On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📄 | روسیه‌پرستی تا کجا؟! (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ بسیاری از این علمای غیر آذربایجانی ایران، همچون خود سید محمد مجاهد یا ملا احمد نراقی همراه با سپاه به جنگ با روسیه رفته بودند (ص: ۴۴). البته اگر قدرت گرفتن این علما و سیاسی‌شدن‌شان نبود (که اتفاقاً در دوره فتحعلی شاه دوباره روحانیت توانست در قدرت سیاسی شریک شود و از جمله، مردم را علی‌رغم بی‌میلی دربار، به جنگ تحریک کردند)، هرگز جنگ‌های دوره دوم بین این دو کشور در نمی‌گرفت تا منجر به ترکمان‌چای شود (همین علما این بار، ضعف ایمان سپاه ایران را مایه شکست دانستند نه برتری نظامی قوای روس!). هرچند امثال آقای بهشتی و تاریخ رسمی کنونی‌مان، میلی به بیان این نکته ندارند!

❃ وزرای عباس میرزا نائب‌السلطنه در این جنگ هم غیر آذربایجانی بودند. میرزا بزرگ قائم‌مقام فراهانی، در جنگ‌های نخست ایران و روس، وزیر نائب‌السلطنه می‌شود و به تبریز می‌رود. عباس میرزا همچنین میرزا اسدالله نوری مازندرانی را وزیر جنگ و تعلیمات سربازان جنگی خود کرده و به وی دستور داد تا افراد سرشناس و روحانیان را به نقاط مختلف کشور فرستاده، سربازگیری کرده و به تبریز، به‌عنوان پایگاه فرماندهی جنگ بفرستند.

❃ این لشکریان همان‌گونه که در ادامه خواهیم نوشت، از جای‌جای ایران گردآوری شدند. چنان‌که رضاقلی خان هدایت هم سخن از «تمامیت ایران بر آشفته شد» به میان می‌آورد.

❃ ناصر نجمی که جزو نخستین کتاب‌های تحلیلی را درباره جنگ‌های ایران و روس نوشته، اشاره دارد که عباس میرزا «سپاهیانی تعلیم‌دیده و جنگ‌آور که به صد هزار نفر می‌رسید را از نقاط محتلف کشور جمع‌آوری کرده و به منظور دفع تهاجم روس‌ها در سرحد شمال باختری ایران متمرکز ساخت» (نجمی. ۱۳۲۶: ۳۰-۳۱).

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | روسیه‌پرستی تا کجا؟! (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اما اگر دقیق‌تر بخواهیم به اینکه سپاهیان لشکر ایران از کجا آمده‌اند اشاره کنیم، نشانه‌های فراوانی در همان منابع دست اول تاریخی به دست می‌آوریم. جهانگیر میرزا از این لشکریان غیرآذربایجانی بسیاری در جنگ با روس نام می‌برد؛ برای نمونه:

❃ «لشکرهای عراق» (ص: ۴۸) که منظور وی، سپاهیان مناطق مرکزی ایران یا همان عراق عجم است؛ ملایر و تویسرکان: عباس میرزا «حاکم ملایر و تویسرکان با فوج نظام ملایر و دو فوج دیگر از افواج عراقی و هشت عراده توپ و چهار هزار سوار از لشکریان خاصه مامور فرمودند که از راه مغان روانه شده» (ص: ۳۳). و می‌دانیم که مردمان این دو شهر، به لرها و فرهنگ لری نزدیک‌اند و به‌هرحال آذربایجانی نیستند.

❃ لشکر سمنان و دامغان و خراسان: «در این بین، خاقان مغفور، اسماعیل میرزا را [...] با دو فوج نظام سمنانی و دامغانی و دو عراده توپ و هزار سوار خراسانی به امداد نائب‌السلطنه مرحوم فرستاده بودند» (ص: ۳۴). و البته آقای بهشتی به صراحت حضور خراسانی‌ها در این جنگ را رد می‌کند.

❃ «لشکریان مازندران به ریش‌سفیدی میرزا علی گرایلی و طهماسب خان لاریجانی» (۵۰)؛ صنیع‌الدوله هم در تاریخ منتظم ناصری، درباره فرماندهان قشون پیاده در جنگ با روس، این‌ها را نام می‌برد: «میرزا محمدخان لاریجانی، اشرف‌خان دماوندی، عبدالله خان ارجمندی، صادق‌خان تنکابنی، احمدخان سوادکوهی، علی اصغرخان بندپی، آقا اسماعیل و آقامهدی بالارستاقی، حسن سلطان کلبادی و...» (۱۳۶۳: ۱۴۶۹) که همه این‌ها مازندرانی‌اند.

❃ همچنین در نخستین حمله سپاهیان عباس میرزا به سپاهیان روس، دو طایفه شاهسون و خواجه‌وند (که این دومی کُرد بوده و در کردستان و کرمانشاه کنونی -و بخشی در مازندران- اقامت دارند)، پیشگام حمله شدند. که آقای بهشتی حضور کردها در این جنگ را هم نفی کرده است.

↓ ادامه:
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | روسیه‌پرستی تا کجا؟! (۴)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هرچند گاهی میدان نبرد از آذربایجان فراتر رفته و مثلاً یکی از سرداران روسی، یک بار با کشتی‌های جنگی به رشت حمله می‌کند. میرزا موسی منجم باشی، حاکم گیلان و به‌ویژه مردم دو شهر رشت و انزلی، بخش زیادی از این مهاجمان را کشته، بقیه را فراری می‌دهند.

❃ در جای‌جای هر سه منبع یادشده، ده‌ها بار از «لشکر ایران» و گاهی «اردوی ایران» در برابر لشکر روس سخن به میان می‌آید. در برخی صفحات این منابع، گاهی چندین بار نام «لشکر ایران» در یک صفحه به کار برده شده است (همچون صفحه ۴۹ «تاریخ نو»). حال باید پرسید جناب بهشتی از کجا به این فهم نائل آمده‌اند که اینان نه لشکر ایران، بلکه تنها لشکر آذربایجان بوده‌اند؟ به‌هرحال ده‌ها گواه دیگر مبنی بر نادرستی ادعای آقای بهشتی می‌توان از منابع تاریخی بیرون کشید که به درازا کشاندن سخن، مناسب یک یادداشت رسانه‌ای نیست.

❃ همه‌ی شکست‌ها و خاک پیشکش کردن‌های فتحعلی شاه را، آقای بهشتی بزرگ‌نمایی و تلقین حکومت پهلوی و انگلیس می‌داند و شاکی است که چرا ما برای از دست‌رفتن افغانستان و سرزمین‌های جنوبی خلیج فارس به دست انگلیس، ناراحت نیستیم؟ اتفاقاً ایرانی‌ها برای آن‌ها هم ناراحت‌اند و شخصیت بسیاری از ما، «دایی جان ناپلئونی» و بدبین به انگلیس است.

❃ اما خباثت‌های روسیه در جداسازی سرزمینهای قفقاز و قطع نفوذ تاریخی، فرهنگی و سیاسی ایران در آسیای میانه را فراموش کردن، کار کسانی است که شعار «نه شرقی، نه غربی» را به «نه غربی، نه باز هم غربی» محدود کرده و از این‌که ایران مستعمره سیاسی روسیه و اقتصادی چین شود، ناراحت نیستند. از همین رو است که باور دارم امثال آقای بهشتی نه از روی نا آگاهی، بلکه اتفاقاً آگاهانه چنین تحریف‌هایی را ایجاد می‌کنند تا در دامان روسیه افتادن‌شان را توجیه کرده باشند. کاش روزی از این بازی دادن‌های «برادر بزرگ» از یک سو و «روباه پیر» از دیگر سو رهایی یابیم!

📄 | یادداشت از امیر هاشمی مقدم

#ایران #ایرانشهر #دولت_ملی #آذربایجان
#روسیه‌پرستی #استعمار_شرق #استعمار_غرب
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | ماکیاولی؛ بخت و فضیلت (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ دو نیروی بزرگ که بر حیات بشری حکومت می‌کنند عبارت‌اند از بخت(Fortune) و فضیلت(Virtue). بخت نیرویی است بلهوس، پیش‌بینی‌نشدنی، و غالباً مقاومت‌ناپذیر، که از بیرون بر سرنوشت انسان‌ها تاثیر می‌بخشد. اما انسان عروسک نیست که تنها به ساز بخت برقصد و هر موجود بشری تا حدودی قادر است که زمام سرنوشت خود را به دست بگیرد. نیرویی که انسان را قادر به این کار یعنی به‌دست گرفتن زمام سرنوشت می‌سازد «فضیلت» اوست و به نسبتی که فضيلت انسان بیشتر باشد به همان نسبت بر سرنوشت خود سروری خواهد کرد. فقط انسانی که مطلقاً از فضیلت بی‌نصیب باشد عروسک‌وار بازیچه‌ی تقدیر (بخت) قرار خواهد گرفت.

❃ رابطه میان این دو نیرو را ماکیاوللی در عبارات زیر (شهریار، فصل بیست‌وپنجم) بیان می‌کند:

«بخت چه تاثیری در کارهای انسانی می‌تواند داشته باشد و چگونه می‌توان در مقابلش ایستادگی کرد. از این موضوع غافل نیستم که خیلی‌ها بر این عقیده بوده‌اند، و هنوز هم هستند، که امور انسانی آن چنان تحت حکومت «خداوند» و «بخت» قرار دارد که افراد بشر هرگز نمی‌توانند به اتکاء پیش‌بینی یا مال‌اندیشی، سرنوشتی را که به خواسته‌ی این دو قدرت تعیین گردیده است دگرگون سازند و به حقیقت هیچ‌گونه علاجی در مقابل این دو نیروی خارق وجود ندارد.

از این‌رو برخی به این نتیجه رسیده‌اند که هیچ کاری به زحمت و تقلایش نمی‌ارزد و همان به که همه این چیزها به بخت و تصادف واگذار گردد.

گاهی، همچنان‌که این موضوع را در ذهن ورانداز می‌کنم، تا حدی متمایلم که با عقيده‌ی بالا -که در زمان خودِ ما بیش از زمان‌های دیگر با حسن قبول روبه‌رو شده است- موافقت کنم و دلیل تمایلم این‌همه تغییرات بزرگ در چیزهایی است که وقوع آن‌ها را، برخلاف تمام انتظارات بشری، به چشم دیده‌ایم و هنوز هم که هنوز است همه روزه به چشم می‌بینیم.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | ماکیاولی؛ بخت و فضیلت (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

مع‌الوصف، برای اینکه اراده‌ی آزاد انسانی در این میان به‌کلی کنار گذاشته نشود، فکر می‌کنم که قضیه در مجموع این باشد که فرشته بخت فقط بر نیمه‌ای از اعمال ما حاکم است و اختیار نيمه‌ی دیگر، یا چیزی نزدیک به آن نیمه را، به خود با واگذار می‌کند. وضع وی (فرشته اقبال) در نظر من به یکی از آن سیل‌های مهیب و سهمگین مانند است که هنگام ریزش خشمناک از کوه، سرتاسر دشت‌ها و هامون‌ها را فرا می‌گیرد، درخت‌ها را از بیخ و خانه‌ها را از بین می‌کند، و خاک کرانه‌ها را می‌شویَد و از سمتی به سمتی دیگر انتقال می‌دهد.

هنگامی‌که این‌گونه سیل‌ها از قله کوهساران سرازیر می‌شوند مردم بی‌کمترین مقاومتی از مقابلشان فرار می‌کنند و اگر افتادند محو و نابود می‌گردند. و با این‌همه، گرچه در سرشت این‌گونه سیل‌ها چنین قدرتی هست، نباید این‌طور نتیجه گرفت که در فصول معتدل و خوش آب و هوا نیز مردم كماكان عاجز و دست بسته‌اند و نمی‌توانند با احداث سدها و نهرهای بزرگ انشعابی قدرت آن سیل‌ها را، موقعی که دگرباره سرازیر شدند ، مهار کنند و یا لااقل مانع از این کردند که جریان خشم‌آلودشان، مانند پیش، ویرانگر و خسارت‌بار باشد.

در رابطه‌ی بشر با «قدرت بخت» نیز وضع از همین قرار است زیرا جریان بخت حد اعلای قدرت و نفوذ خود را موقعی نشان می‌دهد که سدی از نیروی فضیلت انسانی در مقابلش برافراشته نشده باشد که از قدرت تخریبی بی‌بندوبارش جلوگیری کند. فرشته‌ی بخت نیز مانند سیل غران بزرگترین حمله خود را به سوی نقاطی که در آن‌ها از پوشش‌های حفاظی و سیلاب‌گیرها اثری نیست متوجه می‌سازد. و اگر به وضع کنونی ایتالیا -کشوری که مظهر این تغییرات و در عین حال علت به‌وجود آمدن آن‌هاست- نگاه کنید خواهید دید که اگر نیروهای بخت و اقبال چنین خودکام و یکه‌تاز میدان شده‌اند، دلیلش همین است که در این کشور از سدها و سیلاب‌ریزهای معنوی که جلوی طوفان‌های تقدیر را بگیرند اثری نبوده است زیرا اگر ایتالیا نیز مثل آلمان و فرانسه و ایتالیا در پوششی از مهارت کافی قرار می‌گرفت، این طوفان مثالی (که در گذشته به سراغ‌مان آمده است) هرگز نمی‌توانست این‌همه تغییرات خشن و خونین که همه به چشم دیده‌ایم در کشورمان ایجاد کند.»

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | ماکیاولی؛ بخت و فضیلت (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ «بخت و خداوند چنان بر امور انسانی حاکم‌اند که....» ماکیاوللی این دو کلمه را به‌طور مترادف برای نشان دادن نیرویی که فوق قدرت انسانی قرارگرفته و بر سرنوشت وی مسلط است به‌کار می‌برد. ولی احتیاج به بسط مقال نیست که میان تصور وی از خداوند و پنداری که مسیحیان از همین خدا دارند چه فرق وسیعی موجود است.

❃ طبق پندار مسیحی، مشیت الهی امور بشری را با عقل و قانون، و نه از روی بلهوسی، اداره می‌کند و این مشیت دارای قدرتی بی‌کران است به حدی که هیچ کوششی و قدرت انسانی نمی‌تواند آن را از مسیرش منحرف سازد. وجود این اختلاف به نحوی بارز و برجسته در آخرین سطور فصلی که هم‌اکنون از ماکیاول نقل شد به خواننده نشان داده می‌شود.

«سخن کوتاه: می‌گویم که چون بخت دائماً در دگرگونی است ولی مردمان در شیوه‌ها و طرق قدیمی‌شان ثابت‌اند، این مردم تا موقعی که میان این دو چیز (بخت و شیوه‌ی زندگی) سازش و هماهنگی هست مرفه و خوشبخت‌اند و در غیر این صورت بدبخت. ولی من جداً بر این عقیده‌ٓام
که بهتر است انسان جسور باشد تا محتاط. زیرا بخت، زن* است و مثل همه زن‌ها برای اینکه تحت نظم و اطاعت نگاهداشته شود باید کتکش زد یا اینکه با وی تند رفتاری کرد. و ما به چشم خود می‌بینیم که این زن دلیرپرست همیشه حاضر است خود را در آغوش کسانی که با وی این گونه رفتار می‌کنند بیندازد تا اینکه تحت حکومت بزدلانی که با ترس و تردید به وی نزدیک می‌شوند قرار گیرد. بخت از آنجاکه زن است همیشه مثل زن‌ها به مردان جوان راغب‌تر است زیرا که اینان کمتر پای‌بند ملاحظات اخلاقی و بیشتر دارای شور آتشین هستند و با تهور بیشتری او را وادار به تسلیم می‌کنند.»

❃ فرق میان این دو نوع قدرت -قدرتی که ماکیاوللی به آن عقیده دارد و قدرتی که مورد قبول مسیحیت است- به‌واقع بازتابی از آن اختلاف بزرگ و بینایی است که میان این دو اندیشه متضاد درباره فضيلت وجود دارد. فضيلت انسانی در نظر ماکیاول (چنان‌که قبلاً هم دیده‌ایم) عبارت از قدرتی است مقاوم که در مقابل نیروی حاکم بر جهان ایستادگی می‌کند درحالی‌که فضيلت در چشم مسیحیت عبارت از این است که انسان از روی میل و اراده به اوامر همان نیروی حاکم (یعنی به قوانین و مشیت الهی) تسلیم شود.

[بخت (La Fortuna) در ایتالیایی واژه‌ای مونث است]

#سیاست #اندیشه_سیاسی #ماکیاولی
#ماکیاوللی #بخت #فضیلت #ویرتو
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | اندیشه حکومت قانون در برخورد با غرب

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اندیشه‌ی قانون‌خواهی، شاید، یکی از اصلی‌ترین جریان‌هایِ فکریِ ایران در تاریخ معاصر است. توجه ایرانیان به این مهم، بین دوره‌ی اول و دوم جنگ‌هایِ ایران و روس آغاز شد، و سامانِ اندیشه و سیاست ایرانی را در هم ریخت. شاهزاده عباس میرزا ولیعهدِ پادشاهِ قاجار، در پیِ شکستِ سپاهش از روسیه، به فراست دریافته بود که مسئله، چیزی فراتر صرف عواملِ نظامی است، اگرچه نگاهِ او بیش از همه به ارتش بود، دامنه‌ی اندیشه‌اش بیش از چیزی بود که بتوان آن را به ارتش و دستگاهِ نظام محدود کرد.

❃ از آن روزگار ایرانیانِ روشن‌بین، دریافته بودند که با تکیه‌ی صِرف بر وضعیتِ تمدنی و نیروهایِ سیاسی و فکری‌شان، نمی‌توانند موجودیتی داشته باشند، و به دنبالِ راهی برایِ خروج از وضعیتِ نابسامانِ خویش بودند. ایرانیان، درکِ جدید از وضعیتِ خود را نه بر مبنایِ اندیشه‌ای منسجم، که از دلِ برخوردِ ناگهانی‌شان با غرب به دست آوردند و بیش از همه در این موقعیت، «خود» را در «دیگریِ» غرب دیدند و مقایسه کردند و در آن آینه، خویشتن را نگریستند، نگرشی بی‌سابقه و تا حد بسیاری سرنوشت‌ساز.

❃ از آن‌رو که مدارِ تاریخِ جدیدِ ایران‌زمین، در این نگرشِ جدید ایجاد شده بود، و بر اساسِ این دیدگاه (که بعدها ذیلِ مفهومِ کلّیِ ترقّی عنوان می‌شد)، ایران کشوری دورمانده از قافله‌ی تمدنِ جدید است. گروهی از ایرانیانِ آن روزگار، مانند سفرنامه‌نویسان و بعدها منورالفکران و روشنفکران و متجددین، به این نکته‌ی مهم پی برده بودند که بدون توجه به جهان جدید، زندگی بسامان نخواهد بود.

❃ سفرنامه‌نویسان، که به تعبیری «متفکرانِ قوم»(۱) شده بودند، تصویری از جهان جدید ارائه دادند که کمابیش مبنایِ مهمی برای درک از وضع ایران نسبت به جهان خارج از خود بود. در آن روزگار مردمِ ایران، آگاهی‌شان را از وضعیتِ بیرون از مرزهایِ خود، با افسانه آمیخته بودند، به خصوص درکِ ایشان از «فرنگ»، تا روزگارانِ طولانی، همراه با افسانه‌پردازی‌هایی بوده است.

📚 | (۱) جواد طباطبایی، تأملی درباره ایران، جلد نخست: دیباچه‌ای بر نظریه‌ی انحطاط ایران، تهران، انتشارات نگاه معاصر، ۱۳۸۰، ص ۲۷۵ و هم‌او، تأملی درباره ايران، جلد دوم نظریه‌ی حکومت قانون در ايران؛ بخش دوم: مبانی نظریه مشروطه‌خواهی، ص ۲۴۸
از مقدمه‌ی کتاب تجدد و قانون‌گرایی: اندیشه‌ی میرزا یوسف خان مستشارالدوله، حامد عامری گلستانی، تهران، انتشارات نگاه معاصر، ۱۳۹۴

#ایران #حکومت_قانون #دولت_ملی
#اندیشه_سیاسی #مشروطیت #قانون
#آزادی_فردی #حقوق_طبیعی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | آدرس اشتباه فدرالیسم!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به‌تازگی شیخ خاتمی در سخنانی نطق کرده‌اند که فدرالیسم کشور مطلوب‌ترین گزینه برای اداره کشور است! در زیر، گوشه‌ای از پاسخ دکتر محمد طبیبیان را به این ادعای تجزیه‌طلبانه می‌خوانیم:

«در تاریخ نمونه‌هاى متعددى وجود دارد که چند حکومت و يا فرهنگ و منطقه جداگانه با هم جمع شده و تشکیل یک دولت فدرال داده اند. اما این‌جانب نمونه‌اى از این‌که یک کشورِ جمع را با طرح فدرالى‌کردن به صورت پراکنده درآورند نمى‌شناسم. در مورد ايران مطلوب هم نیست.

شايد مورد حکومت فدرال در آمریکا كه موفق هم بوده و کشورى را که مناطق و جزایر آن در اقیانوس آرام، و اقیانوس اطلس، قطب شمال و دریاى کاراییب گسترده و سرزمين اصلى خود یک قاره است را در کنار هم قرار داده یک نمونه موفقى تلقى شود. ولی اين مطلب از تاریخ خاصى سرچشمه مى‌گیرد.

نام رسمى آمريكا United States of America است كه اشتباهاً در فارسى «ایالات متحده آمریکا» ترجمه شده و رایج شده؛ ترجمه‌ی صحيح «حكومت‌هاى متحده یا دولت‌هاى متحده» است. بسیارى از این ایالت‌ها قبل از اتحاد، کشور‌هاى مختلف و مستقل بودند و برخى رییس‌جمهورهاى خاص خود را داشتند. پس از استقلال، سیزده منطقه در جولاى ١٧٧۶ موافقت کردند که متحد شوند و حکومت‌هاى متحده را ایجاد كنند.

پیوستن سایر ایالت‌ها تا قرن بیستم ١۹۵۹ و حدود دویست سال به طول انجامید. پیوستن هر ایالت با انجام مذاکرات طولانى و چانه‌زنى‌هاى سخت انجام شد. هم‌اکنون نیز وضعيت برخى مناطق نامشخص است. پورتوریکو هنوز ایالت به حساب نمى‌آید در مجلس عضو ناظر بدون حق راى دارد و بخش‌هایی که به آن‌ها سرزمين‌ها گفته مى‌شود، هركدام شرايط جداگانه دارند. هم‌اکنون هم فردى که در هر ایالت governor خوانده می‌شود را ما استاندار ترجمه می‌کنیم درحالی‌که حاکم باید ترجمه می‌شد. این‌ها مثل کشور ما به‌وسیله‌ی وزارت کشور برقرار نمی‌شوند بلکه رییس دولت محلى و انتخابى هستند. هر ایالت خود مجلس قانونگذارى جداگانه دارد.

مسئله‌ی ما منع قانون اساسى نيست حتى اگر قانون اساسى هم اجازه می‌داد به دلایل مشخص این‌که هر استان حاکم و مجلس قانون‌گذارى مستقل داشته باشد فقط به معنى تجزیه كشور است. این تاریخ و مراحل با تاریخ و مراحل آمریکا به‌طور بنیادی متفاوت است.»

❃ به‌راستی چرا از مشکل اصلی سخن به میان نمی‌رود؟ نبودِ حکومت قانون، نقض حقوق مالکیت خصوصی، نقض آزادی‌های فردی و نبودِ آزادی عمل اقتصادی.

#ایران #دولت_ملی #تمامیت_ارضی
#فدرالیسم_تجزیه‌طلبانه #فدرالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 شکست دخالت‌گرایی (۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس ➣ @Notes_On_Liberty ❃ نکته دومی که باید توضیح داده شود، این است که دو الگوی متفاوت برای تحقق سوسیالیسم وجود دارد. یکی را که می‌توان الگوی مارکسی یا روسی خواند، کاملاً بوروکراتیک است. در این الگو به همان نحو که…
📃 شکست دخالت‌گرایی (۵) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برای آنکه سوسیالیسم و دخالت‌گرایی را با یکدیگر اشتباه نگیریم، اشاره به این نکته در این جا ضروری است. فرق مداخله‌گرایی یا نظام اقتصاد بازار دست‌و‌پا بسته با سوسیالیسم در این نکته است که اولی هنوز اقتصاد بازار است. دولت به دنبال اثر‌گذاری بر بازار از راه به کار‌گیری قدرت قهری خود است، اما نمی‌خواهد که بازار را به کلی از میان بردارد. به این سو گرایش دارد که تولید و مصرف به شیوه‌هایی متفاوت از آنچه که بازار بی‌قید و بند تجویز می‌کند، انجام گیرند و به دنبال آن است که با ارائه دستورات و ایجاد ممانعت‌هایی در کارکرد نظم بازار که نیروی پلیس و ساز‌و‌برگ‌هایش برای پیاده‌سازی آن‌ها حاضرند، به هدف خود دست یابد.

❃ ولی این‌ها دخالت‌هایی مجزا هستند و تدوین‌کنندگان‌شان تاکید می‌کنند که نمی‌خواهند آن‌ها را با یک نظام کاملاً یکپارچه که تمام قیمت‌ها، دستمزد‌ها و نرخ‌های بهره را تعیین می‌کند و از این‌رو کنترل کامل تولید و مصرف را در اختیار هیات‌های دولتی قرار می‌دهد، ترکیب کنند.

❃ با این حال همه شیوه‌های دخالت‌گرایی محکوم به شکست هستند. به این معنا که طرح‌های دخالت‌گرایانه به شرایطی می‌انجامند که از نگاه خود حامیان‌شان، از وضعیت سابقی که برای ایجاد دگرگونی در آن طراحی شده‌اند، نا‌مطلوب‌تر خواهد بود. از این‌رو این سیاست‌ها هدف خود را نقض می‌کنند.

❃ قوانین حداقل نرخ دستمزد، چه به میانجی حکم دولت تعیین شده باشند و چه از راه فشار و اجبار اتحادیه‌های کارگری، اگر دستمزد‌ها را در سطح بازار تعیین کنند، بی‌فایده خواهند بود. ولی اگر به دنبال آن باشند که نرخ دستمزد‌ها را بالاتر از سطحی که بازار آزاد نیروی کار پدید می‌آورد تعیین کنند، به بیکاری همیشگی بخش بزرگی از نیروی کار بالقوه خواهند انجامید.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۶) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مخارج دولتی نمی‌تواند مشاغل بیشتری را پدید آورد. اگر دولت وجوه مورد نیاز برای انجام این مخارج را با مالیات‌ستانی از شهروندان یا با استقراض از عامه مردم تامین کند، همان تعداد مشاغلی را که از یک سو در این برنامه‌ها ایجاد کرده، از سوی دیگر از میان خواهد برد.

❃ اگر مخارج دولتی از راه استقراض از بانک‌های تجاری تامین مالی شوند، به بسط اعتبارات و افزایش تورم خواهند انجامید. درصورتی‌که در میانه چنین تورمی، افزایش قیمت کالا‌ها از افزایش نرخ دستمزد‌های اسمی فرا‌تر رود، بیکاری کمتر خواهد شد، اما آنچه مایه کاهش بیکاری می‌شود، دقیقا این نکته است که نرخ‌های واقعی دستمزد رو به کاهش هستند.

❃ گرایش ذاتی در روند تکاملی کاپیتالیستی، افزایش پیوسته نرخ‌های واقعی دستمزد است. این امر از انباشت فزاینده‌ی سرمایه که شیوه‌های تکنولوژیکی تولید از راه آن بهبود پیدا می‌کنند، نتیجه می‌شود. غیر از افزایش سرمایه سرانه به‌کاررفته در تولید، هیچ شیوه دیگری وجود ندارد که بتوان از طریق آن نرخ‌های دستمزد را برای همه کسانی که به کار تمایل دارند، افزایش داد.

❃ هرگاه انباشت سرمایه اضافی متوقف شود، گرایش به افزایش بیش از پیش نرخ دستمزد‌های واقعی از میان خواهد رفت. اگر افزایش در سرمایه موجود جای خود را به مصرف سرمایه دهد، نرخ‌های واقعی دستمزد به‌طور موقتی کاهش خواهند یافت، تا اینکه موانع موجود در برابر افزایش بیشتر سرمایه از میان برداشته شوند. از این رو آن دسته از طرح‌های دولتی که انباشت سرمایه را به تاخیر می‌اندازند یا به مصرف سرمایه می‌انجامند، برای منافع حیاتی کارگران مضر هستند. بسط اعتبارات می‌تواند رونقی موقتی را پدید آورد، اما این گونه رونق‌های ساختگی و غیر‌واقعی به رکود عمومی کسب‌و‌کار منجر خواهند شد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (۷) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ عصر ما باید با مشکلات اقتصادی بزرگی پنجه در پنجه شود. اما این بحران کاپیتالیسم نیست. بلکه بحران دخالت‌گرایی و سیاست‌هایی است که برای بهبود کاپیتالیسم و نشاندن نظامی بهتر به جای آن طراحی شده‌اند.

❃ هیچ اقتصاد‌دانی هرگز جرات بیان این ادعا را به خود نداده که دخالت‌گرایی می‌تواند به چیزی غیر از بد‌بختی و آشفتگی بینجامد. هواخواهان سیاست‌های مداخله‌گرایانه که برجسته‌ترین‌شان اعضای مکتب تاریخی پروس و نهاد‌گرایان آمریکایی بودند، اقتصاددان نبودند. کاملاً بر‌عکس، آن‌ها برای پشتیبانی از برنامه‌های خود بی‌پرده منکر آن می‌شدند که چیزی به‌عنوان قانون اقتصادی وجود دارد. از نگاه آن‌ها دولت برای دستیابی به هر هدفی که در ذهن دارد آزاد است، بی‌آنکه نظم و ترتیبی گریز‌نا‌پذیر در زنجیره پیامد‌های اقتصادی، آن را به قید در‌آورد. آن‌ها نیز مانند فردیناند لاسال، سوسیالیست آلمانی بر این باورند که دولت خدا است.

❃ طرفداران سیاست‌های مداخله‌گرایانه در مطالعه موضوعات اقتصادی، بی‌طرفیِ علمی ندارند. بیشتر آن‌ها نفرت حسادت‌آمیزی از افرادی که در‌آمد‌شان از آن‌ها بالاتر است، دارند. این امر باعث می‌شود که نتوانند مسائل مختلف را به همان نحو که در واقعیت وجود دارند، در نظر آورند. چه از نگاه آن‌ها موضوع اصلی نه بهبود شرایط زندگی توده‌ها، که آسیب‌رساندن به کارآفرینان و سرمایه‌داران است، حتی اگر این سیاست اکثریت بزرگی از مردم را قربانی خود کند.

❃ از دید این افراد، صرف وجود سود غیر‌قابل‌قبول و ناخوشایند است. آن‌ها صحبت از سود می‌کنند، بی‌آنکه به لازمه آن یعنی ضرر بپردازند. درک نمی‌کنند که سود و زیان، ابزار‌هایی‌اند که مصرف‌کنندگان از طریق آن‌ها تمام فعالیت‌های کارآفرینانه را تحت کنترل خود درمی‌آورند. آنچه مصرف‌کنندگان را در جهت‌دهی به کسب‌وکار در موضعی فرا‌دست قرار می‌دهد، همین سود و زیان‌ها است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شکست دخالت‌گرایی (٨) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ تولید برای سود و تولید برای استفاده را در برابرِ هم قراردادن کاری احمقانه و پوچ است. در بازارهای آزاد بی‌قید‌و‌بند، افراد تنها می‌توانند از راه تامین کالا‌های مطلوب مصرف‌کنندگان به ارزان‌ترین و بهترین شکل، سود کسب کنند. سود و زیان، عوامل مادی تولید را از دست افراد نا‌کارآمد خارج می‌کند و در اختیار کار‌آمدتر‌ها قرار‌شان می‌دهد. کار‌کرد اجتماعی سود و ضرر این است که هرچه فردی در تولید کالا‌هایی که مردم برای دستیابی به آن‌ها تلاش می‌کنند بهتر عمل کند، نفوذ و اثرگذاری او را در میدان کسب‌و‌کار بیشتر می‌کنند.

❃ اگر قوانین کشوری کار‌آمد‌ترین کارآفرینان را از گسترش حوزه فعالیت‌های خود باز‌دارند، مصرف‌کنندگان آسیب خواهند دید. آنچه باعث شد که برخی از بنگاه‌ها به «شرکت‌های بزرگ» بدل شوند، دقیقا موفقیت آنها در برآوردن تقاضای توده‌ها به بهترین شکل بود.

❃ سیاست‌های ضد‌سرمایه‌داری، عملکرد نظام کاپیتالیستی اقتصاد بازار را به هم می‌ریزند. ناکامی مداخله‌گرایی، ضرورت برپایی سوسیالیسم را نشان نمی‌دهد. تنها از بیهودگی سیاست‌های مداخله‌گرایانه پرده برمی‌دارد. تمام پلشتی‌هایی که «ترقی‌خواهان» خود‌خوانده در حکم شاهدی بر شکست کاپیتالیسم تفسیر‌شان می‌کنند، پیامد دخالت‌های علی‌الادعا مفید آن‌ها در بازار است. تنها افراد نا‌آگاهی که تعریف غلطی از کاپیتالیسم و دخالت‌گرایی در سر دارند، فکر می‌کنند که راه درمان این پلشتی‌ها سوسیالیسم است!

📚 | آشفتگی برنامه‌ریزی‌شده، لودویگ فون میزس، ۱۹۴۷

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#آزادی_اقتصادی #انباشت_سرمایه
#کاپیتالیسم #لسه‌فر #سرمایه‌داری
#مداخله‌گرایی #سوسیالیسم_ویرانگر
➣ @Notes_On_Liberty
📃 تعرفه‌ها از چه کسی حمایت می‌کنند؟ | ✍🏻 هنری هازلیت

➣ @Notes_On_Liberty

❃ آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل (سال ۱۷۷۶) می‌نویسد: «بدون تردید در هر کشور نفع اکثریت قریب به اتفاق مردم همیشه در این است که هر چه را می‌خواهند از کسانی بخرند که آن را ارزان‌تر می‌فروشند» «این قاعده‌ی کلی هر رئیس دوراندیش خانواده است که هرگز نکوشد در خانه چیزی را تهیه کند که تهیه‌اش از خرید آن بیشتر هزینه داشته باشد کشاورز نمی‌کوشد کفش خود را بدوزد بلکه از کفش‌دوز می‌خرد و بالعکس... همه، نفع خود را در آن می‌بینند که توان خود را در راهی به‌کار گیرند که در آن نسبت به همسایه‌شان مزیت دارند و با فروش محصول‌شان، احتیاجات‌شان را تامین کنند هرگز نمی‌توان چیزی را که در اداره هر خانواده دوراندیشی محسوب می‌شود، در اداره یک مملکت ابلهانه دانست»

❃ تولیدکننده بریتانیایی می‌تواند بلوز را در آمریکا ۱۰ دلار بفروشد لذا تولیدکننده آمریکایی که هر بلوز را ۱۵ دلار می‌فروشد از کنگره درخواست می‌کند تا با وضع تعرفه پنج دلاری بر هر بلوز بریتانیایی، امکان حفظ کسب‌وکار او را فراهم کنند. اگر تعرفه نباشد تولید بلوز آمریکایی تعطیل می‌شود و هزار کارگر بیکار می‌شوند اما اگر عمیق‌تر بنگریم حالا مصرف‌کنندگان علاوه‌بر بلوز، ۵ دلار اضافی برای خرید کالاهای دیگر دارند لذا هم ثروتمندترند و هم این ۵ دلار به رونق بیشتر دیگر صنایع در آمریکا می‌انجامد.

❃ همچنین آن ده دلار موجب اشتغال بیشتر در بریتانیا شده و بریتانیا حالا دلارهایی دارد که با آن‌ها کالای آمریکایی خریداری می‌کند اگرچه حالا آمریکایی‌های کمتری در تولید بلوز شاغل‌اند اما اشتغال در خودروسازی یا تولید یخچال آمریکا که بهره‌وری نیروی کار در آن‌ها بیشتر است، افزایش یافته. (قابلیت رقابت در بازار آزاد مبیّن کارآیی و مزیت این صنایع است) در نتیجه‌ی نهایی اشتغال در آمریکا کاهش نیافته و تولید آمریکا و بریتانیا زیاد شده. در هر دو کشور نیروی کار به‌جای انجام کارهایی که در آن‌ها ناکارآمدتر است (هزینه تمام‌شده بالا نشانگر بهره‌وری پایین تولید بلوز آمریکاست) اشتغال کامل‌تری در کارهایی دارد که آن‌ها را بهتر انجام می‌دهد. در هر دو کشور مصرف‌کننده داراتر شده و مردم می‌توانند همانطور که اسمیت گفت آنچه را می‌خواهند از فروشنده‌ی ارزان‌تر بخرند.

❃ وضع تعرفه سطح دستمزدها را در آمریکا ارتقا نمی‌دهد صرفاً به تولیدکننده بلوز که به دلیل بهره‌وری کمتر قادر به پرداخت دستمزدی معادل دیگر صنایع آمریکا نیست امکان می‌دهد که عملاً با دریافت مالیات ۵ دلاری از هر بلوز، همان دستمزدی معادل صنایع دیگر آمریکا را به کارگرانش بپردازد اما در مجموع افزایشی در دستمزد آمریکا واقع نمی‌شود زیرا همان‌طور که دیدیم افزایش خالصی در تعداد شغل‌ها، افزایشی در تقاضای کل کالاها و افزایشی در بهره‌وری کارگر ایجاد نشده. در حقیقت بهره‌وری کارگر در نتیجه‌س این تعرفه کاهش می‌یابد.

❃ در واقع تعرفه به کاهش سطح دستمزد آمریکا میانجامد چراکه در نتیجه‌ی مانعِ مصنوعیِ ایجادشده در مقابل کالاهای خارجی، نیروی کار، سرمایه و زمین و سایر عوامل تولید در آمریکا از کاری که می‌توانند با کارآیی بیشتر انجام دهند به سوی کاری که با بهره‌وری کمتر انجام می‌دهند، منحرف می‌شوند.

❃ ضمناً مصرف‌کننده‌ها حالا ۵ دلار کمتر برای خرید دیگر کالاهای آمریکایی هزینه می‌کنند. تعرفه بر کالای خارجی مثل این است که با ایجاد دیوار مصنوعی مسیر کشتی‌های کالاهای خارجی را طولانی‌تر کنیم تا گران‌تر به دست‌مان برسد از یک‌سو می‌کوشیم هزینه حمل‌ونقل را با ساخت کشتی‌هایی سریع‌تر و بزرگتر یا توسعه‌ی جاده‌ها و پل‌ها و قطارهای سریع‌السیر کاهش دهیم از طرف دیگر با وضع تعرفه این سرمایه‌گذاری در حمل‌ونقل را خنثی می‌کنیم.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #رقابت_آزاد
#تجارت_آزاد #مالکیت_خصوصی
#آزادی_اقتصادی #لسه‌فر #بازار_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
📃 اگر ما دعوی سربلندی داریم... | ✍🏻 محمدعلی فروغی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ «من مردد ماندم که عشق و شور و هنرمندی و علوّ همت مؤسسین و مباشرین و موجدین این آثار را بیشتر مایه‌ی حیرت بدانم یا پستی و بی‌همّتی و بی‌لیاقتی و بی‌حسی و شقاوت کسانی‌که این‌طور چنین نفایس را مورد بی‌اعتنایی و بی‌مبالاتی قرار داده یا راضی به تخریب آن‌ها شده‌اند و حقیقت این مسئله برای من معمّاست که ایرانی که دارای آن ذوق و حس است و این قسم آثار را ایجاد می‌کند چگونه است که این اندازه در قدردانی نسبت به آن‌ها کوتاهی دارد، و درصورتی‌که این آثار یادگارهای عزیز پدران ما و مفاخر ملّی ما و اسباب اعتبار و آبرومندی و شرافت ما در انظار مردم دنیاست چرا ما هیچ قدر و منزلتی برای آن‌ها قائل نیستیم.

❃ این مساجدی که اسم بردم کاشی‌های آن‌ها که هر کدام جواهری است گران‌بها یک‌یک می‌ریزد و جای آن سفید می‌ماند؛ به‌طوری‌که شخص با حس آن را می‌بیند گویی تیر به چشمش می‌خورد، ولی کسانی‌که حفظ و سرپرستی این ابنیه وظیفه‌ی دینی و ملّی آن‌هاست به هیچ‌وجه متأثر نیستند، و در کمال سرفرازی هر روز در این مساجد رفت و آمد می‌کنند.

❃ یقین دارم حس لطیف آقایان حاضر را از این اظهارات دل‌خراش متأذی کردم درصورتی‌که از ذکر بسیاری مطالب و توضیح بسی از مسائل خودداری نمودم؛ مع‌هذا معذرت می‌خواهم. اما این حرف‌ها را باید شنید و متوجه شد که اگر ما دعوی سربلندی داریم به لوازم آن عمل کنیم و یکی از لوازم آن احترام آثار گذشتگان است. حفظ این آثار تنها محض تفنّن و تفرّج نیست، اسباب آبروی ماست. معرّف عظمت و لیاقت ملّت است. به‌علاوه می‌تواند برای ما مایه‌ی انتفاع مادی شده، مسافرت در مملکت ما سهل شود، و هر سال چندین هزار نفر از خارجیان به ایران به گردش خواهند آمد و به سیاحت این ابنیه و آثار خواهند رفت، هرگاه آن‌ها را درست نگاه بداریم در نزد ملل دنیا اسباب سرفرازی ما خواهد بود. ملّت و مملکت ما در انظار آن‌ها قدر و منزلت خواهد داشت. وجود این آثار سیاحان و اهل تفنّن و تفرّج را به ایران جلب خواهد نمود؛ می‌آیند و پول‌ها خرج می‌کنند و اگر ما بدانیم چه بکنیم انواع و اقسام فواید مادی و معنوی می‌توانیم از این راه ببریم، چنان‌که سایر ملل از آثار قدیمه خود می‌برند.

❃ خلاصه حفظ آثار ملّی متوقف بر این است که مردم حس و ذوق این کار را داشته باشند و بیدار کردن این حس یکی از وظایفی است که انجمن آثار ملّی بر عهده دارد و از این راه امیدوار است به مقصود خود برسد. همه چیز را نباید از دولت متوقع بود، مردم خود باید همت داشته باشند.
آثار و یادگارهای قدیم ایران به قدری زیاد است که هیچ دولتی به تنهایی از عهده‌ی نگاهداری آن‌ها بر نمی‌آید. البته دولت درصدد هست و اقدامات برای این مقصود خواهد کرد اما این کار اداره‌ی مخصوص لازم دارد. وزارت معارف مقدمات آن را شروع کرده ولیکن باید وسعت پیدا کند؛ توسعه‌ی آن خرج دارد و باید مجلس شورای ملّی مساعدت کند و افکار مردم پشتیبان این امر باشد.

❃ از همه لازم‌تر اینکه افراد مردم باید خود حافظ این آثار باشند. به‌خاطر دارم که در نقاط عدیده در اروپا باغ عمومی یا موزه و امثال آن دیدم که هیچ مستحفظ نداشت، فقط لوحه‌ای آن‌جا نصب و روی آن نوشته بود این محل برای استفاده‌ی عموم است و باید عموم حافظ آن باشند و فی‌الحقیقة عموم حافظ آن بودند. در مملکت ما مردم حافظ نیستند، سهل است مخرّب‌اند...»

📚 | محمدعلی فروغی سخنرانی در «انجمن آثار ملّی»، ۲۸ اردیبهشت ۱۳۰۶ خ.
از: مجموعه مقالات محمدعلی فروغی (ذکاءِالملک)، جلد اول، تهران: توس، ۱۳۸۷، صص. ۲۰-۲۴

#ایران #صنعت_گردشگری #توریسم
➣ @Notes_On_Liberty
«شاهنامه‌ی فردوسی، هم از حیث کمیت، و هم از جهت کیفیت، بزرگ‌ترین اثر ادبیات و نظم فارسی است بلکه می‌توان گفت یکی از شاهکارهای ادبی جهان است.
نخستین منّت بزرگی که فردوسی بر ما دارد احیاء و ابقاء تاریخ ملّی ماست. یک منّت دیگر فردوسی بر ما احیاء و ابقاء زبان فارسی است. کلامش مثل آهن محکم است و مانند آب روان است و همچون روی زیبا که به آب و رنگ و خال و خط حاجت ندارد در نهایت سادگی و بی‌پیرایگی است. از خصایص فردوسی پاکی زبان و عفت لسان اوست. کلیت فردوسی مردی است به غایت اخلاقی با نظر بلند و قلب رقیق و حس لطیف و ذوق سلیم و طبع حکیم، همواره از قضایا تنبه حاصل می کند و خواننده را متوجه می‌سازد که کار بد نتیجه بد می‌دهد و راه کج انسان را به مقصد نمی‌رساند.»

❃ محمدعلی فروغی، مقاله‌ی مقام فردوسی، هزاره فردوسی

#ایران #ایرانشهر #آگاهی_تاریخی
#فردوسی #شاهنامه #روز_فردوسی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۲۷) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ اما عوام مجاز نیستند و اگر بخواهند از نوشته‌های مخالفان چیزی بخوانند باید اجازه‌ی مخصوص بگیرند و این اجازه به ندرت داده می‌شود. کلیسای کاتولیک معتقد است که آشنایی با دلایل عقاید مخالف برای معلمان و پیشروان…
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۲۸)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ شاهد این امر سرگذشت همه‌ی مکاتب دینی و اخلاقی است. کسانی‌که این انتقادها و ايمان‌ها را آورده‌اند، شاگردان آن‌ها از شور و شوق لبریز بوده‌اند. تا وقتی‌که پیروان این اعتقادها ناچار بوده‌اند برای برقرار ساختن عقیده‌ی خود و پیروز گردانیدن آن بر عقاید دیگر بکوشند، همه این شور و شوق و سرمستی را حس می‌کرده‌اند. اما عاقبت یا آن عقیده پیروز شده و عقیده رایج عموم گشته است و یا مسیر پیشرفت آن متوقف مانده یعنی آن‌چه به دست آورده است نگه داشته و دیگر پیشرفتی نکرده است.

❃ در هر دو صورت بحث در اساس عقيده رو به کاهش رفته و سرانجام نابود شده است و آن عقیده به صورت یکی از عقاید و مذاهب مقبول برقرار شده است. کسانی‌که به آن اعتقاد یافته‌اند دیگر اعتقاد خود را با تکاپوی و جست‌وجوی خود به‌دست نیاورده‌اند و آن را به ارث یافته‌اند، این است که پس از آن کمتر اتفاق میافتد پیروان یکی از این فرقه‌ها در تعليمات فرقه‌ی دیگر غور کند و آن را بسنجد و بر عقیده‌ی خود ترجیح دهد و آن را بپذیرد.

❃ در آغاز پیوسته هشیار و مواظب بودند تا از خود در مقابل جهانیان دفاع کنند اما اکنون دیگر به این دفاع نیازی نمی‌بینند و با دلایل مخالفان سر و کاری ندارند. انحطاط نیروی معنوی عقاید از همین تاریخ آغاز می‌شود. اغلب از معلمان عقیدتی می‌شنویم که با تأسف می‌گویند قادر نیستند در پیروان خود آتشی بر فروزند تا عقیده‌ای که اسماً پذیرفته‌اند در آن‌ها نیروی محرکی شود و در عمق وجودشان راه یابد و در نتیجه در منش و کردارشان تأثیر واقعی کند. اما وقتی آن عقیده هنوز برای حفظ جان خود کوشش می‌کرد، وضع چنین نبود.

❃ در آن وقت حتی جنگاوران ضعیف‌تر هنوز می‌دانستند برای چه می‌جنگند و تفاوت عقیده‌ی خود را با عقیده‌های دیگر به‌درستی می‌دانستند. در دوره نخستین پیدایش آن عقیده، کسان بسیاری را می‌توان یافت که از اصول و پایه‌های اعتقاد خود به‌درستی آگاه‌اند و در آن تفکر و تأمل بسیار کرده‌اند و از همه مهم‌تر آنکه آن اعتقاد جزء وجودشان شده است و در منش و شخصیت آنان تأثیر عمیق کرده است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۲۹)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اما وقتی این اعتقاد به شخص به ارث می‌رسد، آن شخص در پذیرفتن آن اثرپذیر است و مؤثر نیست. کم‌کم اصول اساسی آن را فراموش می‌کنند و تنها قالب ظاهری از آن را حفظ می‌کند، ذهن او به سردی و بدون شوق به آن رضا می‌دهد، آن را می‌پذیرد. ولی پذیرفتن برای او تجربه‌ی شخصی نیست و از حسّ او سرچشمه می‌گیرد، تا جایی‌که میان این اعتقاد و حیات درونی شخص هیچ‌گونه ارتباطی ایجاد نمی‌شود و در او تأثیری نمی‌کند، مصداق این امر در روزگار ما فراوان است و می‌توان گفت اکثر مردم چنین هستند و این‌گونه می‌نماید که عقیده‌ی آنان در خارج ذهن‌شان قرار گرفته است و دیواری از سنگ به دور ذهن آن‌ها کشیده شده است تا از ورود عوامل مؤثر خارجی در آن جلوگیری کند.

❃ تنها قدرتی که عقیده‌ی آن‌ها دارد این است که از آشنایی ذهن با عقاید دیگر مانع می‌شود، اما خود این عقیده برای ذهن و دل صاحب آن هیچ کار دیگر نمی‌کند و تنها وظیفه‌اش آن است که بر دل و ذهن شخص پاسبانی کند تا همیشه خالی بماند.

❃ نوع اعتقاد اغلب پیروان عیسویت به دین عیسی بهترین مثال این نکته است و خوب نشان می‌دهد که تعلیماتی که در نفس خود قادرند بزرگ‌ترین تأثیرات را در ذهن ببخشند چگونه مرده و بی‌اثر شده‌اند و در تخيّل و عواطف و ادراکات پیروان خود هیچ‌گونه جنبشی ایجاد نمی‌کنند و نقشی بر عهده ندارند.

❃ منظور من از عیسویت در این‌جا اصول اعتقادات همه‌ی مذاهب و فرق مسیحیت است یعنی آنچه در آنجيل آمده است، نزد همه‌ی فِرَق عیسوی مقبول و مقدس است اما مبالغه نیست اگر بگوییم یک مسیحی از هزار عمل خود یکی را با قواعد و اصولی که در انجیل آمده است نمی‌سنجد، میزان سنجش اعمال او رسم و عادت ملّت، یا رسم و عادت طبقه و یا رسم و عادت فرقه‌ی مذهبی او است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۳۰)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ بدین ترتیب فرد عيسوی امروز یک رشته اصول اخلاقی در ذهن دارد که معتقد است عقل کل، آن‌ها را برای حکومت بر او مقرر داشته است. این اصول عالی اخلاقی از انجیل گرفته شده است اما از طرف دیگر یک سلسله قواعد و مقررات و دستورالعمل‌ها برای زندگی خود دارد و این دستورالعمل‌ها با بعضی از آن اصول عالی تا حدی همراهی می‌کنند و یا بعضی دیگر تا حد کمتری و کاملاً مخالف با بعضی دیگر از آن اصول هستند و به‌طور کلی اعمال این انسان مسیحی سازگاری و تالیفی است که بین قواعد مربوط به منافع شخصی خود و اصول اخلاقی ایجاد کرده است.

❃ احترام او به آن اصول عالی اخلاقی زبانی است اما به این قواعد معمول زندگی بیعت او واقعی است. همه‌ی مسیحیان قبول دارند که فقرا و مساکین و کسانی‌که از نعمت‌های جهانی بهره‌ی کمی دارند، عزیزان خدا هستند. همه قبول دارند که برای یک شتر، گذشتن از سوراخ سوزن آسان‌تر است تا برای مرد توانگر ورود به بهشت. همه قبول دارند که در کار دیگران به داوری نباید نشست مبادا دیگران نیز در کار ما داوری کنند. همه قبول دارند که دشنام نباید داد. همه قبول دارند که باید به همسایه‌ی خود مثل نفس خود محبت کرد. همه قبول دارند که اگر کسی قبای آن‌ها را گرفت، جامه‌ی خود را نیز باید به او بدهند، همه قبول دارند که به فکر فردا نباید بود. همه قبول دارند که برای سیر در راه کمال، نخست باید هرچه دارند بفروشند و به فقیران دهند. اما وقتی می‌گویند که به این اصول واقعاً ایمان دارند راست نمی‌گویند.

❃ ایمان آن‌ها به این چیزها سطحی و زبانی است. مثل ایمان مردم به چیزهایی که مرتب شنیده‌اند و هرگز در آن خصوص تأمل یا بحث نکرده‌اند. اما اگر منظور از ایمان آن باشد که در عمل اشخاص مؤثر شود، در آن صورت این مسیحیان ایمانشان تا آن حد است که با منافع شخصی آن‌ها تناقضی نداشته باشد. این تعلیمات عالی را برای حمله به مخالفان خود به‌کار می‌برند و هرچه می‌کنند که به نظرشان صحیح می‌آید به‌نوعی آن را به این تعلیمات می‌بندند.

📚 | درباره‌ی آزادی، جان استوارت میل

#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی #آزادی_بیان
#آزادی_عقیده #جان_استوارت_میل #تساهل
➣ @Notes_On_Liberty
«دفاع ما از تاریخ سیاسی ایران کنونی و وحدت سرزمینی آن در چهار چوب منافع ملّی باید دفاع همه‌جانبه و تمام‌عیار باشد. به‌لحاظ فرهنگی، ایران هم‌چنان کانون آفرینش ادب و فرهنگ ایرانی است. کشورهایی که ابن سینا و مولانا را ملک طلق خود می‌دانند، می‌توانند به مزایای درآمد گردشگری آن‌ها دل خوش کنند، اما نه ترکان و نه ازبکان، برای فهم سرمایه‌های ملّی خود، هرگز از ایرانیان بی‌نیاز نخواهد شد.»

❈ تأملی درباره ایران، جلد نخست: دیباچه‌ای بر نظریه انحطاط ایران، با ملاحظاتی در مفهوم ایران اثر استاد جواد طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جایگاه نظریه‌ی ایرانشهری و آزادی فردی (۱) | ✍🏻 موسی غنی‌نژاد

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به‌عنوان کسی که خواننده آثار دکتر سید جواد طباطبایی هستم دو نکته را در باب آرای وی و اهمیت آن‌ها مایلم ذکر کنم؛ اولین نکته درباره معرفی اندیشه مدرن غربی است و نکته دوم هم به موضوع ایران و مفهوم «جدید در قدیم» مربوط می‌شود. اگر کتاب‌هایی را که ایرانیان در شرح اندیشه‌های متفکرین مدرن غربی در زمینه‌ی فلسفه سیاسی یا اندیشه فلسفی صرف نوشته‌اند بررسی کنید، شاید به مهم‌ترین اثری که بر می‌خورید کتاب زنده‌یاد محمدعلی فروغی «سیر حکمت در اروپا» است. این کتاب در نوع خود و در زمانه خود بسیار مهم و بی‌بدیل بود. حال اگر شما این کتاب را با آثاری که سید جواد طباطبایی در سال‌های اخیر در معرفی اندیشه‌ی غربی در ایران نوشته مقایسه کنید متوجه عظمتِ کاری که طباطبایی انجام داده خواهید شد. 

❃ البته انصافاً امکانات دسترسی به منابع در زمانه فروغی با این زمانه قابل مقایسه نیست، اما در هر صورت ابعاد و عمق کاری که انجام گرفته تفاوت بسیار دارد. یعنی آنچه اکنون در ایران در رابطه با اندیشه سیاسی غرب یا اندیشه فلسفی غرب از تالیفات طباطبایی می‌توانیم یاد بگیریم هم سطح گسترده‌تری دارد و هم عمق بیشتری. و شاید مهم‌تر از همه اینکه برخی آرای طباطبایی در این خصوص در مقام اجتهاد قرار دارد. به نظر من این نکته‌ای فوق‌العاده مهم است و من شخصاً نکات بسیار مهمی را در رابطه با اندیشه غربی از این آثار یاد گرفته‌ام.

❃ نکته دوم بحث ایران است که از جنبه‌هایی تازگی بسیار دارد. طباطبایی در این رابطه مفهوم «جدید در قدیم» را مطرح کرده که سخن کاملاً بدیعی است. آنچه وی در ارتباط با ایران  و ملّیت در ایران عنوان کرده تئوری جدیدی نه‌تنها در سطح کشور یا منطقه ما بلکه در سطح جهانی است. نظریات این متفکر ایرانی درباره ملّیت یا آگاهی ملّی در ایران تکرار مکررات غربیان درباره‌ی ناسیونالیسم به سیاق متعارف نیست. آنچه طباطبایی تحت پارادیم «جدید در قدیم» مطرح می‌کند، کاملاً تازه است.

➣ @Notes_On_Liberty