On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 نفوذ مارکسیسم در اندیشه روشنفکرى (۱) | ✍🏻 محمد طبیبیان

➣ @Notes_On_Liberty

اجازه دهید این بحث را با ذکر خاطره‌ای آغاز کنم. چند سال پیش عزیزی که رئیس دانشکده‌ای بودند از من خواست که یک درس کارشناسی ارشد اقتصاد خرد برای دانشجویان برنامه تازه تاسیس آن مرکز علمی، که خارج از محل کار خودم بود، ارائه کنم. کسانی‌که بنده را می‌شناسند می‌دانند که اصولاً اهل اینکه این طرف و آن طرف تدریس کنم نبوده‌ام. لیکن به دلیل اهمیت آن برنامه و احترام به دعوت‌کننده پذیرفتم.

ایشان گفتند که یک فهرست و شرح درس هم بنویسم و قبول کردم. در آن فهرست یک فصل هم برای اقتصاد مارکسیستی گنجاندم؛ کمااینکه در محل کار خود نیز در درس اقتصاد خرد پیشرفته دوم دوره کارشناسى ارشد، همین کار را می‌کردم. جالب اینکه یکی دوسال قبل، فردی بخشی از جزوه این بحث از درس مرا که به نحوی به چنگ آورده بود بدون اینکه مآخذ آن را بداند سعى کرد به‌عنوان دفاع از مارکسیسم در مقابل مطلبی که در جریده‌ای از من خوانده بود، به‌کار بَرَد.

بگذریم، ریاست آن دانشکده این کار مرا شوخی تلقی کرده و گفتند که حال که این سیستم برچیده شده آیا ضرورتی برای طرح این مبحث در این درس وجود دارد؟ گفتم من اعتقاد دارم که کشور ما آخرین پایگاه مارکسیسم در جهان خواهد بود و هنگامی هم که در چین و کوبا و کره شمالی این بحث منتفی شد هنوز بسیاری از روشنفکران کشور ما و مدیران و سیاست‌گذاران و سیاست‌پردازان در زیر کت و شلوار و سایر البسه مارکسیست خواهند بود. پس چه بهتر که به جوانان به‌صورت اصولی این مبحث آموخته شود به‌جای روشی که باب بوده است و بسیاری از سر سپردگان سیاسی این مکتب نیز کمتر به درک عمقی آن می‌پرداختند. شاید در این باب من فردی بدبین باشم و امیدوارم هم چنین باشد، لیکن هر آینه دلایلی برای تائید این بدبینی این گوشه و آن گوشه ظاهر می‌شود.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نفوذ مارکسیسم در اندیشه روشنفکرى (۲) | ✍🏻 محمد طبیبیان

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در کشور ما جریان‌های روشنفکری سنّتی با ایده‌های مارکسیستی عجین شده‌اند. برخلاف اکثر روشنفکران غربی، در کشور ما، اهمیت مرحله تولید ثروت در زندگی جوامع و سازوکارهای آن و سازمان دهی برای تولید ثروت را به‌کلی به‌دست فراموشی سپرده‌اند.

❃ تمام مطالب نوشته شده پیرامون سیاست و تحول اجتماعی همچنین تمام نوشته‌های روشنفکری و شاعری و ادبی و هنری کشور به امر توزیع توجه خاص داشت و از شرح تولید، اندک بحثی نیز مطرح نکرده‌اند. به‌عنوان مثال کتاب ثروت ملل که توسط آدام اسمیت در قرن هجدهم نوشته شده(کنکاش در ذات و دلایل ثروت ملل)، پس از دویست سال، بعد از انقلاب به فارسی ترجمه شده است.

❃ از معدود آثار منتشرشده در این زمینه مطلبی است که محمدعلی فروغی ذکاءالملک به کمک پدر خود محمدحسین ذکاءالملک اول تحت عنوان «اصول علم ثروت ملل یعنی اکونومی پلتیک» نوشت که برداشت و ترجمه از کتاب پل بورگار نویسنده فرانسوی بود.

❃ کتاب فروغی در سال ۱۲٨۴ و قبل از مشروطه نوشته شد یعنی حدود صد سال فاصله بین این دو اثر بوده است. گرچه دومى هم یک انحراف از اولى است. این فقر علمی در نوشته‌ها و مطالب رایج و عمومی نیز پدیدار بوده است. چنان‌که اگر از بین ادبا و شعرا و فیلم‌ساز‌ها و نویسندگان و نقاشان و غیره نیز کسی اثری پدید آورد که به مساله زارزدن برای فقرا و آگراندیسمان و زیر ذره‌بین قرار دادن آن نپرداخت و به‌صورت ضمنی یا صریح ضرورت گرفتن از آن گروه و دادن به این گروه را مورد تاکید قرار نداد، او در امتحان روشنفکران کلاً رفوزه ارزیابی شد. اخیراً در نوشته‌های اینترنتی دیدم که نویسنده عالی‌مقداری گفته‌اند (نقل به مضمون) که طی عمر طولانی خود سوسیالیست بوده‌اند. گرچه به تازگی کمی هم به برخی مطالب دیگر متوجه شده‌اند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نفوذ مارکسیسم در اندیشه روشنفکرى (۳) | ✍🏻 محمد طبیبیان

➣ @Notes_On_Liberty

❃ حتی می‌توان اضافه کرد که در اکثر آثار ادبی و هنری و روشنفکری ما، به وجوه پیچیده روابط انسانی و اخلاقی و آن سازمان اجتماعی که به تعالی اخلاق و تقویت شبکه روابط انسانی منتهی می‌شود، هم کاری نداشته‌اند و همه را در این دیده‌اند که چگونه فقر رقت‌بار عده‌ای را زیر ذره‌بین گذارند و تاکید کنند بر ضرورت اینکه نانی را من‌باب صدقه از طرق مختلف، از جمله مهم‌تر از همه انقلابی‌گری به کف آن افراد قرار دهند.

❃ مشخصاً در این باب برخی از رمان‌های داخلی را با کتاب کشتن مرغ مقلد (هارپر لی) یا کتاب خوشه‌های خشم (جان اشتین بک) یا کتاب آرزوهای بزرگ (چارلز دیکنز) مقایسه می‌کنم. هر کدام از این آثار ادبی در تصویر فقر و مذلت تصویری هم از روابط انسانی و چگونگی امکان تعالی آن و تقویت شبکه و ثروت انسانی جامعه را به‌دست می‌دهد که در بسیاری از ادبیات معاصر کشور ما مغفول است.

❃ این پدیده، یعنی خلاصه کردن همه وجنات جامعه انسانی به یک خیال آن هم توزیع زورمدارانه ثروت و ازقلم‌انداختن و نادیده گرفتنِ ارتقای انسانیت در همه ابعاد آن و از جمله ازقلم‌انداختن مهم‌ترین وجه حیات انسان یعنی مولد بودن و کار مفید کردن.

❃ این گرایش در کشور ما یک گرفتاری اجتماعی-سیاسی است. علاوه‌بر آن یک گرفتاری فکری نیز هست. در حد گرفتاری فکری نوآموزی که از پنج تا ده را می‌داند و نه قبل از آن و نه بعد از آن را نمی‌آموزد یا نمی‌تواند بیاموزد یا آموختن آن را ضروری نمی‌داند.

❃ آیا این منطقی نیست که اگر قرار باشد چیزی تقسیم شود ابتدا باید تولید شود؟ آیا درک این تقدم مشکل است یا به ذهن نمی‌آید؟ آیا سازوکار و شرایط و پیش نیاز‌های تولید در خور اندیشیدن و درک‌کردن و تحلیل‌کردن و پذیرفتن و پیاده‌کردن و از آن حراست کردن و دفاع کردن نیست؟ افسوس که بر این علّت روشنفکری ما هم چاره‌ای نمایان نیست.

❃ کِى قرار است تن‌آسانى، دوری‌جستن از تلاش، منتظر سهمیه و سوبسید نشستن، به دنبال مال مفت بودن، انتخاب مسئولان بر مبنای میزان وعده مال مفتی که می‌دهند و این‌گونه اخلاق‌های فاسد و کشنده روح آزادگى و بشاشیت و موجب تحلیل رفتن ملّت‌ها، نکوهش شود؟ نظامى گنجوى قرن‌ها پیش گفت «خوارى خلل درونى آرد» و هم از اوست:

«مرغی که نه اوج خویش گیرد / هنجار هلاک پیش‌ گیرد
نیروشکن‌ست حیف و بیداد / از حیف بمیرد آدمی‌زاد.
بی شیردلی به سر نیاید، / از گاودلان هنر نیاید».

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_فردی
#مالکیت_خصوصی #آزادی_اقتصادی
#سوسیالیسم_ویرانگر #مارکسیسم
#روشنفکری_ارتجاعی #اقتصاد_دولتی
➣ @Notes_On_Liberty
«مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه شهروندانِ برابر و تامین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد هیچ پیشرفت مادی صورت نخواهد گرفت.»

❈ استاد جواد طباطبایی، تأملی درباره ایران، جلد دوم: نظریه حکومت قانون در ایران، بخش دوم: مبانی نظریه مشروطه‌خواهی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📄 انقلاب و دگرگونی ارزش‌ها (۲) | ✍🏻 آلوین استانفورد کوهن ➣ @Notes_On_Liberty ❃ بنابراین، بُعد مهمی از هرگونه تصوری پیرامون انقلاب را باید در اندیشه‌ی تغییر ارزش‌ها یافت. این جنبه را می‌توان به‌وسیله‌ی تحلیلی کلاً نظری در مورد شالوده‌های فلسفی دوران‌های پیش…
📃 انقلاب؛ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی (۱) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ ظهور ملّت‌های جدید توجه پژوهشگران را به خود معطوف ساخت. تغییرات سیاسی مسلماً بخشی از فرایندی بود که در طی آن، جوامع سنّتی به موازات رشد اقتصادشان و ارتقای سطح آموزشی مردم‌شان به دولت‌های مدرن تبدیل شدند. با این وجود، خشونت گسترده که همراه این تغییرات به‌وجود آمد بسیار چشمگیر بود: انقلاب‌ها، کودتاها، شورش‌ها، و جنگ‌های داخلی ناگهان همه جا ظاهر شدند. بعضی از پژوهشگران نظریات عمومی را برای تبیین همه انواع این خشونت‌های سیاسی طرح کردند.

❃ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی چندین شکل به خود گرفتند: رویکرد روان‌شناختی، که به‌وسیله دیویس مطرح، و توسط تد رابرت گر، پالايش شد، تلاش کرد با تعیین دقیق انواع بدبختی‌هایی که احتمالاً به ناآرامی‌های سیاسی منجر می‌گردند، به بهبود این رویکرد که «بدبختی، پدیدآورنده‌ی شورش است»، کمک کند.

❃ این نویسندگان استدلال کردند که مردم معمولاً سطوح بالای سرکوب و بدبختی را می‌پذیرند، البته در صورتی‌که فکر کنند این سختی‌ها سرنوشت محتوم زندگی‌شان است. تنها هنگامی‌که مردم انتظار زندگی بهتری داشته باشند، و انتظارات خود را نقش بر آب ببینند، احتمال پرورش احساسات پرخاشگری و خشم در آن‌ها وجود دارد. بنابراین، هرگونه تغییری در جامعه که انتظارات مردم را برای یک زندگی بهتر افزایش دهد، بدون اینکه امکانات برآورده‌شدن این انتظارات را فراهم کند، می‌تواند سبب بی‌ثباتی سیاسی شود.

❃ چنین انتظاراتی می‌تواند شامل تماس‌های فرهنگی با جوامع اقتصادی پیشرفته‌تر یا رشد اقتصادی سریع ولی نامتوازن باشد. دیویس استدلال نمود که ترکیبی از وقایع، به‌ویژه دوره‌ای از رفاه فزاینده که انتظارات مردم را برای زندگی بهتر افزایش می‌دهد، و سپس، یک رکود اقتصادی شدید که این انتظارات را بر باد می‌دهد («منحی جی» رشد اقتصادی)، باعث بروز احساس فوق‌العاده شدید محرومیت و پرخاشگری خواهد شد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 انقلاب؛ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی (۲) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ دومین رویکرد نظریه‌ی عمومی، که اساساً به‌وسیله اسمِلسر و جانسون مطرح گردید، استدلال کرد که پژوهشگران باید به‌جای تأكيد بر نارضایتی مردمی، به بررسی نهادهای اجتماعی بپردازند. این نویسندگان تأکید داشتند که وقتی خرده‌نظام‌های گوناگون در یک جامعه (اقتصاد، نظام سیاسی، و آموزش جوانان برای موقعیت‌های شغلی جدید) دقیقاً به‌صورت متوازن رشد می‌کنند، حکومت باثبات خواهد ماند. اما اگر یک خرده‌نظام/نظام فرعی(sub-sistem) مستقل از دیگر نظام‌های فرعی شروع به تغییر کند، عدم توازن ناشی از این تغییر، مردم را سرگردان و مستعد پذیرش ارزش‌های جدید می‌سازد.

❃ وقتی این عدم توازن شدید می‌شود ایدئولوژی‌های رادیکال که مشروعیت وضع موجود را به چالش می‌کشند شیوع و گسترش می‌یابند. در طی چنین دوره‌هایی، یک جنگ، ورشکستگی حکومت، یا یک قحطی می‌تواند حکومت را ساقط کند.

❃ هانتینگتون در اثر پرنفوذ خود، این دو رویکرد را تلفيق کرد. استدلال وی این بود که مدرنیزاسیون به عدم توازن نهادی منجر می‌گردد، چراکه رشد آموزشی و اقتصادی ناشی از مدرنیزاسیون تمایل مردم را به مشارکت در سیاست به سرعت افزایش می‌دهد، به‌طوری‌که نهادهای سیاسی نمی‌توانند به همان سرعت خود را برای انطباق با این تمایل تغییر دهند. این شکاف میان تمایل مردم به تغییر و تغییرات ناکافی در نهادهای سیاسی، انتظارات برآورده‌نشده‌ای را در مورد حیات سیاسی پدید خواهد آورد، که به نوبه خود می‌تواند به شورش، تمرد، و انقلاب منجر شود.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 انقلاب؛ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی (۳) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نظریه‌های روان‌شناختی و نظریه‌های عدم‌توازن سیستمی در مورد انقلاب، سعی در تبیین این موضوع داشتند که چرا نارضایتی و مخالفت مردمی علیه رژیم ظهور می‌کند. چارلز تیلی سومین رویکرد نظریه عمومی را مطرح ساخت و بر نقش بسیج منابع تأكيد نمود.

❃ تیلی خاطرنشان ساخت که اگر مردم ناراضی فاقد سازماندهی و منابع لازم باشند نارضایتی به تنهایی، نمی‌تواند به انقلاب منجر شود. او با این استدلال که نارضایتی و منازعه جزء طبیعیِ عرصه سیاست هستند، بر این نکته تأکید نمود که احتمال وقوع خشونت سیاسی تنها هنگامی وجود دارد که طرف‌های ناراضی از ابزار و منابع لازم برای انجام یک خشونت مؤثر برخوردار بوده، یا به‌عبارت دیگر منابع و سازماندهی لازم را برای انجام اقدامات پر اهمیت دارا باشند.

❃ در این نگرش، اگرچه مدرنیته نارضایتی به‌بار می‌آورد، اما لزوماً پدیدآورنده‌ی انقلاب نیست. در عوض، احتمال وقوع انقلاب تنها هنگامی وجود دارد که مخالفان بتوانند منابع گسترده لازم را برای مسلط‌شدن بر یک ناحیه جغرافیایی بسیج نمایند، و به‌طور مؤثر رژیم پیشین را به چالش بکشند.

❃ پس، نظریه‌های عمومی به این صورت تحول یافته‌اند:
۱- رویکردهایی که بر محرومیت نسبی و ناامیدی تأکید می‌کنند؛ ۲- رویکردهایی که بر عدم توازن نهادی تأکید می‌کنند، و بالاخره ۳- رویکرد تیلی، که بر بسیج منابع به‌وسیله چالش‌گران تأکید می‌کند. [اثر گلدستون] پژوهشگران را نه تنها به مطالعه نارضایتی فردی، بلکه همچنین به مطالعه تغييرات در نهادها، و بسیج منابع به‌وسیله گروه‌های سازمان‌یافته، رهنمون می‌کند. اما با این وجود، همه رویکردهای نظریه‌ی عمومی از مشکلات خاصی در تبیین چرایی و چگونگی وقوع انقلاب‌ها رنج می‌برند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 انقلاب؛ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی (۴) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نخست اینکه، نظریه‌های عمومی، انقلاب‌ها را نتیجه اقدامات یک جنبش مخالف که درصدد کنترل دولت هستند، می‌دانند. این نظریه‌ها، انقلاب‌ها را اساساً به‌وسیله تحلیل ریشه‌های مخالفت و منابع خشونت‌اش تبیین می‌کنند، اما انقلاب‌ها غالباً نه از اقدامات مخالفان انقلابی قوی، بلکه از فروپاشی درونی و فلج دستگاه‌های دولت آغاز می‌گردند، و این وضعیت دولت را از مدیریت مشکلاتی که در شرایط عادی پیش پا افتاده هستند، ناتوان می‌سازد، نظریه‌های عمومی انقلاب و خشونت جمعی هیچ کمکی به درک علل فروپاشی درونی دولت‌ها نمی‌کنند.

❃ دوم اینکه، در طی دوره‌ای که نظریه‌پردازان انقلاب بحث می‌کردند که آیا مدرنیزاسیون به‌وسیله‌ی افزایش انتظارات، ایجاد عدم توازن در بخش‌های جامعه و یا انتقال منابع از دستگاه‌ها به مخالفان رژیم باعث انقلاب می‌شود، نگرش ما در مورد مدرنیزاسیون شديداً تغییر کرد.

❃ پژوهشگران دریافتند که این ایده که همه‌ی جوامع با یک فرایند مشابه مدرنیزاسیون مواجه خواهند بود، بسیار ساده‌انگارانه است، برینگتون مور، استدلال نمود که جوامع مختلف انواع متفاوتی از تغییر اجتماعی را تجربه نموده‌اند. برای مثال، مور نشان داد که اینکه آیا مدرنیزاسیون به انقلاب منجر می‌شود یا نمی‌شود، و چه نوع انقلابی رخ می‌دهد، بستگی به رابطه دهقانان و زمین‌داران دارد، و این رابطه‌ای است که در انگلستان متفاوت از فرانسه و آلمان و در روسیه و چین نیز متفاوت بوده است. پژوهشگران دریافتند که برای تبیین این موضوع که چرا انقلاب‌ها در بعضی از کشورها رخ می‌دهند و در بعضی دیگر نه، و نیز برای درک پیامدهای انقلاب‌ها، باید به مطالعه‌ی تفاوت‌های موجود میان ساختارهای سیاسی و روابط کشاورزی بپردازند. اما نظریه‌های عمومی انقلاب این تفاوت‌ها را نادیده می‌گیرند.

❃ بنابراین، پژوهشگران در بررسی ریشه‌های انقلاب‌ها، توجه خود را از نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی به مطالعات تاریخی و تطبیقی در مورد ساختار انواع مختلف دولت‌ها و روابط کشاورزی معطوف نمودند. این مطالعات به پرورش نظریه‌های ساختاری انقلاب منجر گردید.

#انقلاب #انقلاب_مدرن #عصر_آزادی
#نوسازی_سیاسی #انقلاب_آزادی
#آزادی #عصر_آزادی #آزادی‌خواهی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جنگ طبقاتی در برابر همسازیِ منافع (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در جوامع کاپیتالیستی، پیوسته امکان تحرک وجود دارد؛ انسان‌های فقیر ثروتمند می‌شوند و اخلاف آن‌ها ثروت‌شان را از دست می‌دهند و فقیر می‌شوند. در اقتصاد بازار هرکس با بر‌آوردن خواسته‌های خود به همشهریانش خدمت می‌کند. این چیزی است که نویسندگان لیبرال سده هجده، هنگامی‌که از همسازی منافعِ به‌درستی درک‌شده‌ی همه‌ی گروه‌ها و همه افراد جامعه سخن می‌گفتند، در ذهن داشتند و این اندیشه همسازی منافع بود که سوسیالیست‌ها به مخالفت با آن برخاسته بودند. آن‌ها از وجود یک «تعارض آشتی‌نا‌پذیر منافع» میان گروه‌های مختلف سخن می‌گفتند!

❃ این گفته به چه معناست؟ هنگامی‌که کارل مارکس در بخش نخست «مانیفست کمونیست»، این جزوه کوچکی که سر‌آغازی بر نهضت سوسیالیستی او بود، ادعا کرد که تعارض آشتی‌ناپذیری میان طبقات گوناگون وجود دارد، نتوانست منهای نمونه‌های بر‌آمده از شرایط جامعه پیشا‌کاپیتالیستی، مثالی برای نظریه‌اش بیاورد. در دوران پیشا‌کاپیتالیستی، جامعه به گروه‌هایی که منزلت اجتماعی خود را به ارث می‌بردند و در هند «کاست»(caste) نامیده می‌شدند، تقسیم می‌شد.

❃ در جامعه سلسله‌مراتبی انسان، مثلاً فرانسوی به دنیا نمی‌آید، بلکه به‌عنوان عضوی از اشراف فرانسوی یا بورژوازی فرانسوی یا دهقانان فرانسوی پا به دنیا می‌گذارد. در بخش بزرگی از قرون وسطی، او تنها یک سرف بود. نابودی کامل نظام سرف‌داری در فرانسه تا بعد از انقلاب آمریکا به طول کشید و در دیگر بخش‌های اروپا حتی از این هم دیر‌تر از میان رفت.

❃ اما بد‌ترین شکل، وجود نظام ارباب و رعیتی که حتی بعد از الغای برده‌داری پا‌برجا ماند، در مستعمرات انگلستان وجود داشت. فرد جایگاه اجتماعی خود را از والدینش به ارث می‌برد و آن را در سراسر دوره زندگی‌اش حفظ می‌کرد و سپس به فرزندانش انتقال می‌داد. هر گروهی، برتری‌ها و نقاط ضعفی داشت. بلند‌مرتبه‌ترین گروه تنها دارای امتیاز بود و فرو‌دست‌ترینِ آن‌ها فقط ضعف داشت و هیچ راهی غیر از شرکت در جدالی سیاسی در برابر طبقات دیگر وجود نداشت که فردی بتواند خود را از شر ضعف‌های قانونی بار‌شده بر او به میانجی جایگاه اجتماعی‌اش نجات دهد.

❃ تحت چنین شرایطی می‌توانستیم بگوییم که «یک تعارض آشتی‌ناپذیر منافع میان بردگان و برده‌داران» وجود دارد، چون آن‌چه که برد‌گان می‌خواستند، رهایی از بردگی و خلاصی از ویژگی برده بودن بود. در عین حال، این خواسته به معنای آسیب به برده‌داران بود. از این‌رو هیچ تردیدی نیست که تعارض آشتی‌ناپذیر منافع میان اعضای طبقات مختلف باید وجود می‌داشت.

❃ نباید از یاد برد که در آن روز‌گارانی که جوامع کاستی(caste) در اروپا و نیز در مستعمراتی که اروپایی‌ها بعد‌ا در آمریکا یافتند سلطه داشت، انسان‌ها خود را به هیچ شیوه خاصی با دیگر طبقات کشور‌شان مرتبط نمی‌دیدند. آن‌ها بیشتر با اعضای طبقه خود در کشور‌های دیگر احساس یگانگی می‌کردند. یک اشراف‌زاده فرانسوی، دیگر فرانسوی‌‌های بر‌آمده از طبقات پایین‌تر را همشهریان خود نمی‌دانست. آن‌ها از نگاه او «توده عوام» بودند و علاقه‌ای به آن‌ها نداشت. او تنها اشراف‌زادگان کشور‌های دیگر مثلاً ایتالیا، انگلستان و آلمان را همتای خود می‌دانست.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جنگ طبقاتی در برابر همسازیِ منافع (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ آشکار‌ترین اثر این وضعیت آن بود که اشراف‌زدگان در جای‌جای اروپا زبانی یکسان را به‌کار می‌گرفتند و این زبان، فرانسوی بود -زبانی که دیگر گروه‌های اجتماعی در خارج از فرانسه آن را نمی‌فهمیدند. طبقات متوسط -بورژوازی- زبان خود را داشتند و در همین حال طبقات فرو‌دست‌تر -دهقانان- از گویش‌های محلی که غالبا دیگر گروه‌های جامعه قادر به فهم آن‌ها نبودند، استفاده می‌کردند.

❃ همین نکته درباره‌ی شیوه لباس پوشیدن افراد نیز صادق بود. اگر در سال ۱۷۵۰ از یک کشور به کشوری دیگر سفر می‌کردید، در‌می‌یافتید که طبقات بالا‌دست (اشراف‌زادگان) معمولاً در سراسر اروپا به یک شیوه لباس می‌پوشند و طبقات فرو‌دست‌تر، به گونه‌ای دیگر. اگر کسی را در خیابان می‌دیدید، بی‌درنگ از شیوه لباس پوشیدنش متوجه می‌شدید که به کدام طبقه تعلق دارد و از چه جایگاهی در جامعه بر‌خوردار است.

❃ تصور این نکته که این شرایط چه تفاوت‌های زیادی با وضع امروزین ما دارد، سخت است. هنگامی‌که از آمریکا به آرژانتین می‌آیم و فردی را در خیابان می‌بینم، نمی‌توانم دریابم که جایگاه اجتماعی او چیست. تنها فرض را بر این می‌گیرم که شهروندی آرژانتینی است و عضو گروهی که به لحاظ قانونی محدود شده باشد، نیست. این نتیجه‌ای است که کاپیتالیسم به بار آورده، البته تفاوت‌هایی نیز درون نظام کاپیتالیستی دیده می‌شود. نا‌همسانی‌هایی در ثروت وجود دارد که مارکسی‌ها به‌اشتباه گمان می‌کنند که با تفاوت‌های پیشین موجود میان انسان‌ها در جامعه کاستی هم‌ارز هستند.

❃ تفاوت‌های درون جامعه کاپیتالیستی با آنچه در جامعه سوسیالیستی وجود دارد، یکسان نیستند. در قرون وسطی و حتی پس از آن در شمار زیادی از کشور‌ها ممکن بود خانواده‌ای با هر ویژگی و استعداد و شخصیت و با هر اصول اخلاقی، یک خانواده آریستو‌کرات و با ثروت زیاد باشد؛ ممکن بود برای صد‌ها و صد‌ها سال خانواده‌ای از طبقه دوک‌ها باشد، اما در شرایط مدرن کاپیتالیستی، پدیده‌ای وجود دارد که جامعه‌شناسان آن را به بیانی فنی «امکان تحرک اجتماعی» خوانده‌اند.

❃ اصل عملیاتی حاکم بر این جابه‌جایی‌پذیری اجتماعی، به گفته ویلفردو پاره‌تو، اقتصاد‌دان و جامعه‌شناس ایتالیایی عبارت است از «گردش نخبگان». این مفهوم بدان معناست که همواره افرادی هستند که در راس نردبان اجتماعی قرار دارند، از ثروت زیادی برخوردارند، به لحاظ سیاسی پر‌اهمیت هستند، اما این افراد (نخبگان) پیوسته در حال تغییر هستند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جنگ طبقاتی در برابر همسازیِ منافع (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این نکته بی‌کم‌و‌کاست در جامعه کاپیتالیستی صادق است. چنین شرایطی در جامعه کاستی پیشا‌سرمایه‌داری وجود نداشت. خانواده‌هایی که از اشراف‌زادگان بزرگ اروپا شمرده می‌شدند، امروز هنوز همان خانواده‌ها هستند یا بهتر است بگوییم که اخلاف خانواده‌هایی هستند که ۸۰۰ یا ۱۰۰۰ سال پیش یا قبل‌تر مهم‌ترین خانواده‌های اروپا بودند. کاپتی‌های بوربون که برای مدت بسیار درازی در آرژانتین حکومت می‌کردند، از سده ۱۰ دود‌مانی پادشاهی بودند. این پادشاهان بر سر‌زمینی فرمان می‌راندند که امروز با نام ایل‌دو‌فرانس شناخته می‌شود و حکومت‌شان را از نسلی به نسل دیگر توسعه دادند، اما در جامعه سرمایه‌داری، پیوسته قابلیت جابه‌جایی وجود دارد -انسان‌های فقیر ثروتمند می‌شوند و اخلاف این ثروتمندان ثروت‌شان را از کف می‌دهند و فقیر می‌شوند.

❃ امروز در یک کتابفروشی در یکی از خیابان‌های مرکزی بوئنوس آیرس، زندگی‌نامه‌ی تاجری را دیدم که در اروپای سده نوزده چنان برجسته بود، چنان اهمیت داشت و چنان کسب‌و‌کار بزرگی را به راه انداخته بود که حتی در آرژانتین که بسیار از اروپا فاصله دارد، این کتابفروشی نسخه‌هایی از زندگی‌نامه‌اش را داشت. اتفاقاً من نوه او را می‌شناسم. او همان نام پدر‌بزرگش را که در آغاز یک آهنگر بود، دارد و هنوز می‌تواند عنوان نجیب‌زادگی را که پدر‌بزرگش هشتاد سال پیش دریافت کرد، داشته باشد. او امروز عکاسی فقیر در نیو‌یورک است.

❃ نوادگان دیگرانی که زمانی که پدر‌بزرگ این عکاس به یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌داران اروپایی بدل شد فقیر بودند، امروز غول‌های صنعت شده‌اند. همه آزادند که جایگاه اجتماعی خود را تغییر دهند. این است تفاوت میان نظام کاستی و نظام کاپیتالیستیِ استوار بر آزادی اقتصادی که در آن اگر کسی به جایگاه خوشایندش نرسد، تنها مقصر خود اوست.

❃ پر‌آوازه‌ترین کار‌خانه‌دار قرن بیستم تا به حال، هنری فورد است. او کار خود را با چند صد دلاری که از دوستانش قرض گرفته بود، آغاز کرد و در مدتی بسیار کوتاه یکی از مهم‌ترین بنگاه‌های بزرگ دنیا را به راه انداخت و هر روز می‌توان صد‌ها نمونه از این دست را یافت.

❃ ‌نیو‌یورک‌تایمز هر روز یاد‌داشت‌های بلندی را درباره انسان‌های در‌گذشته چاپ می‌کند. اگر این زندگی‌نامه‌ها را بخوانید، به نام تجارت‌پیشه پر‌آوازه‌ای بر‌می‌خورید که کارش را به‌عنوان روزنامه‌فروش در گوشه‌ای از یکی از خیابان‌های نیو‌یورک آغاز کرده. یا در آغاز پادویی بوده و در هنگام مرگش رییس همان بانکی بوده است که کارش را در آن و در پایین‌ترین پله نردبان آغاز کرده بود. البته همه نمی‌توانند به این جایگاه‌ها دست یابند و همه هم به دنبال دستیابی به آنها نیستند. افرادی هستند که علاقه بیشتری به مسائل دیگر دارند و امروز راه‌های دیگری برای این دست افراد باز است که در روزگار فئودالیسم و در عصر جامعه کاستی باز نبود.

❃ با همه این اوصاف، نظام سوسیالیستی جلوی این آزادی بنیادین برای انتخاب شغل فرد توسط خود او را می‌گیرد. در نظام سوسیالیستی، تنها یک مرجع اقتصادی وجود دارد و آن می‌تواند درباره همه مسائل مربوط به تولید تصمیم بگیرد.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #سرمایه‌داری
#کاپیتالیسم #آزادی_اقتصادی #لسه‌فر
#رفاه #مالکیت_خصوصی #رقابت_آزاد
#همسازی_منافع #میزس #آزادی_فردی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | غیبت ملّیت ایرانی در روشنفکری ایران (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ... از نیم‌سده پیش، تجدید بحث در اخلاق و سیاست، در غیاب نظریه‌پردازان اخلاق و سیاست، ذیل روشنفکری ایدئولوژیک ممکن شد که نه اخلاق بود و نه سیاست! از آمیختن سیاست در اخلاق، عرفان و فلسفه‌ی اخلاق در ایدئولوژی قدرت بدیهی است که نه اخلاق دوران جدید تدوین می‌شد و نه سیاستی سازگار با الزامات زمانه.

❃ این‌که آموزگاران اخلاق امروزی -با گذشتن از هفت شهر «عشق»- همان اهل ایدئولوژی دیگر هستند، نشانی از این تعطیل مضاعف اخلاق و سیاست در ایدئولوژی قدرتی دارد که آل‌احمدها و علی شریعتی‌ها در جهل به سیاست و بی‌اعتنایی به اخلاق از آمیختن ایدئولوژی «آن‌ها» و اخلاق «ما» در هیأت «تُرک‌جوشی نیم‌خام» فراهم آورده بودند که آینده‌ای درخشان داشت و از دهه‌ای پیش همه‌ی خواص آن در حال آمدن از قوه به فعل است.

❃ سیاست به مناسبات شهروندانه نظر دارد و بدیهی است که شهروند، بیشتر از آن‌که در پی ایدئولوژی قدرت باشد، حقوقی دارد: اخلاق، سکوتِ درباره‌ی حقوق و ایدئولوژی، قربانی‌کردن حقوق در مسلخ قدرت است.

❃ در نیم‌سده‌ی گذشته، نخستین گام روشنفکری معطوف به ایدئولوژی قدرت تسویه‌حساب با نظریه‌های حقوق‌شهروندی بود. به‌خلاف اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی، که حقوق را در کانون مطالبات قرار می‌داد، دو جریان اخلاق‌مدار و قدرت‌مدار روشنفکری دینی ایران، از آغاز، به دو صورت متفاوت، بی‌خبران از اندیشه‌ی مشروطه‌خواهی بوده‌اند.

❃ جای شگفتی نیست که آل‌احمد هوادار «شیخ شهید» بود، اما درباره‌ی آخوند خراسانی و مکتب او هیچ نمی‌دانست زیرا با شعبده‌بازی می‌شد از سخنان مبهم شیخ درباره‌ی قدرت سیاسی سوء‌ِاستفاده‌ی ایدئولوژیک کرد، اما چنین سوءِاستفاده‌ای از دفاع صریح آخوند از حقوق مردم ممکن نبود.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | غیبت ملّیت ایرانی در روشنفکری ایران (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در نیم‌سده‌ی گذشته، روشنفکری در دفاع از حقوق، هیچ نگفته است، مگر این‌که این دفاع آبی به آسیاب ایدئولوژی بریزد آل‌احمد نمونه‌ی بارز چنین رویکردی است و جای شگفتی نیست که روشنفکری، به‌عنوان ریزه‌خوارِ خوان آن پدر روشنفکری، هنوز از سر خوانی که او در برابر روشنفکری ایدئولوژیک پهن کرده بود بلند نشده است.

❃ به‌خلاف آنچه برحسب معمول گفته می‌شود، آن‌چه در روشنفکری ایرانی جایی ندارد «ملّیت ایرانی» است که مدعیان چون نمی‌دانند چیست آن را «ملّی‌گرایی» می‌خوانند.

❃ ایران نه در آیینه «خویشتنِ بازگشت‌به‌خویشتن»، نه در «خودِ آن چه خود داشت» دیده نمی‌شد، هم‌چنان‌که درد آن نیز «غربزدگی» آن نبود که بتوان در صومعه‌ای در «راهی که از دل آسیا می‌گذشت» بتوان آن را درمان کرد. همه‌ی این ایدئولوژی‌ها خود دردهایی بودند که از درمان طبیبان مدعی بر کالبد ایران وارد شد.

❃ اما این همه طبیبان مدعی، این مایه سوداگری سررشته داشتند که دردهای ناشناخته‌ی خود را به‌عنوان درمان‌هایی در بازار مکاره‌ی اخلاق و قناعت و معنویت برای «خواب کردن» -به گفته‌ی ابوالفضل بیهقی- مردمان این سرزمین عرضه کنند و شگفتا که مشتریانی نیز پیدا کردند!

❃ تعبیر درد و درمان را همچون استعاره‌ای به کار می‌گیریم وگرنه -به قول سعدی- «زیرِ جامه‌ی ایران تنی نمانده» که بتوان از رنجوری آن سخن گفت. دیر نباشد که اگر «بادی در آن افتد ببرد» و این را اگر در بیراهه‌ی «راه اصیل آسیایی که از همان آغاز محتوم به شکست بود»، نفهمیده بودیم، باید با ندای «چهل‌تکه» گی می‌فهمیدیم و اگر نفهمیدیم، دلیل این است که هلاهل ایدئولوژی در همه‌ی کالبد رسوخ کرده و درد از درمان گذشته بود.

📚 | جواد طباطبایی، مقاله غیبت ملّیت ایرانی در روشنفکری ایران، مجله‌ی سیاست‌نامه، شماره‌ی ۲ و ۳

#ایران #ایرانشهر #منافع_ملی #دولت_ملی
#روشنفکری_ارتجاعی #چپ‌زدگی #ارتجاع
➣ @Notes_On_Liberty
📃 مالیات، مانع تولید است! | ✍🏻 هنری هازلیت

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اغلب تصور می‌شود که ثروتِ ایجادشده به‌وسیله‌ی پولِ خرج‌شده توسط دولت، ثروتی را که با مالیات پرداختی برای آن، تلف شده، کاملاً جبران می‌کند، گویی این فقط موضوع برداشتن ساده‌ی چیزی از جیب سمت راست ملّت و گذاشتن آن در جیب چپ است. انگاری فقط عملیات حساب‌داری صورت گرفته. خرج‌کنندگان دولتی فراموش می‌کنند که آن‌ها دارند پول را از {الف} می‌گیرند تا آن را به {ب} بپردازند درحالی‌که از مزایای این فرآیند برای {ب} داد سخن می‌دهند و از همه‌ی چیزهای حیرت‌انگیزی که او خواهد داشت، تأثیرات این انتقال بر {الف} را فراموش و کتمان می‌کنند [بماند که قضیه‌ی معروف «سطلی که چکه می‌کند» به ما می‌گوید که در این فرآیند انتقال، درصد قابل توجهی از پول، ناپدید می‌شود].

❃ این مالیات‌ها به ناچار بر اعمال و انگیزه‌های مؤدیان مالیاتی تأثیر دارد. وقتی شرکتی از هر دلار ضرر که تحمل می‌کند یک‌صد سِنت از دست می‌دهد، ولی اجازه می‌یابد از هر دلاری که به‌دست می‌آورد، تنها شصت سِنت آن را نگه دارد، و وقتی نمی‌تواند به‌قدر کافی، سال‌هایی را که ضرر می‌دهد با سال‌هایی که نفع می‌برد جبران کند؛ سیاست‌هایش متاثر می‌گردد. شرکت، عملیاتش را توسعه نمی‌دهد یا تنها عملیاتی را توسعه می‌دهد که متضمّن کمترین خطر احتمالی باشد. کسانی‌که این وضعیت را تشخیص می‌دهند از تاسیس موسسات جدید خودداری می‌کند.

❃ بدین ترتیب کارفرمایان قدیم، استخدام جدید ندارند، یا در حدی که باید داشته باشند، ندارند و دیگران تصمیم می‌گیرند که اساساً کارفرما نشوند. ماشین‌های پیشرفته و کارخانه‌های دارای تجهیزات بهتر، بسیار آهسته‌تر از آنچه در غیر این‌صورت می‌بود، به‌وجود می‌آیند با این نتیجه‌ی درازمدت که مصرف‌کنندگان از دستیابی به محصولات بهتر به بهای ارزان‌تر محروم می‌گردند و دستمزدهای واقعی پایین نگه داشته می‌شوند.

❃ با مالیات پنجاه درصدی، مردم از خود می‌پرسند چرا باید شش ماه از سال را برای دولت کار کنند و تنها شش ماه را برای خود و خانواده‌شان؟... در نهایت ریسک سرمایه، ابلهانه می‌شود. به‌علاوه، خودِ سرمایه‌ی موجود برای خطر کردن به مقدار زیادی کاهش می‌یابد. پیش از آن‌که بتوان سرمایه‌ای را انباشت، از آن مالیات اخذ می‌شود. خلاصه ابتدا از تشکیل سرمایه برای تامین اشتغال جدید خصوصی جلوگیری می‌شود و آنگاه مانع از آن می‌شوند که آن بخشی هم که به‌وجود آمده، صرف تاسیس موسسات جدید گردد.

❃ خرج‌کنندگانِ دولت در واقع، همان مسئله بیکاری را که داعیه‌ی حلش را دارند، ایجاد می‌کنند. هرچه درصد درآمد ملّی که به‌صورت مالیات گرفته می‌شود، بیشتر باشد، بازدارندگی آن برای تولید و اشتغال خصوصی بیشتر می‌شود.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #رقابت_آزاد
#مالیات #تولید #مالکیت_خصوصی
#آزادی_اقتصادی #لسه‌فر #بازار_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این روز‌ها هیچ چیز بی‌طرفدار‌تر و بی‌وجهه‌تر از اقتصاد بازار آزاد یا همان کاپیتالیسم نیست. هر چیز نا‌مطلوبی در شرایط این روز‌های دنیا به کاپیتالیسم نسبت داده می‌شود. انسان‌های ملحد، کاپیتالیسم را در بقای مسیحیت مقصر می‌دانند، اما در برابر، پاپ نیز کاپیتالیسم را در گسترش بی‌دینی و گناهکاری معاصران ما گناهکار می‌داند و فرقه‌ها و کلیسا‌های پروتستان نیز به همین اندازه در محکوم کردن حرص و آز کاپیتالیستی، جدیت دارند.

❃ دوستداران صلح، جنگ‌های ما را از نتایج جانبی امپریالیسم کاپیتالیستی می‌پندارند، ولی جنگ‌افروزان ناسیونالیست سرسخت و انعطاف‌نا‌پذیر آلمان و ایتالیا، به خاطر صلح‌گرایی «بورژوازی» کاپیتالیسم که از نگاه آن‌ها بر خلاف سرشت انسان و قوانین گریز‌نا‌پذیر تاریخ بود، علیه آن اعلام جرم می‌کردند. واعظان به کاپیتالیسم اتهام می‌زنند که خانواده را نابود می‌کند و به بی‌بند‌و‌باری بال و پر می‌دهد، ولی «ترقی‌خواهان»، کاپیتالیسم را به‌خاطر حفظ قوانین به ادعای آن‌ها منسوخ سر‌زنش می‌کنند.

❃ تقریباً همه انسان‌ها قبول می‌کنند که فقر نتیجه کاپیتالیسم است. از سوی دیگر، بسیاری با تاسف می‌گویند که کاپیتالیسم با بر‌آوردن زیاد از حد خواست‌های افرادی که به دنبال زندگی بهتر و آسایش و رفاه بیشتری هستند، ماتریالیسمی بی‌حد و اندازه را پدید می‌آورد. این اتهامات متناقضی که به کاپیتالیسم وارد شده‌اند، یکدیگر را نقض می‌کنند. اما این نکته کماکان درست است که افراد اندکی مانده‌اند که کاپیتالیسم را به هیچ‌رو سر‌زنش نمی‌کنند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هرچند کاپیتالیسم نظام اقتصادی تمدن مدرن غربی است، ولی اندیشه‌هایی کاملاً ضد‌کاپیتالیستی بر سیاست‌های تمام کشورهای غربی حکومت می‌کنند. هدف از این سیاست‌های مداخله‌گرایانه، نه حفظ کاپیتالیسم که جایگزین ساختن آن با اقتصادی مختلط است. تصور می‌شود که این اقتصاد مختلط نه سوسیالیستی است و نه کاپیتالیستی. آن را به‌عنوان نظام ثالثی توصیف می‌کنند که به یک اندازه از آن دو فاصله دارد. ادعا شده که این نظام میان سوسیالیسم و کاپیتالیسم قرار می‌گیرد و مزایای هر دوی آن‌ها را دارد و از نقایصی که در ذات هر کدام قرار دارد، بری است!

❃ بیش از نیم سده پیش، سیدنی وب، مرد برجسته نهضت سوسیالیستی انگلستان اعلام کرد که فلسفه سوسیالیستی، «تاکید کاملاً آشکار و آگاهانه بر اصول سازماندهی اجتماعی است که پیش از این تا اندازه زیادی به‌شکلی نا‌آگاهانه به کار بسته شده‌اند». او همچنین افزود که تاریخ اقتصادی سده نوزده، «گزارش کمابیش پیوسته پیشرفت سوسیالیسم» است.

❃ چند سال بعد، سِر ویلیام هارکورت، از دولتمردان برجسته انگلیسی گفت: «امروز ما همه سوسیالیست هستیم». یک نویسنده آمریکایی به نام المر رابرتس، در کتاب سال ۱۹۱۳ خود درباره سیاست‌های اقتصادی دولت پادشاهی آلمان، این سیاست‌ها را «سوسیالیسم پادشاهی» خواند.

❃ با این همه، تعریف دخالت‌گرایی به‌مثابه سوسیالیسم به هیچ‌رو درست نبود. بسیاری از پشتیبانان سیاست‌های مداخله‌گرایانه هستند که آن‌ها را مناسب‌ترین راه برای دستیابی گام‌به‌گام به سوسیالیسم کامل می‌پندارند. اما بسیاری از آن‌ها نیز صراحتاً سوسیالیست نیستند. هدف این طرفداران سیاست‌های مداخله‌گرایانه، پی‌ریزی اقتصاد مختلط به‌مثابه نظامی پایدار برای مدیریت اقتصادی است. آن‌ها می‌کوشند که از طریق دخالت دولت در کسب‌و‌کار و نیز از طریق تشکیل اتحادیه‌های کارگری، کاپیتالیسم را محدود کرده، تحت کنترل در‌آورده و «بهبود» بخشند!

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

- برای درک اثرات دخالت‌گرایی و فهم کارکرد‌های اقتصاد مختلط، باید دو نکته را توضیح دهیم:

❃ نخست اینکه اگر در جامعه‌ای استوار بر مالکیت خصوصی بر ابزار‌های تولید، برخی از این ابزار‌ها در مالکیت دولت یا شهر‌داری‌ها قرار گیرند و توسط آن‌ها اداره شوند، هنوز به‌معنای ایجاد نظامی مختلط که سوسیالیسم و مالکیت خصوصی را با یکدیگر در‌می‌آمیزد، نیست.

❃ تا هنگامی‌که تنها چند بنگاه خاص تحت کنترل دولت قرار دارند، ویژگی‌های اقتصاد بازار که فعالیت‌های اقتصادی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهند، دچار تغییری اساسی نمی‌شوند. بنگاه‌های تحت مالکیت دولت نیز در مقام خریداران مواد خام، کالا‌های نیمه‌ساخته و نیروی کار و همچنین در مقام فروشندگان کالا‌ها و خدمات باید با ساز‌و‌کار اقتصاد بازار ساز‌گاری یابند.

❃ آن‌ها پیرو قانون بازار هستند. باید برای دستیابی به سود یا دست‌کم، پرهیز از ضرر‌دهی بکوشند. هنگامی‌که می‌کوشیم که میزان این تبعیت از قانون بازار را از طریق جبران خسارت‌های بنگاه‌ها با استفاده از یارانه‌های پرداخت‌شده از محل وجوه عمومی، کمتر کنیم یا به صفر برسانیم، تنها نتیجه، انتقال این رابطه تبعی به جایی دیگر است، چون ابزار‌های لازم برای انجام این حمایت‌های مالی باید در جایی دیگر پدید آیند.

❃ برای تامین مالی این حمایت‌ها می‌توان به مالیات‌ستانی روی آورد، اما فشار مالیات‌های این‌چنینی بر عامه مردم وارد خواهد شد، نه بر دولتی که اقدام به اخذ آن‌ها می‌کند. این بازار است، نه دولت، که تصمیم می‌گیرد این فشار‌ها بر چه کسی وارد شوند و چگونه بر تولید و مصرف اثر بگذارند. بازار و قانون گریز‌نا‌پذیر آن، دست بالا را دارند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نکته دومی که باید توضیح داده شود، این است که دو الگوی متفاوت برای تحقق سوسیالیسم وجود دارد. یکی را که می‌توان الگوی مارکسی یا روسی خواند، کاملاً بوروکراتیک است. در این الگو به همان نحو که ارتش یا اداره پست زیر‌مجموعه دولت هستند، تمام سازمان‌های اقتصادی نیز بخشی از دولت خواهند شد. ارتباط تمام کار‌خانه‌ها، فروشگاه‌ها یا مزارع با سازمان مرکزی دولتی از جنس همان ارتباطی است که هر یک از دفاتر پستی با اداره مرکزی پست دولتی دارند. کل کشور، یک ارتش واحد کار اجباری را شکل می‌دهد که فرمانده‌اش، رییس دولت است.

❃ الگوی دوم که می‌توان آن را نظام آلمانی یا Zwangswirtschaft (اقتصاد کنترل‌شده) خواند، از این لحاظ با الگوی نخست فرق دارد که در ظاهر، مالکیت خصوصی بر ابزارهای تولید، کار‌آفرینی و مبادله بازار را حفظ می‌کند. افراد به‌اصطلاح کار‌آفرین، خرید و فروش را انجام می‌دهند، دستمزد کار‌گران را می‌پردازند، قرار‌داد‌های باز‌پرداخت بدهی‌ها را منعقد می‌کنند و بهره‌ها و قسط‌ها را می‌پردازند، اما به این ترتیب دیگر کار‌آفرین نیستند.

❃ در آلمان نازی، این افراد را Betriebsfuhrer (بهره‌بردار) یا مدیر فروشگاه می‌خواندند. دولت به این افرادِ به ظاهر کارآفرین می‌گوید که: چه چیزی را چگونه تولید کنند، با چه قیمتی و از چه کسی بخرند و با چه قیمتی و به چه کسانی بفروشند. دولت دستور می‌دهد که کار‌گران باید با چه دستمزدی کار کنند و صاحبان سرمایه باید پول خود را تحت چه شرایطی به چه کسی بسپارند.

❃ مبادله در [این] بازار، چیزی جز یک فریب نیست. چون همه قیمت‌ها، دستمزد‌ها و نرخ‌های بهره توسط دولت تعیین می‌شوند، تنها در ظاهر قیمت، دستمزد یا نرخ بهره هستند و در باطن، تنها ارقام و اعدادی در احکام دولت هستند که در‌آمد، مصرف و استاندارد زندگی هر کدام از شهروندان را تعیین می‌کنند. کسی که تولید را جهت‌دهی می‌کند، دولت است، نه مصرف‌کنندگان.

❃ هیات مرکزی مدیریت تولید، هیاتی پر‌قدرت و با‌نفوذ است و تمام شهروندان، تنها کارمند آن به حساب می‌آیند. این سوسیالیسم است که لباس کاپیتالیسم را بر تن کرده. برخی از بر‌چسب‌های اقتصاد بازار کاپیتالیستی حفظ می‌شوند، ولی معنای آن‌ها در این جا به کلی با معنایشان در بازار آزاد متفاوت است.

- ادامه دارد...

📚 | آشفتگی برنامه‌ریزی‌شده، لودویگ فون میزس، ۱۹۴۷

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#آزادی_اقتصادی #انباشت_سرمایه
#کاپیتالیسم #لسه‌فر #سرمایه‌داری
#مداخله‌گرایی #سوسیالیسم_ویرانگر
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | روسیه‌پرستی تا کجا؟! (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ سید محمد بهشتی در برنامه خشت خام، در گفت‌وگو با حسین دهباشی، سخنان شگفتی درباره‌ی دوره قاجار و جنگ‌های ایران و روس بر زبان رانده است. خلاصه سخن ایشان این است که از دست دادنِ منطقه قفقاز (گرجستان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان)، مهم نبوده و این سروصدا را حکومت پهلوی به راه انداخته برای منفی‌سازی نگاه به دوره قاجار. همچنان‌که این جنگ‌ها، جنگ ایران و روس نبوده، بلکه جنگ آذربایجان و روس بوده است.

❃ از این دست تحریف‌های تاریخی، خیلی‌ها ممکن است به زبان آرند. اما وقتی این سخنان از دهان کسی بیرون آید که سال‌ها ریاست سازمان میراث فرهنگی، معاونت وزیر ارشاد، ریاست پژوهشگاه میراث، عضویت شورای عالی میراث، عضویت پیوسته فرهنگستان هنر و چندین سمت بلندپایه فرهنگی دیگر را در اختیار داشته، می‌توان پی برد که چرا اوضاع فرهنگی امروزمان چنین شده است.

❃ از میان ادعاها و تحریفات ایشان، من تنها به یکی می‌پردازم: ادعای ایرانی نبودن و بلکه تنها آذربایجانی بودن یک طرف این جنگ.

❃ ایشان در جایی می‌گوید:
«جنگ ایران و روس، جنگ آذربایجان و روس است. مثلاً خراسان در این جنگ حضور داشته؟ مثلاً تنگستانی‌ها در این جنگ حضور داشتند؟ لرها و ایلات بختیاری و قشقایی در این جنگ‌ها حضور داشتند؟ کردها در این جنگ حضور داشتند؟»
و سپس خودشان پاسخ می‌دهند:
«نه! این جنگ آذربایجان بوده با روس‌ها. از نظر فهم مردم ایران. از نظر حکومت مرکزی هم یک جنگ منطقه‌ای بوده».

❃ وقتی کسی که مهندسی خوانده (و البته چهل سال است به ناحق در بالاترین جایگاه‌های تصمیم‌گیری فرهنگی این کشور تکیه زده)، درباره‌ی تاریخ نظر بدهد، نه ادعایش بهتر از این می‌شود و نه وضعیت فرهنگی کشورمان.

❃ نگارنده دست‌کم از سه کتاب تاریخ دست اول از این دوره، برای رد ادعای آقای بهشتی گواه می‌آورد. نخست، کتاب «تاریخ نو» که جهانگیر میرزا، پسر عباس میرزا آن را نوشته و به‌واسطه اینکه خود از فرماندهان این جنگ‌ها بوده، به قول عباس اقبال آشتیانی، کتابش در توصیف دوره تاریخی یادشده، بی‌نظیر است. دوم، «تاریخ منتظم ناصری» نوشته محمدحسن صنیع‌الدوله که در جلد سومش، به این جنگ می‌پردازد. سوم، «روضه‌الصفای ناصری» نوشته رضاقلی خان هدایت.

❃ از عوامل مهم تحریک ایرانیان به جنگ (که البته باعث از دست رفتن سرزمین‌های بیشتر و شکست‌های سنگین ایران شد)، روحانیون غیر آذربایجانی بودند. چنان‌که جهانگیر میرزا می‌نویسد: «جناب آقا سیدمحمد [معروف به مجاهد که از سوی پدری اصفهانی و از سوی مادر، بهبهانی بود] ... از کربلای معلی با سایر علمای عراق عرب به عزم رزم دولت روس و برانگیختن خاقان مغفور به این کار، به فتوای عقل و شرع، به عراق عجم شدند و به جمیع علمای عراق و آذربایجان رقعه نوشته، حکم به وجوب این یورش و شورش نمودند» (ص: ۳۰).

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | روسیه‌پرستی تا کجا؟! (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ بسیاری از این علمای غیر آذربایجانی ایران، همچون خود سید محمد مجاهد یا ملا احمد نراقی همراه با سپاه به جنگ با روسیه رفته بودند (ص: ۴۴). البته اگر قدرت گرفتن این علما و سیاسی‌شدن‌شان نبود (که اتفاقاً در دوره فتحعلی شاه دوباره روحانیت توانست در قدرت سیاسی شریک شود و از جمله، مردم را علی‌رغم بی‌میلی دربار، به جنگ تحریک کردند)، هرگز جنگ‌های دوره دوم بین این دو کشور در نمی‌گرفت تا منجر به ترکمان‌چای شود (همین علما این بار، ضعف ایمان سپاه ایران را مایه شکست دانستند نه برتری نظامی قوای روس!). هرچند امثال آقای بهشتی و تاریخ رسمی کنونی‌مان، میلی به بیان این نکته ندارند!

❃ وزرای عباس میرزا نائب‌السلطنه در این جنگ هم غیر آذربایجانی بودند. میرزا بزرگ قائم‌مقام فراهانی، در جنگ‌های نخست ایران و روس، وزیر نائب‌السلطنه می‌شود و به تبریز می‌رود. عباس میرزا همچنین میرزا اسدالله نوری مازندرانی را وزیر جنگ و تعلیمات سربازان جنگی خود کرده و به وی دستور داد تا افراد سرشناس و روحانیان را به نقاط مختلف کشور فرستاده، سربازگیری کرده و به تبریز، به‌عنوان پایگاه فرماندهی جنگ بفرستند.

❃ این لشکریان همان‌گونه که در ادامه خواهیم نوشت، از جای‌جای ایران گردآوری شدند. چنان‌که رضاقلی خان هدایت هم سخن از «تمامیت ایران بر آشفته شد» به میان می‌آورد.

❃ ناصر نجمی که جزو نخستین کتاب‌های تحلیلی را درباره جنگ‌های ایران و روس نوشته، اشاره دارد که عباس میرزا «سپاهیانی تعلیم‌دیده و جنگ‌آور که به صد هزار نفر می‌رسید را از نقاط محتلف کشور جمع‌آوری کرده و به منظور دفع تهاجم روس‌ها در سرحد شمال باختری ایران متمرکز ساخت» (نجمی. ۱۳۲۶: ۳۰-۳۱).

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty