تا مقدس‌ترین احساس‌های مهرآمیز را تکذیب کنند.

❃ خودکامگی را از این‌رو می‌توان با دادوستد، که بنیاد رونق اقتصادی مردمان است، دشمن شمرد که نظام اعتباری را سست می‌گرداند، بازرگانی را به نابودی می‌راند و به ایمنی آسیب می‌رساند. هنگامی‌که فردی بی‌گناه رنج برد کسانی‌که بهره‌ای از هوش دارند خود را منطقاً در معرض تهدید میانگارند، زیرا هرگاه ضمانت از میان برخیزد بی‌اطمینانی بر هرگونه دادوستدی تأثیر می‌گذارد، زمین به لرزه میفتد و آدمیان با ترس و هراس گام بر می‌دارند.

❃ هر آینه خودکامگی روا شمرده شود خود را به شیوه‌ای می‌پراکند که ناشناس‌ترین شهروند ناگهان او را سلاح بر کف در برابر خود ببیند. از این‌رو، شهروندان را کافی نیست که خود را کنار کشند و بگذارند که دیگران را سرکوب کند. از آنجا که هزاران پیوند ما را با همگنان‌مان یگانه می‌گرداند نگران‌کننده‌ترین خودخواهی‌ها نیز نمی‌توانند همه‌ی آن‌ها را بگسلانند.

❃ [خطاب به مستبدان] در تاریکخانه‌ی خودخواسته‌تان، خود را گزندناپذیر می‌پندارید، اما فراموش نکنید که پسری دارید و شور جوانی او را در پی خود می‌برد؛ برادری کم‌احتیاط‌تر از خود دارید که به خود اجازه‌ی زمزمه‌ای می‌دهد؛ دشمن دیرینه‌ای دارید که روزگاری از دست شما آزرده شده است و امروز توانسته است نفوذی به دست آورد. اکنون چه خواهید کرد؟ پس از آنکه با تلخی هرگونه دادخواهی را نکوهیدید و هرگونه شکایتی را رد کردید آیا اکنون به نوبه‌ی خود شکایت خواهید کرد؟ اما از یاد نبرید که از پیش، از سوی وجدان خود و از سوی افکار عمومیِ خوارشده‌ای محکوم‌اید که خود شما در خوارسازی‌اش سهیم بودید. آیا اکنون بی هیچ پایداری تن به تسلیم می‌دهید؟ اما آیا امکان تن به تسلیم دادن را به شما خواهند داد؟ آیا شما را به‌عنوان موجودی مزاحم و یادمان بی‌عدالتی تحت پیگرد قرار نمی‌دهند و از سر راه خود دور نمی‌رانند؟ با چشمان خود ستم‌رسیدگان را دیدید و آن‌ها را تقصیرکار دانستید و بدین‌سان راهی را گشودید که اکنون خود در آن گام برمی‌دارید.

❃ هر آینه به حکومتی از دید نهادمندی‌اش بنگریم، خودکامگی با وجود آن ناسازگار می‌نماید؛ زیرا نهادهای سیاسی جز قرارداد نیستند و سرشت قرارداد همانا حد و مرزگذاری پایدار است. چون خودکامگی به هیچ قراردادی پای‌بند نمی‌ماند پس تیشه به ریشه‌ی هر نهاد سیاسی می‌زند.

❃ اگر به حکومتی از دید کنش‌هایش بنگریم، خودکامگی برای خود حکومت نیز خطرناک می‌نماید؛ زیرا با اینکه خودکامگی به سبب شتاب‌دهی به پویش حکومت گاه آن را قدرت‌نما می‌گرداند اما در عمل، به سامان‌مندی و دیرندگی کنش‌های حکومت آسیب می‌رساند.

#آزادی #آزادی_فردی #آزادی_اقتصادی
#خودکامگی #استبداد #قانون #اخلاق
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 در فردیّت (۵) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ آنچه آدمیان را زیبا و ارزنده و بزرگ می‌سازد یک‌نواخت‌شدن و تباه‌گشتن خواص فردی آنان نیست؛ بلکه رشد و پرورش فردیّت و تجلّی استعدادهای نهانی آنان است در حدودی که به حقوق و منافع دیگران لطمه نزند. هرچه این تکامل فردی بیشتر…
📃 در فردیت (۶)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ راست است که همه‌ی مردم، یکسان چنین خدمتی به جهانیان نمی‌توانند بکنند. در میان همه‌ی مردم جهان عده‌ی بسیار کمی هستند که اگر آنچه یافته‌اند به دیگران بیاموزند در وضع دیگران بهبودی حاصل می‌شود. اما این عده‌ی کم، نمک جهانند و بدون آن‌ها جهان مرداب راکدی می‌شود. نه تنها این عده‌ی اندک هستند که چیزهای خوبی به جهان می‌آورند که پیش از آن‌ها نبوده است، بلکه این‌ها هستند که خوبی‌هایی را هم که در جهان هستند حفظ می‌کنند. اگر در جهان کار تازه‌ای برای انجام دادن نمی‌ماند، آیا هنوز وجود عقل لازم بود؟ آیا به همین علّت نیست که کسانی‌که کارهای کهنه می‌کنند فراموش کرده‌اند که چرا این کارها را انجام می‌دهند و در انجام این کارها به رمه‌ی گوسفند بیشتر شبیه‌اند تا به آدمیان؟ بهترین عقاید و رویه‌ها کم‌کم انحطاط می‌یابند و ماشینی می‌شوند. اگر پیوسته کسانی پیدا نشوند که ابتکار فکر آن‌ها مانع شود که اساس این عقاید و اعمال، ماشینی شوند این مواد مرده در مقابل چیزی که واقعاً زنده است پایداری نمی‌توانند کرد و موجبی نیست که تمدنی که بر آن مبتنی است نمیرد و مثل تمدن بیزانس نابود نشود. راست است که نوابغ، گروه اندکی هستند و شاید همیشه چنین بوده است، اما برای این‌که نوابغ به وجود آیند لازم است خاکی را که آنان در آن می‌رویند حفظ کنیم. نبوغ تنها می‌تواند در فضای آزاد تنفس کند. نوابغ از مردمان دیگر فردیت قوی‌تری دارند و در نتیجه کمتر می‌توانند خود را بدون آسیب‌دیدن در قالب‌های کوچک اجتماع جای‌دهند. جامعه این قالب‌ها را فراهم کرده است تا افراد را از داشتن منش جدا و مشخص معاف دارد. اگر این نوابغ از راه آزرم رضا دهند که جامعه آن‌ها را در یکی از این قالب‌ها مقید کند و در نتیجه راضی شوند که از گسترش شخصیت خود در گذرند، دیگر نبوغی برای آن‌ها نخواهد ماند که سودی برای جامعه داشته باشد. اگر این کسان منش قوی داشته باشند و قیود را بشکنند، آن وقت جامعه آن‌ها را به‌عنوان طاغی و سرکش انگشت‌نما خواهد ساخت. این به آن می‌ماند که از رود نیاگارا گله کنیم چرا مثل یکی از کانال‌های هلند آرام و خاموش در مسیر خود جریان ندارد.

❃ بدین ترتیب تأکید می‌کنم که نبوغ اهمیت بسیار دارد و لازم است به نبوغ، در فکر و عمل هر دو، فرصت تجلی داده شود. می‌دانم که از لحاظ نظری کسی مخالف این عقیده نیست ولی همچنان نیک می‌دانیم که از لحاظ عملی مردم نسبت به آن علاقه‌ی زیادی ندارند. مردم می‌پندارند نبوغ اگر کسی را قادر کند که شعر خوبی بگوید یا تابلوی زیبایی بکشد چیز خوبی است. اما نبوغ به معنی واقعی آن یعنی اصالت و ابتکار را در فکر و در عمل، هرچند مردمان به زبان می‌ستایند، در دل خود معتقدند که لزوم چندانی ندارد. تأسف در این است که این وضع چنان طبیعی است که موجب شگفتی هم نمی‌شود. اصالت فکر چیزی است که فکرهای غیراصیل فایده‌اش را درک نمی‌کنند. چگونه از آن‌ها توقع غير از این را می‌توان داشت؟ اگر چنین مردمانی می‌توانستند فایده‌ی آن را درک کنند، نشانه‌ی این بود که اصالتی ندارد. خدمتی که اصالت و ابتکار می‌تواند به آن‌ها بکند این است که چشمانشان را باز کند و اگر چنین کند آن‌ها خود دارای اصالت و ابتکار خواهند شد. باید به یاد داشته باشیم هر کاری که در جهان شده است کسی بوده است که آن را نخستین بار انجام داده است و همه‌ی چیزهای خوبی که در جهان هستند میوه‌ی اصالت و ابتکارند. مردم باید متوجه شوند و اعتراف کنند که ابتکار هنوز کارهایی می‌تواند انجام دهد و باید بر خود مسلّم کنند که هرچه از لزوم اصالت فکر و عمل کمتر آگاه باشند به آن محتاج‌ترند.

- ادامه دارد...

📚 | درباره‌ی آزادی، جان استوارت میل

#فردیت #فردگرایی #آزادی_فردی
#آزادی #آزادی_عمل #حق_آزادی
#جان_استوارت_میل #اراده‌ی_آزاد
#اصالت #نبوغ #ابتکار #نوآوری
➣ @Notes_On_Liberty
«ای فقیران، تیره‌بختان، و مردمانی که در جهالت به سر می‌برید! ملّت‌هایی که خود مسبب بدبختی هستید و چشم بر حق خود بسته‌اید! شما خود را در برابر چشمان خود، از بهترین و بیشترین سهم ثروت خود محروم می‌سازید؛ کشتزارهایتان غارت می‌شود، اموالتان به سرقت می‌رود، میراث خانوادگی‌تان از میان می‌رود؛ چنان زندگی می‌کنید که نمی‌توانید بر هیچ چیز دعوی تملّک کنید؛ به نظر می‌رسد شما از اینکه دارایی‌تان، خانواده، و زندگی‌تان را وام گرفته‌اید، احساس رضایت و خوشبختی می‌کنید!
این تباهی، بدبختی، ویرانی، و فلاکت نه از دشمن بیگانه، بلکه از دشمنی به شما می‌رسد که خود به او قدرت بخشیده‌اید...
هرگاه تصمیم بگیرید که دیگر بنده نباشید، بی‌درنگ آزاد خواهید شد. نمی‌گویم با زور بازو جبّار را ساقط کنید؛ بلکه می‌گویم که فقط کافی است به حمایت خود از او پایان دهید، آنگاه خواهید دید که چگونه پی‌ستون این پیکره‌ی عظیم متزلزل می‌شود و درهم‌می‌شکند.»

❈ اتیین دو لا بوئتی، رساله‌ی بردگی اختیاری
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۲): فصل چهارم: درباره‌ی بردگی ➣ @Notes_On_Liberty ۲۲- خودمختاری طبیعی انسان یعنی رهابودن از هر قدرت برتر زمینی و رهایی از سلطه‌ی آمریت قانونی انسان. خودمختاری طبیعی انسان یعنی فقط تحت سلطه‌ی قانون طبیعت بودن. خودمختاری انسان…
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۳): فصل پنجم: درباره‌ی مالکیت

➣ @Notes_On_Liberty

۲۵- خواه عقل طبیعی را مدنظر قرار دهیم که به ما می‌گوید: از زمانی‌که انسان متولد شد حق بقا و در نتیجه حق خوراک و نوشیدنی و دیگر چیزهایی را دارد که طبیعت برای امرار معاش در اختیار او قرار داده است؛ یا وحی را که نعمت‌های جهان را بر ما می‌شمارد که به «آدم» و نوح و فرزندان آن‌ها اعطا کرده است؛ بر ما آشکار می‌گردد که به قول داوود پیغمبر، «خداوند زمین را به فرزندان بشر داده است». اما اگر این امر را بپذیریم، ممکن است برای برخی تصور این امر دشوار باشد که چگونه فردی می‌تواند حق مالکیت چیزی را داشته باشد. من قصد پاسخ گفتن به این پرسش را ندارم که اگر درک و اثبات مالکیت آن چیزی که خداوند به «آدم» و فرزندان او به‌طور مشترک اعطا کرده است دشوار باشد، غیرممکن است کسی جز سلطان جهان بتواند مالک آن چیزی شود که خداوند به «آدم» و جانشینان او، و نه بقیه‌ی اعقاب او، اعطا کرده است. اما تلاش می‌کنم تا نشان دهم که انسان، بی‌نیاز از بستن پیمان با مشترکین دیگر، می‌تواند مالک بخشی از چیزهایی شود که خداوند به‌طور مشترک در اختیار همگان قرار داده است.

۲۶- خداوند که جهان را مشتركاً به انسان‌ها عطا فرمود، عقل استفاده از آن را نیز در اختیار آن‌ها قرار داد تا به بهترین وجه از آن بهره‌مند شوند و آسایش خود را فراهم سازند. زمین و همه‌ی چیزهایی که در آن هست برای بقا و راحتی انسان در اختیار او قرار گرفته است. گرچه همه‌ی میوه‌ها و حیوانات موجود در طبیعت، که به صورت خودبه‌خودی و طبیعی به وجود آمده‌اند، متعلق به همه‌ی انسان‌هاست، و در وضعیت طبیعی کسی را، از آغاز، حق مالکیتی بر آن‌ها نیست، اما چون آن‌ها برای استفاده انسان در اختیار او قرار گرفته است ضرورتاً باید ابزاری نیز در اختیار هر انسانی قرار داشته باشد تا قبل از بهره‌مند شدن از آن نعمات، آن‌ها را به خود اختصاص دهد و مالک آن‌ها شود. میوه یا گوشت شکاری، که یک سرخ‌پوست بی‌تمدن شکار کرده و خوراک اوست، فقط به خود او تعلق دارد، گرچه او هنوز با همنوعان خود به‌طور مساوی در طبیعت شریک است. این بدان معناست که این میوه یا گوشت بخشی از وجود او شده و تا زمانی‌که آن‌ها در حفظ و بقای او کارآیی دارند، دیگری را حقی بر آن‌ها نیست.

۲۷- گرچه زمین و همه‌ی موجودات پست‌تر، به‌طور اشتراکی، متعلق به همه‌ی انسان‌هاست، اما هر انسانی مالک شخص خویش است. حق این مالکیت را هیچ‌کس جز خود او ندارد. می‌توان گفت که ثمره‌ی تلاش و کار بدن و دستان او به معنی واقعی کلمه متعلق به خود اوست. از این‌رو، هر چیزی را که او از وضعیت آماده‌ی طبیعت جدا کند، با کار خود درآمیزد، و چیزی را که متعلق به خود اوست با آن پیوند زند، مالک آن چیز خواهد شد. از آنجاکه آن چیز توسط او از طبیعت مشترک جدا شده است، و او با کار و تلاش خود چیزی به آن افزوده است، انسان‌های دیگر حق مشترکی نسبت به آن ندارند. از آنجاکه بی‌تردید مالک کار خود صاحب کار است، حداقل در جایی که به قدر کافی برای دیگران باقی مانده باشد، هیچ انسان دیگری جز خود او که کارش را با آن چیز در آمیخته است حقی نسبت به آن ندارد.

۲۸- کسی که بلوطی را از زیر درخت برداشته و خورده است، یا سیب‌هایی را از درختان جنگل چیده است، یقیناً آن‌ها را برای خود برداشت کرده است. هیچ‌کس نمی‌تواند انکار کند که غذا متعلق به اوست. پس من این پرسش را مطرح می‌کنم که از چه زمانی او مالک آن غذا شده است؟ زمانی‌که آن را هضم کرده است؟ زمانی‌که آن را خورده است؟ زمانی‌که آن را پخته است؟ زمانی‌که آن را به خانه آورده است؟ یا زمانی‌که آن را از زمین برچیده است؟ این مسأله کاملاً روشن است که اگر او با اولین جمع‌آوری مالک غذا نباشد، در هیچ یک از مراحل دیگر نیز نمی‌تواند مالک آن باشد. همین کار اوست که غذای به‌دست‌آمده را از دیگر چیزهای مشترک طبیعت متمایز می‌کند. این کار چیزی را به آن غذا افزوده است که طبیعت، یعنی مادر مشترک همه چیز، به آن نیافزوده است. از این‌رو، آن غذا حق مسلم و اختصاصی اوست.

➣ @Notes_On_Liberty
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۴): فصل پنجم: درباره‌ی مالکیت

➣ @Notes_On_Liberty

آیا ممکن است کسی بگوید که او، به این دلیل که رضایت همه‌ی انسان‌های دیگر را برای جمع‌آوری آن بلوط‌ها و سیب‌ها جلب نکرده است، حقی نسبت به آن‌ها ندارد؟ و از این‌رو، کار او دزدی چیزی به شمار آید که همه در آن شریک‌اند؟ اگر چنین توافقی ضروری می‌بود، علیرغم آنکه خداوند نعمت‌های فراوانی به او عطا کرده است، او از گرسنگی می‌مرد. در چیزهای مشترک، که توسط پیمان مشترک‌اند، مالکیت زمانی آغاز می‌شود که کسی بخشی از چیزهای مشترک را برداشته و از وضعیت طبیعی‌اش خارج کند. در غیر این صورت، چیزهای مشترک برای هیچ‌کس سودی نخواهد داشت. برداشتن این یا آن بخش از چیزهای مشترک نیازی به رضایت همه مشترکین ندارد. از این‌رو، علفی را که اسب من خورده است، چمنی را که خدمتکار من از ریشه بیرون کشیده است، و سنگ معدنی را که من از زمین استخراج کرده‌ام، بدون آنکه نیاز به موافقت کسی داشته باشد، ملک من می شود. کاری که متعلق به من بود، با جدا کردن آن‌ها از وضعیت مشترک، حق مالکیت مرا تثبیت نموده است.

۲۹- اگر رضایت همه مشترکین را، در مالکیت بخشی از آن چیزی که مشترک است، ضروری تلقی کنیم، کودکان یا خدمتکاران نمی‌توانند، بدون آنکه سهم ویژه هر یک تعیین شده باشد، تکه‌ای از گوشتی را که پدر یا ارباب آن‌ها برایشان آماده کرده است بردارند. اگرچه آبی که از چشمه جاری است تعلق به همگان دارد، اما چه کسی می‌تواند تردید کند که آبی که در درون کوزه است متعلق به کسی است که آن را از چشمه پر کرده است؟ این کار اوست که آن آب را از دست طبیعت خارج کرده است، یعنی از جایی که ملک مشترک و به‌طور مساوی متعلق به همه‌ی فرزندان طبیعت بوده است. او به وسیله‌ی کار خود آن آب را برای خود برداشته و مالک آن شده است.

۳۰- بنابراین، قانون عقل حکم می‌کند که آهویی که یک سرخ‌پوست کشته است متعلق به خود او باشد. اگرچه آن آهو قبلاً حق مشترک همگان بوده است، اما کسی مجاز است آن را ملک خود بداند که روی آن کار کرده است. در میان مردمانی که بخش متمدن جامعه بشری به شمار می‌آیند و قوانین ایجابی بسیاری برای مالکیت وضع کرده‌اند، این قانون اصلی طبیعت برای آغاز مالکیت، در مورد چیزی که قبلاً مشترک بوده است، هنوز اجرا می‌شود، و بر اساس همین فضیلت است که اگر کسی از دریا، یعنی آن خزانه مشترک همه افراد بشر، ماهی صید کند، یا اگر کسی با کار خود عنبری را از صورت مشترک طبیعی خارج گرداند، به دلیل رنج و مشقتی که تحمل کرده است آن ماهی و عنبر را ملک خود می‌کند. حتی زمانی‌که خود ما مشغول شکار خرگوش هستیم، خرگوش متعلق به کسی خواهد بود که آن شکار را تعقیب کرده باشد. زیرا حیوان وحشی‌ای که هنوز حق اشتراکی همگان است و ملک اختصاصی هیچ کس به شمار نمی‌آید، متعلق به کسی است که او را تعقیب کند و با کار و زحمت خود آن را از وضع طبیعی خارج گرداند. این عمل آغاز مالکیت اوست.

۳۱- ممکن است کسی نسبت به این مسأله اعتراض کند که اگر گردآوری میوه بلوط یا دیگر میوه‌های زمین و غیره، تأیید حق مالکیت آن‌هاست، آن‌وقت ممکن است هر کسی تا آنجا که می‌تواند گردآوری کند و دست به احتکار آن‌ها بزند. پاسخ من به چنین اعتراضی منفی است. همان قانون طبیعتی که با این ابزار حق مالکیت را به ما داده است محدودیتی نیز برای آن قائل شده است. «خداوند همه چیز را فراوان به ما داده است» (رساله اول پولس رسول به تيموتاوس: باب ۶)، پژواک عقلی است که توسط وحی تأیید شده است. اما خداوند تا چه حد به ما داده است؟ برای بهره‌مند شدن. آنقدر که هر کس بتواند، قبل از فاسدشدن آن‌ها، بهره‌ای برای بقا و حیات خود ببرد، تا اندازه‌ای که با کار و تلاش خود آن‌ها را ملک خود کند. هرچه ورای آن باشد بیش از سهم او و متعلق به دیگران است. خداوند هیچ چیزی را برای آن به وجود نیاورده است که مردم فاسد و تباهش کنند. از این‌رو، با توجه به فراوانی نعمت‌های طبیعی که برای مدت زمانی طولانی در جهان بوده است و تعداد اندک مصرف‌کنندگان، و با توجه به اینکه یک انسان فقط می‌توانسته مقدار کمی از آن‌ها را به تملّک خود درآورد و با تبعیض نسبت به دیگران احتکار کند، و به‌ویژه با توجه به محدودیتی که عقل برای بهره‌مند شدن از آن‌ها قائل شده است، می‌بینیم که دیگر جایی برای نزاع و ستیز در مورد تملک چیزهای مورد نیاز وجود ندارد.

#رساله_دوم_درباره‌ی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی
➣ @Notes_On_Liberty