On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📑 | نگاهی بر اقتصاد ایران در پنج دهه (۱۳۳۸-۱۳۸۸) (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ تولید ناخالص داخلی ایران در این دوره تاریخی افت‌وخیزهای زیادی را تجربه کرده است. از سال ۱۳۳۸ تا پایان سال ۱۳۵۵، تولید ناخالص داخلی ایران در یک روند صعودی از ۴۴ هزار میلیارد به ۲۴۲ هزار میلیارد ریال (به قیمت‌های ثابت سال ۱۳۷۶) رسیده است. در واقع اندازه‌ی اقتصاد ایران طی ۱۷ سال، ۵/۵ برابر شده است.

❃ با آغاز شرایط انقلابی در سال ۱۳۵۶، روند تولید نیز وارونه شده و سیر نزولی خود را آغاز می‌کند. شرایط نزولی تولید با توجه به بی‌ثباتی دوره انقلابی و پس از آن آغاز جنگ ایران و عراق، ادامه می‌یابد، به نحوی که تولید با کاهش ۳۰ درصدی، از ۲۴۲ هزار میلیارد ریال در سال ۵۵، به ۱۷۰ هزار میلیارد ریال در پایان سال ۱۳۶۰ می‌رسد. پس از آن با وجود افزایش تولید در سال‌های ۶۱ و ۶۲، روند نزولی تا سال ۶۷ (سال پایان جنگ) ادامه می‌یابد، ولی از سال ۱۳۶۸ روند صعودی تولید دوباره آغاز شده و به جز یک دوره سه ساله (از سال ۷۲ تا سال ۷۴) که افزایش تولید متوقف شد، تا پایان سال ۸۸ ادامه یافت، به‌طوری‌که تولید از ۱۸۰ هزار میلیاد ریال در سال ۶۷، به ۵۱۸ هزار میلیارد ریال رسید. در واقع اندازه‌ی اقتصاد ایران طی ۲۱ سال، ۹/۲ برابر شده است.

❃ ولی بررسی تولید ناخالص داخلی سرانه، واقعیات بیشتری را به خصوص از منظر رفاه اقتصادی نمایان می‌سازد. تولید سرانه نسبت به تولید کل ایران در این دوره تاریخی افت‌وخیزهای بیشتری را تجربه کرده است. از سال ۱۳۳۸ تا پایان سال ۱۳۵۵، تولید سرانه هر ایرانی در یک روند صعودی از ۲ میلیون ریال به ۲/۷ میلیون ریال در سال (به قیمت‌های ثابت سال ۱۳۷۶) رسیده است. در واقع تولید سرانه ایرانی‌ها طی ۱۷ سال، ۶/۳ برابر شده است که از بهبود قابل‌توجه سطح رفاهی ایرانی‌ها در این دوره حکایت دارد.

❃ با آغاز شرایط انقلابی در سال ۱۳۵۶، روند تولید سرانه نیز وارونه شده و سیر نزولی خود را آغاز می‌کند. افزون بر روند نزولی تولید کل با توجه به بی‌ثباتی دوره انقلابی و پس از آن آغاز جنگ ایران و عراق، افزایش سریع جمعیت، سیر نزولی تولید سرانه را تشدید کرده است، به‌طوری‌که تولید سرانه با کاهش حدود ۵۰ درصدی، از ۲/۷ میلیون ریال در سال ۵۵، به ۵/۳ میلیون ریال در پایان سال ۱۳۶۷ می‌رسد، ولی از سال ۱۳۶۸، با توجه به بهبود تولید کل و نیز کاهش نرخ رشد جمعیت در دهه ۷۰ و ۸۰، روند صعودی تولید سرانه آغاز شده و به جز یک دوره سه ساله (از سال ۷۲ تا سال ۷۴) که با کاهش مواجه بود، تا پایان سال ۸۸ ادامه یافت، به‌طوری‌که تولید سرانه از ۵/۳ میلیون ریال در سال ۶۷، به ۷ میلیون ریال در سال ۱۳۸۸ رسید. نکته جالب این است که میزان تولید سرانه در سال‌های اخیر (۱۳۸۸)، تازه به سطح تولید سرانه در سال ۱۳۵۵ رسیده است!

#اقتصاد #اقتصاد_ایران
#تولید_ناخالص_داخلی
#تولید_ناخالص_داخلی_سرانه
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | در باب یک فقره پوپولیست نفتی! (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ گفته‌اند رضاشاه به ولیعهد خود در مورد شاهزاده قجری زندانی، محمد مصدق، هشدار داده بود که حواست به او باشد و لازم نیست در مورد او زیادی سوئیسی و دموکرات رفتار کنی. مصدق‌السلطنه از منتقدان سرسخت رضاشاه بود و در زمان حضور در مجلس، به‌دلیل مخالفت با انقراض سلسله قاجار و انتقادهای بسیار، شاه ایران بر او خشم گرفته بود و مدتی در بیرجند زندانی بود.

❃ با این حال ولیعهد این نصیحت پدر را گوش نکرد و بعدها برای آزادی او نزد پدرش وساطت کرده بود. محمدرضاشاه همواره حسی توام با تحسین و احترام به مصدق داشت، بعدها که به سلطنت رسید هم رابطه‌اش با او متفاوت بود، گفته‌اند در روزهای ملاقات با مصدق سعی می‌کرد برنامه‌اش را خلوت کند و انتظار ملاقات با او را می‌کشید، وقتی پیرمرد با عصا از پله‌های کاخ بالا می‌آمد تا به حضور شاه برسد، گاهی شاید به عمد نشان می‌داد که دارد تعادلش را از دست می‌دهد، شاه هم شتابان از پله‌ها پایین می‌دوید تا زیر بغل او را بگیرد.

❃ بعد از غائله‌ی ملّی‌شدن صنعت نفت و تحریم ها و وضع بد اقتصادی هم با تمام فشارها همچنان از امضای حکم برکناری او خودداری کرد، حرف اجنبی روشن بود، معنی ندارد با تصویب چند وکیل میان مایه ایرانی ها بتوانند روی اموال امپراتوری انگلستان دست بگذارند، ولی حمله‌ی نظامی امریکا و انگلستان به ایران هم منتفی بود، آن امپراتوری شیطانی سرخ شمالی می‌توانست دوباره قضیه‌ی آذربایجان را تکرار کند و بخشی از ایران را بگیرد، توده‌ای و چپ جماعت هم احتمالاً برای او هورا می‌کشیدند.

❃ مصدق‌السلطنه قضیه نفت را ناموسی کرده بود و زیر بار امضا قرارداد دیگری هم نمی‌رفت؛ سیاستمداران در کشوری که نه توان بهره‌برداری از نفت را دارد و تحریم‌ها هم فروش نفتش را قطع کرده‌اند، خوبیت ندارد این‌قدر بی‌ترمز پیش بروند. او برای محبوب ماندن حتی پیشنهاد خوب آمریکایی‌ها برای مصالحه را هم رد کرد و بدیهی است که این نگاهِ «یا همه حقم را بدهید یا کافه را به هم می‌زنم» بعید است در واقعیت کاری پیش ببرد. زیر سایه محبوبیت نفتی و وضع اضطراری، با به اصطلاح قانون «امنیت اجتماعی» بگیر و ببند راه انداخته بود و این وسط شوخیِ بی‌مزه‌ای به نام «اقتصاد بدون نفت» را تکرار می‌کرد.

❃ در میانه‌ی این بلوا، اصرار غریبی داشت تمام اختیارات شاه را بگیرد و محترمانه زیر پای او را جارو کند. قدرت‌طلبی‌اش نگران‌کننده شده بود. می‌گویند کاشانی که در به قدرت رسیدن مصدق نقشی داشت، قاصد به دربار فرستاده بود که شاه محکم بر جا بماند و میدان را خالی نکند. وضع بد اقتصادی و لجبازی مصدق خیلی‌ها را به تردید انداخته بود.

➣ @Notes_On_Liberty
📄 | در باب یک فقره پوپولیست نفتی! (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ فشار یانکی به شاه برای برکناری مصدق تا مدت‌های طولانی حاصلی نداشت، شاه جوانبخت می‌گفت مگر می‌شود پادشاه علیه نخست‌وزیرش توطئه کند، همین‌طور می‌ترسید با این کار خونریزی بزرگی راه بیفتد. دودلی او به جایی رسیده بود که همسرش به او گفته بود این تردیدهای تو باعث می‌شود که آخر ایران دست مسکو بیفتد. به‌گفته‌ی کرمیت روزولت، مامور سیا در تهران، عملیات آژاکس(همان مثلا "کودتا") بدون همکاری شاه به جایی نمی‌رسید، برای دست به‌کار شدن ارتش موافقت او ضروری بود. شاه در نهایت حکم برکناری را امضا کرد.

❃ عملیات آژاکس در گام اول شکست خورد و طرح آن لو رفت، غوغای توده‌ای و جبهه ملّی آغاز شد و شاه را به باد انتقاد گرفتند، حسین فاطمی و روزنامه‌اش در ناسزا کم نگذاشتند. شاه هم بدون اطلاع، از ترس خونریزی کشور را ترک کرد و از کلاردشت به عراق رفت، او هم دوست داشت محبوب باشد و روحیه جنگیدن نداشت. ولی روزگار به شکل متفاوتی چرخید.

❃ این ترس در دل بسیاری مردم افتاد که نکند ایران هم به دامن شوروی بیفتد و حال که شاه رفته است قرار است چه آشوبی بشود و مصدق چه در سر دارد. درست است که به روایتی کاشانی ۲۰۰ تومان به برخی برای شورش علیه دولت پول دستی داده بود و سیا هم بیکار نبود، ولی در خیابان‌ها هم عده‌ای زیادی «زنده باد شاه» می‌گفتند که پیشتر در خیابان‌ها دیده نمی‌شدند، اراذل و اوباش نبودند، آدم‌هایی خوش‌لباس از «طبقه متوسط» که نگران آینده بودند، خیلی‌ها هم حمایتشان از مصدق را پس گرفته بودند. حمایت ارتش هم مخالفان دولت را دلگرم‌تر کرد. خوشبختانه حکومت مصدق ادامه پیدا نکرد و شاه هم خوشحال شد که مردمش همچنان او را دوست دارند. از آن به بعد هم شاه دموکرات فهمید خودکامگی و زور بهتر با روحیه اهالی مملکت سازگار است و تا این اواخر با همین فرمان جلو رفت.

❃ در زمان‌های اخیر کسانی می‌خواهند نقش کاشانی و همکاری او با «کودتا» را برجسته کنند، بماند که برکناری مصدق به‌معنای حقوقی کلمه کودتا نبود و کاشانی با هیچ متری آزادی‌خواه به حساب نمی‌آید، بسیاری از مصدقیون نمی‌خواهند بپذیرند که از جایی به بعد وطن‌پرستی او معنایی جز بی‌تدبیری ندارد. اداره مملکتی بلاخیز مانند ایران بیشتر نیاز به عقلانیت دارد تا تلاش برای محبوب ماندن، مصدق شاید وطن‌پرست بود، ولی شاید بهترین تعبیر از او همان لقبی است که دکتر غنی‌نژاد به او داد: پدر پوپولیسم نفتی!

#پوپولیسم #پوپولیسم_نفتی #مصدق
➣ @Notes_On_Liberty
✍🏻 در بایستگی برقراری دولت ملّی

❃ زمانی که از امر مطلقی به نام «دولت» سخن گفته می‌شود، مقصود همانا، دولت یا آن اجتماع سیاسی است.

❃ ولی آیا اگر در جایی دولت وجود نداشته باشد، سخن گفتن از «منافع ملّی» وجهی دارد؟ اگر قرار باشد در جایی -که این به‌عنوان یک فرض لحاظ می‌شود- کسانی منافع ملّی را فدای «خواست‌های شخصی» خود کنند، تفاوت آن با «وضع طبیعی»، یعنی در جایی که دولت وجود ندارد، چیست؟

❃ هگل در درس‌گفتارهای تاریخ فلسفه خود، چنان از روحیه ملّت آلمان سخن می‌گوید که می‌توان پنداشت، اگر کسی تا حدودی به «مفهوم ملّت» توجه داشته باشد، عمق دریافت فیلسوف را می‌فهمد.

❃ در واقع آن لویاتان هابز نشان می‌دهد که هر کسی را نمی‌رسد که از هر «امر گسسته و بی‌نظام و سستی»، به نام و با عنوان «دولت» سخن بگوید.

❃ فارغ از این بحث هابز، به نظر می‌رسد که: می‌توان اذعان کرد، در برخی مختصات، «نهاد دولت»، مشروعیت خود را تنها از تاریخ اخذ می‌کند؛ یعنی همان مسئله‌ای که تمام همتش صرف این می‌شود که با استناد به مواد تاریخ بیان کند، «دولت، جز از زهدان تاریخ، زاده نمی‌شود».

#ایران #ایرانشهر #آزادی
#دولت_ملی #منافع_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 «نظام خودکامه چنان پتیاره‌ای است که حتی اگر با حجاب باور و آیینی آمده باشد، تاب مستوری نمی‌آورد و دیری نمی‌پاید که تباهی‌های خود را هویدا می‌کند.»

➣ @Notes_On_Liberty

❃ رساله‌ی مجدیه بیانیه‌ای در دفاع از ضرورت اصلاحات عاجل است، اما به مقیاسی که مجدالملک در توصیف علل تباهی‌های ایران پیش می‌رود، به ژرفایی که ریشه‌های تباهی ایران در آن نفوذ کرده است، بیشتر پی می‌برد.

❃ مجدالملک به این نکته‌ی اساسی پی برده بود که اجرای اصلاحات با تدابیر نیم‌بند امکان‌پذیر نیست و سیاه‌زخم تباهی‌های نظام خودکامه‌ی ایران را -به تعبیر هگل در دفاع از اندیشه‌ی سیاسی ماکیاولی- نمی‌توان با گلاب شست، بلکه تنها می‌توان عضو فاسد را قطع کرد.

❃ اصلاحات جز با کوتاه کردن دست «قصابان و همجنس‌بازان» ممکن نمی‌شد، ولی در سنّت درازآهنگ تباهی‌های ایران سده‌های متأخر دوره‌ی اسلامی نظام سیاسی ایران جز بر ستون‌های بی‌بنیان اجماع و ائتلاف‌ آن دو گروه استوار نبود.

❃ اجرای اصلاحات راستین نیازمند کندن ریشه‌های گندیده‌ی تباهی و از میان بردن جرثومه‌های فساد بود، ولی، هر بار، سررشته‌ی این کلاف به شخص شاه ختم می‌شد. نظام خودکامه چنان پتیاره‌ای است که حتی اگر با حجاب باور و آیینی آمده باشد، تاب مستوری نمی‌آورد و دیری نمی‌پاید که تباهی‌های خود را هویدا می‌کند.

❃ شالوده‌ی پتیاره‌ی خودکامگی تباهی‌ها و منافع اقتصادی است و هیچ نظام خودکامه‌ای را نمی‌شناسیم که متولیان آن حرامیان نبوده باشند. سبب این‌که نظام‌های خودکامه‌ را به آسانی نمی‌توان اصلاح کرد و این‌که در نظام‌های خودکامه راه انقلاب از اصلاح هموارتر است، این است که شیشه‌ی عمر حرامیان را سنگی خطرناک‌تر از قطع منافع آنان نیست و نظام خودکامه جز با تکیه بر خربنده‌هایی که به صورت و سیرت حرامیان درآمده‌اند، بر جای نمی‌ماند.
از این‌رو، گام نخست و بلند در راه ناهموار اصلاحات بریدن شریان منافع حرامیان است و جز از مجرای آن نیز امکان‌پذیر نمی‌شود.

📚 | جواد طباطبایی، تأملی درباره‌ی ایران جلد دوم/ نظریه‌ی حکومت قانون در ایران بخش نخست/ مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی، تهران، مینوی خرد، ۱۳٩۲، صص ۴۶۲ و ۴۶۳

#سیاست #اندیشه_سیاسی
#آزادی #قانون #مشروطیت
#انقلاب #استبداد #خودکامگی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
❞ سوسیال دموکراسی؛ کمونیسم است در لباس مبدل!
در سوسيال دموکراسی، تجاوز به حق مالکیت خصوصی از سوی دولت، به تدريج، گام به گام ولی کاملاً بی‌رحمانه انجام می‌شود؛ صندوق رأی مجوز تعدی نیست. ❝

❃ هانس هرمان هوپ

➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 آیا لسه‌فر عامل بحران است؟ عامل واقعی بحران: دخالت دولت (۴) | ✍🏻 جرج رایزمن ➣ @Notes_On_Liberty ❃ همچنان که بر اساس این باور غیرواقع‌بینانه که افزایش قیمت مسکن همیشگی خواهد بود تقاضای مسکن افزایش می‌‌‌‌یافت، تعداد زیادی از ابزارهای پیچیده مالی بر این مبنا…
📃 آیا لسه‌فر عامل بحران است؟ افسانه‌ی لسه‌فر و رسانه‌های مارکسیست (۱) | ✍🏻 جرج رایزمن

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این افسانه را که لسه‌فر حاکم بر اقتصاد ایالات متحده عامل بحران اقتصادی فعلی است، کسانی تبلیغ کرده‌اند که عملاً هیچ چیز راجع به تئوری اقتصادی عقلانی یا طبیعت واقعی سرمایه‌داری لسه‌‌فر نمی‌دانند. آن‌ها با وجود (یا شاید به علّت) تحصیل در پیشروترین دانشگاه‌های کشور از اقتصاد تنها عقاید کینز و مارکس را آموخته‌اند. این افراد تلاش می‌کنند تا واقعیت را طوری تفسیر کنند تا با پیش‌فرض‌‌های مارکسیستی مطابقت یابد و بر همین اساس با نادیده گرفتن دخالت شدید دولت در اقتصاد، مشکلات را به گردن لسه‌فر می‌اندازند. این افراد عموماً در کلاس‌هایِ تاریخ، فلسفه جامعه‌شناسی و ادبیات، و نه اقتصاد، با دکترین مارکسیستی آشنا می‌شوند.

❃ در کلاس‌های اقتصاد هم اگر چه جِو مارکسیستی نیست، اما وقت کافی برای رد مارکسیسم صرف نمی‌شود و زمان این کلاس‌ها به معرفی و حمایت از کینزی‌ها و دیگر دکترین‌های ضد سرمایه‌داری اختصاص می‌یابد. تعداد کمی از استادان و دانشجویان چیزی از لودویگ فون میزس تئوریسین سرمایه‌داری خوانده‌اند و بنابراین اغلب آن‌ها از اقتصاد لسه‌فر چیزی نمی‌دانند. منظور من از این ادعا که سیستم آموزشی و رسانه‌ها مارکسیست‌‌اند این نیست که دست‌اندرکاران این دو نهاد در پی سرنگون کردن دولت ایالات متحده هستند یا این‌که از سوسیالیسم دفاع می‌کنند. منظور من این است که آن‌ها از این جهت مارکسیست هستند که دیدگاه مارکس در مورد طبیعت و عملکرد سرمایه‌داری لسه‌فر را پذیرفته‌اند.

❃ این افراد مطابق با آموزه‌های مارکس معتقدند که مداخله دولت، نفع شخصی و انگیزه‌ی کسب سود (آنچه در مجموع به‌عنوان «طمع لجام‌گسیخته» شناخته می‌شود)، که صاحبان کسب‌وکار و سرمایه‌داران دنبال می‌کنند مزدها را به حداقل معیشت کاهش و ساعات کاری را به حداکثر ممکن افزایش می‌دهد و موجب می‌شود که در کارخانه‌ها و معادن از کودکان به‌عنوان نیروی کار استفاده شود. آن‌ها استاندارد پایین زندگی و شرایط نامناسب کارگران در سال‌‌‌های اولیه سرمایه‌داری به‌خصوص در بریتانیای کبیر را اثبات مدعایشان می‌دانند.

❃ آن‌ها بر این عقیده‌اند که تنها دخالت دولت به شکل حمایت از اتحادیه‌ها، وضع حداقل دستمزد قانونی و حداکثر ساعات کار، ممنوع‌کردن کار کودکان و کنترل شرایط محیط‌های کار می‌تواند باعث بهبود وضع کارگران شود و اگر این قوانین برداشته شوند برگشت به شرایط اقتصادی رقت‌انگیز اوایل قرن نوزدهم اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

❃ این افراد سرمایه‌داران را مستحق سود و بهره‌ای که کسب می‌کنند نمی‌دانند و معتقدند این مبالغ از دستمزدبگیران (به زعم آن‌‌ها تولیدکنندگان واقعی) دزدیده شده و این‌که این انتقال عایدی به سرمایه‌داران تحت فشار فیزیکی صورت می‌گیرد. یعنی دستمزدبگیران مانند برده‌ها به‌کار گرفته می‌شوند (برده مزد بگیر) و به سرمایه‌‌دارها هم به‌عنوان برده‌داران و استثمار کنندگان نگاه می‌شود. آن‌ها بر این عقیده‌اند که مالیات گرفتن از سرمایه‌‌داران و استفاده از این وجوه به نفع دستمزدبگیران و به شکل امنیت اجتماعی، مراقبت‌های سلامتی، آموزش‌ عمومی و تامین مسکن برای عموم، سیاستی است که تنها بخشی از سهم دزدیده‌شده‌ی دستمزد بگیران در فرآیند استثمار را به آن‌ها بازمی‌گرداند.

❃ آن‌ها مطابق با دکترین مارکس معتقدند که در سرمایه‌داری لسه‌فر، صاحبان سرمایه بخشی از تولید دستمزدبگیران را که بیشتر از حداقل معیشت است غصب می‌کنند و بنابراین دخالت دولت به ضرر سرمایه‌داران و به نفع دستمزدبگیران است. بنابراین در کنار مالیات‌هایی که برای اجرای برنامه‌های اجتماعی باید پرداخته شوند، وضع قوانین حداقل دستمزد نیز لازم دانسته می‌شود.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آیا لسه‌فر عامل بحران است؟ افسانه‌ی لسه‌فر و رسانه‌های مارکسیست (۲) | ✍🏻 جرج رایزمن

➣ @Notes_On_Liberty

❃ آن‌‌ها با حمایت از دستمزدهای بالاتری که اتحادیه‌ها تعیین می‌کنند اثراتی چون کاهش سطح اشتغال را در نظر نمی‌گیرند. به همین ترتیب فرض می‌شود که اگر دولت ساعات کار کوتاه‌تر و ایجاد محیط کاری بهتر را به سرمایه‌داران تحمیل کند و کار کودکان را ممنوع اعلام کند، «ارزش اضافه‌»ای که نصیب سرمایه‌داران می‌شود کاهش می‌یابد. یعنی این افراد اثر منفی چنین ملاحظاتی را بر استاندارد زندگی دستمزدبگیران در نظر نمی‌گیرند.

❃ در مجموعه‌ی فکری کسانی که در سیستم آموزشی و رسانه‌ها کار می‌کنند انگیزه‌ی کسب سود و پی‌گیری نفع شخصی اگر از کانال مداخلات دولت کنترل نشود به وضعیت فاجعه‌باری می‌انجامد. این افراد صاحبان سرمایه را با برده‌داران مقایسه می‌کنند، ولی این واقعیت را در نظر نمی‌گیرند که صاحبان سرمایه برای به‌کارگیری نیروی کار و حفظ آن از اسلحه و شلاق و غل و زنجیر استفاده نمی‌کنند، بلکه برای استخدام نیروی کار مجبورند دستمزدهای بالاتر و شرایط محیطی بهتری را تضمین کنند.

❃ عجیب نیست که از دید آن‌ها سرمایه‌داری لسه‌فر نوعی «آنارشی تولید» را ایجاد می‌کند که در آن سرمایه‌داران مانند مرغان پرکنده از سویی به سوی دیگر می‌روند و عقلانیت، نظم و برنامه تنها با حضور دولت است که تامین می‌شود.

❃ متاسفانه چارچوب فکری اکثر استادان دانشگاه بر اساس این دید بنا نهاده شده است. این استادان، دانشجویانی را تربیت کرده‌اند که بعضاً به‌عنوان گزارش‌گر و مقاله‌نویس نشریاتی چون نیویورک‌تایمز، واشنگتن‌پست، نیوزویک، تایم و... یا به‌عنوان خبرنگار و برنامه‌ساز شبکه‌های تلویزیونی چون سی‌بی‌اس و ان‌بی‌سی به انتشار این افکار می‌پردازند. بنابراین با این چارچوب فکری است که رسانه‌ها بحران مالی را بازتاب داده و تفسیر می‌کنند.

❃ آن‌ها چنان به عقایدی که سرمایه‌داری لسه‌فر را مایه بی‌عدالتی و آشفتگی و دخالت دولت را منشأ عدالت و عقلانیت در امور اقتصادی می‌داند، چسبیده‌اند که وقتی بحران یا بی‌عدالتی را در عالم واقع مشاهده می‌کنند، خود به خود آن را نتیجه پی‌گیری نفع شخصی و آزادی اقتصادی معرفی می‌کنند. در واقع وظیفه‌ی ژورنالیست‌ها تبدیل شده به یافتن سرمایه‌داران مشکل‌ساز و مقاماتی که سرمایه‌داران را آزاد می‌گذارند. وظیفه‌ی بعدی آن‌ها حمایت از مداخله دولت است.

❃ ترس و تنفر آن‌ها از سرمایه‌داری لسه‌فر و آزادی اقتصادی و نیازشان به محکوم‌کردن اقتصاد آزاد، باعث می‌شود که مسئولیت تمام مشکلات را به گردن چیزی بیاندازد که فعلاً وجود خارجی ندارد. به این ترتیب موج تنفر نسبت به لسه‌فر معطوف به گوشه‌هایی از اقتصاد می‌شود که از آزادی نسبی برخوردارند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آیا لسه‌فر عامل بحران است؟ افسانه‌ی لسه‌فر و رسانه‌های مارکسیست (۳) | ✍🏻 جرج رایزمن

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این گوشه‌ها مسئول گرسنگی کارگران در سیستم فعلی معرفی می‌شوند و مخاطبان شست‌و‌شوی مغزی شده هم که به همان اندازه محصول سیستم آموزشی هستند، تحت تاثیر قرار می‌گیرند. نتیجه این‌که دیدن چنین جملاتی در نیویورک‌تایمز عادی می‌شود: «تنفر و انزجار نسبت به سیستم‌ مالی، ما را به سمتی سوق داده که باید هرچه زودتر عکس‌العملی در جهت کنترل این سیستم انجام دهیم. و این عکس‌العمل بدون شک شامل دیگر صنایع نیز خواهد شد. رای‌دهندگان بر این عقیده‌اند که کمپانی‌های بزرگ حیواناتی هستند که باید به قفس‌‌هایشان بازگردند.»

❃ به این ترتیب دشمنان سرمایه‌داری و لسه فر، اقتصاد را به نابودی می‌کشانند. آن‌ها افزایش قدرت دولت را لسه‌فر معرفی می‌کنند. مثلاً در اوایل دهه سی، هوور را به این متهم کردند که سیاست لسه‌فر را در پیش گرفته است. این در حالی بود که هوور از کاهش دستمزدها که برای افزایش تقاضای نیروی کار و توقف بیکاری شدید ضروری بود، جلوگیری کرد. وقتی شکست این سیاست محرز شد، طبق معمول لسه‌فر مقصر قلمداد شد و مقدمات دخالت شدیدتری تحت عنوان New deal فراهم شد!

❃ این بازی همچنان ادامه دارد. همیشه این لسه‌فر است که محکوم می‌شود و همیشه دخالت دولت باید افزایش یابد. بنابراین حتی اکنون که دولت شدیدتر از دهه ۲۰ و ۳۰ در اقتصاد مداخله می‌کند، لسه‌فر هم‌چنان محکوم می‌شود. انگار اگر دولت نفس کشیدن‌مان را هم کنترل کند، باز هم لسه‌فر عامل مشکلات دانسته می‌شود.

❃ نقطه توقف منطقی این فرآیند جایی است که هر کس یک کد امنیتی داشته باشد. دولت باید هر فرد را شناسایی کرده و بداند که در هر لحظه کجا است تا کسی نتواند کاری را بدون اجازه دولت انجام دهد. در چنین جهان امنی هیچکس نمی‌تواند عملی در جهت نفع شخصی خود انجام دهد و از این طریق به دیگران صدمه برساند. در این مرحله همه می‌توانند فلج و از کارافتادگی کامل را تجربه کنند و از آن لذت ببرند! :)

(لسه‌فر به‌معنی آزادی عمل اقتصادی است، برای درک بهتر مفهوم به بخش‌های پیشین این مقاله و همچنین نوشتارِ: «دولت و نظم طبیعی اقتصاد» بنگرید)

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #لیبرالیسم_اقتصادی
#لسه‌فر #آزادی_اقتصادی #بحران_اقتصادی
➣ @Notes_On_Liberty
مصدق: خدا شاهد است اگر ما را بکشند. پارچه‌پارچه بکنند، زیر بار حکومت این‌جور اشخاص نمی‌رویم، [به] وحدانیت نیت حق خون می‌کنیم، خون می‌کنیم، می‌ریزیم، و کشته می‌شویم اگر شما نظامی هستید من از شما نظامی‌ترم می‌کشم همین‌جا شما را می‌کشم.

سپهبد رزم‌آرا: من از آقای مصدق تعجب می‌کنم! مجلس جای استدلال و بحث است نه جای منازعه و مشاجره و فحش. اگر جای فحش بود چند نفر چاله‌میدانی می‌آمدند این‌جا!

مجلس شورای ملّی، ۸ تیرماه ۱۳۲۹

سپهبد رزم‌آرا چند ماه بعد، در اسفند همان سال، به دست فداییان اسلام، با اشاره‌ی سران جبهه‌ی ملّی، ترور شد.

➣ @Notes_On_Liberty
مصدق: خدا شاهد است اگر ما را بکشند. پارچه‌پارچه بکنند، زیر بار حکومت این‌جور اشخاص نمی‌رویم، [به] وحدانیت نیت حق خون می‌کنیم، خون می‌کنیم، می‌ریزیم، و کشته می‌شویم اگر شما نظامی هستید من از شما نظامی‌ترم می‌کشم همین‌جا شما را می‌کشم.

سپهبد رزم‌آرا: من از آقای مصدق تعجب می‌کنم! مجلس جای استدلال و بحث است نه جای منازعه و مشاجره و فحش. اگر جای فحش بود چند نفر چاله‌میدانی می‌آمدند این‌جا!

مجلس شورای ملّی، ۸ تیرماه ۱۳۲۹

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ۱۶ اسفندماه سال‌روز ترورِ تنهاترین نخست‌وزیر ایران است: سپهبد حاج‌علی رزم‌آرا؛ او را باید یکی از مستقل‌ترین و کاردان‌ترین افسران نظامی تاریخ ارتش ایران دانست. رزم‌آرا تحصیلات نظامی را در دانشگاه نظامی سن‌سیر فرانسه گذرانده بود و از پایه‌گذاران جغرافیای نظامی و ژئوپلیتیک در ایران بود، وی از مؤثرترین مدیران و مدرسان دانشگاه جنگ در چهارکِ سده‌ی اخیر هجری به‌شمار می‌آمد و نویسنده‌ی کتاب ۲۰ جلدیِ جغرافیای نظامی ایران. استقلال‌رای و کاردانیِ او، از او شخصیتی متفاوت در تاریخ معاصر ساخته است.

❃ رزم‌آرا نقش مهمی در فرونشاندن یاغیان و قانون‌شکنانی چون سیمیتقو و پیشه‌وری در سال‌های ناآرام پس از جنگ جهانی یکم و دوم داشت؛ بارها مورد غضب قرار گرفت و حضور او در عرصه‌ی سیاست بیشتر ناشی از ضرورت بود تا بهره‌گیری از توانمندی‌های او.

❃ نخست‌وزیر شدن او نیز برخاسته همین امر بود و هنگامی‌که به‌دست خلیل طهماسبی از اعضای فداییان اسلام، با رهبری جبهه ملّی، ترور شد، تقریباً همه خوش‌حال شدند. اسدالله عَلَم به شاه پیام داد: «کلکش کنده شد»؛ آیت‌الله کاشانی «این عمل را به نفع ملّت ایران» دانست و با فشار او مجلس در تاریخ ۱۶ مرداد ۱۳۳۱ قانونی را تصویب کرد که قاتلش را مورد عفو قرار می‌داد؛ مظفر بقایی رهبر حزب زحمت‌کشان قاتل او را «تجسّم اراده‌ی ملّی و عمل او را اجرای قضاوت عمومی» دانست؛ فاطمی نوشت: «دست توانای یک مرد مجاهد و فداکار [خلیل طهماسبی] طومار خیانت یک فرزند ناخلف وطن [رزم‌آرا] را درهم پیچید و نقشه‌های مضر و خطرناک او را در دل خاک مدفون ساخت. گلوله‌ی خلیل طهماسبی که دنباله‌ی تیر سید حسین امامی شهید [قاتل احمد کسروی و هژیر] بود، این اثر را در ایران و در دنیا باقی گذاشت، که اگر اجنبی غارتگر بخواهد از راه دیکتاتورتراشی، نفوذ ننگین و شرم‌آور خویش را به ملّت ما تحمیل کند، جوانان فداکار و مبارز [فداییان اسلام] به قیمت خون خود حاضر به شستن لکه‌های بدنامی وطن خواهند بود»

❃ سرنوشت او مانند سرنوشت همه‌ی کسانی بود که مستقل می‌اندیشیدند و کار می‌کردند؛ برای ایران. یادش گرامی باد.

#سپهبد_رزم‌آرا #ترور #تروریسم
#نفت‌آشامان_انگلیس #استعمار
#بنیان‌گذاران_تروریسم_در_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
👎1
📃 دو فصل از شهریار! | ✍🏻 نیکولو ماکیاولی

➣ @Notes_On_Liberty

✦ فصل نخست: در باب پادشاهی‌های مختلف و طرز تحصیل آن‌ها که چگونه به تصرف در آمده‌اند:

❃ بشر در تمام ادوار زندگانی‌اش به‌واسطه‌ی ایجاد دولت‌ها يا حكومت‌ها اداره شده و فعلاً نیز اداره می شود، این حکومت‌ها یا جمهوری بوده یا سلطنتی، سلطنتی هم یا ارثی است که از زمان‌های پیش به وسیله یک سلسله سلاطین ارثاً به اولاد آن‌ها رسیده است یا جدیداً به شکل سلطنت درآمده‌اند.

❃ این سلطنت های جدید نیز یا تماماً تازه تشکیل شده است مانند دولت میلان در تحت پادشاهی فرانسسکو اسفورزا و یا ممالکی هستند که به مملکت ارثی یک پادشاه پس از تصرف ضمیمه شده‌اند مانند مملکت ناپل، به قلمرو پادشاه اسپانیول. ممالکی که با این ترتیب به تصرف درآمده باشند قبلاً یا تحت فرمانروایی یک پادشاه اداره می‌شده یا اینکه یک مملکت آزاد بوده و از خود استقلال داشته است.

❃ آن کسی که این‌ها را متصرف می‌شود یا به زور قشون خود متصرف شده است یا به کمک قشون دیگری. یا به‌وسیله‌ی بخت مساعد و پیشآمد مناسب بوده است یا به وسیله تهوّر و جسارت شخصی.

✦ فصل دوم: در باب ممالکی که سلطنت آن‌ها ارث به شهریاران آن‌ها رسیده است:

❃ در باب ممالک جمهوری در این‌جا بحث نخواهیم نمود چون‌که در محل دیگر در آن موضوع مفصلاً بحث شده است در این‌جا فقط از مملکتی که در تحت فرمانروایی پادشاهان است صحبت خواهد شد حال‌که مقصود ما معلوم گردید شروع به تحقیقات می‌کنیم که این ممالک چگونه اداره شده و نگاه‌داری آن‌ها چگونه خواهد بود.

❃ در این‌جا گوییم سلطنت‌های ارثی که سکنه‌ی آن‌ها به حکومت خانواده‌های سلسله سلاطین‌شان عادت نموده‌اند بهتر و سهل‌تر اداره می‌شوند تا ایالات و ممالک دیگر که جدیداً به تصرف درآمده‌اند فقط چیزی که باید در این‌جا رعایت شود این است که پادشاه عصر از آداب و رسوم سلسله سلاطين اجدادی خود خارج نشود و اگر قضایای دیگری غیر از مسائل عادی و جاری پیش بیاید می‌بایست به مقتضای عصر و موقع با آن‌ها عمل نمود.

❃ بنابراین یک شهریار متوسط‌الحال که سلطنت ارثاً به او رسیده است به سهولت می‌تواند حکمرانی خود را محفوظ نگاه دارد مگر در مواقع بروز حوادث فوق‌العاده که رفع آن از قوه آن شهریار خارج باشد و منجر به خلع او از سلطنت گردد در این صورت با اینکه سلطنت از دست او خارج شده است باز می‌تواند اگر در میان ملّت محبوب باشد آن را به دست آورد در صورتی‌که پیشآمدِ سوئی برای غاصب آن مملکت رخ بدهد.

❃ ما نمونه‌ی این حادثه را در ايتاليا داریم اگر نفوذ و اقتدار دوک فرارا به مرور زمان در قلمرو خود ثابت و محکم نشده بود هرگز نمی‌توانست در مقابل حملات سال ۱۴۸۴ وینسی‌ها مقاومت کند و همچنین در سال ۱۵۱۰ نمی‌توانست در مقابل پاپ ژولیوس پافشاری کند زیرا شهریاری که ارثاً سلطنت به او رسیده است کمتر اتفاق میفتد موجبات انزجار رعایای خود را فراهم آورد و یا سبب اذیت آن‌ها گردد چنین پادشاهی باید بیشتر محبوب ملّت خود باشد و اگر خطاهای فاحشی از وی سر نزند و ملّت از او روگردان نشوند بی‌شبهه در میان ملّت خود مقبول و محبوب خواهد شد. به علاوه سابقه قدمت سلطنت و مداومت طولانی حکمروایی او می‌تواند اسباب و علل هر بدبختی را از بین ببرد.

#شهریار #ماکیاولی
#اندیشه_سیاسی
#دولت #حکومت
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | نئولیبرالیسم به زبان ساده (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ دیده‌ام کسانی در این حوالی دوست دارند دولت‌های پس از جنگ به این سو را با ناسزایی به نام «نئولیبرال» بنوازند، از جمله دولت مهرورزی را نمونه‌ی بارز آن دانسته‌اند. حرف هم این است از آنجا که این دولت یارانه انرژی را حذف کرده و خصوصی‌سازی را بی‌ترمز پیش برده است، پس بی‌بروبرگرد «نئولیبرال» است. هر چقدر در تعریف نئولیبرال و اوضاع مملکت نگریستیم به این نتیجه رسیدیم که این عزیزانِ منتقد یا معنای «نئولیبرالیسم» را نمی‌دانند یا معنای «خصوصی‌سازی» و «کاهش یارانه‌ها» را و شاید هم هر سه را!

❃ دولت‌های نهم و دهم با صد مَن سریش هم به نئولیبرالیسم نمی‌چسبند، دولتی که افزون بر چهل هزار و اندی میلیارد تومان خرج مسکن‌سازی می‌کند و در همه‌ی کار اقتصاد بنای دخالت دارد، همان‌قدر به نئولیبرالیسم ربط دارد که پنگوئن به کویر لوت!

❃ منظور اینکه فحش‌دادن ایرادی ندارد، مشروط بر اینکه معنای فحش‌هایمان را بدانیم. تردید نکنید ممکن نیست در رژیم سیاسی مملکت ما دولت نئولیبرال شکل بگیرد. برای فهم بهتر اوضاع مملکت به جای نئولیبرالیسم از این واژه استفاده کنید: پتروپوپولیسم!

❃ به‌کاربردن «نئولیبرالیسم» در معنایی منفی و همچون ریشه‌ی اصلی همه‌ی مشکلات بشر امروز البته بسیار رایج است و روزی نیست که منتقدان از حاکمیت نظم «نئولیبرال» و چیرگی پنهان «نئولیبرالیسم» بر زندگی انسان‌ها سخن نگویند؛ گفته می‌شود کالایی‌شدن همه‌ی ابعاد زندگی بشر، مصرف‌گرایی، نابرابری گسترده و بهره کشی‌های گسترده از پیامدهای این ایدئولوژیِ شیطانی! است.

❃ با این حال مانند بسیاری از مفاهیم دیگر بر سر تعریف «نئولیبرالیسم» هم توافقی همگانی وجود ندارد و افراد آن را به شکل متفاوتی به‌کار می‌برند. از آن کاربرد دشنام‌گونه که بگذریم، برخی افراد و گروه‌ها مانند موسسه‌ی آدام اسمیت با افتخار خود را «نئولیبرال» می‌خوانند و معتقدند درمان مشکلات بشر، «نئولیبرالیسم» است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | نئولیبرالیسم به زبان ساده (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با این حال از منظر اقتصادی و در یک تعریف ساده‌ی کلی می‌توان آن را دیدگاهی دانست که رقابتی شدن اقتصاد و کاهش مداخله‌ی دولت‌ها را گسترش می‌دهد. هواداران نئولیبرالیسم بر ارزش‌هایی همچون مالکیت خصوصی، رشد فردگرایی، نگرش تجربی و باز، دیدگاه جهانی، خوش‌بینی به آینده و تاکید بر تغییر و ساختن جهانی بهتر پا می‌فشارند. این دیدگاه بیشتر از دیدگاه اقتصادی قابل توجه است، ولی از آنجا که نمی‌توان اقتصاد را از دیگر حوزه‌های زیست اجتماعی جدا کرد، پیامدهای نئولیبرالیسم در دیگر عرصه‌های انسانی هم بازتاب می‌یابد.

❃ گفته می‌شود ریشه‌های «نئولیبرالیسم» را باید از سال‌های دهه‌ ۱۹۳۰ پی گرفت، همان سال‌هایی که سوسیالیسم و کمونیسم برای بسیاری، گیرایی فراوان داشت. در آن سال‌ها کسانی از هواداران اقتصاد بازار و لیبرالیسم کلاسیک به دنبال دفاع و بازخوانی ایده‌هایی مانند آزادی، فردگرایی، جامعه باز و دولت کوچک بودند.

❃ یکی از رویدادهای مهم در فرگشت این دیدگاه را می‌توان تشکیل انجمن مون پلرن دو سال پس از جنگ جهانی دوم در فرانسه دانست که چهره‌های نامداری همچون میزس، هایک، فریدمن و پوپر آن را بنیاد نهادند. هدف این انجمن دفاع از ارزش‌های لیبرال غربی در برابر هجوم سوسیالیسم بود. در این انجمن با تمام همسویی‌ها درباره‌ی ارزش‌های بنیادین، دیدگاه‌های متفاوتی حضور داشتند و نمی‌توان همه‌ی آن‌ها را نئولیبرال دانست، ولی این انجمن نقش مهمی در مطرح شدن نئولیبرالیسم در جهان داشت. 

❃ در کودتای شیلی و براندازی آلنده به دست ژنرال پینوشه (۱۹۷۳) هم نام نئولیبرالیسم زیاد شنیده می‌شد و این رویداد به لحاظ نمادین اهمیت بسیاری داشت. در شیلی، کشوری سرشار از منابع مس، آلنده رئیس‌جمهوری سوسیالیست از راه انتخابات به قدرت رسیده بود، صنایع کشور را ملّی اعلام کرد و پس از آن بود که نظامیان وی را از قدرت برکنار کردند و در این میان پشتیبانی‌های سیا(CIA) هم نقش داشت. پس از کودتا اقتصاد شیلی حرکت به سوی اقتصاد آزاد و بازارمحور را آغاز کرد و کسانی گفته‌اند نقش میلتون فریدمن، چهره‌ی شاخص نئولیبرالیسم از بنیانگذاران انجمن مون پلرن و مشاور دولت شیلی، در تدوین این سیاست‌های تازه اقتصادی پررنگ بود. شاید بدشانسی نئولیبرالیسم باشد که نامش با رویدادی مثل کودتا تداعی می‌شود.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | نئولیبرالیسم به زبان ساده (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به قدرت رسیدن ریگان و تاچر در ایالات متحده و بریتانیا در دهه ۱۹۸۰ هم چرخش‌گاهی در تاریخ نئولیبرالیسم به‌شمار می‌آید. آن‌ها تغییر رویکردی اساسی از سیاست‌های دولت‌های رفاه پیشین را دنبال کردند، تلاش شد تا «خصوصی‌سازی گسترده و کوچک‌کردن دولت»، «کاهش نقش دولت و مداخله‌های آن در اقتصاد»، «پایین آوردن هزینه‌های رفاهی و اجتماعی دولت‌ها» و «اعتماد به سازوکار بازار» در دستور کار قرار گیرد.

❃ این تغییرات البته مقاومت‌های بسیاری را همراه داشت، ولی به‌ویژه پس از فروپاشی شوروی در آغاز دهه ۱۹۹۰ به سرعت به گفتمان غالب در سطح جهان بدل شد و بیش از سه دهه است که اهالی سیاست تلاش می‌کنند تکلیف خود را با «نئولیبرالیسم» روشن کنند.

❃ چنان‌که گفته شد انتقادها به آن به هیچ رو کم نیست و کاربرد معنای منفی و دشنام‌گونه‌ی «نئولیبرالیسم» چنان رایج است که حتی بسیاری از هوادران سرمایه‌داری و بازار آزاد هم ترجیح می‌دهند برای توصیف خود از نام‌های دیگری استفاده کنند.

❃ هواداران می‌گویند در این سال‌ها آموزه‌های نئولیبرالیسم و اقتصاد آزاد توانسته است صدها میلیون نفر را در سراسر جهان و به‌ویژه چین و هند از فقر مطلق بیرون بیاورد و رفاه و ثروتی بی‌سابقه برای کشورها به همراه داشته باشد و پیشرفت‌هایی مادی و اجتماعی اساسی در زندگی بشر ایجاد کند.

❃ گفتمان‌های داغ میان مخالفان همچنان در جریان است، با این حال به نظر می‌رسد «نئولیبرالیسم» در کنار کاستی‌هایش، در بسیاری جنبه‌ها ناموفق عمل نکرده است. اگر به یاد داشته باشیم که جهان کارتون نیست و تخیل با واقعیت تفاوت دارد، شاید بهتر بتوانیم به جنبه‌های مثبت نئولیبرالیسم هم توجه کنیم و به ارزیابی بی‌طرف‌تری از آن برسیم.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#نئولیبرالیسم #لیبرالیسم_اقتصادی
#آزادی_فردی #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
🇫🇷 | انقلاب فرانسه (۱۷۸۹-۱۷۹۹)

➣ @Notes_On_Liberty
📄 | نگاهی کوتاه به انقلاب فرانسه (۱۷۹۹-۱۷۸۹) و دستاوردهای آن

➣ @Notes_On_Liberty

❃ انقلاب فرانسه یکی از چند انقلاب مادر در درازای تاریخ جهان است که پس از فراز و نشیب‌های بسیار، به تغییر نظام سیاسی از پادشاهی مطلقه به جمهوری لاییک در فرانسه و ایجاد پیامدهای ژرف در سراسر اروپا کشیده شد. آن دگرگونی بزرگ سرآغازی قدرتمند برای آزادی بشر از زنجیرهای دنیای قدیم و پدیدآورنده‌ی جهان جدیدی بود که به همراه خود ظرفیت‌ها و فضاهای تجربه نشده بسیاری (از جمله حقوق شهروندی و حق مقاومت در برابر ستم) به ارمغان آورد. (ژوزف دومسر، از مخالفین انقلاب فرانسه گفته‌است که واژه‌ی شهروند پیش از آن وجود داشته است!)

❃ حق شورش، یک ماه پس از آغاز انقلاب از طرف مجمع ملّی فرانسه تصویب و بعداً به مقدمه‌ی قانون اساسی ۱۷۹۱ تبدیل شد که در جهانی کردن اندیشه حقوق بشر نقش بسیار مهمی داشت. انقلاب فرانسه، حق «ایستادگی در برابر ستم» را «حق طبیعی و غیرقابل نفی بشر» اعلام کرد.

❃ درباره‌ی طبیعت سیاسی و اقتصادی اجتماعی انقلاب فرانسه نظرات گوناگونی ابراز شده‌است. برخی این انقلاب را نتیجه‌ی برخورد بین طبقه‌ی فئودال و اعضای سرمایه‌گرایِ(کاپیتالیست) طبقه‌ی متوسط جامعه دانسته‌اند. تفسیری دیگر ادعا می‌کند که انقلاب نتیجه‌ی از کنترل خارج شدن حرکت‌های اصلاحی و مربوط به قشر متوسط جامعه بوده‌است؛ بنابر این نظریه این جنب‌و‌جوش همزمان با حرکت‌های مردمی حقوق‌بگیران شهری جدید و روستاییان ایالت‌نشین پیش آمد.

❃ انقلاب فرانسه با نابود‌ی بازمانده‌ی فئودالیسم و با آزاد‌ی دهقانان از قید حقوق اربابى و عشریه کلیسایى و وحدت بخشیدن به تجارت در سطح ملّى، شاخص مرحله‌اى تعیین‌کننده در تکامل سرمایه‌دارى به‌شمار می‌رود. انقلاب فرانسه زمینه را برای اصلاحاتی فراهم کرد که طی آن‌ها نهاد‌های موجود در جامعه‌ی بشری، پوسته‌های کهنه و کرم‌خورده‌ی خویش را می‌اندازند و مضمونی تازه به خود می‌دهند.

❃ فئوالیسم نابود شد و زمینه برای گسترش بورژوازی و سرمایه‌داری فراهم آمد. پاریس مرکز افکار لیبرالی در اروپا شد، جنگ‌های انقلاب فرانسه و نبردهای ناپلئون سازمان کهن اروپا را در هم ریخت و به رونق ناسیونالیسم شتاب بخشید. «ملّت» (Nation) برای نخستین بار پس از انقلاب فرانسه معنای سیاسی پیدا کرد و به مقوله‌ی سیاسی تبدیل شد. انقلاب فرانسه و پیامدهای آن سبب شد رومانتیسم، بر مؤلفه‌هایی چون هنر، شور، هیجان، تخیل، مضامین معنوی، مناسک و نمادها بیشتر تکیه کند و جانی تازه بگیرد.

➣ @Notes_On_Liberty
📖 انقلاب فرانسه چه کاری توانست انجام دهد؟ (۱) | ✍🏻 الکسی دو توکِویل 

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هدف از مطالب صفحات پیشین، روشن‌ساختن موضوع مورد بحث به شیوهای کلّی و آسان‌تر ساختن فهم پاسخ‌های من به پرسش‌هایِ پیش‌کشیده‌شده در فصل پیشین بوده است. هدف راستین انقلاب فرانسه چه بود؟ خصلت ویژه آن چه بود؟ چرا این انقلاب پیش آمد و از آن چه به دست آمد؟

❃ هدف انقلاب فرانسه برخلاف آنچه که زمانی پنداشته می‌شد، نابود کردن اقتدار کلیسا و اعتقاد مذهبی به‌معنای عام آن نبود؛ بلکه برخلاف ظواهر امر، جنبشی برای اصلاحات سیاسی و اجتماعی بود و هدفش ایجاد یک وضع بی‌سروسامان در اداره امور عمومی و یا (همچنان که یکی از مخالفان سرسخت انقلاب فرانسه گفته بود) «سبک بخشیدن به هرج‌و‌مرج» نبود؛ برعکس، انقلاب فرانسه بر آن بود تا قدرت و صلاحیت اقتدار مرکزی را افزایش دهد.

❃ این انقلاب بر خلاف تصور برخی‌ها، نمی‌خواست سرشت کلی تمدن سنّتی ما را دگرگون سازد و آن را از پیشرفت باز دارد، و یا حتی در اصول بنیادی ساختار جامعه غربی دگرگونی تعیین‌کننده‌ای پدید آورد. اگر تحولات اتفاقی گوناگونی که این انقلاب را در دوره‌ها و سرزمین‌های گوناگون کمی تغییر قیافه داد، ندیده گیریم و آن را آن‌چنان که اساساً بوده است بدیده گیریم، در خواهیم یافت که دستاورد عمده و پایدار انقلاب فرانسه، سرکوبی نهادهایی سیاسی بود که عموماً نهادهای فئودالی خوانده می‌شوند، یعنی همان نهادهایی که سده ها بر بیشتر کشورهای اروپایی چیرگی بی‌چون‌وچرا داشتند. انقلاب فرانسه بر آن شده بود تا به جای این نهادهای نظام اجتماعی و سیاسی نوینی را بنشاند که ساده‌تر و یک‌نواخت‌تر و نیز مبتنی بر مفهوم برابری همه انسان‌ها باشد.

❃ همین هدف خود برای ایجاد یک انقلاب تام و تمام کافی بود، زیرا گذشته از آن که نهادهای کهن فئودالی هنوز در بافت نهادهای مذهبی و سیاسی بیشتر کشورهای اروپایی رخنه داشتند، بلکه همچنین پروراننده رشته‌ای از افکار، احساسات، آداب و رسومی بودند که از این نهادها هواداری می‌کردند. از همین روی، هیچ چیز به جز یک عمل بزرگ، نمی‌توانست این زایده‌ها را از بدن جامعه سیاسی فرانسه قطع کند و آن‌ها را یک‌سره از میان بردارد. نتیجه‌ی این عمل آن بود که انقلاب فرانسه شدیدتر از آنچه که عملاً بود، نمایانده شود؛ زیرا آنچه که او داشت نابود می‌کرد، سراسر نظام اجتماعی فرانسه را تحت تأثیر خود داشت.
📖 انقلاب فرانسه چه کاری توانست انجام دهد؟ (۲) | ✍🏻 الکسی دو توکِویل 

➣ @Notes_On_Liberty

❃ همچنان که بعد نشان خواهم داد، انقلاب فرانسه با وجود ریشه‌ای بودنش، دگرگونی‌هایی بسیار کمتر از آنچه که عموماً می‌پندارند، پدید آورد. آنچه را که این انقلاب عملا نابود ساخت یا در حال نابودی‌اش است (زیرا این انقلاب هنوز هم در حال عمل است) می‌توان هر چیزی در نظم گذشته دانست که از نهادهای اشرافی و فئودالی برخاسته باشد و یا به هر روی با آن‌ها ارتباطی داشته و یا حتی اثر ضعیفی از این نهادها بر خود داشته باشد.

❃ عناصری را که انقلاب فرانسه از رژیم پیشین حفظ کرد، تنها آن‌هایی بودند که با این نهادها بیگانه بودند و می‌توانستند جدا از این نهادها وجود داشته باشند. تصادف در وقوع این انقلاب هیچ نقشی نداشت. گرچه این انقلاب جهان را شگفت‌زده ساخته بود، اما با این همه، زاییده‌یِ گریزناپذیرِ یک دوره‌یِ درازِ آبستنی بود و پایان شدید و خشن فراگردی بود که شش نسل در آن به نوبت نقش بازی کرده بودند. اگر این انقلاب هم رخ نمی‌داد، آن ساختار اجتماعی کهن، دیر یا زود در هر کجای اروپا از هم فرو می‌پاشید. تفاوت امر تنها در این بود که ممکن بود این ساختار به‌جای این واژگونی ناگهانی و بی‌رحمانه، اندک‌اندک فرو ریخته باشد.

❃ انقلاب فرانسه آنچه را که گرچه به صورت کُند و تدریجی به هر روی می‌بایست پیش آید، با یک حمله‌ی ناگهانی و بدون اخطار قبلی و نیز بدون احساس پشیمانی و گذار از مرحله انتقالی، به پیش آورد.

❃ چنین بود دستاورد انقلاب فرانسه. شگفتا که حتی روشن‌بین‌ترین معاصران این انقلاب نتوانسته بودند اهمیت رویدادی را که محتوایش برای ما امروزه بسیار روشن می‌نماید، دریابند. حتی [ادموند] بِرک نتوانسته بود آن را دریابد. او به فرانسویان گفته بود که:
«اگر می‌خواهید بدرفتاری‌های حکومت‌تان را اصلاح کنید، چرا به‌جای بدعتگزاری‌ها به سنّت‌های کهن‌تان برنمی‌گردید؟ چرا به از سر گرفتن آزادی‌های باستانی‌تان اکتفا نمی‌کنید؟ و اگر هم ترمیم ویژگی‌های فراموش‌شده‌ی ساختار اصیل‌تان دیگر امکان‌پذیر نباشد، چرا به انگلستان روی نمی‌آورید؟ در آنجا شما باید بتوانید قانون باستانی مشترک اروپا را بازیابید.» بِرک درنیافته بود که آنچه در برابر چشمانش رخ می‌داد، یک انقلاب بود که هدفش دقیقاً لغو همان «قانون باستانی مشترک اروپا» بود و مسئله‌ی بازگرداندن عقربه‌ی ساعت به عقب، دیگر نمی‌توانست مطرح باشد.

❃ اما چرا این طوفانی که در سراسر اروپا در حال تدارک بود، در فرانسه پیش آمد و نه جای دیگر، و چرا در فرانسه ویژگی‌هایی به خود گرفته بود که در جنبش‌های مشابه کشورهای دیگر با وجود نداشتند و یا اگر هم وجود داشتند، به صورت‌هایی متفاوت با صورت‌های انقلاب فرانسه پدیدار گشته بودند. روشن است که این پرسش نکاتی بس مهم را به پیش می‌کشد. به این نکات در بخش بعدی همین کتاب به تفصیل خواهم پرداخت.

📚 | انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن، الکسی دو توکِویل، بخش نخست، فصل پنجم

#سیاسی #انقلاب #اندیشه_سیاسی
#تاریخ_انقلاب‌ها #انقلاب_فرانسه
➣ @Notes_On_Liberty
«از سر درس خود از دانشکده ادبيات بيرون می‌آمدم که در باغ دانش‌سرای عالی خبرِ کشته‌شدن وی را در دادگستری به من دادند. جهان پيش چشمم تيره شد. واقعه‌ای ناگوارتر از اين به ياد ندارم. مردی را در جايی که همه، ‏حتی جانی و آدم‌کش، بايد در آن امان داشته باشند در پای ميز بازپرس با جوانی که همراه وی آمده بود کشته بودند. زشت‌تر از اين کاری در جهان ممکن نبود. آن هم چه مردی؟ مرد دانشمندی به تمام معنی اين کلمه! اگر هم خطايی کرده و نادرستی گفته بود پاسخ او کشتن نبود. می‌بايست با او بحث کنند -هرچند مجاب کردن او کار دشواری بود. شايد عاقبت روزی در برابر منطق قوی تسليم می‌شد. شايد روزی به کشف و شهود خود به خطای خويش پی می‌برد. کاری که با او کردند زشت‌تر از کاری بود که با سقراط و حسين بن منصور حلاج و ديگران که در راه عقيده‌شان کشته شدند، کردند؛ زيراکه در آن زمان‌ها ديگر به قانون و دادگستری آن‌همه که امروز می‌نازند نمی‌نازيدند.»

- سعید نفیسی، پژوهشگر ایرانی

امروز ۲۰ اسفندماه، سالگرد ترور احمد کسروی به‌دست فداییان اسلام است.

➣ @Notes_On_Liberty