On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۲-۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس ➣ @Notes_On_Liberty ❃ این واقعیت هم که ارتش روسیه بعد از این‌که شکست‌های زیادی خورده بود، دست آخر با استفاده از جنگ‌افزار‌های ساخت بنگاه‌های بزرگ آمریکایی و بخشیده‌شده به آن‌ها از سوی مالیات‌دهندگان…
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۲-۵) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برخی کمونیست‌ها مشتاق‌اند به ما بقبولانند که سر‌کوب سنگ‌دلانه‌ی مخالفان و بر‌چیدن ریشه‌ای آزادی اندیشه، بیان و مطبوعات، نشانه‌های ذاتی کنترل عمومی بر کسب‌و‌کار نیست. استدلال می‌کنند که این‌ها تنها پدیده‌هایی تصادفی در کمونیسم هستند. با این همه این دفاعیه‌پردازان حکومت‌های خود‌کامه توتالیتر نمی‌توانند توضیح دهند که حقوق انسان‌ها چگونه می‌تواند تحت قدرت مطلق دولت حفظ شود.

❃ در کشوری که صاحبان قدرت در آن آزادند که هرکس را که از او بیزارند، به قطب شمال یا به بیابان تبعید کنند و کار سخت را در تمام طول زندگی بر گرده‌اش بگذارند، آزادی اندیشه و آگاهی، دروغ است. خود‌کامه همیشه می‌کوشد که این دست اقدامات مستبدانه را با تظاهر به اینکه انگیزه‌اش تنها ملاحظات مربوط به رفاه عمومی و مصلحت اقتصادی بوده، توجیه کند.

❃ تنها او داور بزرگی است که درباره همه مسائل مربوط به پیاده‌سازی برنامه‌ها تصمیم می‌گیرد. وقتی دولت همه کار‌خانه‌های کاغذ‌سازی، دفاتر چاپ و بنگاه‌های نشر را اداره می‌کند و در مالکیت خود دارد و دست آخر تعیین می‌کند که چه چیزی چاپ شود و چه چیزی نه، آزادی مطبوعات، واهی و پندارین است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۲-۶) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اگر دولت صاحب همه کار‌گاه‌های مونتاژ باشد و تعیین کند که این کار‌گاه‌ها باید برای دستیابی به چه هدفی به کار روند، حق مونتاژ پوچ و بیهوده است.

❃ داستان همه آزادی‌های دیگر نیز همین است. تروتسکی در یکی از گفته‌های درخشانش، البته تروتسکی تبعیدی تحت تعقیب و نه فرمانده سنگ‌دل ارتش سرخ، اوضاع را واقع‌بینانه می‌بیند و می‌گوید: «در کشوری که تنها کار‌فرما دولت است، مخالفت یعنی مرگ در اثر گرسنگی. این اصل قدیمی که کسی که کار نمی‌کند، نباید بخورد، جای خود را به اصلی تازه داده: کسی که فرمان نمی‌برد، نباید بخورد». این اعتراف بحث ما را به پایان می‌برد.

❃ آنچه تجربه شوروی نشان می‌دهد، استاندارد زندگی بسیار پایین توده‌ها و استبداد دیکتاتوری نا‌محدود است. دفاعیه‌پردازان کمونیسم این حقایق آشکار را به‌عنوان تنها یک تصادف توضیح می‌دهند. می‌گویند که این واقعیت‌ها ثمره کمونیسم نیستند، بلکه با وجود کمونیسم رخ داده‌اند. اما حتی اگر این توجیهات را محض ادامه بحث می‌پذیرفتیم، کاملاً بی‌معنا و چرند بود که معتقد باشیم که «تجربه» شوروی، چیزی را در دفاع از کمونیسم و سوسیالیسم نشان داده است.

(این نوشتار، نوشتاری مهم در رد مغالطات کمونیست‌های مدافع شوروی است. با پیگیری هشتگ‌های زیر، آن را به‌طور کامل بخوانید.)
#اقتصاد #سوسیالیسم_ویرانگر
#فروپاشی_شوروی #کمونیسم
#دژخیمان_کمونیست #سوسیالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 تجارت آزاد در برابر حمایت‌گرایی (۱) | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برکات و مزایایی که به‌واسطه تجارت آزاد بین افراد در داخل یک کشور پدیدار می‌شوند، به هنگام تجارت و مبادله آزاد بین مردم در فراسوی مرزهای بین‌المللی نیز ایجاد می‌گردند. تجارت به ملّت‌ها امکان می‌دهد تا در کارهایی که به‌خوبی از پس آن‌ها بر می‌آیند به درجه‌ی تخصص برسند و مازاد تولیدشان را به کشورهایی بفرستند که در انجام کارهای دیگری تخصص دارند.

❃ به‌طور مثال، قسمت عمده‌ی نیاز بازارهای دنیا به گل‌های طبیعی (به ویژه انواع گل رز) در کشور «كنيا» تولید می‌شود؛ کشوری که خاک و اقلیم مناسبی برای تولید گل دارد، درحالی‌که کشورهای فرانسه، شیلی، و استرالیا به‌خاطر زمین، شرایط اقلیمی، و دانش و تخصصی که طی سال‌ها به دست آورده‌اند به تولیدکنندگان عمده‌ی انگور و آب انگور معروف شده‌اند.

❃ شبه‌قاره هند، با بهره‌گیری از نیروی کار ارزان اما تحصیل‌کرده‌اش به کشور مهمی در حوزه تولید و خدمات «آی‌تی» تبدیل شده است. تجارت بین‌المللی به مردم امکان می‌دهد تا متخصص شوند و به تدریج به ایجاد و توسعه سرمایه‌هایی نظیر ابزار و تجهیزات بپردازند و با به‌کارگیری آن ابزار و تجهیزات، تولیدات خود را مقرون به صرفه‌تر کنند.

❃ در ضمن، از آن‌جاکه ارزش‌های ملّت‌های متفاوت در کشورهای مختلف احتمالاً به شکلی عمیق‌تر با ارزش‌های مردمان یک کشور تفاوت دارند، فرصت‌های بالقوه برای نفع متقابل از طریق تجارت به مراتب بیشتر هستند. به‌طورمثال، در قرون وسطا مسافران اروپایی برای خرید محصولاتی نظیر چای، که در چین و هند به سهولت می‌رویید و به‌وفور یافت می‌شد، و یا برای انواع ادویه که در خاورمیانه محصولی ارزان و معمولی محسوب می‌شد، قیمت‌های گزافی می‌پرداختند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 تجارت آزاد در برابر حمایت‌گرایی (۲) | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در حال حاضر نیز، مردم مسافت‌هایی طولانی را با هواپیما سفر کرده و از قاره‌ای به قاره دیگر پرواز می‌کنند تا به‌طور مثال، معماری شهر «ونیز» یا فرهنگ کشور «تایلند» را ببینند و شگفت‌زده شوند که تا چه اندازه با کشور خودشان متفاوت است.

❃ در یک جامعه آزاد درها به روی محصولات تمام کشورهای جهان گشوده است. جامعه آزاد مزایای گسترده و پویای حاصل از تجارت را به‌رسمیت می‌شناسد و تشخیص می‌دهد که تجارت تا چه اندازه به پیشرفت اقتصادی و گسترش بهروزی کمک می‌کند.

❃ «حمایت‌گرایی»* نقطه مقابل تجارت آزاد است. کشورها با اجرای سیاست‌های حمایت‌گرایانه و با جلوگیری از واردات از سایر کشورها سعی در حمایت از تولیدکنندگان داخلی خود دارند. حمایت‌گرایی خیال تولیدکنندگان داخلی را راحت می‌کند تا در مورد کیفیت کالا و رضایت مشتری هیچ‌گونه نگرانی نداشته باشند. اما در چنین شرایطی، دسترسی به کالاها و خدمات وارداتی بهتر و ارزان‌تر از مصرف‌کنندگان دریغ داشته می‌شود.

❃ مصرف‌کنندگان (که تعدادشان نسبت به تولیدکنندگان به مراتب بیشتر است و به واقع کل مردم کشور محسوب می‌شوند) ناچارند به‌دلیل حمایت دولت از تعداد اندکی تولیدکننده داخلی، قیمت‌های گزافی بپردازند، از حق انتخاب کمتری برخوردار باشند و به کالاهای بی‌کیفیت داخلی بسنده کنند.

(حمایت‌گرایی: به انگلیسی پروتکشنیسم protectionism)

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #جامعه_آزاد
#تجارت_آزاد #رقابت_آزاد #لسه‌فر
#حمایت‌گرایی #پروتکشنیسم #مداخله
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جنبش مشروطه‌خواهی در برابر انقلاب اسلامی! | ✍🏻 استاد جواد طباطبایی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ جنبش مشروطه‌خواهی را از این حیث نمی‌توان مقدمه‌ی انقلاب اسلامی دانست که آن برای تاسیسِ آزادی بود، در حالی‌که شعارِ اصلیِ این عدالت‌خواهی بود. نظریه‌پردازان سیاسی، که گونه‌های انقلاب‌های دوران جدید را مورد بررسی قرار داده‌اند، از الکسی دُ توکویل تا آرنت، دو نوعِ انقلاب‌های برای آزادی و برابری را از یک‌دیگر تمیز داده و سرشت متفاوت آن دو را توضیح داده‌اند.

❃ این نویسندگان انقلاب انگلستان و آمریکا را از نوع انقلاب‌های برای آزادی و انقلاب فرانسه را از انقلاب‌های برای عدالت و برابری دانسته‌اند. البته سطح بحث‌های نظری در ایران نازل‌تر از آن است که بتوان به تعمیم دستاوردهای این مباحث جدید خطر کرد، اما به‌هرحال، نمی‌توان یک‌سره به نتایجی که از این بحث‌ها گرفته‌اند، بی‌اعتنا ماند.

❃ حتی اگر در فقدان پژوهش‌های مقدماتی درباره‌ی انقلاب اسلامی، در شرایط کنونی، نتوان به‌درستی ماهیّت انقلاب اسلامی را توضیح داد، اما می‌توان این نظریه را مطرح و حتی از آن دفاع کرد که جنبش مشروطه‌خواهی، نظر به سرشت آن، از نوع انقلاب‌های برای تاسیس آزادی بود.

❃ دو مفهوم آزادی و برابری در کانون همه‌ی انقلاب‌ها قرار دارند. انقلاب‌ها را با تکیه بر این ضابطه طبقه‌بندی کرده‌اند که در برخی از آن‌ها آزادی ذیل برابری و در گروهی دیگر برابری ذیل آزادی قرار می‌گیرد.

❃ در انقلاب فرانسه، اگرچه آزادی نیز از شعارهای اصلی آن به‌شمار می‌آمد، اما آزادی در محدوده‌ی برابری تفسیر شد و به‌گونه‌ای که آرنت بر مبنای دیدگاه‌های توکویل توضیح داده است، با سیطره‌ی منطقِ برابری، مضمونِ قانونیِ مفهومِ آزادی از میان رفت.

❃ در جنبش مشروطه‌خواهی ایران، مفهوم آزادی نه در ذیل و محدوده‌ی برابری، بلکه به‌عنوان وضع ناشی از حکومت قانون فهمیده شد و بدین‌شان چنان‌که از مشروح مذاکرات مجلس اول می‌توان دریافت، آزادی شهروندان و برابری آن‌ها -البته در محدوده‌ی مقتضیات زمان و امکانات قانون شرعی که می‌بایست به حقوق جدید تبدیل شود- اصل اساسی قانون‌گذاری جدید ایران قرار گرفت. مبنای نظری نهادهایی که جنبش مشروطه‌خواهی ایجاد کرد، مفهوم آزادی بود، اما انقلاب اسلامی از این حیث نظم مشروطه را بر هم زد که تقدّم را به اصلِ برابری و عدالت‌خواهی می‌داد.

❃ طبیعی است که از این دو مبنای نظری متفاوت در اندیشه‌ی سیاسی مشروطیت و انقلاب اسلامی دو نظام نهادهای متفاوت می‌توانست ناشی شود. انقلاب اسلامی برای نیل به هدف ایجاد نظام برابری ناچار می‌بایست با بسیاری از نهادهای مشروطیت تصفیه‌حساب کند. از این حیث انقلاب اسلامی در خلاف جهت مشروطیت و نظام نهادهای آن عمل کرد و بسیاری از آن‌ها را نیز از میان برد یا دست‌کم در صورت آن نهادها ماده‌ی جدیدی را وارد کرد تا با مبانی نظری انقلاب سازگار باشد.

#مشروطه #مشروطیت #انقلاب_مشروطه
#جنبش_مشروطه‌خواهی #حکومت_قانون
#انقلاب_اسلامی #مساوات‌طلبی #برابری‌خواهی
➣ @Notes_On_Liberty
«ملّت‌هایی که در دفع شرّ حکومت استبدادی، در یک دوره مشخص با سخت‌ترین دشواری‌ها روبه‌رو بوده‌اند، همان ملّت‌هایی هستند که اشرافیت در میان آن‌ها از میان رفته است و دیگر هم پدیدار نخواهد شد.»

❈ الکسی دُ توکِویل، اندیشمند و فیلسوف فرانسوی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در یک سالی که دفترهای سیاست‌نامه در دسترس خوانندگان قرار گرفته، به‌ویژه با اقبال خوانندگان، در برخی از نشریات داخلی، و بیش از آن در فضای مجازی سخنان بسیار و اغلب بی‌معنای بسیاری گفته شده که البته بیشتر آن‌ها یاوه‌های مرسوم فضای رسانه‌های عمومی است، اما آن‌چه در ضمن بی‌اهمیت بودن آن شایان توجه است، برخی سخنانی است که از دانشگاهیان در به‌ظاهر محافل دانشگاهی گفته می‌شود.

❃ اهمیت این سخنان به سبب گوینده‌ی آن‌ها نیست، بلکه این سخنان از این حیث دارای اهمیت‌اند که در محافل دانشگاهی خطاب به دانشجویان گفته می‌شود و البته بخشی از بودجه‌ی عمومی کشور خرج این استادان و دستگاه عریض و طویل دانشگاه‌هایی می‌شود تا صوادر خیالات و بافته‌های فاقد مبنا و بی‌معنای خود را به دانشجویان تحویل دهند، و این همه به حساب تولید علمی گذاشته می‌شود که گویا در حال جهانی شدن است.

❃ آن‌چه میان این گروه از استادان مشترک است، و البته موجب حیرت هر کسی است که از اندک عقل سلیمی برخوردار باشد، دشمنی اینان با هر آن چیزی است که به اساس کشور و ملّتی وارد می‌شود که باید اینان دانشگاهیان آن کشور و ملّت باشند. حسّی که از خواندن مطالب این دانشگاهیان به شخص دست می‌دهد احساس رقّتی ژرف از درجه‌ی بی‌دانشی و بی‌مسئولیتیِ گویندگانی است که نه تنها از فضیلت سکوت -یا دست‌کم کم‌گویی- یک‌سره عاری هستند، بلکه حتیٰ ملاحظه‌ی شهرت خود و کرسی دانشگاهی خود را نیز ندارند که مبادا روزی گروهی از دانشجویان و عامه‌ی شنوندگان، اندک دقتی در صغرا و کبراهای سخنان آنان بکنند و به مقاصد پلیدی که در دامن‌زدن به آشوب ذهنی دنبال می‌کنند پی ببرند!

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ یکی از مهم‌ترین شگردهای این معرکه‌گیرانی که با کشیدن نقش مار جماعتی را دور خود گرد می‌آورند، دامن‌زدن به ابتذال در هر بحثی است تا سطح بحث به مرتبه‌ی بسیار پایین دانش آنان هبوط کند و بتوانند عالم‌نمایی کنند و سخنانی بگویند که بسی بزرگ‌تر از اندک محفوظات بی‌سر و ته آنان است. یک مورد جالب توجه کوشش برای به ابتذال‌کشاندنِ بحث درباره‌ی ایران و تبدیل یا تقلیل آن به «ناسیونالیسمی است که گویا فاشیسمی است شست‌وشو» داده‌اند.(۱)

❃ گوینده‌ی این سخن یاوه -از این حیث یاوه که گوینده معنای هیچ‌یک از مفاهیم را نمی‌داند و به‌عنوان فعال سیاسی سخت ناشیانه به‌کار می‌برد- اگر چیزی جز ترهاتی در فضای مجازی را خوانده بود، می‌توانست بداند که نظریه‌ی ایرانشهری ربطی به ناسیونالیسم ندارد و من هرگز از «ناسیونالیسم ایرانی» سخن نگفته‌ام، اما چون استاد دانشگاه مادر با ظرایف این بحث آشنایی چندانی ندارد، ناچار، آن‌چه شنیده، یا در سایتی خوانده، مطلب مرا در قالب‌های ذهنی خود ریخته و با اندک دانش ناچیزی که در این مباحث دارد، در برابر دانشجویان، معرکه گرفته است که گویا هوادار حقوق «اقلیت‌ها»، «قومیت‌ها» و «ملّیت‌ها»ست و فاشیسم پنهان ناسیونالیسم ایرانی -ایرانشهری- مانعی بر سر راه احقاق حقوق آن «اقلیت‌ها»ست.

❃ همین‌قدر نظر استاد دانشگاه مادر را به این نکته جلب می‌کنم که ناسیونالیسم مفهومی ناظر بر واقعیت تاریخی اروپاست و ناسیونالیسم، در معنای دقیق کلمه، جز در مورد تاریخ اروپا معنایی و مصداقی ندارد. اطلاق این مفهوم و معادل فارسی آن، «ملّی‌گرایی»، بر تحوّل تاریخی ایران وجهی ندارد و یک‌سره نادرست و غیرتاریخی است و به همین دلیل من هیچ جایی چیزی درباره‌ی «ناسیونالیسم ایرانی» نگفته‌ام.

(اشاره به گفت‌وگوی ناصر فکوهی در خردنامه همشهری ش ۱۷۳ که گفته: ایرانشهری نوع شست‌وشویافته ایدئولوژی‌های فاشیستی است(!))

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نخست، شرق‌شناسان و اهل علوم اجتماعی اروپایی واقعیت تاریخی تکوین ملّت در ایران را با این مفهوم بیان کردند و اهل علوم اجتماعی ما نیز که در این مباحث مقلدان معلمان غربی خود هستند همان مفهوم را درباره‌ی ایران تکرار کردند، و سخت اشتباه کردند!

❃ وانگهی، نویسندگان غربی این اصطلاح را به تاریخ معاصر ایران اطلاق و کوشش کرده‌اند تحولات یک سده‌ی گذشته را با آن مفهوم توضیح دهند. مورد جالب توجه کتاب ریچاد کاتم، مأمور سازمان مرکزی اطلاعات ایالات متحده، است که در کتابی با عنوان «ناسیونالیسم در ایران» کوشش کرده مواد تاریخ معاصر ایران را در قالب مفهوم «ناسیونالیسم» جای دهد.

❃ این کتاب مندرج در تحت شاخه‌ای از «علم» قرار می‌گیرد که در دانشگاه‌های امریکایی آن را Middle East Studies می‌خوانند و به‌طور عمده، جز به درد تحلیل سیاسی روز فعالان سیاسی نمی‌خورد.

❃ چنین مطالعاتی به همان اندازه به درد اهل سیاست آمریکایی می‌خورد که برای ایرانی بی‌مصرف است. البته، برای آمریکایی از این حیث به درد می‌خورد که با چنین تحلیل‌هایی در منطقه‌ی پیچیده‌ای مانند خاورمیانه مداخله کند و هر بار بدتر از بار پیش شکست بخورد!

❃ ناسیونالیسم در اروپا تاریخی دارد و معنای آن در زمان تکوین، در آغاز دوران جدید، ربطی به ایدئولوژی‌های ناسیونالیستی سده‌ی نوزدهم به بعد، و پیامدهای آن در سیاست عملی قدرت‌های بزرگ اروپایی، ندارد.

- ادامه دارد...

📚 | مقاله‌ی دکتر جواد طباطبایی، در سیاست‌نامه شماره‌ی ۷

#ایران #ایرانشهر #ایرانشهری
#شرق‌شناسی #ایران‌شناسی
#ناسیونالیسم #ملی‌گرایی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 برابری در یک جامعه‌ی آزاد (۲) | ✍🏻 ایمون باتلر ➣ @Notes_On_Liberty ❃ در چنین جوامعی، نابرابری‌ها، حتی در بین کسانی که کار پیدا می‌کنند، با سماجت ادامه می‌یابند. به‌طور مثال، در روسيه كمونیستی، شعبه‌ی ويژه‌ی فروشگاه عظیم و معروف «GUM» در ميدان سرخ مسكو…
📃 برابری در یک جامعه‌ی آزاد؛ انواع برابری (۱) | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برابری در یک جامعه‌ی آزاد به این معنا نیست که به همه مردم مقدار مشابهی ثروت و درآمد بدهند یا همه مردم از استانداردهای مشابهی در زندگی برخوردار باشند. برابری در جامعه آزاد به معنای حصول اطمینان از این امر است که با همه مردم به یکسان رفتار شود.

❃ این درک و دریافت از برابری به چهار روش مهم جلوه‌گر می‌شود. نخست آن‌که شهروندان یک جامعه آزاد از «برابری اخلاقی» برخوردارند، یعنی هر یک از آنان به یکسان حق دارد برای خود دست به انتخاب بزند و دیگران با او با ملاحظه و احترام رفتار کنند. دومین جلوه از برابری در جامعه آزاد، «برابری در پیشگاه قانون» است. قانون یکایک شهروندان را در پناه خود محافظت می‌کند، و فارغ از نژاد، مذهب، جنسیت، ثروت، و مناسبات خانوادگی آنان، با همه‌ی آنان به یکسان رفتار می‌کند.

❃ سوم آن‌که همه مردم از «برابری سیاسی» برخوردارند؛ یعنی همه آنان هم حق راى دارند و هم حق نامزدشدن برای تصدی مقام سیاسی چهارمین جلوه از برابری در یک جامعه آزاد «برابری در فرصت‌ها» است؛ به این معنا که هیچ‌کس حق ندارد به شکلی خودسرانه در راه اشتغال یا تحصیل، و به‌طورکلّی در مسیر پیشرفت افراد مانع ایجاد کند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 برابری در یک جامعه‌ی آزاد؛ انواع برابری (۲) | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❈ برابری اخلاقی:

❃ طرز فکر کلّی در یک جامعه‌ی آزاد این است که عموم مردم شایسته ملاحظه و احترام هستند. افراد در چنین جامعه‌ای به یکسان حق دارند که خودشان درباره‌ی زندگی شخصی‌شان دست به انتخاب زده و تصمیم بگیرند، به‌شرطی‌که در روند این انتخاب و تصمیم‌گیری، موجب آزار و آسیب‌رسانی به دیگران نشوند.

❃ بنیان‌های جامعه آزاد این دیدگاه از برابری، بر پایه اعتقادی عمیق به سرشت و ماهیت انسانی مردم استوار است؛ سرشتی که همه‌ی ما انسان‌ها در آن مشترکیم. همه‌ی ما، فارغ از نژاد و مذهب و جنسیت‌مان، می‌خواهیم بدون دخالت دیگران برای خودمان انتخاب کنیم و تصمیم بگیریم، و همه‌ی ما خواستار آن‌ایم که دیگران به حق ما برای انتخاب و تصمیم گیری احترام بگذارند. قاعده اساسی در یک جامعه آزاد این است که «با دیگران چنان رفتار کن که می‌خواهی با تو رفتار کنند».

❃ البته برابری اخلاقی به این معنا نیست که همه مردم در تصمیمات و اعمال و رفتارشان به یکسان اخلاقی هستند یا اخلاقی عمل می‌کنند. کسانی‌که به دیگران حمله می‌کنند و اموال آن‌ها را به سرقت می‌برند عمل اخلاقی انجام نمی‌دهند.

❃ بعضی از افراد ممکن است تعمداً قراردادهای اجتماعی و جنسی را به مسخره بگیرند. امّا زندگی و جان این افراد دارای ارزش و حرمت است. قانون‌شکنی و بی‌اخلاقی این افراد ممکن است آنان را در معرض ملامت و مجازات قرار دهد که می‌بایست متناسب با جرم آنان تعیین شود. اما عمل غیراخلاقی این عده نمی‌بایست آنان را در معرض تحقیر یا خشونت بیش از حد و خودسرانه قرار دهد.

#آزادی #برابری #جامعه_آزاد #عصر_آزادی
#آزادی_فردی #برابری_اخلاقی #انواع_برابری
➣ @Notes_On_Liberty
📃 ایران‌زمین در سفرنامه‌ی بیگانگان (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با آغاز دوران جدید در مغرب‌زمین، به تدریج، گسستی از ویژگی‌های دنیای شرقی و ایرانی ایجاد شد، و با استوار شدن شالوده‌ی تجدد در اروپا، این گسست ژرفای بیشتری یافت. بررسی گزارش‌ها و سفرنامه‌های اروپاییان از دیدگاه اندیشه‌ی سیاسی به ما امکان می‌دهد تا این گسست را چونان فرآیندی بازگشت‌ناپذیر بررسی کنیم و پرتوی بر رویارویی ایران‌زمین با تجدّد و شکست آن در ایران بیفکنیم.

❃ نگاه متفاوتِ «غیر» در سفرنامه‌های اروپاییان، اگر به‌درستی فهمیده و توضیح داده شود، در واقع همان فاصله‌ای است که باید برای درک تحوّل متمایزی که مغرب‌زمین و ایران به‌دنبال آغاز دوران جدید پیدا کردند، ایجاد می‌شد، اما این فاصله‌گرفتن از واقعیت، به‌دنبال زوالِ اندیشه در ایران امکان‌پذیر نشد و لاجرم واقعیت تحوّل تاریخی جز در سایه‌روشنِ اندیشه‌ی سنّتی دوران قدیم که با صفویان و به‌ویژه پس از آنان در سراشیب هبوط در تکرار بی‌تأمّل افتاد، دیده نشد.

❃ بنابراین اگر ملاحظات سفرنامه‌های اروپاییان درباره‌ی شیوه‌ی فرمانروایی و سرشت قدرت سیاسی ایران به‌مثابه نگاهِ «غیر» بر آن واقعیت مورد توجه قرار گیرد، می‌توان به بازسازی آن ملاحظات به‌عنوان دیدگاهی متفاوت پرداخت و در این‌صورت طبیعی است که تأکید بر اشتباه‌ها و کژتابی‌های آنان راه به جایی نخواهد داشت، بلکه درک آن دیدگاه و بازسازی ملاحظات سفرنامه‌های اروپاییان به‌عنوان نقّادی برآمده از اندیشه‌ی تجدّد امکان خواهد داد تا فاصله‌ای را که تاریخ‌نویسان ایرانی نتوانستند با تحوّل تاریخی ایجاد کنند، با تکیه بر سفرنامه‌های اروپاییان ایجاد کنیم.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 ایران‌زمین در سفرنامه‌ی بیگانگان (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هم‌چنان‌که دنیای یونانی و رُمی در تمایز و چالش با دنیای «بربرها» به تأمّل در بنیاد فرهنگ و‌ تمدّن خود می‌پرداخت، غرب جدید نیز در چالشی دوباره و اگر بتوان گفت دوگانه، با شرق به تعیین هویت و شخصیت خود پرداخت.

❃ هرودوت با تاریخ خود «آیینه‌ای» را در برابر بیگانگانی که او آنان را بربر می‌نامید قرار می‌داد و از این حیث، نوشته‌ی او بیش از آن‌که هم‌چون ارزیابی یا پیش‌داوری تاریخ‌نویسی خارجی و لاجرم بیگانه با سرشت تمدّن و فرهنگ ایران‌زمین فهمیده‌شود، باید به‌مثابه‌‌ی امکان آگاهی از تمایز میان یونان و «بربرها» و دریافت متفاوت آنان از عالم و آدم مورد تأمّل قرار گیرد.

❃ تاریخ هرودوت کوششی برای تدوین اندیشه‌ی تاریخی تمایز میان یونانیان و بربرها بود و این تاریخ بیش از آن‌که پایه‌ای در واقعیت داشته باشد، «بازسازی واقعیت» بر پایه‌ی اندیشه‌ی تمایز و آغاز آگاهی از آن بود و این اندیشه و آگاهی در گذر زمان، به‌نوبه‌ی خود، واقعیت متمایز دو دنیای یونانیان و بربرها را هستی بخشید و صورتی نو به واقعیت داد.

❃ ژان شاردَن، سوداگر و جهانگرد فرانسوی نیز در دیباچه‌ی سفرنامه‌ی خود به همین تمایز میان ایران‌زمین و اروپای زمان خود و این‌که ایران‌زمین در مقایسه با «اروپای ما» هم‌چون «دنیای دیگری» است، اشاره کرده، می‌نویسد که قصد او از نوشتن سفرنامه این است که خواننده را از آن‌چه می‌تواند کنجکاوی او را درباره‌ی کشوری جلب‌کند که می‌توان خواه به سبب فاصله‌ی مکانی و خواه به سبب تمایز خُلقیات و اصول آن، دنیای دیگری نامید، آگاه کند.

- ادامه دارد...

📚 | جواد طباطبایی، تأملی درباره‌ی ایران، جلد نخست، دیباچه‌ای بر نظریه‌ی انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران، چاپ سوم، انتشارات مینوی خِرَد، صص ۲۲۷ و ۲۲۸

#ایران #ایرانشهر #زوال_اندیشه_سیاسی
#ژان_شاردن #هرودوت #سفرنامه‌نویسی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 آزادی از دیدگاه ماکیاولی؛
معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی (۱)


➣ @Notes_On_Liberty

❃ آزادی به آن کیفیتی که ماکیاولی در رساله‌ی گفتارها از فوایدش سخن می‌راند به‌آسانی قابل تعریف نیست، ولی در مجموع چنین به نظر می ‌سد که آمیزه‌ای از وجود سه امنیت زیر:
امنیت حیات، امنیت شرف و حیثیت، و امنیت ملک و دارایی تحت حکومت قانون باشد.

❃ از فواید یک چنین آزادی، باز بودن راهِ هرگونه پیشرفت به روی شهروندان لایق کشور است:
«... در کشورهای آزاد، همه شهروندان از این حقیقت آگاه‌اند که فرزندان آن‌ها ممکن است و می‌توانند به عالی‌ترین مقامات کشور نایل آیند. یک چنین امنیت سیاسی که والاترین مقامات مملکت را نصیب بهترین استعدادها می‌کند، متضمن دو فایده عمده است: افزایش ثروت مملکت و افزایش جمعیت...» (گفتارها، کتاب سوم، فصل اول)

❃ ماکیاولی در ضمن به این حقیقت معترف است که اتباع کشور حتی در یک نظام سلطنتی هم می‌توانند عین این امنیت را (با تمام نتایج نیک‌اش) داشته باشند. به همین دلیل، با لحنی تحسین‌آمیز از حکومت آن روزی فرانسه که قانون و عرفش اختیارات شاه را چنان تنظیم کرده بود که مردم کشور می‌توانستند از امنیت کامل برخوردار باشند، تجلیل و تمجید می‌کند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آزادی از دیدگاه ماکیاولی؛
معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با مطالعه‌ی این قبیل فصول در رساله‌ی گفتارها انسان خواه-ناخواه به این نتیجه می‌رسد که شکل مخالف نظام جمهوری (در نظام اندیشه‌ی ماکیاولی) رژیم سلطنتی متکی به قانون نیست، بلکه آن‌گونه نظام استبدادی است که خود را پایبند هیچ‌گونه قانونی (چه قانون مکتوب و چه عرف) نمی‌شمارد(۱)، یعنی درست همان نظامی که در ایتالیای آن‌روز حکم‌فرما بود. به‌عقیده‌ی ماکیاولی:

«... شهریاران اگر عاقل باشند همیشه احترام قانون را رعایت خواهند کرد. زیرا اتباع کشور، موقعی که از حکومت خود راضی باشند، دیگر به فکر تحصیل هیچ‌گونه آزادی دیگر نمیفتند...» (گفتارها، کتاب سوم، فصل ۵)

❃ و لذا: «... اگر شهریاری امنیت عمومی شهروندانش را تأمین کند و قوانینی را که خود وضع کرده، یا از گذشتگان تحویل گرفته، به‌طور دقیق و بی‌غرضانه اجرا کند، اتباعش کاملاً از سرنوشت خود راضی خواهند بود و دست به هیچ گونه طغیان و آشوب نخواهند زد...» (گفتارها، کتاب اول، فصل ۱۶)

(۱- جمهوری، آن‌چنان که در اندیشه سیاسی ماکیاولی به‌کار رفته، به‌معنای نظام‌های جمهوری که امروزه می‌شناسیم، بلکه در برابر نظام استبدادی قرار دارد، بنابراین یک دولت جمهوری، در معنای امروزی آن، می‌تواند یک نظام سلطنتی یا استبدادی، چنان‌که ماکیاولی می‌گوید باشد و یک نظام پادشاهی امروزی، یک دولت جمهوری، در معنایی که ماکیاولی به‌کار می‌برد باشد.)

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آزادی از دیدگاه ماکیاولی؛
معنای جمهوری در اندیشه سیاسی ماکیاولی (۳)


➣ @Notes_On_Liberty

❃ نظم و آرامشی که به این ترتیب در کشور حکم‌فرما می‌شود البته دلیل دارد که آن دلیل را هم ماکیاولی در یکی از آثار دیگرش، تاريخ فلورانس، بیان می‌کند:

«... آن آزادی که مردم این همه مشتاق و خواهان‌اش هستند در عمل چیزی نیست جز داشتن امنیت در زیر سایه قانون، مردم وقتی به چشم خود دیدند که در غنا و راحتی به‌سر می‌برند، دیگر چیزی اضافه بر آن‌چه دارند طلب نخواهند کرد. تمام آن کسانی‌که حیاتشان قرین رفاه، امنیت، و خوشبختی است، فقط نام آزادی را پرستش می‌کنند وگرنه برای تحصیل چیزی که بالفعل از آن بهره‌مند هستند (به صورت همان رفاه و امنیتی که فرمانروای کشور در اختیارشان گذاشته) نیاز به غوغا و اغتشاش ندارند...»(تاریخ فلورانس، کتاب چهارم، فصل یکم)

❃ ماکیاولی، چنان‌که می‌بینیم، ظاهراً بر این عقیده است که حتی در یک نظام سلطنتی هم می‌توان به رفاه و امنیت و خوشبختی نایل شد و رژیم آن‌روزیِ فرانسه را برای اثبات عقیده خود دلیل می‌آورد بی‌آنکه متوجه این نکته باشد که آن رژیم، با مقایسه با وضع ایتالیای آن دوره، رژیمی بوده است کاملاً استثنایی.

❃ ولی در ایتالیایی که وی برای رستاخیزش می‌کوشید خیلی بعید به‌نظر می‌رسید که امنیت مطلوب جز در سایه یک نظام جمهوری امکان‌پذیر باشد. و به هر تقدیر، امکان تحقق چنین امنیتی در یک نظام سلطنتی، آن هم در ایتالیای آن روز، تقریباً محال به‌نظر می‌رسید مگر این‌که خداوند شهریاری مصلح و عاقل و بهره‌مند از هوش و درایت استثنایی به آن‌ها عطا می‌کرد.

❃ اما خود ماکیاولی اعتراف داشت که شماره‌ی این قبیل شهریاران (شهریاران مصلح و باهوش و خردمند) در تاریخ جهان بی‌نهایت معدود و انگشت‌شمار بوده است. (گفتارها، کتاب اول، فصل ۵۸)

#آزادی #عصر_آزادی #پادشاهی
#جمهوری #حکومت_قانون #قانون
#ماکیاولی #شهریاری_شهروندی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۳) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ نخست، شرق‌شناسان و اهل علوم اجتماعی اروپایی واقعیت تاریخی تکوین ملّت در ایران را با این مفهوم بیان کردند و اهل علوم اجتماعی ما نیز که در این مباحث مقلدان معلمان غربی خود هستند همان مفهوم را درباره‌ی ایران تکرار…
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۴)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ناسیونالیسم در اروپا تاریخی دارد و معنای آن در زمان تکوین، در آغاز دوران جدید، ربطی به ایدئولوژی‌های ناسیونالیستی سده‌ی نوزدهم به بعد، و پیامدهای آن در سیاست عملی قدرت‌های بزرگ اروپایی، ندارد. اجمال بحث من این است که ایران بسیار پیش از آن‌که مفهوم «ملّت» در تداول جدید تدوین شود، به‌عنوان کشوری که ممالک محروسه خوانده می‌شد، به «ملّت» تبدیل شده بود.

❃ البته، اهمیتی ندارد که موافق یا مخالف «ناسیونالیسم» باشیم، زیرا واقعیت تحول تاریخ عین نظر ما به‌عنوان شهروند ندارد. حتیٰ استادان «مترقی» نیز به‌عنوان مخالفان سرسخت «ایدئولوژی‌های فاشیستی»، اگر اندکی تاریخ بدانند و با منابع این تاریخ آشنایی داشته باشند، نمی‌توانند این واقعیت تاریخی را نفی کنند، امّا می‌توانند، به‌عنوان شهروند، مخالف «ناسیونالیسم ایرانی» باشند.

❃ نام «ایران»، به‌عنوان مثال، در شاهنامه، بیش از هزار بار آمده و چنان‌که در جای دیگری توضیح داده‌ام، به تعبیری که از کارل اشمیت وام گرفته‌ام -که البته از بدِ حادثه نظریه‌پرداز حقوق فاشیسم بود- «مفهومی آبستن» بود و به‌معنای کشور و ملّت ایران به‌کار رفته است.

❃ اصطلاح ایرانشهر، که من برای بیان این وضع پیچیده‌ی ایران‌-ملّت -یعنی ایران به‌عنوان ممالک محروسه‌ای که به‌طور تاریخی یک ملّت نیز بوده است- به‌کار برده‌ام، در کهن‌ترین متن‌های پهلوی، عربی و فارسی آمده و جعل جدید من نیست که بتوان از دل آن «ایدئولوژی‌های فاشیستی» درآورد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۵)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اگر استادان دانشگاه مادر نمی‌دانند -چنان‌که یکی از تاریخ‌دانان آن در نشستی در کتابخانه‌ی ملّی ادعا کرد که ایرانی وجود نداشته و جعل ذبیح‌الله صفاها و ادوارد براون‌ها، و بدتر از همه رضاشاه، است- باید اندکی به خود زحمت دهند و تاریخ کشور «خود» را یاد بگیرند.

❃ این را حتیٰ تئودور نُلدکه آلمانی صد و ده سال پیش می‌دانست، و با مطالعه‌ی شاهنامه دریافته بود که ایران «حماسه‌ی ملّی» داشته است. او از این‌رو شاهنامه را حماسه‌ی ملّی ایران خوانده که معنای این مفاهیم را می‌دانست و فعال سیاسی حزب نبود که بخواهد با هر چیزی که با ایدئولوژی او سازگار نیست تصفیه‌ی حساب کند.

❃ اینکه سه دهه پس از نُلدکه هم‌وطن دیگر او، والتر هینتس، فرمانروایی صفویان را «دولت ملّی ایران» خوانده -به‌رغم مناقشه‌ای که می‌توان بر آن کرد- به معنای این است که او نیز به وضع تاریخی پیچیده‌ی ایران پی برده و مدّت‌ها پیش از ادوارد سعید، فهمیده بود که استدلال او درباره‌ی ایران نمی‌تواند بر پایه‌ی مواد تاریخ ایران نباشد، و این مواد را نمی‌توان در قالب ایدئولوژی‌های جدید ریخت و پیچیدگی‌های خلاف‌آمدِ عادت تاریخ ایران را توضیح داد.

❃ سخن گفتن درباره‌ی ایران نیازمند دانشی گسترده است و هر سرِ سودایی را نمی‌رسد که به خود اجازه دهد -به تعبیر میرزا علی خان امین‌الدوله- «به قوه‌ی حافظه و لافظه» هر رطب و یابسی را درباره‌ی آن ببافد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 جهل جامعه‌شناسانه (۶)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ کسی می‌تواند درباره‌ی تاریخ پیچیده‌ی ایران سخنی معقول بگوید که هم به نظریه‌های جدید علوم اجتماعی جدید مسلّح باشد و هم بتواند مواد تاریخ و تاریخِ فرهنگ و تمدن ایران را با اجتهادی عالمانه به محک نظریه‌های جدید بزند، زیرا هیچ نظریه‌ی کلّی و سازگار با همه‌ی مواد تاریخی همۀ کشورها نداریم که بتوان هر ماده‌ای را در قالب‌های آن ریخت و به هر مسئله‌ای پاسخ داد.

❃ به‌عبارت دیگر، این مباحث از سنخ احکام شرعی و جزمی نیستند که با رجوع به نصّ و سنّت پاسخ آن مسئله را توضیح داد. به‌عنوان مثال، کسی که اهل وعظ اخلاقی است، و بی‌عملی به آن را نیز در خطابه‌های عرفانی پنهان می‌کند تا بیش از پیش به آشوب ذهنی جوانان دامن بزند، در زمانه‌ای چنین خطیر و پرمخاطره، حقّ ندارد در مباحثی وارد شود که نمی‌تواند کوچک‌ترین تصوری عواقب نامطلوب آن داشته باشد.

❃ من در یکی از شماره‌های پیش، به افاضات یکی از این دانشمندان همه‌دان اشاره کرده بودم که، نخست، گفته بود ایرانی وجود نداشته است و آن‌گاه، از باب توجیه آن سخن بی‌معنای خود در تحلیلی سراسر متوهمانه چند نوع ناسیونالیسم کشف کرده بود!

❃ از آن‌جاکه قرار نیست از روبه‌رویم، آن بزرگوار در همان سخنرانی از باب تصحیح موضع پیشین، که بیشتر برای سرخ نگاه داشتن صورت با سیلی جهل انجام شده بود، چنین گفته است: «ناسيوناليسم به معناى تأمين منافع ملّى به هر قيمت از لحاظ اخلاقى قابل دفاع نيست. اين تعريف از ناسيوناليسم همان نظرى است که هيتلر و موسيلينى داشتند. متأسفانه در سال‌هاى اخير اين معنا به‌وسيله‌ی متفکرانى در داخل ايران در حال ترويج است.»

❃ از دیدگاه صوری، این عبارت انباشته از مفاهیمی است که گوینده درباره‌ی آن‌ها هیچ نمی‌داند و بهتر بود به همان رسوایی «ایران وجود ندارد» قناعت می‌کرد.

- ادامه دارد...

📚 | مقاله‌ی دکتر جواد طباطبایی، در سیاست‌نامه شماره‌ی ۷

#ایران #ایرانشهر #ایران‌شناسی
#شاهنشاهی_ایران #شرق‌شناسی
#ملی‌گرایی #ناسیونالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 برابری در یک جامعه‌ی آزاد؛ انواع برابری (۲) | ✍🏻 ایمون باتلر ➣ @Notes_On_Liberty ❈ برابری اخلاقی: ❃ طرز فکر کلّی در یک جامعه‌ی آزاد این است که عموم مردم شایسته ملاحظه و احترام هستند. افراد در چنین جامعه‌ای به یکسان حق دارند که خودشان درباره‌ی زندگی شخصی‌شان…
📃 برابری در یک جامعه‌ی آزاد؛ انواع برابری (۳) | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❈ برابری در پیشگاه قانون:

❃ در جامعه‌ی آزاد، قانون با رعایت انصاف و بی‌طرفی از مردم حفاظت یا، در صورت ارتکاب جرم، آنان را مجازات می‌کند. ویژگی‌های شخصی و غیرمرتبط با جرم (نظیر میزان ثروت، روابط شخصی، طبقه اجتماعی، جنسیت، مذهب، یا نژاد) باعث نمی‌شود که نیروهای پلیس، دادگاه‌ها، یا زندان‌ها با مجرمین و متخلفین به شیوه‌های متفاوت رفتار کنند.

❃ در جامعه‌ی آزاد نمی‌توان شهروندان را خودسرانه در معرض دستگیری یا اذیت و آزار قرار داد، صرفاً به این دلیل که مقامات دولتی از آن‌ها خوششان نمی‌آید. اگر به فردی آسیبی برسد یا اموالش به سرقت برود، فارغ از این‌که خودش چه کسی است یا فردی را که متهم کرده تا چه اندازه عالی‌مقام باشد، به یکسان حق دسترسی به قوه قضاییه و دادخواهی دارد.

❃ در تندیس‌های نصب‌شده بر سر در تمام دادگستری‌های جهان مجسمه‌ی عدالت اغلب به شکل فردی به تصویر درآمده که ترازویی با دوکفه‌ی متعادل در یک دست و شمشیری در دست دیگر دارد. اما مهم‌ترین ویژگی این تندیس‌ها چشم‌بندی است که مجسمه‌ی عدالت بر چشم دارد. در یک جامعه آزاد، عدالت چشمش را بر همه‌چیز بسته و کور است و فقط به واقعیات مربوط به موارد دادخواهی نظر دارد.

#آزادی #برابری #جامعه_آزاد #عصر_آزادی
#آزادی_فردی #برابری_در_پیشگاه_قانون
#انواع_برابری #عدالت #حکومت_قانون
➣ @Notes_On_Liberty