📝 | پاسخ به شبهات: سرمایهداری یعنی چه؟
➣ @Notes_On_Liberty
✦ بسیاری دوستان در مورد این واژهی قبیحهی «سرمایهداری» ابهام زیاد دارند و البته حق هم با آنهاست؛ تعریف و شرح آن ساده نیست؛ یک کتاب خوب در این باره «بنیادهای اقتصادی و فلسفی کاپیتالیسم» است که مجموعه مقالاتی است که پژویچ آن را ویرایش کرده است و هنوز هم به فارسی ترجمه نشده است؛ دو فصلی را به دشواریهای تعریف «سرمایهداری» پرداخته است، ولی یک تعریف خوب در آن کتاب از «سرمایهداری» آمده است که کار اهل دل را راه میاندازد:
❃ ”سرمایهداری به نظم [یا همان مناسبات اقتصادیای] گفته میشود که ۳ ویژگی ساختاری اساسی را از خود نشان میدهد:
۱- در اختیار داشتنِ خصوصی ابزار تولید.(مالکیت خصوصی)
۲- [پذیرفتنِ] بازار و سازوکار قیمت برای هماهنگی [فعالیتهای اقتصادی].
۳- [در نظر گرفتن] سود و بیشینهسازی مطلوبیت بهعنوان انگیزهی اصلی فعالیت اقتصادی.“
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#لیبرالیسم_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی
#سرمایهگرایی
#سرمایهداری
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
✦ بسیاری دوستان در مورد این واژهی قبیحهی «سرمایهداری» ابهام زیاد دارند و البته حق هم با آنهاست؛ تعریف و شرح آن ساده نیست؛ یک کتاب خوب در این باره «بنیادهای اقتصادی و فلسفی کاپیتالیسم» است که مجموعه مقالاتی است که پژویچ آن را ویرایش کرده است و هنوز هم به فارسی ترجمه نشده است؛ دو فصلی را به دشواریهای تعریف «سرمایهداری» پرداخته است، ولی یک تعریف خوب در آن کتاب از «سرمایهداری» آمده است که کار اهل دل را راه میاندازد:
❃ ”سرمایهداری به نظم [یا همان مناسبات اقتصادیای] گفته میشود که ۳ ویژگی ساختاری اساسی را از خود نشان میدهد:
۱- در اختیار داشتنِ خصوصی ابزار تولید.(مالکیت خصوصی)
۲- [پذیرفتنِ] بازار و سازوکار قیمت برای هماهنگی [فعالیتهای اقتصادی].
۳- [در نظر گرفتن] سود و بیشینهسازی مطلوبیت بهعنوان انگیزهی اصلی فعالیت اقتصادی.“
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#لیبرالیسم_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی
#سرمایهگرایی
#سرمایهداری
➣ @Notes_On_Liberty
👍4
📄 | مسائل اقتصادی و تعریف اقتصاد!
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مسائل و مشکلات اقتصادی زیادی در جوامع بشری وجود دارد. مانندِ ارزش خارجی پول بعضی کشورها هر روز کاهش مییابد، درحالیکه پول ملّی برخی کشورهای دیگر روزبهروز تقویت میشود. نمونه اینکه در سال ۱۹۸۵ یک دلار آمریکا برابر ۵۲۰ لیر ترک بود، درحالیکه در سال ۱۹۹۹ به بیش از ۴۰۰ هزار رسیده است. در برخی کشورها نرخ بیکاری بسیار بالاست، درحالیکه در بعضی دیگر از کشورها بسیار پایین است. بعضی از کشورها بخش مهمی از تجارت جهانی را در اختیار دارند (در سال ۱۹۹۷، ۱۲/۵ درصد صادرات و ۱۶/۴ درصد واردات جهانی در اختیار امریکا بوده)، درحالیکه سهم برخی از کشورهای دیگر از تجارت جهانی کمتر از یک درصد است(در سال ۱۳۷۶ سهم ایران از تجارت جهانی ۰/۳۵ درصد بوده است).
❃ تولید ناخالص داخلی سرانه برخی کشورها مانند سوئیس در سال ۱۹۹۴ بیش از ۳۲ هزار دلار بوده، درحالیکه در کشورهایی مانند هند و بنگلادش در همین سال کمتر از ۳۰۰ دلار در سال بوده است. متوسط میزان تولید گندم در هر هکتار در کشورهای اروپایی بیش از ۷ تُن است، درحالیکه در کشورهایی مانند ایران برای کشت آبی ۳ تُن در هکتار است.
❃ دلیل پایینبودن بهرهوری در کشورهای درحالِتوسعه چیست؟ در بیشتر کشورهای درحالتوسعه دولتها به هنگام کسری بودجه اقدام به استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول میکنند، درحالیکه در کشورهای توسعهیافته معمولاً دولتها دارای یک بودجه متوازن هستند. علّت عدم تعادل بودجه در کشورهای درحالتوسعه چیست؟ بیشتر کشورهای درحالتوسعه تکمحصولیاند. برای نمونه در کشورهای کویت، عربستان سعودی و لیبی بخش مهمی از تولید ناخالص ملّی و صادرات آنها را نفت، در مصر پنبه، در برزیل قهوه و در کوبا نیشکر تشکیل میدهد، درحالیکه کشورهای پیشرفته اغلب دارای اقتصاد متنوع هستند. چرا چنین است؟
❃ تغییر قیمت برخی مواد اولیه مانند نفت خام، مس و... اقتصاد کشورهای صادرکنندهی این مواد را زیر تأثیر قرار میدهد، ولی در کشورهای توسعهیافته به لحاظ تنوع صادرات آنها، این آسیبپذیری کمتر است. بیشتر کشورهای درحالتوسعه با تورم دورقمی مواجهاند، درحالیکه در کشورهای پیشرفته تورم یا وجود ندارد و با بسیار پایین است. علّت تورم بالا در کشورهای درحالتوسعه چیست؟ بیشتر کشورهای درحالتوسعه از بدهکارترین کشورهای جهان هستند، درحالیکه کشورهای پیشرفته معمولاً دارای مازاد تراز پرداختها و قرضدهنده هستند. این نابرابری چگونه توجیه میشود؟
❃ با وجود آنکه نزدیک به ۵۰ درصد جمعیت بیشتر کشورهای درحالتوسعه در روستاها زندگی میکنند و بیش از ۳۰ درصد جمعیت فعال آنها در بخش کشاورزی فعالیت دارند، و در کشورهای پیشرفته کمتر از ۶ درصد جمعیت فعال به کشاورزی مشغولاند، بیشتر کشورهای درحال توسعه واردکنندهی مواد غذایی از کشورهای پیشرفته هستند. چرا چنین است؟ و یا اینکه چرا با وجود آنکه قیمت بیشتر کالاها در حال افزایش است، قیمت کامپیوتر در حال کاهش است؟ و یا اینکه چرا در برخی مشاغل دستمزد پرداختی بیش از مشاغل دیگر است؟ برای نمونه چرا دستمزدی که به یک فوتبالیست پرداخت میشود، چندین برابر دستمزد یک استاد دانشگاه است؟ و یا اثر سهمیهبندی واردات و یا افزایش تعرفه گمرکی بر اتومبیلهای وارداتی بر صنعت خودروسازی چیست؟ اصولاً قیمت کالاها چگونه تعیین میشود؟ اینها و بسیاری مسائل دیگر از جمله مسائلیاند که همه کشورهای جهان با آن مواجهاند. درحقیقت علم اقتصاد که یکی از شاخههای علوم اجتماعی است، به مطالعه و تجزیه و تحلیل مسائل فوق میپردازد و برای هر یک پاسخ مناسبی ارائه میکند.
❃ در هر حال اگر در نظر بگیریم که مسأله اساسی اقتصاد در همه جوامع، کمیابی است یعنی مجموع منابع در دسترس بشر (کار، سرمایه و منابع طبیعی) نسبت به کل خواستههای بشر محدود است، لذا اقتصاد علم تخصیص بهینه منابع کمیاب به منظور تولید کالاها و خدمات مورد نیاز بشر برای مصرف در حال و آینده تعریف میشود.
#اقتصاد #علم_اقتصاد
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مسائل و مشکلات اقتصادی زیادی در جوامع بشری وجود دارد. مانندِ ارزش خارجی پول بعضی کشورها هر روز کاهش مییابد، درحالیکه پول ملّی برخی کشورهای دیگر روزبهروز تقویت میشود. نمونه اینکه در سال ۱۹۸۵ یک دلار آمریکا برابر ۵۲۰ لیر ترک بود، درحالیکه در سال ۱۹۹۹ به بیش از ۴۰۰ هزار رسیده است. در برخی کشورها نرخ بیکاری بسیار بالاست، درحالیکه در بعضی دیگر از کشورها بسیار پایین است. بعضی از کشورها بخش مهمی از تجارت جهانی را در اختیار دارند (در سال ۱۹۹۷، ۱۲/۵ درصد صادرات و ۱۶/۴ درصد واردات جهانی در اختیار امریکا بوده)، درحالیکه سهم برخی از کشورهای دیگر از تجارت جهانی کمتر از یک درصد است(در سال ۱۳۷۶ سهم ایران از تجارت جهانی ۰/۳۵ درصد بوده است).
❃ تولید ناخالص داخلی سرانه برخی کشورها مانند سوئیس در سال ۱۹۹۴ بیش از ۳۲ هزار دلار بوده، درحالیکه در کشورهایی مانند هند و بنگلادش در همین سال کمتر از ۳۰۰ دلار در سال بوده است. متوسط میزان تولید گندم در هر هکتار در کشورهای اروپایی بیش از ۷ تُن است، درحالیکه در کشورهایی مانند ایران برای کشت آبی ۳ تُن در هکتار است.
❃ دلیل پایینبودن بهرهوری در کشورهای درحالِتوسعه چیست؟ در بیشتر کشورهای درحالتوسعه دولتها به هنگام کسری بودجه اقدام به استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول میکنند، درحالیکه در کشورهای توسعهیافته معمولاً دولتها دارای یک بودجه متوازن هستند. علّت عدم تعادل بودجه در کشورهای درحالتوسعه چیست؟ بیشتر کشورهای درحالتوسعه تکمحصولیاند. برای نمونه در کشورهای کویت، عربستان سعودی و لیبی بخش مهمی از تولید ناخالص ملّی و صادرات آنها را نفت، در مصر پنبه، در برزیل قهوه و در کوبا نیشکر تشکیل میدهد، درحالیکه کشورهای پیشرفته اغلب دارای اقتصاد متنوع هستند. چرا چنین است؟
❃ تغییر قیمت برخی مواد اولیه مانند نفت خام، مس و... اقتصاد کشورهای صادرکنندهی این مواد را زیر تأثیر قرار میدهد، ولی در کشورهای توسعهیافته به لحاظ تنوع صادرات آنها، این آسیبپذیری کمتر است. بیشتر کشورهای درحالتوسعه با تورم دورقمی مواجهاند، درحالیکه در کشورهای پیشرفته تورم یا وجود ندارد و با بسیار پایین است. علّت تورم بالا در کشورهای درحالتوسعه چیست؟ بیشتر کشورهای درحالتوسعه از بدهکارترین کشورهای جهان هستند، درحالیکه کشورهای پیشرفته معمولاً دارای مازاد تراز پرداختها و قرضدهنده هستند. این نابرابری چگونه توجیه میشود؟
❃ با وجود آنکه نزدیک به ۵۰ درصد جمعیت بیشتر کشورهای درحالتوسعه در روستاها زندگی میکنند و بیش از ۳۰ درصد جمعیت فعال آنها در بخش کشاورزی فعالیت دارند، و در کشورهای پیشرفته کمتر از ۶ درصد جمعیت فعال به کشاورزی مشغولاند، بیشتر کشورهای درحال توسعه واردکنندهی مواد غذایی از کشورهای پیشرفته هستند. چرا چنین است؟ و یا اینکه چرا با وجود آنکه قیمت بیشتر کالاها در حال افزایش است، قیمت کامپیوتر در حال کاهش است؟ و یا اینکه چرا در برخی مشاغل دستمزد پرداختی بیش از مشاغل دیگر است؟ برای نمونه چرا دستمزدی که به یک فوتبالیست پرداخت میشود، چندین برابر دستمزد یک استاد دانشگاه است؟ و یا اثر سهمیهبندی واردات و یا افزایش تعرفه گمرکی بر اتومبیلهای وارداتی بر صنعت خودروسازی چیست؟ اصولاً قیمت کالاها چگونه تعیین میشود؟ اینها و بسیاری مسائل دیگر از جمله مسائلیاند که همه کشورهای جهان با آن مواجهاند. درحقیقت علم اقتصاد که یکی از شاخههای علوم اجتماعی است، به مطالعه و تجزیه و تحلیل مسائل فوق میپردازد و برای هر یک پاسخ مناسبی ارائه میکند.
❃ در هر حال اگر در نظر بگیریم که مسأله اساسی اقتصاد در همه جوامع، کمیابی است یعنی مجموع منابع در دسترس بشر (کار، سرمایه و منابع طبیعی) نسبت به کل خواستههای بشر محدود است، لذا اقتصاد علم تخصیص بهینه منابع کمیاب به منظور تولید کالاها و خدمات مورد نیاز بشر برای مصرف در حال و آینده تعریف میشود.
#اقتصاد #علم_اقتصاد
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
📄 | وان دگر شیر است اندر بادیه!
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بیگمان شنیدهاید که: آن یکی شیر است اندر بادیه، وان دگر شیر است اندر بادیه، آن یکی شیر است کآدم میخورد، وآن دگر شیر است کآدم میخورد!
❃ به همین قیاس اقتصاد و اقتصاد فقط در نام به یکدیگر شبیهاند: این یکی را یک فیلسوف اخلاق اسکاتلندی به نام آدام اسمیت بنیان گذاشت؛ دگری را هر سیاستمداری برای خودش کشف و شهود کرده و شعار میدهد. معارف این یکی از سده هجدهم تاکنون پیوسته، دوباره و دوباره، در این و آن گوشه کرهی ارض به اثبات رسیده؛ بنای آن دگر هر چند سال یک بار، به قیمت زندگی و عمر و جوانی و عرق جبین و کد یمین من و شما چنان سست برپا میشود که بلافاصله فرو میریزد.
❃ ... به قول توماس ساول، اقتصاددان شهیر دانشگاه استنفورد: «قانون اول در اقتصاد، اصل محدودیت منابع است، حال آن که قانون اول سیاست آن است که قانون اول اقتصاد را نادیده بگیرد.»
❃ ... آیا سیاستمداری را بهخاطر دارید که وعدهی اشتغالزایی نداده باشد؟ خب، آیا در خاطرتان هست که هیچ برنامهای نهفقط در ایران که در دنیا توانسته باشد بیکاری را ریشهکن کند؟
❃ تقصیر از ماست. جیمز گارتنی، اقتصاددان میگوید: «کسانی که از سواد اقتصادی کافی برای درک ریشههای رونق اقتصادی برخوردار نیستند، در مقابل وعدههای عوامفریبانه آسیبپذیرند؛ برنامههایی که نهتنها شکوفایی اقتصادی کشورشان را تهدید میکند بلکه آتیه و رشد اقتصادی خودشان را نیز به خطر خواهد انداخت. بعید است که ملّتی مبتلا به ناآگاهیِ اقتصادی بتواند رونقاش را برای مدت طولانی حفظ کند.»
متن کامل را در INSTANT VIEW بخوانید:
https://telegra.ph/وان-دگر-شیر-است-اندر-بادیه-01-07
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#لیبرالیسم_اقتصادی
#نه_به_دخالت_دولت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بیگمان شنیدهاید که: آن یکی شیر است اندر بادیه، وان دگر شیر است اندر بادیه، آن یکی شیر است کآدم میخورد، وآن دگر شیر است کآدم میخورد!
❃ به همین قیاس اقتصاد و اقتصاد فقط در نام به یکدیگر شبیهاند: این یکی را یک فیلسوف اخلاق اسکاتلندی به نام آدام اسمیت بنیان گذاشت؛ دگری را هر سیاستمداری برای خودش کشف و شهود کرده و شعار میدهد. معارف این یکی از سده هجدهم تاکنون پیوسته، دوباره و دوباره، در این و آن گوشه کرهی ارض به اثبات رسیده؛ بنای آن دگر هر چند سال یک بار، به قیمت زندگی و عمر و جوانی و عرق جبین و کد یمین من و شما چنان سست برپا میشود که بلافاصله فرو میریزد.
❃ ... به قول توماس ساول، اقتصاددان شهیر دانشگاه استنفورد: «قانون اول در اقتصاد، اصل محدودیت منابع است، حال آن که قانون اول سیاست آن است که قانون اول اقتصاد را نادیده بگیرد.»
❃ ... آیا سیاستمداری را بهخاطر دارید که وعدهی اشتغالزایی نداده باشد؟ خب، آیا در خاطرتان هست که هیچ برنامهای نهفقط در ایران که در دنیا توانسته باشد بیکاری را ریشهکن کند؟
❃ تقصیر از ماست. جیمز گارتنی، اقتصاددان میگوید: «کسانی که از سواد اقتصادی کافی برای درک ریشههای رونق اقتصادی برخوردار نیستند، در مقابل وعدههای عوامفریبانه آسیبپذیرند؛ برنامههایی که نهتنها شکوفایی اقتصادی کشورشان را تهدید میکند بلکه آتیه و رشد اقتصادی خودشان را نیز به خطر خواهد انداخت. بعید است که ملّتی مبتلا به ناآگاهیِ اقتصادی بتواند رونقاش را برای مدت طولانی حفظ کند.»
متن کامل را در INSTANT VIEW بخوانید:
https://telegra.ph/وان-دگر-شیر-است-اندر-بادیه-01-07
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد
#لیبرالیسم_اقتصادی
#نه_به_دخالت_دولت
➣ @Notes_On_Liberty
Telegraph
📄 | وان دگر شیر است اندر بادیه!
بیگمان شنیدهاید که: آن یکی شیر است اندر بادیه، وان دگر شیر است اندر بادیه، آن یکی شیر است کآدم میخورد، وآن دگر شیر است کآدم میخورد! به همین قیاس اقتصاد و اقتصاد فقط در نام به یکدیگر شبیهاند: این یکی را یک فیلسوف اخلاق اسکاتلندی به نام آدام اسمیت بنیان…
📄 حذف چهار صفر از پول ملّی (۱) | ✍ دکتر محمد طبیبیان
➣ @Notes_On_Liberty
❃ این مطلب اخیراً مجدداً مطرح شد. ابتدا در مختصرى از تجربهی دیگران را مرور مىکنیم.
آلمان پس از جنگ جهانى اول از سال ١٩١٩ تا ١٩٢٣ دچار یک ابرتورم شد که ناشى از چاپ فزایندهی پول بود. این اقدام ارزش مارک، پول آلمان را در سال ١٩٢٣ که اوج تورم بود به نزدیک هیچ تنزل داده بود.
❃ از طرف نیروهاى پیروز جنگ مانند فرانسه و انگلستان مطالبهی غرامت کلان بهصورت طلا مىشد و آلمان مخروبه هم چنین امکانى را نداشت. در آن دوران روابط پولى و ارزى بر اساس استاندارد طلا تنظیم مىشد و پول آلمان هم دیگر به هیچ وجه مشابه مارک پیش از جنگ نبود که به طلا وصل شده بود و ارزش آن برحسب طلا سنجیده شود.
❃ افزايش حجم پول بدون پشتوانه، تورمهاى سرسامآور، در نتیجه کاهش نجومى ارزش پول را به همراه داشت. مردم براى خرید اقلام جزئى باید با سبد، اسکناس حمل مىوردند که ارزش پول انباشته در سبد از ارزش آن سبد کمتر بود. در اوج تورم و بىارزشى پول، کشاورزان ديگر محصول خود را نمىفروختند و محصول سال ١٩٢٣ روى دستشان مانده بود. از طرفى قفسههاى مغازهها در شهر خالى از مواد غذایى بود. برخى خانوادهها وسائل قابل فروش خود را به روستاها مىبردند تا بلکه با مواد غذایی مبادله کنند، پول رایج دیگر وسیلهی مبادله نبود.
❃ در سپتامبر سال ١٩٢٣ در هرجومرج ابرتورم، صدراعظم وقت آلمان قانون اساسى را منتفى کرد و حالت فوقالعاده اعلام كرد كه عملاً آلمان را به یک دیکتاتورى نظامى تبدیل نمود. ماه بعد دستور مربوط به انتشار پول جدید با نام «رنتن مارک» صادر شد. هر رنتن مارک معادل یک تریلیون مارک قديم ارزشگذارى گرديد(١٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠). چون امكان تعیین پشتوانهی طلا نبود پشتوانهی رهن املاک کشاورزى و اوراق قرضه شركتهاى توليدى، به پشتوانهی تولید، بهعنوان پشتوانه اين پول جديد انتخاب شد و به همين دليل هم معنى نام آن، پول رهنى است.
❃ نرخ تبديل به دلار معادل نرخ قبل از جنگ تعیین شد يعنى هر دلار ۴.۲ رنتن مارک و حجم اين پول به دقت کنترل شد، به نحوى كه این برابرى تغيير نكند. کنترل ادارى قیمتها هم که پیش ز آن اعمال مىشد منتفى گردید. در طول یک هفته ابر تورم فروكش كرد و اقتصاد روال معمول در جهت بازسازى را طى نمود. البته نباید کمکهاى كشورهاى ديگر و دسترسى به بازارهاى مالى و تجارى جهان را از نظر دور داشت.
↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ این مطلب اخیراً مجدداً مطرح شد. ابتدا در مختصرى از تجربهی دیگران را مرور مىکنیم.
آلمان پس از جنگ جهانى اول از سال ١٩١٩ تا ١٩٢٣ دچار یک ابرتورم شد که ناشى از چاپ فزایندهی پول بود. این اقدام ارزش مارک، پول آلمان را در سال ١٩٢٣ که اوج تورم بود به نزدیک هیچ تنزل داده بود.
❃ از طرف نیروهاى پیروز جنگ مانند فرانسه و انگلستان مطالبهی غرامت کلان بهصورت طلا مىشد و آلمان مخروبه هم چنین امکانى را نداشت. در آن دوران روابط پولى و ارزى بر اساس استاندارد طلا تنظیم مىشد و پول آلمان هم دیگر به هیچ وجه مشابه مارک پیش از جنگ نبود که به طلا وصل شده بود و ارزش آن برحسب طلا سنجیده شود.
❃ افزايش حجم پول بدون پشتوانه، تورمهاى سرسامآور، در نتیجه کاهش نجومى ارزش پول را به همراه داشت. مردم براى خرید اقلام جزئى باید با سبد، اسکناس حمل مىوردند که ارزش پول انباشته در سبد از ارزش آن سبد کمتر بود. در اوج تورم و بىارزشى پول، کشاورزان ديگر محصول خود را نمىفروختند و محصول سال ١٩٢٣ روى دستشان مانده بود. از طرفى قفسههاى مغازهها در شهر خالى از مواد غذایى بود. برخى خانوادهها وسائل قابل فروش خود را به روستاها مىبردند تا بلکه با مواد غذایی مبادله کنند، پول رایج دیگر وسیلهی مبادله نبود.
❃ در سپتامبر سال ١٩٢٣ در هرجومرج ابرتورم، صدراعظم وقت آلمان قانون اساسى را منتفى کرد و حالت فوقالعاده اعلام كرد كه عملاً آلمان را به یک دیکتاتورى نظامى تبدیل نمود. ماه بعد دستور مربوط به انتشار پول جدید با نام «رنتن مارک» صادر شد. هر رنتن مارک معادل یک تریلیون مارک قديم ارزشگذارى گرديد(١٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠). چون امكان تعیین پشتوانهی طلا نبود پشتوانهی رهن املاک کشاورزى و اوراق قرضه شركتهاى توليدى، به پشتوانهی تولید، بهعنوان پشتوانه اين پول جديد انتخاب شد و به همين دليل هم معنى نام آن، پول رهنى است.
❃ نرخ تبديل به دلار معادل نرخ قبل از جنگ تعیین شد يعنى هر دلار ۴.۲ رنتن مارک و حجم اين پول به دقت کنترل شد، به نحوى كه این برابرى تغيير نكند. کنترل ادارى قیمتها هم که پیش ز آن اعمال مىشد منتفى گردید. در طول یک هفته ابر تورم فروكش كرد و اقتصاد روال معمول در جهت بازسازى را طى نمود. البته نباید کمکهاى كشورهاى ديگر و دسترسى به بازارهاى مالى و تجارى جهان را از نظر دور داشت.
↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 حذف چهار صفر از پول ملّی (۲) | ✍ دکتر محمد طبیبیان
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شاید نمونهی نزدیک این رویکرد در ترکیه رخ داد كه از سال ١٩٧٠ دچار تورمهاى بالا در حد متوسط چهل درصد در سال بود و در سال ٢٠٠۵ اردوغان قانونى را گذراند براى اصلاح پولى که نتیجهی آن معرفى لیر جدید ترک هر لیر جدید برابر ١٠٠٠٠٠٠ لیر قدیم بود، یعنى حذف شش صفر از پول. این انتقال از پول قدیم به پول جدید تا سال ٢٠٠٨ ادامه داشت و ترکیه از کمک نهادهاى بینالمللى مانند بانک جهانى و صندوق بینالملل پول هم براى تامین منابع پشتیبان و کمک کارشناسى استفاده کرد.
❃ گرچه سیاستهاى مشکلساز اردوغان مجدد ارزش لیر ترک را با کاهش روبهرو کرده و در ماه اوت گذشته اردوغان از مردم دعوت کرد از شرافت پول تركیه حفاظت کنند و ارزِ در اختیار خود را در اختیار بانکها قرار دهند. که معنى اين سخنان مشخص است...
❃ در هر دو مورد و در موارد موفق دیگر این اقدامات وقتى موفق است که جزئى از یک برنامه سیاسى و اقتصادى اصلاحات جامع و معتبر باشد. در غیر اين صورت به جز یک اقدام نمایشى و ظاهرى نخواهد بود كه منجر به سردرگمى و ایجاد آشفتگى بیشتر خواهد شد. چراکه کاهش صفر از پول مستلزم همان میزان كاهش درآمدها هم هست. نظامهاى حسابدارى و تعهدات مردم هم بايد تعدیل شود. بهخاطر فشار تورمى موجود قیمتها یک جهش خفیه جدید را تجربه خواهند کرد. اگر قیمت کالايى ١٠٠٠٠ تومان است پس از حذف صفر بهجاى یک تومان ممكن است دو تومان عرضه شود. خصوصاً قیمت کالاهایى كه مثلاً ٧٠٠٠ تومان است به جاى ۰/۷ تومان یک تومان جديد عرضه شود و قیمتها بهطرف بالا گرد گردد. در شرايط موجود اگر تصور مىشود كه مثلاً دلار ده هزار تومان است با پول جدید مىشود یک تومان مسلما این براى مردم خبر خوشى نخواهد بود و مسئولین هم فرصت زیادى براى مانور تبلیغاتى اطراف آن نخواهند داشت. زیرا مردم هم متوجه خواهند بود كه هر ده هزار تومان پول و در آمدشان هم مىشود یک تومان. با اين ساختار مالى و بودجهاى و بانکى و مدیریتى باز همین آش همین کاسه.
❃ اگر چنين لایحهاى در مقابل قانونگذار قرار گرفت، لااقل قانونگذار لازم است سه شرط را مدنظر قرار دهد: اول از دولت بخواهد كه قبل از هر اقدام نشان دهد مىتواند براى دوسال نقدینگى را کنترل کند. دوم یک برنامهی جامع اصلاحات ارائه كند كه اصلاحات پولى بخشى از آن باشد. سوم تعیین کند حجم پول کشور را به چه کمیت یا رویکرد یا دارایى وصل مىکند که ثبات مقدار و ارزش آن توسط جامعه معتبر و پایدار تلقى شود.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
#ارزش_پول_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شاید نمونهی نزدیک این رویکرد در ترکیه رخ داد كه از سال ١٩٧٠ دچار تورمهاى بالا در حد متوسط چهل درصد در سال بود و در سال ٢٠٠۵ اردوغان قانونى را گذراند براى اصلاح پولى که نتیجهی آن معرفى لیر جدید ترک هر لیر جدید برابر ١٠٠٠٠٠٠ لیر قدیم بود، یعنى حذف شش صفر از پول. این انتقال از پول قدیم به پول جدید تا سال ٢٠٠٨ ادامه داشت و ترکیه از کمک نهادهاى بینالمللى مانند بانک جهانى و صندوق بینالملل پول هم براى تامین منابع پشتیبان و کمک کارشناسى استفاده کرد.
❃ گرچه سیاستهاى مشکلساز اردوغان مجدد ارزش لیر ترک را با کاهش روبهرو کرده و در ماه اوت گذشته اردوغان از مردم دعوت کرد از شرافت پول تركیه حفاظت کنند و ارزِ در اختیار خود را در اختیار بانکها قرار دهند. که معنى اين سخنان مشخص است...
❃ در هر دو مورد و در موارد موفق دیگر این اقدامات وقتى موفق است که جزئى از یک برنامه سیاسى و اقتصادى اصلاحات جامع و معتبر باشد. در غیر اين صورت به جز یک اقدام نمایشى و ظاهرى نخواهد بود كه منجر به سردرگمى و ایجاد آشفتگى بیشتر خواهد شد. چراکه کاهش صفر از پول مستلزم همان میزان كاهش درآمدها هم هست. نظامهاى حسابدارى و تعهدات مردم هم بايد تعدیل شود. بهخاطر فشار تورمى موجود قیمتها یک جهش خفیه جدید را تجربه خواهند کرد. اگر قیمت کالايى ١٠٠٠٠ تومان است پس از حذف صفر بهجاى یک تومان ممكن است دو تومان عرضه شود. خصوصاً قیمت کالاهایى كه مثلاً ٧٠٠٠ تومان است به جاى ۰/۷ تومان یک تومان جديد عرضه شود و قیمتها بهطرف بالا گرد گردد. در شرايط موجود اگر تصور مىشود كه مثلاً دلار ده هزار تومان است با پول جدید مىشود یک تومان مسلما این براى مردم خبر خوشى نخواهد بود و مسئولین هم فرصت زیادى براى مانور تبلیغاتى اطراف آن نخواهند داشت. زیرا مردم هم متوجه خواهند بود كه هر ده هزار تومان پول و در آمدشان هم مىشود یک تومان. با اين ساختار مالى و بودجهاى و بانکى و مدیریتى باز همین آش همین کاسه.
❃ اگر چنين لایحهاى در مقابل قانونگذار قرار گرفت، لااقل قانونگذار لازم است سه شرط را مدنظر قرار دهد: اول از دولت بخواهد كه قبل از هر اقدام نشان دهد مىتواند براى دوسال نقدینگى را کنترل کند. دوم یک برنامهی جامع اصلاحات ارائه كند كه اصلاحات پولى بخشى از آن باشد. سوم تعیین کند حجم پول کشور را به چه کمیت یا رویکرد یا دارایى وصل مىکند که ثبات مقدار و ارزش آن توسط جامعه معتبر و پایدار تلقى شود.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
#ارزش_پول_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
📊 | در باب واردات و تحریم و باقی قضایا!
رندان اهل دل نقل میکنند که پسری جوان سیگار میکشید؛ پدر گفت نکش که از ارث محرومت میکنم. پسر جواب داده بود پدر جان تو اگر ارثی داشتی که من سیگاری نمیشدم!
بعضی بزرگواران گفتهاند و میگویند از آنجا که سهم واردات از کل خروجی اقتصاد ما زیاد نیست و بهاصطلاح اقتصاد ما بسته است؛ پس اثر ویرانگر تحریمها تا اندازهی زیادی تعدیل میشود؛ اینجاست که به سیاق آن جوانک ناخلف باید گفت اگر نسبت تجارت ما با دنیا بالا بود که اساسا به این سادگی تحریم نمیشدیم!
📉 | نمودار بالا نسبت تجارت (صادرات+واردات) به تولید ناخالص داخلی در چند کشور.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
رندان اهل دل نقل میکنند که پسری جوان سیگار میکشید؛ پدر گفت نکش که از ارث محرومت میکنم. پسر جواب داده بود پدر جان تو اگر ارثی داشتی که من سیگاری نمیشدم!
بعضی بزرگواران گفتهاند و میگویند از آنجا که سهم واردات از کل خروجی اقتصاد ما زیاد نیست و بهاصطلاح اقتصاد ما بسته است؛ پس اثر ویرانگر تحریمها تا اندازهی زیادی تعدیل میشود؛ اینجاست که به سیاق آن جوانک ناخلف باید گفت اگر نسبت تجارت ما با دنیا بالا بود که اساسا به این سادگی تحریم نمیشدیم!
📉 | نمودار بالا نسبت تجارت (صادرات+واردات) به تولید ناخالص داخلی در چند کشور.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
✍ | دولت-امت نداريم!
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بعضیها گفتند که ایرانیها ملّت جدیدی هستند و کلمهی ملّت و ملّی را ربط میدهند به ملّیگرایی که از nationalism ترجمه کردهاند.
سرانجامِ این برداشت، چیزی میشود که آن استاد تاریخ گفت، که: رضاشاه ایران را درست کرده است!
خب اگر اینقدر بفهمیم و اینقدر سواد داشته باشیم که معلومست چه میشود! ما ملّت بودیم پیش از اینکه کلمهی ملّت در معنای جدید را درست کرده باشیم. برخی استدلال میکنند که ملّت نیازمند دولت است. ما از طریق دولت هم میفهمیم که ایران، ملّت بوده است. ایران دولت خودش را حداقل از زمان سامانیان، از امّت جدا کرد زیرا که 'موضوعِ' دولت، ملّت است نه امّت تلاشی هم که نظریهپردازان عرب کردند و شاید هنوز هم زور میزنند که الشعبالعربی درست کنند و یک چنین دولتی درست کنند، به جایی نرسیده است و نمیرسد.
❃ نکتهی مهم برای ما این متمایز بودن ایران در اینجاست که وحدت ملّی خود را از دولت خود نگرفته است بلکه وحدت ملّی ایران بوده که دولت را ایجاد کرده است.
به این دلیل هم است که این تداوم ایران به کجا ربط پیدا میکند؟
چرا ایران متداوم است؟
راز بقای ایران در کجاست؟
راز بقای ایران به رغم همهی کشورهای دیگری که دولتشان، دولتِ ملّی است، در چیست؟ متمایز بودن ایران در اینجاست که وحدت ملّی خود را از دولت خود نگرفته است، بلکه وحدت ملّی ایران بوده که دولت را ایجاد کرده است. به این دلیل هم است که با شگفتی بسیار میگوییم چیزی نزدیک به هزارسال اقوام ترک در ایران حکومت کردند ولی همینها، زبان فارسی را به هند بردند! این اتفاق در جای دیگری از جهان نیفتاده است.
❃ ایران توانسته است تمدنی و فرهنگی را ایجاد کند که به کمک آن، امور دیگر را متعین کند. پس فرهنگ ایرانی، دولت ایرانی را ایجاد کرده است. آنجایی که دولتها بحرانساز بودهاند، سرنگونشان کرده است تا اوضاع بحرانی سپری شده، و دولت دیگری آمده است. بههرحال، هر دولتی که نتوانسته با نظام فرهنگی متکثر ایران تطبیق یابد، برافتاده است. ایران جامعهی کوتاهمدت نیست، بلکه جامعهی بسیار طولانی مدتی است که دولتهای کوتاهمدت داشته است. تازه آن هم در برخی موارد و نه همیشه!
❃ چرا دولتها کوتاهمدت بودهاند؟ چون دولتها نتوانستهاند خودشان را با جامعهی ایران تطبیق دهند و چون نتوانستهاند، آن فرهنگ و تمدن که استوارتر، اصیلتر و پایدارتر بوده است، برکنارشان کرده است، یعنی ملّت در ایران، دولت را از دور خارج میکند. این فرهنگ و این ملّت واحد، متکثّر است و هر دولتی که نتوانسته این تکثر را در عین وحدت ایران برآورد، ملّت کنارش گذاشته است.
📚 برگرفته از سخنان استاد جواد طباطبایی
#ایران #ایرانشهر
#دولت_ملی
#ایرانگرایی
#جواد_طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بعضیها گفتند که ایرانیها ملّت جدیدی هستند و کلمهی ملّت و ملّی را ربط میدهند به ملّیگرایی که از nationalism ترجمه کردهاند.
سرانجامِ این برداشت، چیزی میشود که آن استاد تاریخ گفت، که: رضاشاه ایران را درست کرده است!
خب اگر اینقدر بفهمیم و اینقدر سواد داشته باشیم که معلومست چه میشود! ما ملّت بودیم پیش از اینکه کلمهی ملّت در معنای جدید را درست کرده باشیم. برخی استدلال میکنند که ملّت نیازمند دولت است. ما از طریق دولت هم میفهمیم که ایران، ملّت بوده است. ایران دولت خودش را حداقل از زمان سامانیان، از امّت جدا کرد زیرا که 'موضوعِ' دولت، ملّت است نه امّت تلاشی هم که نظریهپردازان عرب کردند و شاید هنوز هم زور میزنند که الشعبالعربی درست کنند و یک چنین دولتی درست کنند، به جایی نرسیده است و نمیرسد.
❃ نکتهی مهم برای ما این متمایز بودن ایران در اینجاست که وحدت ملّی خود را از دولت خود نگرفته است بلکه وحدت ملّی ایران بوده که دولت را ایجاد کرده است.
به این دلیل هم است که این تداوم ایران به کجا ربط پیدا میکند؟
چرا ایران متداوم است؟
راز بقای ایران در کجاست؟
راز بقای ایران به رغم همهی کشورهای دیگری که دولتشان، دولتِ ملّی است، در چیست؟ متمایز بودن ایران در اینجاست که وحدت ملّی خود را از دولت خود نگرفته است، بلکه وحدت ملّی ایران بوده که دولت را ایجاد کرده است. به این دلیل هم است که با شگفتی بسیار میگوییم چیزی نزدیک به هزارسال اقوام ترک در ایران حکومت کردند ولی همینها، زبان فارسی را به هند بردند! این اتفاق در جای دیگری از جهان نیفتاده است.
❃ ایران توانسته است تمدنی و فرهنگی را ایجاد کند که به کمک آن، امور دیگر را متعین کند. پس فرهنگ ایرانی، دولت ایرانی را ایجاد کرده است. آنجایی که دولتها بحرانساز بودهاند، سرنگونشان کرده است تا اوضاع بحرانی سپری شده، و دولت دیگری آمده است. بههرحال، هر دولتی که نتوانسته با نظام فرهنگی متکثر ایران تطبیق یابد، برافتاده است. ایران جامعهی کوتاهمدت نیست، بلکه جامعهی بسیار طولانی مدتی است که دولتهای کوتاهمدت داشته است. تازه آن هم در برخی موارد و نه همیشه!
❃ چرا دولتها کوتاهمدت بودهاند؟ چون دولتها نتوانستهاند خودشان را با جامعهی ایران تطبیق دهند و چون نتوانستهاند، آن فرهنگ و تمدن که استوارتر، اصیلتر و پایدارتر بوده است، برکنارشان کرده است، یعنی ملّت در ایران، دولت را از دور خارج میکند. این فرهنگ و این ملّت واحد، متکثّر است و هر دولتی که نتوانسته این تکثر را در عین وحدت ایران برآورد، ملّت کنارش گذاشته است.
📚 برگرفته از سخنان استاد جواد طباطبایی
#ایران #ایرانشهر
#دولت_ملی
#ایرانگرایی
#جواد_طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
📄 سه ستونِ موفقیت اقتصادی برای ایران | ✍ استیون هورویتز
➣ @Notes_On_Liberty
✦ استیون هورویتز اقتصاددان لیبرترین آمریکاییِ مکتب اتریش است و آثاری همچون تکامل پولی، بانکداری آزاد و نظم اقتصادی و همچنین درباره کنش انسانی و نه طراحی انسان: لیبرالیسم در سنّت روشنگری اسکاتلندی را منتشر کردهاست. آنچه میخوانید پیشتر در پروندهی پیام نوروزی اقتصاددانان سرشناس جهان به مردم ایران در شماره ۱۷۱ مجله تجارت فردا چاپ شده است.
❃ از تجربهی چندصدساله و از دهها نمونه در جهان، بر ما معلوم است که رمزِ دستیابی به رشد اقتصادیای که بتواند همهی افراد یک کشور را غنی کند، در واقع خیلی هم ساده است. آنچه حکومتها باید انجام بدهند این سهاند: ۱) استقرار حاکمیت قانون و داشتنِ نظام و قوهی قضایی مستقل، ۲) احترام گذاشتن به مالکیت و قراردادهای خصوصی و آزاد گذاشتنِ آنها برای به وجود آوردن رقابت، هم در درون کشور و هم در ورای مرزها، و ۳) تامینِ یک نظام بانکی و پولیِ سالم.
❃ بدبختانه ایران در سال ۲۰۱۶ در هر سه زمینه باید بهتر کار کند تا بتواند اقتصادش را دوباره زندگی ببخشد و مردمش را غنی کند. سیاستهای باثبات دولتی و حکومتی که بتواند به حاکمیت قانون، و نه به حاکمیت افراد، احترام بگذارد، در کنارِ بانکِ مرکزیای که بر نرخِ رشدِ منابع نقدینگی محدودیت تحمیل کند، میتواند به کمک ایران بیاید، ولی بزرگترین مشکلِ اقتصاد ایران، آن زمینهی دوم است، آنچه که میتوانیم بهطور عام «آزادی اقتصادی»ش بخوانیم. ردهی پایین کشور در شاخص آزادی اقتصادی فریزر، به همراه امتیاز پایینی که ایران در شاخص سهولت کسبوکار به دست آورده، نشان میدهند که احترام به حقوق مالکیت و قراردادهای خصوصی تا چه اندازه کم است.
❃ برای نمونه، اگرچه «خصوصیسازی» شرکتهایی که سابقاً دولتی شده بودند، گامی است در مسیر درست، ولی فقط سپردن این داراییها به دیگر سازمانهایی که هنوز بهطور غیرمستقیم توسط حکومت مدیریت میشوند، راه درستِ انجام کار نیست. به عوض فکر کردن در راستای «خصوصیسازی»، حکومت باید «انحصار زدایی» را ترغیب کند و راههایی بیابد که بتوان از طریقشان سطح رقابت را در اقتصاد ایران بالا برد. تبدیل کردن انحصارهای دولتی، به انحصارهای خصوصی، نتیجهش همین میشود که امروز هست.
❃ رقابت آن عاملی است که تولیدکنندگان را مجبور میکند قیمتهاشان را پایین نگه دارند، در راه تولید محصولات بهتر و تازهتر ابتکار به خرج دهند، و خدمات و کالاها را مدام با قیمتهای پایینتر عرضه کنند. یکی از راههای به وجود آوردن این رقابت، آن است که موانع نظراتی و تنظیمی را برای افرادی که میخواهند کسبوکارهای تازه -هم کوچک و هم بزرگ- به راه بیندازند، کم کنیم. ایرانیها سنّت دیرینهی رفتار کارآفرینانه و تاجرانه دارند و این سنّت میتواند به رشد اقتصادی واقعی بدل شود، به شرط آنکه از یوغِ اقداماتِ دیوانسالارانی که میخواهند سهمِ ناحقِ خودشان را از اقتصاد بردارند، آزاد شود.
❃ بهعلاوه، مرتفع کردنِ موانع بر سر راه تجارت و سرمایهگذاری مستقیم خارجی، رقابت بیشتری به اقتصاد ایران خواهد آورد. آغوش گشودن به واردات بیشتر، و پایین آوردن تعرفهها، به تولیدکنندگان ایرانی فشار خواهد آورد تا کارآمدتر و مبدعانهتر رفتار کنند و در این روند قیمتهاشان را پایین بیاورند. این اثراتِ حاصل از رقابت باعث میشد پول بیشتر در جیب شهروندان عادی بماند، و کمک میکند آنها از جایی نزدیک خط فقر، به بالا صعود کنند.
❃ ایران کشوری است غنی از منابع و از مردمی تجارتدوست. در طول تاریخ طولانیش همیشه چهارراهِ تجارت بوده و از همین بابت ثروت و فرهنگِ مادی غنی تولید کرده. اگر در مسیرِ این سه ستونِ موقفیت اقتصادی دست به اصلاحات بزند میتواند آن ثروت را بازیابد، به ویژه اگر موانع بر سر راه رقابت داخلی و خارجی را مرتفع کند.
#اقتصاد #اقتصادایران
#لیبرالیسم_کلاسیک
#لیبرالیسم_اقتصادی
#آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی
#مکتب_اتریش #رقابت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
✦ استیون هورویتز اقتصاددان لیبرترین آمریکاییِ مکتب اتریش است و آثاری همچون تکامل پولی، بانکداری آزاد و نظم اقتصادی و همچنین درباره کنش انسانی و نه طراحی انسان: لیبرالیسم در سنّت روشنگری اسکاتلندی را منتشر کردهاست. آنچه میخوانید پیشتر در پروندهی پیام نوروزی اقتصاددانان سرشناس جهان به مردم ایران در شماره ۱۷۱ مجله تجارت فردا چاپ شده است.
❃ از تجربهی چندصدساله و از دهها نمونه در جهان، بر ما معلوم است که رمزِ دستیابی به رشد اقتصادیای که بتواند همهی افراد یک کشور را غنی کند، در واقع خیلی هم ساده است. آنچه حکومتها باید انجام بدهند این سهاند: ۱) استقرار حاکمیت قانون و داشتنِ نظام و قوهی قضایی مستقل، ۲) احترام گذاشتن به مالکیت و قراردادهای خصوصی و آزاد گذاشتنِ آنها برای به وجود آوردن رقابت، هم در درون کشور و هم در ورای مرزها، و ۳) تامینِ یک نظام بانکی و پولیِ سالم.
❃ بدبختانه ایران در سال ۲۰۱۶ در هر سه زمینه باید بهتر کار کند تا بتواند اقتصادش را دوباره زندگی ببخشد و مردمش را غنی کند. سیاستهای باثبات دولتی و حکومتی که بتواند به حاکمیت قانون، و نه به حاکمیت افراد، احترام بگذارد، در کنارِ بانکِ مرکزیای که بر نرخِ رشدِ منابع نقدینگی محدودیت تحمیل کند، میتواند به کمک ایران بیاید، ولی بزرگترین مشکلِ اقتصاد ایران، آن زمینهی دوم است، آنچه که میتوانیم بهطور عام «آزادی اقتصادی»ش بخوانیم. ردهی پایین کشور در شاخص آزادی اقتصادی فریزر، به همراه امتیاز پایینی که ایران در شاخص سهولت کسبوکار به دست آورده، نشان میدهند که احترام به حقوق مالکیت و قراردادهای خصوصی تا چه اندازه کم است.
❃ برای نمونه، اگرچه «خصوصیسازی» شرکتهایی که سابقاً دولتی شده بودند، گامی است در مسیر درست، ولی فقط سپردن این داراییها به دیگر سازمانهایی که هنوز بهطور غیرمستقیم توسط حکومت مدیریت میشوند، راه درستِ انجام کار نیست. به عوض فکر کردن در راستای «خصوصیسازی»، حکومت باید «انحصار زدایی» را ترغیب کند و راههایی بیابد که بتوان از طریقشان سطح رقابت را در اقتصاد ایران بالا برد. تبدیل کردن انحصارهای دولتی، به انحصارهای خصوصی، نتیجهش همین میشود که امروز هست.
❃ رقابت آن عاملی است که تولیدکنندگان را مجبور میکند قیمتهاشان را پایین نگه دارند، در راه تولید محصولات بهتر و تازهتر ابتکار به خرج دهند، و خدمات و کالاها را مدام با قیمتهای پایینتر عرضه کنند. یکی از راههای به وجود آوردن این رقابت، آن است که موانع نظراتی و تنظیمی را برای افرادی که میخواهند کسبوکارهای تازه -هم کوچک و هم بزرگ- به راه بیندازند، کم کنیم. ایرانیها سنّت دیرینهی رفتار کارآفرینانه و تاجرانه دارند و این سنّت میتواند به رشد اقتصادی واقعی بدل شود، به شرط آنکه از یوغِ اقداماتِ دیوانسالارانی که میخواهند سهمِ ناحقِ خودشان را از اقتصاد بردارند، آزاد شود.
❃ بهعلاوه، مرتفع کردنِ موانع بر سر راه تجارت و سرمایهگذاری مستقیم خارجی، رقابت بیشتری به اقتصاد ایران خواهد آورد. آغوش گشودن به واردات بیشتر، و پایین آوردن تعرفهها، به تولیدکنندگان ایرانی فشار خواهد آورد تا کارآمدتر و مبدعانهتر رفتار کنند و در این روند قیمتهاشان را پایین بیاورند. این اثراتِ حاصل از رقابت باعث میشد پول بیشتر در جیب شهروندان عادی بماند، و کمک میکند آنها از جایی نزدیک خط فقر، به بالا صعود کنند.
❃ ایران کشوری است غنی از منابع و از مردمی تجارتدوست. در طول تاریخ طولانیش همیشه چهارراهِ تجارت بوده و از همین بابت ثروت و فرهنگِ مادی غنی تولید کرده. اگر در مسیرِ این سه ستونِ موقفیت اقتصادی دست به اصلاحات بزند میتواند آن ثروت را بازیابد، به ویژه اگر موانع بر سر راه رقابت داخلی و خارجی را مرتفع کند.
#اقتصاد #اقتصادایران
#لیبرالیسم_کلاسیک
#لیبرالیسم_اقتصادی
#آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی
#مکتب_اتریش #رقابت
➣ @Notes_On_Liberty
📄 نقد هایِک بر خردگرایی صنعگرایانه | ✍ موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هایک میگوید که از عصر روشنگری دو نحلهی متفاوت فکری به ظهور رسیده است:
۱- خردگرایی تحولی(که مورد دفاع اوست)،
۲- خردگرایی صنعگرایانه "constructivist"
(که یک شاخه و مصداق آن مارکسیسم است و بهطور کلی به معنای ساختن انسان تراز نوین و جامعه جدید است).
❃ به نظر هایک ادعای ساختن انسان و جامعه از نو ادعای گزافی است و انسان این توانایی را ندارد. استدلال او بهطور خلاصه روی این واقعیت متمرکز است که ذهن اندیشندهی انسان خود محصول یک جریان تحولی پیچیده در طول تاریخ است و لذا نمیتواند به کل آنچه اتفاق افتاده اشراف داشته باشد. او میگوید در نظریهی سیستمها این اصل منطقی پذیرفته شده است که یک سیستم فروتر که زیرمجموعهی یک سیستم بزرگتر است، قادر به احاطه بر سیستم بالاتر از خود نیست.
❃ او میگوید ذهن انسان محصول یک تحول است. در واقع هایک در کتاب «نظم حسی» "sensory order" این تئوری را مطرح میکند که شناخت از حس ناشی میشود و شناخت حسی به صورت تحولی، نخست سنتها را پدید میآورد و سپس عقل محاسبهگر را ایجاد میکند. هایک میگوید این عقل انسان با همه دستاوردهایی که دارد، خودش محصول یک تحول طولانی و پیچیده است. ادعای اینکه عقل کاملاً به این تحول اشراف پیدا کند، ادعای گزاف و نادرستی است.
❃ در واقع هایک تئوری کانتی مبنی بر حدود معرفت انسان را به نحو جدیدی مطرح میکند. زیرا کانت هم میگوید که محدودیت تواناییهای ذهن تعیینکنندهی دامنه و عمق شناخت انسان است. انسان امروزی و جامعهای که او درآن زندگی میکند محصول یک تحول درازمدت است، بنابراین ذهنی که خود محصول این تحول است، نمیتواند این جامعه را خراب کند و از نو بسازد. اگر هم این کار را انجام دهد، به یک دستاورد بسیار فقیر و ضعیف میرسد.
❃ مثال هایک زبان است. او معتقد است که یکی از نظمهای خودجوش، زبان "language" است. زبان طی جریان تحولی طولانی و پیچیده بهوجود آمده و عقل یک یا چند انسان آن را عامدانه نساخته است. او میگوید انسانها زمانی دچار این توهم شدند که میتوانند زبان جدیدی را بهصورت کامل بسازند و اسپرانتو را ابداع کردند. بعد متوجه شدند که اسپرانتو زبانی بسیار فقیر است و توانایی زبانهای طبیعی را ندارد. حتی زبانهای تحولنیافته و ابتدایی از نظر رساندن مفاهیم و معنا قویتر از اسپرانتو هستند، نه فقط زبان بلکه اغلب نهادهای اقتصادی، حقوقی، اجتماعی و فرهنگی از این گونهاند، بنابراین، نمیتوان آنها را از میان برداشت و به جایشان نهادهای متفاوتی از نو ساخت. هایک این کار را خطرناک و نادرست میخواند، او میگوید این پروژهی نادرست و ناممکن است اگر آغاز شود، فاجعهی انسانی به همراه میآورد، نمونهاش رژیمهای توتالیتر و کمونیستی است که میخواستند انسانها را در چارچوب برنامهریزی متمرکزی از نو بسازند و جامعهی کاملاً جدیدی را سازمان دهند.
#نظم_خودجوش #نظم_طبیعی
#هایک #مارکسیسم #کمونیسم
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هایک میگوید که از عصر روشنگری دو نحلهی متفاوت فکری به ظهور رسیده است:
۱- خردگرایی تحولی(که مورد دفاع اوست)،
۲- خردگرایی صنعگرایانه "constructivist"
(که یک شاخه و مصداق آن مارکسیسم است و بهطور کلی به معنای ساختن انسان تراز نوین و جامعه جدید است).
❃ به نظر هایک ادعای ساختن انسان و جامعه از نو ادعای گزافی است و انسان این توانایی را ندارد. استدلال او بهطور خلاصه روی این واقعیت متمرکز است که ذهن اندیشندهی انسان خود محصول یک جریان تحولی پیچیده در طول تاریخ است و لذا نمیتواند به کل آنچه اتفاق افتاده اشراف داشته باشد. او میگوید در نظریهی سیستمها این اصل منطقی پذیرفته شده است که یک سیستم فروتر که زیرمجموعهی یک سیستم بزرگتر است، قادر به احاطه بر سیستم بالاتر از خود نیست.
❃ او میگوید ذهن انسان محصول یک تحول است. در واقع هایک در کتاب «نظم حسی» "sensory order" این تئوری را مطرح میکند که شناخت از حس ناشی میشود و شناخت حسی به صورت تحولی، نخست سنتها را پدید میآورد و سپس عقل محاسبهگر را ایجاد میکند. هایک میگوید این عقل انسان با همه دستاوردهایی که دارد، خودش محصول یک تحول طولانی و پیچیده است. ادعای اینکه عقل کاملاً به این تحول اشراف پیدا کند، ادعای گزاف و نادرستی است.
❃ در واقع هایک تئوری کانتی مبنی بر حدود معرفت انسان را به نحو جدیدی مطرح میکند. زیرا کانت هم میگوید که محدودیت تواناییهای ذهن تعیینکنندهی دامنه و عمق شناخت انسان است. انسان امروزی و جامعهای که او درآن زندگی میکند محصول یک تحول درازمدت است، بنابراین ذهنی که خود محصول این تحول است، نمیتواند این جامعه را خراب کند و از نو بسازد. اگر هم این کار را انجام دهد، به یک دستاورد بسیار فقیر و ضعیف میرسد.
❃ مثال هایک زبان است. او معتقد است که یکی از نظمهای خودجوش، زبان "language" است. زبان طی جریان تحولی طولانی و پیچیده بهوجود آمده و عقل یک یا چند انسان آن را عامدانه نساخته است. او میگوید انسانها زمانی دچار این توهم شدند که میتوانند زبان جدیدی را بهصورت کامل بسازند و اسپرانتو را ابداع کردند. بعد متوجه شدند که اسپرانتو زبانی بسیار فقیر است و توانایی زبانهای طبیعی را ندارد. حتی زبانهای تحولنیافته و ابتدایی از نظر رساندن مفاهیم و معنا قویتر از اسپرانتو هستند، نه فقط زبان بلکه اغلب نهادهای اقتصادی، حقوقی، اجتماعی و فرهنگی از این گونهاند، بنابراین، نمیتوان آنها را از میان برداشت و به جایشان نهادهای متفاوتی از نو ساخت. هایک این کار را خطرناک و نادرست میخواند، او میگوید این پروژهی نادرست و ناممکن است اگر آغاز شود، فاجعهی انسانی به همراه میآورد، نمونهاش رژیمهای توتالیتر و کمونیستی است که میخواستند انسانها را در چارچوب برنامهریزی متمرکزی از نو بسازند و جامعهی کاملاً جدیدی را سازمان دهند.
#نظم_خودجوش #نظم_طبیعی
#هایک #مارکسیسم #کمونیسم
➣ @Notes_On_Liberty
📄 حق فردی و مسئولیت اجتماعی (۱) | ✍ داریوش همایون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ جامعه سیاسی ایران تازه دارد با دموکراسی و از آن کمتر لیبرالیسم آشنا میشود و مانند همیشه احتمال آن هست که آشنایی یا در حد بیسواداتهترین و شخصیترین برداشتها بماند و یا از بحثهای کلی نظری بیرون نرود. آن بحثها بسیار سودمند است و به ما یاری خواهد داد که بیشتر دریابیم ولی در برخورد با بهترین و پیشروترین و انسانیترین فرایافتها نیز -که دموکراسیِ لیبرال مصداق آن هست- میباید به اثرات فرعی ناخوشایند و گاه خطرناک، و به دشواریهایی که در عمل میتواند پیش آید از نزدیک نگریست؛ دشواریهایی که گاه به همان زبانزد(ضربالمثل) فرش کردن راه دوزخ با بهترین نیتها میانجامد. این هشدارها ارتباط به اصل فرایافتهای دموکراسی و لیبرالیسم ندارد و تنها از بررسی رویدادهای میهن خود ما، و بسیار بیش از آن، کشورهای دیگر برخاسته است.
❃ ما دیدهایم که طبع فسادپذیر بشری -در نبرد همیشگی خیر عمومی با سود فردی- با بهترین فرایافتها چه میتواند بکند. امروز در آمریکا که بزرگترین دموکراسی جهان با لیبرالترین نظامهای سیاسی است، میبینیم که دیگر حتی اعلام اینکه مصلحت عمومی در برابر سود شخصی و حزبی اهمیتی ندارد ناپسند شمرده نمیشود؛ پیروزی به هر وسیله، این است روحیه چیره بر سیاست آن کشور در چند ساله گذشته.
❃ نکته عبرتآموز در اینجاست که فساد سیاست درست ریشه در برداشت ویژه آمریکایی از لیبرالیسم داشته است. یکی از بدترین نمونههایش: رای دیوان عالی به مجاز بودن کمک مالی نامحدود به نامزدهای انتخاباتی که حق هر فرد شمرده میشود، ولی حکومت را در آمریکا رسماً به فروش میگذارد. این درست است که همان دموکراسی و همان لیبرالیسم سرانجام توانایی اصلاح خود را به نظام سیاسی میدهد ولی جامعهای به نیرومندی آمریکا نیز چه اندازه خواهد توانست این همه ویرانگری در سیاست و حکومت را تاب آورد؟
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ جامعه سیاسی ایران تازه دارد با دموکراسی و از آن کمتر لیبرالیسم آشنا میشود و مانند همیشه احتمال آن هست که آشنایی یا در حد بیسواداتهترین و شخصیترین برداشتها بماند و یا از بحثهای کلی نظری بیرون نرود. آن بحثها بسیار سودمند است و به ما یاری خواهد داد که بیشتر دریابیم ولی در برخورد با بهترین و پیشروترین و انسانیترین فرایافتها نیز -که دموکراسیِ لیبرال مصداق آن هست- میباید به اثرات فرعی ناخوشایند و گاه خطرناک، و به دشواریهایی که در عمل میتواند پیش آید از نزدیک نگریست؛ دشواریهایی که گاه به همان زبانزد(ضربالمثل) فرش کردن راه دوزخ با بهترین نیتها میانجامد. این هشدارها ارتباط به اصل فرایافتهای دموکراسی و لیبرالیسم ندارد و تنها از بررسی رویدادهای میهن خود ما، و بسیار بیش از آن، کشورهای دیگر برخاسته است.
❃ ما دیدهایم که طبع فسادپذیر بشری -در نبرد همیشگی خیر عمومی با سود فردی- با بهترین فرایافتها چه میتواند بکند. امروز در آمریکا که بزرگترین دموکراسی جهان با لیبرالترین نظامهای سیاسی است، میبینیم که دیگر حتی اعلام اینکه مصلحت عمومی در برابر سود شخصی و حزبی اهمیتی ندارد ناپسند شمرده نمیشود؛ پیروزی به هر وسیله، این است روحیه چیره بر سیاست آن کشور در چند ساله گذشته.
❃ نکته عبرتآموز در اینجاست که فساد سیاست درست ریشه در برداشت ویژه آمریکایی از لیبرالیسم داشته است. یکی از بدترین نمونههایش: رای دیوان عالی به مجاز بودن کمک مالی نامحدود به نامزدهای انتخاباتی که حق هر فرد شمرده میشود، ولی حکومت را در آمریکا رسماً به فروش میگذارد. این درست است که همان دموکراسی و همان لیبرالیسم سرانجام توانایی اصلاح خود را به نظام سیاسی میدهد ولی جامعهای به نیرومندی آمریکا نیز چه اندازه خواهد توانست این همه ویرانگری در سیاست و حکومت را تاب آورد؟
➣ @Notes_On_Liberty
📄 حق فردی و مسئولیت اجتماعی (۲) | ✍ داریوش همایون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ما نمیباید بحث نظری را از عمل جدا کنیم و گفتن سخنان خوب و موضع گیریهای پروندهپسند سزاوار کسانی نیست که اگر لازم باشد برخلاف جریان نیز شنا خواهند کرد. در این نخستین مراحل آشنایی، بهویژه هیچ نمیباید سخن درست را فدای «افکار عمومی» بهمعنی سیاستبازی کرد (افکار عمومی چه کسانی؟) و این ما را به آغازگاه درست چنین بحث دامنهداری میرساند: اصلاً مردم و افکار عمومی چه جایی در اندیشه و عمل یک شهروند مسئول میباید داشته باشد؟ زیرا تکیه دموکراسی و لیبرالیسم همه بر فرد انسانی است که تنها در جامعه هستی مییابد. پرسش این است: آیا افراد و گروهها میباید اندیشه و عمل اجتماعی را نیز به نظر مردم واگذارند؟
❃ بسیاری از سیاستگران و نویسندگان ما عادت کردهاند هر موضوع دشوار (به معنی بحثانگیز) را به مردم، به همهپرسی، به قانون اساسی آینده واگذارند و آن را نشانه پابیندی خود به دموکراسی جلوه دهند. در پارهای موارد که در اساس تفاوت چندانی نمیکنند و به هرحال ربطی به مسائل با اهمیت ندارند البته بهتر از این نمیتوان کرد که موضوع را به آینده واگذار کنیم (شکل حکومت پادشاهی یا جمهوری، مثلاً در شرایط ما، از این دست، و پاک بیربط است) ولی مسائل اساسی دست به گریبان جامعه مقوله دیگری است و به هیچ بهانه، از جمله نظر مردم، نمیباید از برابرشان گریخت.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ما نمیباید بحث نظری را از عمل جدا کنیم و گفتن سخنان خوب و موضع گیریهای پروندهپسند سزاوار کسانی نیست که اگر لازم باشد برخلاف جریان نیز شنا خواهند کرد. در این نخستین مراحل آشنایی، بهویژه هیچ نمیباید سخن درست را فدای «افکار عمومی» بهمعنی سیاستبازی کرد (افکار عمومی چه کسانی؟) و این ما را به آغازگاه درست چنین بحث دامنهداری میرساند: اصلاً مردم و افکار عمومی چه جایی در اندیشه و عمل یک شهروند مسئول میباید داشته باشد؟ زیرا تکیه دموکراسی و لیبرالیسم همه بر فرد انسانی است که تنها در جامعه هستی مییابد. پرسش این است: آیا افراد و گروهها میباید اندیشه و عمل اجتماعی را نیز به نظر مردم واگذارند؟
❃ بسیاری از سیاستگران و نویسندگان ما عادت کردهاند هر موضوع دشوار (به معنی بحثانگیز) را به مردم، به همهپرسی، به قانون اساسی آینده واگذارند و آن را نشانه پابیندی خود به دموکراسی جلوه دهند. در پارهای موارد که در اساس تفاوت چندانی نمیکنند و به هرحال ربطی به مسائل با اهمیت ندارند البته بهتر از این نمیتوان کرد که موضوع را به آینده واگذار کنیم (شکل حکومت پادشاهی یا جمهوری، مثلاً در شرایط ما، از این دست، و پاک بیربط است) ولی مسائل اساسی دست به گریبان جامعه مقوله دیگری است و به هیچ بهانه، از جمله نظر مردم، نمیباید از برابرشان گریخت.
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📄 حق فردی و مسئولیت اجتماعی (۳) | ✍ داریوش همایون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مردم ماهیتی تعریفناپذیر است و تنها در گرماگرم یا پس از یک رویداد سیاسی یا تحول اجتماعی میتوان به روشنی دانست که بیشتر افرادی که مردم را میسازند چه میخواهند یا میخواستهاند (دقیقترین نظرآزماییها نیز گاه اشتباه در میآیند.) ما میتوانیم براوردها و گمانهزنیهای خود را داشته باشیم ولی حق همیشه با ما نخواهد بود. یک شهروند درگیر مسائل عمومی نمیتواند منتظر نظر مردم بماند. از این گذشته مردم با آگاه شدن بر سویههای گوناگون مسائل است که میتوانند نظر درستی پیدا کنند وگرنه بسیار میشود که چند نام و چند شعار و مشتی آگاهی ناقص و حتی دروغ افکار عمومی میسازد. تنها در میدان یک بحث آزاد شفاف میتوان به مردم کمک کرد که با موضوعات و مسائل دشوار روبرو شوند. بیشتر مردم به تنهایی نمیتوانند؛ نه وقت و نه امکاناتش را دارند.
❃ هیچ چیز سازندهتر از شکافتن موضوعات و نشان دادن نیک و بدهای هر موقعیت برای مردم نیست و هیچ کس را نمیتوان نکوهش کرد که چرا موضعی میگیرد و آن را به همگان توصیه میکند. تا کسی سخنی مخالف نظر افرادی گفت نمیتوان او را متهم کرد که از طرف مردم سخن میگوید. خود آن خردهگیران نیز همان کار را میکنند و سخن خود را میگویند. هیچکدام هم نمایندهی مردم نیستند. اما همه حق دارند بکوشند و مردم را با خود همنظر سازند.
❃ میبینیم که مردم همواره پس از اقدام و اندیشه سیاسی میآیند. در بهترین شرایط، مصلحت آنها انگیزهی هر اقدام و اندیشه در قلمرو عمومی است، ولی هیچکس نمیباید نخست نظر آنها را بپرسد و آنگاه تصمیم بگیرد و از آن بدتر، به خود اجازه اندیشیدن بدهد. در آگاه و متقاعد کردن مردم هیچ گناهی نیست. بیشتر اندیشههای درست در آغاز با مخالفت عمومی روبهرو شدهاند. پیشرفت بشریت روی هم رفته وامدار کسانی است که باورهای جاافتاده را چالش کردند و از تنها ماندن نهراسیدند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مردم ماهیتی تعریفناپذیر است و تنها در گرماگرم یا پس از یک رویداد سیاسی یا تحول اجتماعی میتوان به روشنی دانست که بیشتر افرادی که مردم را میسازند چه میخواهند یا میخواستهاند (دقیقترین نظرآزماییها نیز گاه اشتباه در میآیند.) ما میتوانیم براوردها و گمانهزنیهای خود را داشته باشیم ولی حق همیشه با ما نخواهد بود. یک شهروند درگیر مسائل عمومی نمیتواند منتظر نظر مردم بماند. از این گذشته مردم با آگاه شدن بر سویههای گوناگون مسائل است که میتوانند نظر درستی پیدا کنند وگرنه بسیار میشود که چند نام و چند شعار و مشتی آگاهی ناقص و حتی دروغ افکار عمومی میسازد. تنها در میدان یک بحث آزاد شفاف میتوان به مردم کمک کرد که با موضوعات و مسائل دشوار روبرو شوند. بیشتر مردم به تنهایی نمیتوانند؛ نه وقت و نه امکاناتش را دارند.
❃ هیچ چیز سازندهتر از شکافتن موضوعات و نشان دادن نیک و بدهای هر موقعیت برای مردم نیست و هیچ کس را نمیتوان نکوهش کرد که چرا موضعی میگیرد و آن را به همگان توصیه میکند. تا کسی سخنی مخالف نظر افرادی گفت نمیتوان او را متهم کرد که از طرف مردم سخن میگوید. خود آن خردهگیران نیز همان کار را میکنند و سخن خود را میگویند. هیچکدام هم نمایندهی مردم نیستند. اما همه حق دارند بکوشند و مردم را با خود همنظر سازند.
❃ میبینیم که مردم همواره پس از اقدام و اندیشه سیاسی میآیند. در بهترین شرایط، مصلحت آنها انگیزهی هر اقدام و اندیشه در قلمرو عمومی است، ولی هیچکس نمیباید نخست نظر آنها را بپرسد و آنگاه تصمیم بگیرد و از آن بدتر، به خود اجازه اندیشیدن بدهد. در آگاه و متقاعد کردن مردم هیچ گناهی نیست. بیشتر اندیشههای درست در آغاز با مخالفت عمومی روبهرو شدهاند. پیشرفت بشریت روی هم رفته وامدار کسانی است که باورهای جاافتاده را چالش کردند و از تنها ماندن نهراسیدند.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 حق فردی و مسئولیت اجتماعی (۴) | ✍ داریوش همایون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اکنون میتوان به اصل موضوع پرداخت؛ به حقوق فرد انسانی و محدودیتهای آن. ما از این گزارهی بنیادی آغاز میکنیم که همه چیز برخاسته از فرد انسانی و بر گرد اوست؛فردی که با حقوق طبیعی سلب نشدنی به جهان میآید. اما آیا در همین جا میباید بایستیم؟ این فرد انسانی کیست؟ آیا همان «وحشی آزاده» noble savage است، آن انسان آزاد از اجتماع که فلسفهی سیاسی در سده هفدهم با فرض او آغاز شد؟ یا کسی است که با اجتماع -اگرچه در کوچکترین و بیقید و بندترین صورت آن- بر پهنهی زمین پدیدار شد و در بالای «زنجیره خوراک» قرار گرفت (منظور از زنجیره خوراک جایگاه هر موجود زنده به عنوان شکارگر و شکار، خورنده و خورده است.)
❃ اگر فرد انسانی را در جای درستش، بهعنوان جزئی از اجتماع ببینیم آنگاه حق فردی و مسئولیت اجتماعی در یک مجموعه با هم میآیند و هنر اندیشه سیاسی و سیاستگزاری در نگهداشتن تعادل میان آنهاست. این پرتگاهی است که هیاتهای سیاسی body politic بسیار در آن افتادهاند. برای نیفتادن در آن پرتگاه و جلوگیری از فساد دموکراسی میباید از شناخت درست آزادی آغاز کرد زیرا هم هرجومرج و هم دموکراسی از آزادی میآیند.
❃ نخستین بار لاک بود که آزادی را با فضیلت به هم پیوست. آزادی با فضیلت که همراه احساس مسئولیت در برابر اجتماع است (در برابر آن آزادی بیفضیلت است که ما صد سالی هرگاه توانستهایم ورزیدهایم و بسیار خوب میشناسیم.) پس از او آدام اسمیت فرابافت سود شخصی روشنرای enlightened self interest را آورد که به معنی «شناختنِ سودِ بزرگتر و درازمدتتر شخصی است که از به دیده آوردن مصلحت عمومی میآید». دوتوکویل آن فرایافت را در عمل، چنانکه در پگاه "دموکراسی در امریکا" ورزیده میشد، نشان داد. بنژامن کنستان با شناخت تفاوت آزادی سیاسی جمهوریهای باستانی (آتن و رم) با آزادی فردی انگلوساکسون و فرانسه زمان خود (دهههای آغازین سده نوزدهم) راه را بر نظریه آزادی مثبت و آزادی منفی آیزیا برلین گشود که بنیاد بحث ماست.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اکنون میتوان به اصل موضوع پرداخت؛ به حقوق فرد انسانی و محدودیتهای آن. ما از این گزارهی بنیادی آغاز میکنیم که همه چیز برخاسته از فرد انسانی و بر گرد اوست؛فردی که با حقوق طبیعی سلب نشدنی به جهان میآید. اما آیا در همین جا میباید بایستیم؟ این فرد انسانی کیست؟ آیا همان «وحشی آزاده» noble savage است، آن انسان آزاد از اجتماع که فلسفهی سیاسی در سده هفدهم با فرض او آغاز شد؟ یا کسی است که با اجتماع -اگرچه در کوچکترین و بیقید و بندترین صورت آن- بر پهنهی زمین پدیدار شد و در بالای «زنجیره خوراک» قرار گرفت (منظور از زنجیره خوراک جایگاه هر موجود زنده به عنوان شکارگر و شکار، خورنده و خورده است.)
❃ اگر فرد انسانی را در جای درستش، بهعنوان جزئی از اجتماع ببینیم آنگاه حق فردی و مسئولیت اجتماعی در یک مجموعه با هم میآیند و هنر اندیشه سیاسی و سیاستگزاری در نگهداشتن تعادل میان آنهاست. این پرتگاهی است که هیاتهای سیاسی body politic بسیار در آن افتادهاند. برای نیفتادن در آن پرتگاه و جلوگیری از فساد دموکراسی میباید از شناخت درست آزادی آغاز کرد زیرا هم هرجومرج و هم دموکراسی از آزادی میآیند.
❃ نخستین بار لاک بود که آزادی را با فضیلت به هم پیوست. آزادی با فضیلت که همراه احساس مسئولیت در برابر اجتماع است (در برابر آن آزادی بیفضیلت است که ما صد سالی هرگاه توانستهایم ورزیدهایم و بسیار خوب میشناسیم.) پس از او آدام اسمیت فرابافت سود شخصی روشنرای enlightened self interest را آورد که به معنی «شناختنِ سودِ بزرگتر و درازمدتتر شخصی است که از به دیده آوردن مصلحت عمومی میآید». دوتوکویل آن فرایافت را در عمل، چنانکه در پگاه "دموکراسی در امریکا" ورزیده میشد، نشان داد. بنژامن کنستان با شناخت تفاوت آزادی سیاسی جمهوریهای باستانی (آتن و رم) با آزادی فردی انگلوساکسون و فرانسه زمان خود (دهههای آغازین سده نوزدهم) راه را بر نظریه آزادی مثبت و آزادی منفی آیزیا برلین گشود که بنیاد بحث ماست.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 حق فردی و مسئولیت اجتماعی (۵) | ✍ داریوش همایون
➣ @Notes_On_Liberty
❃ آزدی مثبت میدان دادن به ارادهی فردی است؛ پویش آزادانهی خواستهای هرکس. آزادی منفی رهایی از فشار و زورگویی است. تجاوز به دیگری در آزادی مثبت میگنجد؛ بیرون رفتن از قانونی که برای حفظ حقوق دیگری گزارده شده در آزادی منفی نمیگنجد. اینجاست که مسئولیت اجتماعی در کنار آزادی و حقوق فردی میآید. آزادی و حقوق اگر با هم نباشند هر دو از معنی تهی میشوند. ما این را نیز در صد سال گذشته به خوبی تجربه کردیم. هنگامی که حقوقی به دست آوردیم آزادی محدود میشد و هنگامی که محدودیتها کاهش مییافت تاخت و تاز «آزادشدگان»، حقوق را پایمال میکرد.
❃ در جامعهای که تازه با چنین فرایافتهایی آشنا میشود این خطر هست که ریزهکاریهای حیاتی در تکرار کلیشهها فراموش، و هر هشدار و احتیاطی به گرایشهای استبدادی تعبیر شود. ولی هرگز نمیباید فراموش کرد که نخستین وظیفهی دموکراسیِ لیبرال دفاع از آزادیها و حقوق است که به معنی پارهای محدودیتهاست؛ زیر پا گذاشتن آزادی مثبت، آزادی بیفضیلت، برای حفظ آزادی منفی؛ برقراری موازنه میان حق و مسئولیت.
❃ کشورداری و فلسفه سیاسی در پیشرفتهترین دموکراسیها نیز هنوز پاسخ نهایی را نیافتهاند و شاید یک پاسخ برای همه جامعهها نباشد و هر جامعهای میباید دو کفه ترازو را به اندازه و شیوه خود به درجهای از توازن برساند.
#سیاسی #سیاست
#فلسفهی_سیاسی
#لیبرالیسم #دموکراسی
#آزادی_فردی #آزادی
#جان_لاک #توکویل
#جان_استوارت_میل
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ آزدی مثبت میدان دادن به ارادهی فردی است؛ پویش آزادانهی خواستهای هرکس. آزادی منفی رهایی از فشار و زورگویی است. تجاوز به دیگری در آزادی مثبت میگنجد؛ بیرون رفتن از قانونی که برای حفظ حقوق دیگری گزارده شده در آزادی منفی نمیگنجد. اینجاست که مسئولیت اجتماعی در کنار آزادی و حقوق فردی میآید. آزادی و حقوق اگر با هم نباشند هر دو از معنی تهی میشوند. ما این را نیز در صد سال گذشته به خوبی تجربه کردیم. هنگامی که حقوقی به دست آوردیم آزادی محدود میشد و هنگامی که محدودیتها کاهش مییافت تاخت و تاز «آزادشدگان»، حقوق را پایمال میکرد.
❃ در جامعهای که تازه با چنین فرایافتهایی آشنا میشود این خطر هست که ریزهکاریهای حیاتی در تکرار کلیشهها فراموش، و هر هشدار و احتیاطی به گرایشهای استبدادی تعبیر شود. ولی هرگز نمیباید فراموش کرد که نخستین وظیفهی دموکراسیِ لیبرال دفاع از آزادیها و حقوق است که به معنی پارهای محدودیتهاست؛ زیر پا گذاشتن آزادی مثبت، آزادی بیفضیلت، برای حفظ آزادی منفی؛ برقراری موازنه میان حق و مسئولیت.
❃ کشورداری و فلسفه سیاسی در پیشرفتهترین دموکراسیها نیز هنوز پاسخ نهایی را نیافتهاند و شاید یک پاسخ برای همه جامعهها نباشد و هر جامعهای میباید دو کفه ترازو را به اندازه و شیوه خود به درجهای از توازن برساند.
#سیاسی #سیاست
#فلسفهی_سیاسی
#لیبرالیسم #دموکراسی
#آزادی_فردی #آزادی
#جان_لاک #توکویل
#جان_استوارت_میل
➣ @Notes_On_Liberty
✍ | جوکی به نام اشتغالزایی دولت!
🗣 | توماس سوول: حکومت ثروتی خلق نمیکند، اشتغالزایی آن هم به این معناست که ثروت را از کسانی بگیرد و به جیب کسان دیگر بریزد. حتی اگر حکومتی یک میلیون شغل ایجاد کند باز بهمعنای افزایش در خالص شغلها نیست، زیرا پولی را که حکومت میپردازد از بخش خصوصی غصب کرده است؛ پولی که اگر گرفته نمیشد میتوانست در ایجاد اشتغال واقعی خصوصی استفاده شود.
➣ @Notes_On_Liberty
🗣 | توماس سوول: حکومت ثروتی خلق نمیکند، اشتغالزایی آن هم به این معناست که ثروت را از کسانی بگیرد و به جیب کسان دیگر بریزد. حتی اگر حکومتی یک میلیون شغل ایجاد کند باز بهمعنای افزایش در خالص شغلها نیست، زیرا پولی را که حکومت میپردازد از بخش خصوصی غصب کرده است؛ پولی که اگر گرفته نمیشد میتوانست در ایجاد اشتغال واقعی خصوصی استفاده شود.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 چرا مصدقی نیستم؟
➣ @Notes_On_Liberty
نقل کردهاند صد و اندی سال پیش بازرگانی بریتانیایی یعنی همان ویلیام ناکس دارسی معروف قراردادی با شاه قاجار بست تا در ایران به اکتشاف نفت بپردازد، قرار شد اگر نفتی پیدا شد ۱۶ درصد از درآمد آن را به دولت فخیمهی ایران بدهند و در صورت پیدا نشدن نفت هم زیانی متوجه ایران نمیشد. به بیان اهل بازار، ایرانیها در سود شریک میشدند. کسانی به مرد بریتانیایی هشدار دادند که این مملکت صاحب ندارد و امنیتی در آن نیست و بهتر است بیخیال این سرمایهگذاری پرخطر شود. ولی او با وجود سختیها کار خودش را پیش برد و شش هفت سالی هزینه کرد تا به نفت رسید(سال ۱۲۷۸).
برای تامین امنیت آن حوالی بریتانیاییها از قبایل بختیاری و اعراب کمک گرفتند و به نوعی آنها نخستین پیمانکاران بخش خصوصی ایران در صنعت نفت به شمار میآمدند! گفته شده است که حدود ۳ درصد از درآمد نفت را هم بابت تامین امنیت به آنها تعلق میگرفت و از این رو پول پرداختی به دولت ایران کمتر از آن ۱۶ درصد توافق شده بود، آنها در جواب به اعتراضهای دولتیها میگفتند شما امنیت را تامین کنید تا پولش را به شما بدهیم، استعمار پیر البته به خوبی جنس درباریها و دولت ایران را میشناخت و زیر آبی رفتن و فریب هم که بخشی از بازی آنها بود. این قضیه مشکلساز بود و ایرانیها تازه فهمیدند روی عجب گنجی راه میرفتهاند، ولی پرداختی همچنان طبق قرارداد بود. در دوران رضاشاه که مملکت سامانی پیدا کرده بود، باز کار بالا گرفت، گفتهاند او که امثال تیمورتاش، داور و فروغی را در اختیار داشت و پیش از این هم چندین بار دم اجنبی را چیده بود، این بار از روی خشم قرارداد را پاره کرد. کار به محافل بینالمللی کشید تا در نهایت قراردادی دیگر(سال ۱۳۱۲) بسته شد.
این قرارداد تا ۶۰ سال نفت را در اختیار کمپانی نفت ایران و انگلیس قرار میداد (۳۲ سال بیشتر از قرارداد دارسی) و کسانی به همین دلیل آن را خیانت به منافع ملّی دانستهاند. ولی از این طرف در آن منطقه تحت نفوذ کمپانی نفت و انگلیس به حدود یک پنجم قبل کاهش مییافت، پرداختی سهم ایران دیگر نه مانند گذشته بر اساس سود، بلکه بر اساسِ میزانِ نفتِ استخراج شده انجام میگرفت که به سود ایران بود و مهمتر از همه کمپانی ملزم شد نیروهای بومی را به کار بگمارد تا از این راه دانش فنی و مدیریتی کار به ایران هم انتقال پیدا کند، گفتهاند دانشکده صنعت نفت آبادان پیامد این قرارداد است.
در این قرارداد یک ماده ۱۰ هم وجود داشته است که کمتر از آن گفتهاند. دکتر میلانی مینویسد ایران نه تنها ۲۰ درصد از منافع حاصل از نفت (رویالتی) را دریافت میکرد، بلکه به همین مقدار در سود کمپانی در جاهای دیگر جهان و همچنین شرکتهای تابعهاش شریک میشد. بریتانیا البته این سهم را هیچگاه پرداخت نکرد. نفت در ۱۳۲۹ ملّی شد و آن قرادادهای پیشین همه بیاعتبار شد. گفتهاند در سالهای پس از جنگ جهانی دوم این سود اخیر سر به میلیونها دلار میزد و حتی میزان آن به مراتب بیشتر از درآمدهای حاصل از نفت ملّی بود! البته میدانیم که بعدها مصدق حتی پیشنهادهای خوب یانکیها برای مصالحه با «انگلیس» را نپذیرفت و مملکت نفتی داشت به کام شوروی میرفت که خوشبختانه «کودتا» مانع شد!
حضرت ماکیاولی یک ویژگی شهریار را «هنر»(ویرتو) وی میداند، «هنر» را که مفهومی پیچیده است، شاید بتوان ترکیبی از خرد و فضیلت و درایت دانست. مصدّق این «هنر» را نداشت، اینکه نفت را مسئله ناموسی تلقی کنی و فقط قراردادها را پاره کنی مهم نیست، مهم حفظ تدبیر و توجه به مصالح عالیهی مملکت است. رضاشاه البته ایراد کم نداشت، مالجوییاش را بسیاری برجسته کردهاند، ولی دستکم «هنر» او چند پله بالاتر از آن قجری خوشنیت بود. باور کنید وطنپرستی کافی نیست.
❃ برگرفته از یادداشتی از دکتر خالقی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
نقل کردهاند صد و اندی سال پیش بازرگانی بریتانیایی یعنی همان ویلیام ناکس دارسی معروف قراردادی با شاه قاجار بست تا در ایران به اکتشاف نفت بپردازد، قرار شد اگر نفتی پیدا شد ۱۶ درصد از درآمد آن را به دولت فخیمهی ایران بدهند و در صورت پیدا نشدن نفت هم زیانی متوجه ایران نمیشد. به بیان اهل بازار، ایرانیها در سود شریک میشدند. کسانی به مرد بریتانیایی هشدار دادند که این مملکت صاحب ندارد و امنیتی در آن نیست و بهتر است بیخیال این سرمایهگذاری پرخطر شود. ولی او با وجود سختیها کار خودش را پیش برد و شش هفت سالی هزینه کرد تا به نفت رسید(سال ۱۲۷۸).
برای تامین امنیت آن حوالی بریتانیاییها از قبایل بختیاری و اعراب کمک گرفتند و به نوعی آنها نخستین پیمانکاران بخش خصوصی ایران در صنعت نفت به شمار میآمدند! گفته شده است که حدود ۳ درصد از درآمد نفت را هم بابت تامین امنیت به آنها تعلق میگرفت و از این رو پول پرداختی به دولت ایران کمتر از آن ۱۶ درصد توافق شده بود، آنها در جواب به اعتراضهای دولتیها میگفتند شما امنیت را تامین کنید تا پولش را به شما بدهیم، استعمار پیر البته به خوبی جنس درباریها و دولت ایران را میشناخت و زیر آبی رفتن و فریب هم که بخشی از بازی آنها بود. این قضیه مشکلساز بود و ایرانیها تازه فهمیدند روی عجب گنجی راه میرفتهاند، ولی پرداختی همچنان طبق قرارداد بود. در دوران رضاشاه که مملکت سامانی پیدا کرده بود، باز کار بالا گرفت، گفتهاند او که امثال تیمورتاش، داور و فروغی را در اختیار داشت و پیش از این هم چندین بار دم اجنبی را چیده بود، این بار از روی خشم قرارداد را پاره کرد. کار به محافل بینالمللی کشید تا در نهایت قراردادی دیگر(سال ۱۳۱۲) بسته شد.
این قرارداد تا ۶۰ سال نفت را در اختیار کمپانی نفت ایران و انگلیس قرار میداد (۳۲ سال بیشتر از قرارداد دارسی) و کسانی به همین دلیل آن را خیانت به منافع ملّی دانستهاند. ولی از این طرف در آن منطقه تحت نفوذ کمپانی نفت و انگلیس به حدود یک پنجم قبل کاهش مییافت، پرداختی سهم ایران دیگر نه مانند گذشته بر اساس سود، بلکه بر اساسِ میزانِ نفتِ استخراج شده انجام میگرفت که به سود ایران بود و مهمتر از همه کمپانی ملزم شد نیروهای بومی را به کار بگمارد تا از این راه دانش فنی و مدیریتی کار به ایران هم انتقال پیدا کند، گفتهاند دانشکده صنعت نفت آبادان پیامد این قرارداد است.
در این قرارداد یک ماده ۱۰ هم وجود داشته است که کمتر از آن گفتهاند. دکتر میلانی مینویسد ایران نه تنها ۲۰ درصد از منافع حاصل از نفت (رویالتی) را دریافت میکرد، بلکه به همین مقدار در سود کمپانی در جاهای دیگر جهان و همچنین شرکتهای تابعهاش شریک میشد. بریتانیا البته این سهم را هیچگاه پرداخت نکرد. نفت در ۱۳۲۹ ملّی شد و آن قرادادهای پیشین همه بیاعتبار شد. گفتهاند در سالهای پس از جنگ جهانی دوم این سود اخیر سر به میلیونها دلار میزد و حتی میزان آن به مراتب بیشتر از درآمدهای حاصل از نفت ملّی بود! البته میدانیم که بعدها مصدق حتی پیشنهادهای خوب یانکیها برای مصالحه با «انگلیس» را نپذیرفت و مملکت نفتی داشت به کام شوروی میرفت که خوشبختانه «کودتا» مانع شد!
حضرت ماکیاولی یک ویژگی شهریار را «هنر»(ویرتو) وی میداند، «هنر» را که مفهومی پیچیده است، شاید بتوان ترکیبی از خرد و فضیلت و درایت دانست. مصدّق این «هنر» را نداشت، اینکه نفت را مسئله ناموسی تلقی کنی و فقط قراردادها را پاره کنی مهم نیست، مهم حفظ تدبیر و توجه به مصالح عالیهی مملکت است. رضاشاه البته ایراد کم نداشت، مالجوییاش را بسیاری برجسته کردهاند، ولی دستکم «هنر» او چند پله بالاتر از آن قجری خوشنیت بود. باور کنید وطنپرستی کافی نیست.
❃ برگرفته از یادداشتی از دکتر خالقی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 اَجنّه در لباس فدرالیسم | ✍ سیامک سپهرنیا
➣ @Notes_On_Liberty
❃ از آنجایی که شاهد پنهان شدن «گروههای تجزیهطلب» در پشت حجاب فدرالیسم هستیم -هر لحظه اجنه در شکلی ظاهر میشوند- برآن شدیم تا با نگاهی هرچند مختصر به مفهوم فدرالیسم و نبود موضوعیت آن در ایران حجاب فدرالیسم را از رخ کریه و عریان تجزیهطلبان بَرکنیم. کیست نداند همچنان نوادگان پیشهوری و حزب توده برای پیشبرد اهداف خویش و ترس از «واکنش ملّت ایران»، سعی در کادوپیچی تجزیهطلبی در جعبه فدرالیسم دارند.
❃ در باب فدرالیسم و سابقهی اجرایی آن به کرات سخنانی به دست دادهاند، و چند و چون نوع اجرایی فدرالیسم را در کشورهایی چون آمریکا و سوئیس و... بررسیدهاند، ولی آنچه در بازگویی مفهوم فدرالیسم مغفول واقع شده مضاف بر چیستی، چرایی فدرالیسم است، تاکنون از نظر حقوقی چرایی فدرالیسم بهسان دیگر مفاهیم حقوقی در صحرای حقوق عمومی کشور به بحث و فحص گذاشته نشده است. ما در اینجا قصد داریم ابتدا با اشاره به تعریف فدرالیسم، چیستی این شکل حکومتی را روشن کنیم و سپس با ایضاح چرایی ابتناء حکومت فدرالیسم، فقدان موضوعیت آن را در ایران نمودار کنیم.
✦ تعریف فدرالیسم:
❃ در باب تعریف فدرالیسم چنانچه دکتر ابوالفضل قاضی بهدرستی آورده: «در صورتیکه چند کشور مستقل و حاکم تصمیم بگیرند بنا به ملاحظاتی سرنوشت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی خود را به هم پیوند دهند و با کمک و معاضدت یکدیگر قدرت بزرگتر و فراگیرتری بهوجود آورند،... گام اساسی به سوی ایجاد کشور فدرال برداشته شده است»
❃ تنها نگاهی به تعریف واضح آورده شده کافی است که بحث فدرالیسم در ایران را خاتمه دهیم چراکه نمیتوان تاریخ را تحریف نکرد و قائل به چند کشور مستقل در تاریخ سیاسی گذشتهی ایران شد، مگر اینکه تخیل را جایگزین تاریخ کنیم.
❃ اما چه کنیم که مفهوم فدرالیسم نیز بهسان دیگر مفاهیم، توسط اردوگاهِ چپ یکسره از مضمون خویش خالی شده و با محتوای مارکسیستی آکنده شده است، بنابراین، آنچه از مفهوم فدرالیسم توسط گروههای چپ و تجزیهطلب مراد میشود، تکهپاره کردن یک کشور مستقل به چند کشور است نه اتحاد چند کشور مستقل در قالب یک کشور مستقل که این جعل معنایی خود وام گرفته از نظریههای تضاد طبقاتی مارکس و وابستگی است.
❃ با این مضمون که مرکز بهعنوان حامل قدرت و ایدئولوژی به استثمار پیرامون میپردازد و این سبب عقبماندگی بیشتر و در نتیجه وابستگی پیرامون به مرکز میشود پس باید به نزاع با مرکز برخاست و با تیکهپاره کردن مرکز، چند مرکز شکل داد تا مناسبات وابستگی برهم بخورد.
❃ لذا کسانیکه نسخهی فدرالیسم را شفابخش بیماری توسعه ایران مطرح میکنند، ادامهی همان مارکسیستهای سابق هستند که تحت لوای مفهوم خلق در پی تجزیه ایران بودند، حال با ابزار تضاد مرکز و پیرامون دوباره پای در صحنهی تجزیهی ایران گذاشتند.
❃ اما سوال اساسی دربارهی فدرالیسم چرایی ایجاد شیوهی حکومتی فدرال است که یک دلیل شاید آن باشد که در تعریف بالا از فدرالیسم آوردیم و آن افزایش قدرت اقتصادی و سیاسی کشورهای مستقل همجوار است.
❃ فدرالیسم روشی برای توسعهی اقتصادی و سیاسی از طریق اتحاد چند کشور مستقل است، نه آنکه کشور یکپارچه را تکه تکه کنیم و از این طریق به پیشرفت اقتصادی برسیم. پس اگر هدف از فدرالیسم افزایش توان اقتصادی و توسعه سیاسی باشد این مهم از طریق اتحاد چند کشور مستقل همجوار محقق میشود، نه برعکس.
❃ دلیل دیگر که بهنظر ما اساسیترین دلیل تأسیس حکومت فدرال است، احقاق خیر عمومی[چند کشور] یا بهعبارتی دیگر مصالح عمومی است.
❃ گمشدهی ایالات تازه استقلال یافتهی آمریکا، حصول به خیر همگانی و کنار زدن تنش ناشی از نزاع بر سر منافع خصوصی ایالات بود. آنچه جیمز مدیسون در مقالات معروف به فدرالیست از آن دفاع میکرد، تحقق خیر عمومی و هشدار نسبت به غلبه منافع خصوصی بر مصلحت عمومی بود. بیگفتوگوست که ایالات تازه استقلال یافته از انگلستان زمانی میتوانستند، دولت مدرن را شکل بدهند که امر عمومی را محقق کنند.
❃ لذا بهنظر ما آنچه حلقهی گمشدهی مباحث حقوق عمومی ایران است، خلاء تبیین مفهوم منفعت عمومی نزد حقوقدانان است، نه آنکه وحدت موجود را چگونه به تجزیه بکشانیم.
📚 | ماهنامه سراسری قلمیاران، شماره ۱۳، مهرماه ۱۳۹۷، سال دوم.
#ایران #تجزیهطلبی
#تمامیت_ارضی
#فدرالیسم_تجزیهطلب
#حزب_توده #پیشهوری
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ از آنجایی که شاهد پنهان شدن «گروههای تجزیهطلب» در پشت حجاب فدرالیسم هستیم -هر لحظه اجنه در شکلی ظاهر میشوند- برآن شدیم تا با نگاهی هرچند مختصر به مفهوم فدرالیسم و نبود موضوعیت آن در ایران حجاب فدرالیسم را از رخ کریه و عریان تجزیهطلبان بَرکنیم. کیست نداند همچنان نوادگان پیشهوری و حزب توده برای پیشبرد اهداف خویش و ترس از «واکنش ملّت ایران»، سعی در کادوپیچی تجزیهطلبی در جعبه فدرالیسم دارند.
❃ در باب فدرالیسم و سابقهی اجرایی آن به کرات سخنانی به دست دادهاند، و چند و چون نوع اجرایی فدرالیسم را در کشورهایی چون آمریکا و سوئیس و... بررسیدهاند، ولی آنچه در بازگویی مفهوم فدرالیسم مغفول واقع شده مضاف بر چیستی، چرایی فدرالیسم است، تاکنون از نظر حقوقی چرایی فدرالیسم بهسان دیگر مفاهیم حقوقی در صحرای حقوق عمومی کشور به بحث و فحص گذاشته نشده است. ما در اینجا قصد داریم ابتدا با اشاره به تعریف فدرالیسم، چیستی این شکل حکومتی را روشن کنیم و سپس با ایضاح چرایی ابتناء حکومت فدرالیسم، فقدان موضوعیت آن را در ایران نمودار کنیم.
✦ تعریف فدرالیسم:
❃ در باب تعریف فدرالیسم چنانچه دکتر ابوالفضل قاضی بهدرستی آورده: «در صورتیکه چند کشور مستقل و حاکم تصمیم بگیرند بنا به ملاحظاتی سرنوشت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی خود را به هم پیوند دهند و با کمک و معاضدت یکدیگر قدرت بزرگتر و فراگیرتری بهوجود آورند،... گام اساسی به سوی ایجاد کشور فدرال برداشته شده است»
❃ تنها نگاهی به تعریف واضح آورده شده کافی است که بحث فدرالیسم در ایران را خاتمه دهیم چراکه نمیتوان تاریخ را تحریف نکرد و قائل به چند کشور مستقل در تاریخ سیاسی گذشتهی ایران شد، مگر اینکه تخیل را جایگزین تاریخ کنیم.
❃ اما چه کنیم که مفهوم فدرالیسم نیز بهسان دیگر مفاهیم، توسط اردوگاهِ چپ یکسره از مضمون خویش خالی شده و با محتوای مارکسیستی آکنده شده است، بنابراین، آنچه از مفهوم فدرالیسم توسط گروههای چپ و تجزیهطلب مراد میشود، تکهپاره کردن یک کشور مستقل به چند کشور است نه اتحاد چند کشور مستقل در قالب یک کشور مستقل که این جعل معنایی خود وام گرفته از نظریههای تضاد طبقاتی مارکس و وابستگی است.
❃ با این مضمون که مرکز بهعنوان حامل قدرت و ایدئولوژی به استثمار پیرامون میپردازد و این سبب عقبماندگی بیشتر و در نتیجه وابستگی پیرامون به مرکز میشود پس باید به نزاع با مرکز برخاست و با تیکهپاره کردن مرکز، چند مرکز شکل داد تا مناسبات وابستگی برهم بخورد.
❃ لذا کسانیکه نسخهی فدرالیسم را شفابخش بیماری توسعه ایران مطرح میکنند، ادامهی همان مارکسیستهای سابق هستند که تحت لوای مفهوم خلق در پی تجزیه ایران بودند، حال با ابزار تضاد مرکز و پیرامون دوباره پای در صحنهی تجزیهی ایران گذاشتند.
❃ اما سوال اساسی دربارهی فدرالیسم چرایی ایجاد شیوهی حکومتی فدرال است که یک دلیل شاید آن باشد که در تعریف بالا از فدرالیسم آوردیم و آن افزایش قدرت اقتصادی و سیاسی کشورهای مستقل همجوار است.
❃ فدرالیسم روشی برای توسعهی اقتصادی و سیاسی از طریق اتحاد چند کشور مستقل است، نه آنکه کشور یکپارچه را تکه تکه کنیم و از این طریق به پیشرفت اقتصادی برسیم. پس اگر هدف از فدرالیسم افزایش توان اقتصادی و توسعه سیاسی باشد این مهم از طریق اتحاد چند کشور مستقل همجوار محقق میشود، نه برعکس.
❃ دلیل دیگر که بهنظر ما اساسیترین دلیل تأسیس حکومت فدرال است، احقاق خیر عمومی[چند کشور] یا بهعبارتی دیگر مصالح عمومی است.
❃ گمشدهی ایالات تازه استقلال یافتهی آمریکا، حصول به خیر همگانی و کنار زدن تنش ناشی از نزاع بر سر منافع خصوصی ایالات بود. آنچه جیمز مدیسون در مقالات معروف به فدرالیست از آن دفاع میکرد، تحقق خیر عمومی و هشدار نسبت به غلبه منافع خصوصی بر مصلحت عمومی بود. بیگفتوگوست که ایالات تازه استقلال یافته از انگلستان زمانی میتوانستند، دولت مدرن را شکل بدهند که امر عمومی را محقق کنند.
❃ لذا بهنظر ما آنچه حلقهی گمشدهی مباحث حقوق عمومی ایران است، خلاء تبیین مفهوم منفعت عمومی نزد حقوقدانان است، نه آنکه وحدت موجود را چگونه به تجزیه بکشانیم.
📚 | ماهنامه سراسری قلمیاران، شماره ۱۳، مهرماه ۱۳۹۷، سال دوم.
#ایران #تجزیهطلبی
#تمامیت_ارضی
#فدرالیسم_تجزیهطلب
#حزب_توده #پیشهوری
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
📄 | دروغِ چین!
➣ @Notes_On_Liberty
❃ خیلیها فکر میکنند چین نمونهی خوب مداخلههای دولت برای رشد اقتصادی است، دو اقتصاددان برجسته کوز و وانگ نشان دادهاند که این حرف را نباید جدی گرفت؛ اصلاحاتی که پس از مائو در اواخر دههی ۷۰ صورت گرفت و هدفش حفظ سوسیالیسم بود، کاری پیش نبرد. فرایندی که چین را طی بیست سال از یک اقتصاد بسته به اقتصاد بازار و ابرقدرت اقتصادی بدل کرد، به هیچ رو در آغاز مورد نظر حزب حاکم پکن نبود.
❃ سال ۱۹۷۶ برای بازسازی اقتصاد، طرح اصلاح اقتصادی با تمرکز بر سرمایهگذاری روی صنایع سنگین دنبال شد که پس از ۳ سال پایان آن اعلام شد؛ علت هم به جز نقض ذاتی برنامه؛ سرکار آمدن شیائوپینگ و چن یون بود؛ این دومی اقتصاددانی بود که اعتقادی غریب به برنامهریزی مرکزی اقتصاد داشت، ولی نقشی فرعی و محدود برای بازار هم قائل بود. حرفش این بود که اقتصاد چین نامتوازن است و زیاد روی صنایع سنگین تکیه کرده است و این طرح جدید کار را بدتر میکند.
❃ او از ۱۹۷۹ سرمایهگذاری را بیشتر روی صنایع مصرفی و کشاورزی متمرکز کرد و اصلاح شرکتهای دولتی را پی گرفت؛ شرکتهای دولتی استقلال بیشتری پیدا کردند و حق نگهداری بخشی از سود را هم به دست آوردند، این سیاست حمایتی در دهه ۱۹۸۰ هم دنبال شد و البته توفیقی نداشت، حتی امروز هم حفظ شرکتهای دولتی البته با انگیزههای سیاسی همچنان دغدغهی سران پکن است.
❃ در واقع رشد چین را باید ناشی از چهار «انقلاب حاشیهای» دانست که دولت نقشی در آن نداشت. با این حال از آنجا که آنها را خطری برای سوسیالیسم نمیدیدند، جلوی آنها را هم نگرفتند. بعدها اما آنها را هم به نام خود زدند و دستاورد دولت چین قلمداد کردند. این انقلابهای حاشیهای عبارت بودند از: کشاورزی خصوصی، بنگاههای روستایی، کسبوکارهای خصوصی در شهرها و مناطق آزاد تجاری.
❃ دولتیها دنبال کشاورزی خصوصی نبودند، برعکس میخواستند میراث دوران تاریک مائو، یعنی کشاورزی جمعی و گروهی، را حفظ کنند، ولی کشاورزانِ سختیکشیده که تجربههای قحطی پیشوای بزرگ را داشتند پنهانی مشغول کار شدند. بعدها دولتیها به صورت محدود کار را در برخی مناطق آزاد کردند «تا ایمان مردم به سوسیالیسم از دست نرود»، ولی در مقابل سیل گرایش کشاورزان به این نوع کشاورزی از سال ۱۹۸۲ کوتاه آمدند و حتی آن را بهعنوان یک سیاست ملّی پذیرفتند.
❃ بنگاههای روستایی هم که از قید دولت آزاد بودند، دسترسی به مواد خام و شبکههای توزیع دولتی نداشتند و باید از بازار سیاه و با قیمت بالا خرید میکردند. آنها مجبور به استخدام نیروی فروش خود بودند و درست شبیه یک کسب و کار واقعی عمل کردند، آنها در مدت کوتاهی از دولتیها جلو زدند و در همهی چین گسترده شدند. کارآفرینان بخش خصوصی شهری هم همانهایی بودند که در بخش دولت کاری گیرشان نیامده بود، بیست میلیون نفری که در دوران مائو به روستا فرستاده شدند و بعد کاری در دولت برایشان نبود، همانها شروع به فعالیت کردند و اقتصاد شهری چین دگرگون شد.
❃ دربارهی انقلاب حاشیهای دیگر، یعنی مناطق آزاد هم در آغاز به عنوان ضربهگیر استفاده شدند که به صورت محدود و کنترل شده اقتصاد بازار را تجربه کنند و فناوری و دانش فنی را وارد کنند. نیت اصلاً این نبود که تجربهی آنها در بقیه چین هم گسترش پیدا کند. خوشبختانه چینیها پس از آن همه مصیبت دوران مائو واقعبینتر بودند و مقابل تغییرات مقاومت بیجا نکردند، علتش شاید این بود که دنیا را بهتر شناختند و به جای چسبیدن به آن ایدئولوژی سیاه، واقعبینی پیشه کردند. درس آنها برای سیاستگذاران ما روشن است، کاری به کار نیروهای بازار نداشته باشید!
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#لیبرالیسم_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
#ایدئولوژی_سیاه #سوسیالیسم #چین
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ خیلیها فکر میکنند چین نمونهی خوب مداخلههای دولت برای رشد اقتصادی است، دو اقتصاددان برجسته کوز و وانگ نشان دادهاند که این حرف را نباید جدی گرفت؛ اصلاحاتی که پس از مائو در اواخر دههی ۷۰ صورت گرفت و هدفش حفظ سوسیالیسم بود، کاری پیش نبرد. فرایندی که چین را طی بیست سال از یک اقتصاد بسته به اقتصاد بازار و ابرقدرت اقتصادی بدل کرد، به هیچ رو در آغاز مورد نظر حزب حاکم پکن نبود.
❃ سال ۱۹۷۶ برای بازسازی اقتصاد، طرح اصلاح اقتصادی با تمرکز بر سرمایهگذاری روی صنایع سنگین دنبال شد که پس از ۳ سال پایان آن اعلام شد؛ علت هم به جز نقض ذاتی برنامه؛ سرکار آمدن شیائوپینگ و چن یون بود؛ این دومی اقتصاددانی بود که اعتقادی غریب به برنامهریزی مرکزی اقتصاد داشت، ولی نقشی فرعی و محدود برای بازار هم قائل بود. حرفش این بود که اقتصاد چین نامتوازن است و زیاد روی صنایع سنگین تکیه کرده است و این طرح جدید کار را بدتر میکند.
❃ او از ۱۹۷۹ سرمایهگذاری را بیشتر روی صنایع مصرفی و کشاورزی متمرکز کرد و اصلاح شرکتهای دولتی را پی گرفت؛ شرکتهای دولتی استقلال بیشتری پیدا کردند و حق نگهداری بخشی از سود را هم به دست آوردند، این سیاست حمایتی در دهه ۱۹۸۰ هم دنبال شد و البته توفیقی نداشت، حتی امروز هم حفظ شرکتهای دولتی البته با انگیزههای سیاسی همچنان دغدغهی سران پکن است.
❃ در واقع رشد چین را باید ناشی از چهار «انقلاب حاشیهای» دانست که دولت نقشی در آن نداشت. با این حال از آنجا که آنها را خطری برای سوسیالیسم نمیدیدند، جلوی آنها را هم نگرفتند. بعدها اما آنها را هم به نام خود زدند و دستاورد دولت چین قلمداد کردند. این انقلابهای حاشیهای عبارت بودند از: کشاورزی خصوصی، بنگاههای روستایی، کسبوکارهای خصوصی در شهرها و مناطق آزاد تجاری.
❃ دولتیها دنبال کشاورزی خصوصی نبودند، برعکس میخواستند میراث دوران تاریک مائو، یعنی کشاورزی جمعی و گروهی، را حفظ کنند، ولی کشاورزانِ سختیکشیده که تجربههای قحطی پیشوای بزرگ را داشتند پنهانی مشغول کار شدند. بعدها دولتیها به صورت محدود کار را در برخی مناطق آزاد کردند «تا ایمان مردم به سوسیالیسم از دست نرود»، ولی در مقابل سیل گرایش کشاورزان به این نوع کشاورزی از سال ۱۹۸۲ کوتاه آمدند و حتی آن را بهعنوان یک سیاست ملّی پذیرفتند.
❃ بنگاههای روستایی هم که از قید دولت آزاد بودند، دسترسی به مواد خام و شبکههای توزیع دولتی نداشتند و باید از بازار سیاه و با قیمت بالا خرید میکردند. آنها مجبور به استخدام نیروی فروش خود بودند و درست شبیه یک کسب و کار واقعی عمل کردند، آنها در مدت کوتاهی از دولتیها جلو زدند و در همهی چین گسترده شدند. کارآفرینان بخش خصوصی شهری هم همانهایی بودند که در بخش دولت کاری گیرشان نیامده بود، بیست میلیون نفری که در دوران مائو به روستا فرستاده شدند و بعد کاری در دولت برایشان نبود، همانها شروع به فعالیت کردند و اقتصاد شهری چین دگرگون شد.
❃ دربارهی انقلاب حاشیهای دیگر، یعنی مناطق آزاد هم در آغاز به عنوان ضربهگیر استفاده شدند که به صورت محدود و کنترل شده اقتصاد بازار را تجربه کنند و فناوری و دانش فنی را وارد کنند. نیت اصلاً این نبود که تجربهی آنها در بقیه چین هم گسترش پیدا کند. خوشبختانه چینیها پس از آن همه مصیبت دوران مائو واقعبینتر بودند و مقابل تغییرات مقاومت بیجا نکردند، علتش شاید این بود که دنیا را بهتر شناختند و به جای چسبیدن به آن ایدئولوژی سیاه، واقعبینی پیشه کردند. درس آنها برای سیاستگذاران ما روشن است، کاری به کار نیروهای بازار نداشته باشید!
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#لیبرالیسم_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
#ایدئولوژی_سیاه #سوسیالیسم #چین
➣ @Notes_On_Liberty
📆 | یاد ایام!
✤ سال ۱۹۷۳ در شیلی دوران آلنده(پیش از کودتای پینوشه) رئیس بانک مرکزی وقت در پاسخ به اعتراضها به افزایش خیرهکنندهی حجم پول که تورم به همراه خواهد داشت، گفته بود حجم پول فقط یک متغیر است که بوروژواها اختراع کردهاند و نباید بگذاریم جلویِ ساختِ جامعهیِ سوسیالیستیِ ما را بگیرد، البته نتیجهی کار را هم میشد حدس زد؛ تورم بالای ۳۰۰ درصد!
پ.ن: هرگونه شباهت اتفاقی است! (😉)
➣ @Notes_On_Liberty
✤ سال ۱۹۷۳ در شیلی دوران آلنده(پیش از کودتای پینوشه) رئیس بانک مرکزی وقت در پاسخ به اعتراضها به افزایش خیرهکنندهی حجم پول که تورم به همراه خواهد داشت، گفته بود حجم پول فقط یک متغیر است که بوروژواها اختراع کردهاند و نباید بگذاریم جلویِ ساختِ جامعهیِ سوسیالیستیِ ما را بگیرد، البته نتیجهی کار را هم میشد حدس زد؛ تورم بالای ۳۰۰ درصد!
پ.ن: هرگونه شباهت اتفاقی است! (😉)
➣ @Notes_On_Liberty
🌱 | سرمایهداری و محیطزیست؛ مرز دو جهان!
✤ کسانی گفتهاند سرمایهداری بیرحمانه محیطزیست را نابود میکند!
سمت چپْ هائیتی فقیر، با ۶۰٪ سوخت مصرفی از چوب؛ سمت راستْ دومینیکنِ ثروتمند، دسترسی به انواع انرژی، پرداخت یارانه برای حفظ جنگلها!
📉 رتبه شاخص آزادی اقتصادی: اولی ۱۲۴ دومی ۶۶!
#اقتصاد #آزادی_اقتصادی
#محیط_زیست #سرمایهداری
➣ @Notes_On_Liberty
✤ کسانی گفتهاند سرمایهداری بیرحمانه محیطزیست را نابود میکند!
سمت چپْ هائیتی فقیر، با ۶۰٪ سوخت مصرفی از چوب؛ سمت راستْ دومینیکنِ ثروتمند، دسترسی به انواع انرژی، پرداخت یارانه برای حفظ جنگلها!
📉 رتبه شاخص آزادی اقتصادی: اولی ۱۲۴ دومی ۶۶!
#اقتصاد #آزادی_اقتصادی
#محیط_زیست #سرمایهداری
➣ @Notes_On_Liberty