On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 نگاهی به قرارداد کنسرسیوم

➣ @Notes_On_Liberty

با گذشت بیش از ۴۵ سال از فسخ قرارداد موسوم به کنسرسیوم، بحث پیرامون این قرارداد تاریخی، در محافل سیاسی ایران همچنان دنبال می‌شود؛ برخی طیف‌های سیاسی -که ظاهراً قرار است پس از چهل سال همچنان به مبارزه با نظام پادشاهی گذشته بپردازند- با زنده‌سازی رویدادهای تاریخی، از یک سو فقر خشن خود، چه زمینه‌ی اندیشه و نظریه‌پردازی سیاسی و چه در زمینه‌ی دانش اقتصادی را پنهان می‌سازند، و از سوی دیگر می‌کوشند تا بر کارنامه‌ی تاریک گذشته خویش که با آسیب به منافع و مصالح ملّی ایران سیاه شده است، سرپوش گذاشته، انحرافی در اذهان ایجاد کنند.

در این مقاله قصد دارم مختصراً به قرارداد کنسرسیوم و پیش‌زمینه آن بپردازم.

https://telegra.ph/نگاهی-به-قرارداد-کنسرسیوم-10-21
«محمود در چهاردهم محرم داخل اصفهان شد، باغستان‌های بهشت‌نشان ایران را ویران ساخت، و ساحت اصفهان را از صفا بپرداخت و با سرشت بد و طینتِ فاسد عهده‌دار سلطنت گشت. در خلال این احوال ایرانیان را ظهور فرج نزدیک شد، یعنی نادرشاه در سال هزاروصد و سی‌‌وپنج هجری از درّه‌جز از محال باورد عازم کشورگشایی گشت، و بعد از چندی رعیت را از رنج رهانید و بیخ فتنه را به ضرب شمشیر برکند.» (دره نادره)

❈ سی‌ام مهرماه، زادروز فرزند شمشیر، نادر شاه افشار شاهنشاه ایران، از بزرگترین و نامی‌ترین سرداران و شاهان ایران پس از اسلام است. نبردهای پیروزمندانه‌ی او در برابر افغان‌ها، روس، هند، و عثمانی‌، او را از نام‌آوران ایران ساخت. پس از شکست صفویان به دست افغانان، او به خدمت بازماندگان صفوی درآمد و با فراهم‌آوردن لشکری افغانان را شکست و فراری داد؛ پس از مدتی آخرین بازماندگان صفوی را کنار گذاشت و به پادشاهی ایران رسید؛ او توانست یکپارچگی ایران را که پس از سقوط صفویان دستخوش آشفتگی شده بود، دوباره برقرار سازد. شکست عثمانیان و روسیان، و ایجاد ناوگان دریایی در دریای شمال ایران نیز از اقدامات بزرگ اوست. یادش جاوید باد.
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📃 در نکوهش تمرکز | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اختیاراتی که درباره‌ی حق اعلام جنگ و صلح و برقراری مالیات‌های مملکتی به دولت فدرال واگذار شده است -مسائل مربوط به امور داخلی که در حیطه‌ی قدرت اوست- در پاره‌ای مسائل قدرت حکومت متحده چنان متمرکز است که حتی در دوران‌های سلطنتی فرانسه چنین تمرکزی سابقه نداشته است.

❃ ملّت‌ها در روابطی که با یکدیگر دارند در حکم افراد هستند. بدین جهت هر ملّتی از نظر احتیاجی که برای مقابله با بیگانگان احساس می‌کند، ناگزیر از تشکیل حکومت است. بر اساس همین نظر در قانون اساسی آمریکا حق اعلام جنگ و صلح و انعقاد قراردادهای بازرگانی و نگاهداری قشون و آماده نگاه‌داشتن نیروی دریایی به دولت فدرال واگذار گردیده است.

❃ اما در مورد امور داخلی وضع چنین نیست حکومت ملّی و مرکزی کیفیت یک احتياج اجتناب‌ناپذیر را ندارد.

❃ با این حال هر ملّتی پاره‌ای منافع عمومی دارد که تأمین آن‌ها به‌طور مؤثر فقط از عهده یک حکومت ملّی و مرکزی ساخته است.

❃ از این نظر در قانون اساسی آمریکا حق تنظیم امور پولی به عهده دولت فدرال گذارده شد. همچنین اداره امور پست و حق احداث جاده‌های اصلی مملکتی که تقسیمات مختلف سرزمین آمریکا را به‌هم مربوط می‌سازد در دایره وظایف دولت فدرال قرار گرفته است.

❃ ولی از این نظر که مبادا این خودمختاری و آزادی ایالات مورد سوءاستفاده و تجاوز قرار گیرد و بر اثر اقدامات بی‌رویه و دور از احتیاط یک ایالت، امنیت ایالات متحده مواجه با خطر گردد، در موارد معدودی که قبلاً مشخص و معین گردیده است به حکومت فدرال اجازه داده شده است در موارد معینه در امور مربوط به ایالات مداخله نماید. از آنجا است که می‌بینیم با آنکه ایالات در تنظیم و تجدید نظر در قوانین مختار و آزاد هستند ولی قانون اساسی آنان را از وضع قوانین ارتجاعی که در جامعه موجبات ایجاد یک طبقه ممتاز را فراهم کند منع نموده است.

❃ دیگر آنکه برای انجام وظایفی که به عهده دولت فدرال گذارده شده است ضرورت اقتضا می‌کرد که وسایل لازم را نیز در اختیار او قرار دهند. از آن جهت حق وضع مالیات به‌طور نامحدود به دولت فدرال تفویض گردیده است.

❃ ایالات متحده تنها یک جمهوری واحد را تشکیل نمی‌دهد، بلکه در عین حال کنفدراسیونی به‌شمار می‌رود؛ با این حال در پاره‌ای موارد قدرت ملّی آمریکا چنان متمرکز است که چنین تمرکزی حتی در اغلب حکومت‌های مطلقه سلطنتی اروپایی معاصر وجود ندارد و در این‌جا تنها دو نمونه از آن را ذکر می‌کنم:

❃ در ایام سلطنت قدیم، فرانسه دارای سیزده محکمه(دادگاه) عالی بود که اغلب اختیار داشتند قوانین را تفسیر کنند و رأی آنان غیرقابل استیناف بود. به‌اضافه فرانسه دارای پاره‌ای ایالات بود که آن‌ها را به نام pays d ' Etat می‌خواندند. این ایالات حتی در دورانی که قدرت سلطنت مظهر اراده ملّت به شمار می‌رفت، دارای آن حق و اختیار بودند که از تمکین به مقررات مالیاتی که شاه وضع می‌کرد خودداری کنند.

❃ ولی به‌طوری‌که دیدیم، در ایالات متحده همان‌طور که برای وضع قوانین قوه مقننه واحد وجود دارد، تنها یک محکمه‌ی عالی است که می‌تواند قوانین را تفسیر کند و مالیاتی را که از طرف نمایندگان ملّت وضع و تعیین می‌شود همه افراد -صرف‌نظر از ایالتی که موطن آن‌هاست- موظف هستند پرداخت نمایند و از قانون تمکین کنند.

❃ با این ترتیب ملاحظه می‌شود که در این دو مورد اساسی که ذکر گردید ایالات متحده دارای چنان تمرکزی است که حتی حکومت سلطنتی فرانسه نیز فاقد چنین تمرکزی بوده است و حال آنکه به‌ظاهر ایالات متحده ترکیبی از جمهوری‌های مختلف است که با هم متحد گردیده‌اند.

❃ در کشور سلطنتی اسپانیا پاره‌ای از ایالات حق داشتند که یک دستگاه گمرکی مخصوص به خود ایجاد نمایند و این حق از نظر ماهیت جزئی از حق حاکمیت بود که به ایالات واگذار می‌شد.

❃ ولی در آمریکا منحصراً کنگره حق دارد روابط بازرگانی بین ایالات را تنظیم کند. پس باید گفت در این مورد حکومت ایالت متحده آمریکا از حکومت سلطنتی اسپانیا نیز بیشتر تمرکز دارد.

❃ البته درست است که در فرانسه و اسپانیا در عمل، قدرت سلطنتی می‌توانست هر دستوری را به مرحله اجرا در آورد و حتی می‌توانست چیزهایی را که قوانین اساسی مملکتی منع کرده بود، با توسل به زور اجرا کند، و به همان نتیجه برسد، ولی باید در نظر داشت در این‌جا غرض و مقصود بحث نظری درباره‌ی اصول است.

📚 | دموکراسی در آمریکا، الکسی دو توکویل

#تمرکز #تمرکزگرایی #تفکیک_قوا
#مالیات #مداخله‌گرایی #دادگاه_عالی
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📃 درباره برابری و نابرابری (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

متفاوت و نابرابر

❃ دکترین قانون طبیعی که الهام‌بخش اعلامیه‌های حقوق بشر قرن هجدهم بود، ابداً به این گزاره‌ی پرمغلطه که «همه انسان‌ها به‌لحاظ زیست‌شناختی برابر هستند» اشاره‌ای نداشت. این اعلامیه‌ها بیان می‌کردند که تمام انسان‌ها به‌لحاظ حقوقی برابر زاده می‌شوند و هیچ نوع قانون ساخته‌ی دست بشر نمی‌تواند این برابری را ملغی کند و نیز این برابری رفع‌نشدنی است یا حتی دقیق‌تر، مشمول مرور زمان نمی‌شود. تنها دشمنان قسم‌خورده‌ی آزادی و خودمختاری فردی و قهرمانان تمامیت‌خواهی هستند که اصل برابری در پیشگاه قانون را به‌گونه‌ای تفسیر کرده‌اند که این اصل از برابری مفروض جسمانی و فیزیولوژیکی همه‌ی ابنای بشر نشأت گرفته است.

❃ اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسه در سوم نوامبر سال ۱۷۸۹، اعلام کرده بود که تمامی انسان‌ها به‌لحاظ حقوقی برابر زاده می‌شوند و برابر باقی می‌مانند. اما با برآمدن رژیم ترور پس از انقلاب اعلامیه جدیدی پیش از قانون اساسی بیست‌وچهارم ژوئن ۱۷۹۳ نوشته شد که اعلام می‌کرد همه‌ی انسان‌ها «به‌لحاظ طبیعی» برابر هستند. از دل همین تز بود که یکی از جزمیات «چپ‌گرایی» درآمد، اگرچه این تز آشکارا با تجربه‌ی زیست‌شناختی در تضاد بود؛ بنابراین ما در دایره‌المعارف علوم اجتماعی چنین می‌خوانیم: «نوزادان بشر در هنگام تولد، فارغ از خصوصیات ارثی خویش، با یکدیگر برابر هستند».

❃ با این حال، نمی‌توان این واقعیت را رد کرد که انسان‌ها بر حسب قابلیت‌های جسمی و ذهنی نابرابر زاده می‌شوند. برخی، از هم‌قطاران خویش سالم‌تر و نیرومندتر هستند، استعداد و هوش بیشتری دارند، انرژی و قدرت تشخیص آن‌ها بیشتر است و بنابراین برای پیشه‌کردن امور زمینی از بقیه انسان‌ها شایستگی بیشتری دارند، واقعیتی که مارکس هم آن را تصدیق می‌کند. مارکس از «نابرابری موهبت فردی و در نتیجه قابلیت تولید (Leistungsfähigkeit)» به‌مثابه «امتیازهای ویژه طبیعی» و نیز از «افراد نابرابر (و اگر آن‌ها افرادی نابرابر نبودند، با یکدیگر تفاوتی هم نداشتند)» سخن می‌گوید.

❃ می‌توانیم براساس آموزه‌های روانشناسی عامه بگوییم که برخی بهتر از دیگران می‌توانند خود را با شرایط نزاع برای بقا تطبیق دهند؛ بنابراین می‌توانیم از این نظرگاه و بدون درافتادن به داوری ارزشی، بین انسان‌های برتر و فروتر تمییز قائل شویم.

❃ تاریخ نشان می‌دهد که انسان‌های برتر از همان ازل با قبض قدرت و به انقیاد درآوردن توده‌های انسان‌های فروتر از این برتری خویش سود ببرند. در جامعه‌ی پایگان‌بندی‌شده [یعنی جامعه‌ای که بر حسب رده و مقام افراد تقسیم‌بندی شده است]، سلسله‌مراتبی از کاست‌ها وجود دارد. از یک‌سو، لُردهایی وجود دارند که همه زمین‌ها را به تصاحب خویش درمیآورند و از سوی دیگر بردگان، رعیت‌ها، سرف‌ها، بی‌خانمان‌ها، بی‌پول‌ها و خدمتکاران آن‌ها زیردستشان وجود دارند. وظیفه‌ی این فروترها جان‌کندن برای اربابانشان است. هدف نهادهای این جامعه صرفاً تٲمین منافع اقلیت حاکم، شاهزاده‌ها و خدم و حشم آن‌ها و نیز اشراف‌سالاران است.

❃ مارکسی‌ها و محافظه‌کارها به ما می‌گویند که پیشتر اوضاع جهان عمدتاً چنین بوده است؛ یعنی پیش از آنکه «طمع مال‌اندوزی بورژوازی»، در فرآیندی که قرن‌ها در بسیاری از نقاط جهان ادامه داشته و کماکان ادامه دارد، بنیان‌های نظام سیاسی، اجتماعی و اقتصادی «روزهای خوب گذشته» را فروبپاشند. اقتصاد بازار سرمایه‌داری به‌طور ریشه‌ای سازماندهی اقتصادی و سیاسی نوع بشر را تغییرشکل داد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 درباره برابری و نابرابری (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اجازه دهید تا برخی از واقعیت‌های آشکار را تکرار کنم. درحالی‌که ذیل شرایط پیشاکاپیتالیستی افراد برتر اربابان توده‌های فروتر بوده‌اند، ذیل سرمایه‌داری افراد مستعدتر و تواناتر وسیله‌ای برای سودبردن از برتری خویش ندارند مگر اینکه با بهترین توانایی‌های خویش به خدمت در راستای آرزوهای اکثریت کمتر مستعد مردم کمر ببندند.

❃ قدرت اقتصادی در بازار به مصرف‌کنندگان محول می‌شود. مصرف‌کنندگان هستند که در نهایت با خریدن یا امتناع از خرید تعیین می‌کنند چه‌چیزی، به دست چه کسی، چگونه، با چه کیفیتی و به چه مقدار باید تولید شود. کارآفرینان، سرمایه‌داران و زمین‌دارانی که نتوانند ضروری‌ترین خواسته‌هایِ هنوز-برآورده‌نشده‌ی مصرف‌کنندگان را به بهترین و ارزان‌ترین شیوه ممکن برآورده کنند، به اجبار از کسب‌وکار بیرون رانده می‌شوند و موضع برتر خویش را از کف می‌دهند.

❃ در دفاتر کسب‌وکار و در آزمایشگاه‌ها، باهوش‌ترین ذهن‌ها مشغول بارورساختن پیچیده‌ترین موفقیت‌های پژوهش‌های علمی هستند تا بهترین ابزارها و وسایلِ تاکنون-به‌وجودآمده را برای مردمی تولید کنند که هیچ ایده‌ای نسبت به نظریه‌های منجر به ساخت این چیزها ندارند. هرچه یک بنگاه بزرگ‌تر باشد، بیشتر باید تولید خود را بر اساس هوی‌وهوس‌های توده‌های مردم؛ یعنی اربابان خویش، تنظیم و تصحیح کند. اصل بنیادین سرمایه‌داری تولید انبوه برای تهیه اقلام مورد نیاز انبوه مردم است. سرپرستی و قیمومیت توده‌ها باعث بزرگ‌شدن و رشد بنگاه‌ها می‌شود. انسان عادی در اقتصاد بازار همان انسان برتر است. انسان عادی همان مصرف‌کننده‌ای است که «همیشه حق با او است».

❃ دولت نماینده مردم در حیطه سیاسی همبسته‌ی برتری مصرف‌کنندگان در بازار است. مقامات رسمی به رای‌دهندگان وابسته هستند درست همان‌طور که کارآفرینان و سرمایه‌گذاران به مصرف‌کنندگان متکی هستند. همان فرآیند تاریخی که شیوه‌ی سرمایه‌دارانه تولید را جایگزین روش‌های پیشاسرمایه‌دارانه تولید کرد، حکومت مردمی دموکراسی را نیز جایگزین مطلق‌گرایی سلطنتی و دیگر فرم‌های حکومت ساخت. هر کجا که سوسیالیسم بر اقتصاد بازار تفوق یابد، خودکامگی نیز بازخواهد گشت و اهمیتی هم ندارد که استبداد سوسیالیستی یا کمونیستی از نام‌های مستعاری همچون «دیکتاتوری پرولتاریا» یا «دموکراسی خلق» استفاده کند. در هر حال، این استبداد همواره معادل انقیاد مردم بسیار به عده‌ی معدودی از آدم‌ها است.

❃ اگر سرمایه‌داران و کارآفرینان را در جامعه‌ی سرمایه‌دارانه، «طبقه حاکمی» بدانیم که نیّت‌اش «استثمار» توده‌ها متشکل از انسان‌های نجیب است، آنگاه وضعیت امور در چنین جامعه‌ای را بسیار نادرست تفسیر کرده‌ایم. ما نخواهیم پرسید افرادی که ذیل سرمایه‌داری در حیطه کسب‌وکار مشغول هستند، چگونه در دیگر انواع قابل تصور سازماندهی تولید، به بهره‌بردن از استعدادهای برتر خویش دست می‌زنند. آن‌ها تحت سرمایه‌داری با یکدیگر در خدمتگزاری به افراد دارای استعداد کمتر رقابت می‌کنند. فکر و ذهن این افراد بهبود بخشیدن و کامل‌کردن روش‌های عرضه اقلام مورد نیاز مصرف‌کنندگان به آن‌ها است. هر سال، هر ماه و هر هفته، چیزی بی‌سابقه در بازار پیدا می‌شود و به‌زودی در دسترس تعداد زیادی از افراد قرار می‌گیرد.

❃ آنچه «قابلیت تولید کار» را افزایش داده است، افزایش میزان تلاش کارگران یدی نیست، بلکه انباشت سرمایه از سوی پس‌اندازکنندگان و به‌کارگیری عقلانی آن به دست کارآفرینان است. ابداعات تکنولوژیک بی‌استفاده و به دردنخور بودند اگر سرمایه مورد نیاز برای کاربست آن‌ها به‌واسطه پس‌انداز انباشت نشده بود. انسان نمی‌تواند بدون کار یدی به‌مثابه‌ی انسان بقا داشته باشد. با این حال، آنچه انسان را بر حیوان برتری می‌دهد کار یدی و اجرای وظایف روزانه نیست، بلکه تعمق، یعنی دوراندیشی است که نیازهای آینده همواره نامعلوم را فراهم می‌کند. وجه مشخصه تولید از این قرار است: تولید رفتاری تحت هدایت ذهن است. نمی‌توان با نوعی معناشناسی که طبق آن لغت «کار» تنها به «کار یدی» دلالت دارد، این واقعیت را زیرپا گذاشت.

- ادامه دارد...

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#آزادی_فردی #سرمایه‌داری #بازار_آزاد
#لسه‌فر #پس‌انداز #انباشت_سرمایه
#برابری‌خواهی #مساوات‌طلبی #چپ
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
«نويسندگان امروزی -به‌ویژه آنان که سوسیالیست هستند- تئوری‌های مختلف خود را بر یک فرضیه مشترک پایه‌گذاری می‌کنند: آنان بشریت را به دو گروه تقسیم می‌کنند: مردم به‌صورت کلّی -به‌استثنای نویسنده- گروه اول را تشکیل می‌دهند، و نویسنده خودش به‌تنهایی گروه دوم و مهمتر را شکل می‌دهد. مطمئناً این عجیب‌ترین و مغرورانه‌ترین مفهومی است که تاکنون وارد ذهن انسان شده است! اين نویسندگان سوسیالیست به مردم آن‌گونه می‌نگرند که یک باغبان به درختانش؛ همان‌گونه كه باغبان بوالهوسانه درختان را به شكل هرم، سایبان، مکعب، گلدان، بادبزن و دیگر اشکال در میآورد، نویسنده‌ی سوسیالیست نیز مردم را به گروه‌ها، طبقات، مجامع، مجامع فرعی، شش‌گوش‌ها، هیئت‌های کارگری و دیگر انواع در میآورد و همان گونه که باغبان به تبر، چنگک، ارّه و قیچی برای شکل‌دادن به درختانش نياز دارد، نويسنده‌ی سوسیالیست نیز به زوری که تنها در قانون می‌تواند بیابد برای شکل‌دادن به افراد نياز دارد. به همين دليل او قوانين مربوط به تعرفه، مالیات، رفاه و مدرسه را به‌کار می‌گیرد.»

❈ فردریک باستیا، رساله قانون
➣ @Notes_On_Liberty
📃 چگونه آرزوی اصلاحات بر آرزوی آزادی تقدم یافت؟ (۱) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ... خیزش سیاسی فراگیری که می‌بایست بدون استثناء هر چیز متعلّق به نظام پیشین را از بد گرفته تا خوب از میان بردارد، جنبه‌ای گریزناپذیر پیدا کرده بود. ملّتی که به مستقل عمل‌کردن خو نگرفته بود، زمانی‌که در یک برنامه اصلاح بنیادی و فراگیر افتاده بود، می‌بایست کارش را با نابودی تمام‌عیار آغاز کند. یک شاه مطلقه می‌توانست یک مبدع بسیار کم‌خطرتر بوده باشد. من شخصاً زمانی‌که به انقلاب فرانسه بازمی‌نگرم و می‌بینم که این انقلاب علاوه‌بر نابودی نهادها و افکار و رسومی که مخل آزادی بودند چیزهای دیگری را که لازمه آزادی بودند نیز نابود ساخت، نمی‌توانم جز این احساس کنم که اگر انقلاب به دست توده‌ها و به‌خاطر حاکمیت مردم انجام نمی‌گرفت بلکه از سوی یک مستبد فرهیخته عملی می‌شد، بهتر می‌توانست ما را در موقع مقتضی به صورت یک ملّت آزاد درآورد. به هر روی، آنچه که هم‌اکنون گفته‌ام، تنها می‌تواند به ذهن کسانی خطور یابد که خواسته باشند سرشت انقلاب فرانسه و مسیری را که در آن افتاده بود، دریابند.

❃ گرچه در این زمان، عشق قدیمی فرانسویان به آزادی در دل‌های آن‌ها بیدار شده بود، اما از سوی دیگر، یک رشته عقاید مربوط به بهترین شیوه حکومت‌کردن بر کشور، در ذهن آن‌ها فرورفته بودند که نه‌تنها با نهادهای آزاد سازگار نبودند، بلکه عملاً خط بطلان بر آن‌ها می‌کشیدند. آن‌ها تا بدانجا پیش رفته بودند که نظام اجتماعی آرمانی‌شان تشکیل شده بود از یک اشرافیت مرکّب از کارمندان دولتی که در آن، یک دیوان‌سالاری فراقدرتمند نه‌تنها امور دولتی را به عهده دارد، بلکه زندگی‌های خصوصی انسان‌ها را نیز تحت نظارت خویش می‌گیرد. آنان گرچه خواهان آزاد شدن بودند، اما به انصراف از ایدئولوژیِ یادشده نیز علاقه‌ای نداشتند و تنها بر آن می‌کوشیدند که این ایدئولوژی را با درخواست آزادی سازگار سازند.

❃ آن‌ها برای تلفيق آزادی با ایدئولوژی‌شان، پیشنهاد در آمیختن یک مدیریت متمرکز نیرومند با یک مجلس مقننه عالی را داده بودند: یک نظام دیوان‌سالار همراه با یک حکومت انتخابی. از نظر آن‌ها حق حاکمیت در کل از آن ملّت بود ولی فرد شهروند بایستی تحت شدیدترین قیمومیت‌ها قرار گیرد. از ملّت خواسته شده بود که از خود خردمندی و شایستگی‌های یک ملّت آزاد را نشان دهند ولی از فردفرد شهروندان می‌خواستند که مانند یک برده‌ی فرمانبردار رفتار کنند.

❃ همین خواست پیوندزدن آزادی سیاسی به نهادها و ایدئولوژی‌ای که نه‌تنها مناسب آن نبودند بلکه درواقع مغایر آن نیز بودند (نهادها و ایدئولوژی‌ای که فرانسویان به‌تدریج به آن‌ها خو کرده بودند)؛ و همین آرزوی ترکیب آزادی با وضع بندگانه بود که در شصت سال گذشته و به‌دنبال انقلاب‌های فاجعه‌آمیز، همه کوشش‌های مربوط به ایجاد یک رژیم آزاد را عقیم ساخته است. نتیجه این وضع آن بوده است که بسیاری از فرانسویانی که از این کوشش‌ها و تلاش‌های بیهوده خسته شده‌اند، علاقه‌شان را به آزادی از دست داده‌اند و سرانجام به این نتیجه رسیده‌اند که یک حکومت استبدادی که در آن همه انسان‌ها برابر باشند، باز از هر حکومت دیگری بهتر است. به همین دلیل، نظرهای سیاسی فرانسوی امروزی به افکار اقتصاددانان بیشتر همانندند تا به عقاید مردان سال ۱۷۸۹.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 چگونه آرزوی اصلاحات بر آرزوی آزادی تقدم یافت؟ (۲) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ غالباً در حیرت بوده‌ام که چه‌چیز در پشت آرزوی آزادی سیاسی نهفته است که در همه‌ی اعصار انسان‌ها را به اعمالی خطير در تاریخ بشر واداشته است؛ چه احساس‌هایی این آرزو را ایجاد می‌کنند و می‌پرورانند. این نکته کاملاً قابل درک است که هرگاه ملّتی تحت حکومت بد قرار گرفته باشد به طبع خواستار آن شود که خود بر خویشتن حکومت کند. اما آرزوی این‌گونه استقلال که از یک علّت ویژه یعنی همان عملکردهای ناشایست یک حکومت خودکامه مایه می‌گیرد، می‌بایست عمری کوتاه داشته باشد. همین که مقتضیات به‌بارآورنده‌ی این آرزو از بین می‌روند، میل به استقلال عمل سیاسی نیز سست می‌گردد، تو گویی آن چیزی که در نگاه نخست چونان عشق اصیل به آزادی می‌نمود، درواقع جز بیزاری از یک بیدادگر نبود. اما هر ملّتی که یک نوع میل غریزی به آزادی داشته باشد، این احساس را که دیگر خود سرور خویشتن نیست، در هر حال نمی‌تواند تحمل کند.

❃ تصور نمی‌کنم که عشق اصیل به آزادی با چشم‌انداز پاداش‌های مادی تشدید شده باشد؛ این چشم‌انداز دست‌کم در آینده نزدیک بسیار مبهم است. درست است که در درازمدت، آزادی همیشه به کسانی ارمغان داده می‌شود که بدانند چگونه می‌توان از این آزادی آسایش و رفاه و خوشبختی فراهم کرد. اما تا این لحظه، آزادی گهگاه با این‌گونه آسودگی‌ها سر سازگاری نداشته است و بارها پیش آمده است که خودکامگی بهتر توانسته است برخورداری‌های کوتاهی از این آسایش‌ها را تأمین کند. به‌راستی که آن کسانی‌که آزادی را تنها برای منافع مادی‌اش خواسته‌اند، هرگز نتوانسته‌اند دیرزمانی آن را نگهدارند.

❃ آنچه که این‌همه انسان‌ها را از اعصار دیرین وقف آزادی ساخته است، فریبندگی ذاتی آن و جاذبه‌ای است که به دور از هرگونه ملاحظات «عملی» در گوهر آن سرشته است. زیرا تنها در کشورهایی که آزادی بر آن‌ها حاکم است، انسان می‌تواند آزادانه سخن بگوید و زندگی کند و نفس بکشد و به جز خداوند و قوانین کشورش، از هیچ مرجع دیگری فرمان نبرد. انسانی که آزادی را به‌خاطر چیز دیگری جز آزادی بخواهد، برای بنده شدن زاده شده است.

❃ برخی از ملّت‌ها آزادی را در خون خویش دارند و در پاسداری از آن آماده‌اند بزرگترین بدبختی‌ها و دشواری‌ها را به جان بخرند. آن‌ها برای برخورداری‌های مادی دوستدار آزادی نیستند، بلکه نفس آزادی را چیز ارزشمندی می‌دانند و برای خوشبختی‌شان چندان به آزادی نیازمندند که هیچ احسان دیگری نمی‌تواند فقدان آزادی را برای آن‌ها جبران کند و حتی در تاریک‌ترین روزگار زندگی‌شان نیز صرف برخورداری از آزادی آن‌ها را تسکین می‌دهد. ملّت‌های دیگری نیز هستند که همین که متنعم می‌گردند، علاقه به آزادی را از دست می‌دهند و بدون هرگونه دفاعی از آن، اجازه می‌دهند که آزادی از آن‌ها گرفته شود، تا مبادا آسایش‌هایی که آن‌ها را هم درواقع تنها از آزادی دارند، در خطر افتند. به‌آسانی می‌توان دریافت که آنچه که این ملّت‌ها از آن بی‌بهره‌اند، همان عشق اصیل به آزادی و آرزوی والایی است که به‌زعم من به تحلیل درنمی‌آید، زیرا چیزهایی هستند که انسان باید آن‌ها را احساس کند و منطق نقشی در آن‌ها ندارد. این مزیت ذهن‌های شریف است که خداوند در نهاد آن‌ها سرشته است و همین مزیت است که آنان را با یک شور سخاوتمندانه به سوی آزادی برمیانگیزاند. اما برای ارواح پست که با این اخگر مقدس تماسی نداشته‌اند، آزادی غیرقابل درک می‌نماید.

📚 | انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن. الکسی دو توکویل. بخش سوم

#آزادی #استبداد #انقلاب
#آزادی_فردی #درک_آزادی
#خودکامگی #اصلاحات
➣ @Notes_On_Liberty
«اگر تصادفات مانع انجام خواسته‌های قلبی او نشود، عباس میرزا بنیانگذار اصلاحات کشور ایران شده، و روح تازه‌ای در کالبد آن خواهد دمید. نقشه‌های اصلاحی عباس میرزا بر مبنای ایجاد ارتش نیرومندی است که استقلال کشور را در برابر بیگانگان و سرکشان داخلی تضمین می‌کند. شاید حکومت نظامی برای ملل متمدّن آفتی به‌شمار رود، ولی صدها مثال کهنه و نو می‌توان یافت که برخی از اقوام برای ترک عقب‌افتادگی وسیله‌ی عاجل و مطمئنی جز ایجاد ارتش نیرومند ملّی ندارند.» (گاسپار دروویل، سفرنامه)

❈ سوم آبان، سالروز درگذشت شاهزاده عباس میرزا نایب‌السلطنه است. او از پیشگامان اصلاحات سیاسی و نظامی در ایران به شمار می‌رود. در جنگ‌های ایران و روسیه فرماندهی نیروهای نظامی ایران را برعهده داشت و با عهدنامه گلستان به‌سختی مخالفت ورزید. تلاش برای جذب مهاجران اروپایی، فرستادن دانشجو به اروپا، اصلاحات نظامی و پشتیبانی از ترجمه آثار غربی، از جمله اقدامات اوست. او در چهل‌وچهار سالگی، بر اثر بیماری کبد، درگذشت و ایران را تنها گذاشت. نام نیک‌اش جاوید باد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 مصرف، پس‌انداز و رشد اقتصادی (۱) | ✍🏻 استیون هورویتز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ یکی از تصورات اشتباهی که در مورد اقتصاد وجود دارد و می‌توان آن را در رسانه‌ها مشاهده کرد این است که تصور می‌شود «مصرف» کلید رشد اقتصادی و رفاه بیشتر است. البته منظور این نیست که افراد با خرید کالاهای مختلف خوشحال می‌شوند، بلکه مصرف به اندازه‌ی کافی زیاد، شرط لازم برای سلامت اقتصاد، به‌عنوان یک کل است. به‌خصوص اکنون که در حال ورود به رکود هستیم (این مقاله در آستانه ورود به رکود سال ۲۰۰۸ نگاشته شده است.م) مکرراً می‌شنویم که دولتمردان به دنبال راه‌هایی برای «تحریک» مصرف هستند تا از بدتر شدن رکود جلوگیری کنند. بسیاری از سیاست‌هایی که برای مقابله با رکود پیشنهاد شده‌اند، بر این پایه استوارند که دلیل رکود کمبود مصرف است و بنابراین افزایش آن می‌تواند درمان رکود باشد. به‌طورکلّی، به نظر می‌رسد مردم بر این باورند که هرچه بیشتر مصرف کنیم، بیشتر رشد می‌کنیم.

اما در واقعیت این مسٲله برعکس است. کلید واقعی رشد پایدار اقتصادی، نه مصرف، بلکه پس‌انداز است.

❃ خانوارها دو راه اساسی برای تخصیص درآمد بعد از کسر مالیات‌شان دارند: می‌توانند آن را برای مصرف در زمان حال صرف کنند، یا برای مصرف در زمان آینده. در دیدگاه اشتباه مذکور که مصرف عامل رشد اقتصادی فرض می‌شود، پس‌انداز قسمتی از درآمد است که هیچ تٲثیری در رشد اقتصادی ندارد. این دیدگاه التزاماً «پس‌انداز» را با «پول لای تشک» برابر می‌گیرد.

❃ با این حال، به غیر از تعداد بسیار کمی از خانوارها، پس‌انداز چنین جایگاهی ندارد. درواقع پس‌اندازها به هر حال به نوعی وارد سیستم مالی می‌شوند. این اتفاق می‌تواند به شکل‌های متفاوتی صورت پذیرد، ولی برای سادگی اجازه دهید فرض کنیم که این اتقاق در قالب ذخیره در حساب‌های بانکی انجام می‌گیرد. وقتی پولی در بانک سپرده‌گذاری می‌شود، این‌گونه نیست که بانک آن را در گاوصندوق خود نگاه دارد، بلکه آن را به متقاضیان وام می‌دهد. وام‌گیرندگان نیز آن پول را برای تأمین مالی پروژه‌های خود استفاده می‌کنند. در کل، پروژه‌هایی که آن‌ها تأمین مالی می‌کنند به موجودی سرمایه اقتصادی اضافه می‌شوند که در واقع کلید اصلی رشد پایدار اقتصادی است.

❃ رشد اقتصادی با یافتن راه‌هایی برای تولید با کمترین قیمت امکان‌پذیر می‌شود مخصوصاً کاهش نیروی کار به کمترین حد ممکن. هرچقدر که تولید نیروی کار کمتری نیاز داشته باشد، نیروی کار بیشتری برای استفاده در بخش‌هایی که قبلاً امکان‌پذیر نبودند آزاد می‌شود. ۱۰۰ سال پیش را در نظر بگیرید که تقریباً ۵۰ درصد جمعیت آمریکای شمالی به‌نوعی در فعالیت‌های کشاورزی درگیر بودند، ولی این نرخ امروز کمتر از ۲ درصد است درحالی‌که میزان تولید مواد غذایی بیشتر از هر زمان دیگری است و قیمت بسیار کمتری نسبت به آن زمان دارد. نیروی کاری که زمانی برای تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گرفت امروز می‌تواند در فعالیت‌های دیگری از فعالیت‌های صنعتی گرفته تا خدمات خرده‌فروشی و طراحی وب و شغل‌هایی که هنوز حتی نمی‌توانیم تصور کنیم به کار بپردازد. از طرفی نیز کسانی که امروز در فعالیت‌های کشاورزی (که بیشتر سرمایه-بَر شده است) به کار می‌پردازند دستمزد بسیار بیشتری نسبت به ۱۰۰ سال پیش دریافت می‌کنند؛ چراکه با کمک سرمایه‌هایی که در اختیار دارند بهره‌وری بسیار بیشتری ایجاد می‌کنند. داستان رشد اقتصادی تکرار همین داستان برای دیگر صنایع است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 مصرف، پس‌انداز و رشد اقتصادی (۲) | ✍🏻 استیون هورویتز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برای اینکه این داستان بتواند تکرار شود، صنایع نیاز به پس‌انداز دارند. هرچقدر که پروسه تولید بیشتر سرمایه-بر شود، زمان بیشتری برای تولید کالای مصرفی مورد نیاز است. در مورد تفاوت صید ماهی با دست خالی و با تور ماهیگیری فکر کنید. برای درست‌کردن کالای سرمایه‌ای (تور ماهیگیری) زمان نیاز است. در طول این زمان، مصرف‌کنندگان باید بتوانند نیاز خود را به‌گونه‌ای تأمین کنند تا کالای سرمایه‌ای تولید شود. پس‌انداز این «پل» را پشتیبانی می‌کند. این پس‌انداز است که تولید کالای سرمایه‌ای را ممکن می‌سازد، چیزی که در عوض بهره‌وری تولید و به تبع آن سطح دستمزدها را افزایش می دهد. اول مکانیزه‌شدن، بعد صنعتی‌شدن و حالا کامپیوتری شدن. همه این‌ها بهره‌وری خود را نصیب بشر ساخته‌اند: غنی‌تر ساختن میزان بیشتر و بیشتری از جمعیت.

❃ توجه کنید که با این دستمزدهای بیشتر، افراد و خانوارها می‌توانند بیشتر مصرف کنند. این مخارج مصرفی جدید آن‌ها است که بازارها و تقاضاهای جدید را به‌وجود می‌آورد. برای مثال، این ثروت به‌وجودآمده از طریق مکانیزه و صنعتی شدن بود که تقاضا برای شغل‌های بیشتر در زمینه صنایع خدماتی به وجود آمد و بدین ترتیب این کارگرها توانستند نیازهایی را بر طرف کنند که قبلاً امکان‌پذیر نبود.

❃ نکته حائز اهمیتی که وجود دارد این است که توانایی برای مصرف، نتیجه رشد اقتصادی است نه دلیل آن. در واقع این پس‌اندازها هستند که رشد اقتصادی را در قالب تولید بیشتر امکان‌پذیر ساخته و این توانایی را به خانوارها می‌دهند که بیشتر مصرف کنند.

❃ در مواجهه با یک اقتصاد کُند، راه‌حل نباید اختصاص منابع بیشتر به مصرف باشد. چنین کاری شاید توهم رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت را به وجود آورد، ولی در طول زمان توانایی ما را برای ایجاد سرمایه‌ای که می‌تواند بعدها عامل مصرف بیشتر شود، از بین می‌برد. از بین‌رفتن توانایی ایجاد سرمایه به‌معنی رشد کندتر دستمزدها، کندتر شدن کاهش قیمت‌ها و افزایش کندتر تولید خواهد شد. تحریک مصرف تنها باعث کاهش بهره‌وری اقتصاد در طول زمان خواهد شد.

❃ در عوض، باید به دنبال راه‌هایی برای از بین بردن موانع کارآفرینی باشیم به این معنا که قوانین کنترلی نهادهای مالی باعث از بین‌رفتن انگیزه‌ی کارآفرینان برای اعطای وام‌های ایجاد سرمایه نشوند. بدون دخالت‌های دولت، خانوارها خود تصمیم خواهند گرفت که چگونه منابع مالی خود را بسته به نیازهای خود بین زمان حال و آینده تخصیص دهند. بدین ترتیب ما با نرخ رشد اقتصادی روبه‌رو خواهیم بود که نشان‌دهنده‌ی جمع مزیت‌هایی است که بسته به زمان حال و آینده ایجاد می‌شوند. مصرف همانگونه از اسمش بر میآید، تنها منابع را «مصرف» می‌کند و این پس‌انداز است که منابع را به وجود می‌آورد.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #لسه‌فر
#تولید #پس‌انداز #کارآفرینی
#سپرده‌گذاری #کالای_سرمایه‌ای
#رشد_اقتصادی #آزادی_اقتصادی
#بهره‌وری #مصرف #سرمایه
➣ @Notes_On_Liberty
«زندگی زود می‌گذرد و عمر هر کس پس از چند سال سپری می‌شود، ولی چه لذتی از این بالاتر، که انسان فکر کند در آن مدّتی که زنده بود و در روی زمین به‌سر بُرده، یک فرد سومند و خدمتگزار به جامعه بوده است.»

❈ چهارم آبان ماه زادروز محمدرضا پهلوی، واپسین رئیس دولت پادشاهی ایران است. او در سال ۱۲۹۸ در تهران زاده شد؛ با استعفای پدرش، رضاشاه، در ۲۲ سالگی به پادشاهی ایران رسید. دوران حکومت او، شاهد رویدادها و نابه‌سامانی‌های گوناگونی بود؛ اوضاع نابه‌سامان ایران پس از پایان جنگ جهانی دوم، غائله‌ی آذربایجان، غوغای ملّی‌شدن نفت، و ترورهای نافرجام از جمله‌ی این موارد هستند. او در پنجم امرداد ۱۳۵۹، در شصت سالگی، بدرود زندگانی گفت.

➣ @Notes_On_Liberty
❤6👌1💔1
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 روشنفکران و سوسیالیسم (۵-۲) | ✍🏻 فردریش فون هایک ➣ @Notes_On_Liberty ❃ نوع افرادی که به صف روشنفکران می‌پیوندند نیز با علاقه شدید آنان به تصورات کلّی و انتزاعی پیوند نزدیک دارد. نظریه‌پردازی درباره‌ی بازسازی سراپای جامعه، غذایی به‌مراتب بیشتر مطابق ذائقه‌ی…
📃 روشنفکران و سوسیالیسم (۶-۱) | ✍🏻 فردریش فون هایک

➣ @Notes_On_Liberty

❃ سوسیالیسم به‌سبب خصلت نظری خود نزد روشنفکران جاذبه‌ی ویژه‌ای دارد که اگر موضع نظریه‌پردازان سوسیالیست را با موضع نظریه‌پردازان آزادی‌خواه به‌معنای قدیم (لیبرال‌های کلاسیک) مقایسه کنیم، اهمیت آن آشکارتر خواهد شد. این مقایسه همچنین امکان خواهد داد که با درک کافی نیروهایی که در عالم اندیشه بنیادهای جامعه آزاد را سست می‌کنند، پندی در این زمینه بگیریم.

❃ شگفت اینکه یکی از عوامل عمده‌ای که متفکر آزادی‌خواه (لیبرال) را از کسب نفوذ در میان مردم محروم می‌کند با این واقعیت بستگی نزدیک دارد که تا پیش از ورود سوسیالیسم به صحنه، او فرصت بیشتری برای تأثیر گذاردن در تصمیم‌های مربوط به سیاستگذاری‌های جاری داشت و، در نتیجه، نه‌تنها برای گام‌نهادن به قلمروِ آنگونه نظریه‌پردازی‌هایِ دور و دراز، که منبع قدرت سوسیالیست‌هاست، به وسوسه نمیفتاد، بلکه حتی از این کار منع می‌شد، زیرا هر کوششی از این قسم احتمال داشت خیری را که او فوراً می‌توانست برساند، کاهش دهد. متفکر لیبرال از هر قدرتی که برای تأثیرگذاردن در تصمیم‌های عملی بهره‌مند باشد، آن قدرت را مرهون منزلتی است که در نزد نمایندگان نظم موجود دارد، و اگر خویشتن را وقف نظریه‌پردازی‌هایی کند که باب دل روشنفکران است و از طریق ایشان در تحولات درازمدت مؤثر واقع شود، آن منزلت را به خطر خواهد انداخت. برای اینکه نزد مصادر قدرت موجود وزنی داشته باشد، باید «عاقل» و «واقع‌بین» باشد. تا هنگامی‌که به مسائل فعلی و فوری توجه کند، پاداش خویش را به صورت نفوذ و موفقیت مادی و مقبولیت نزد کسانی‌که تا حدی در دیدگاه عمومی او شریک‌اند، خواهد گرفت. اما چنین کسان برای نظریه‌پردازانی که به‌جز روشنفکری شکل می‌دهند، احترامی ندارند. حتی باید گفت که اگر متفکر لیبرال جداً وارد این‌گونه نظریه‌پردازی‌هایِ دور و دراز شود، چون حاضر نیست نظم موجود را عین نظام آزادی که مدنظر قرار داده است، بداند، ممکن است به اینکه پایه‌های اعتقادیش نادرست، و خودش حتی نیمه‌سوسیالیست است، معروف شود.

❃ اگر با وجود آنچه گفتیم متفکر لیبرال باز هم به کوشش‌های خود در جهت نظریه‌پردازی کلّی ادامه دهد، دیری نخواهد گذشت که خواهد دید معاشرت نزدیک با کسانی که به‌ظاهر در بیشتر معتقدات وی شریک‌اند، خالی از خطر نیست و او به‌زودی به انزوا خواهد افتاد. در واقع، در حال حاضر کمتر کاری بی‌اجر-و-قرب‌تر از کار اساسی پرورانیدن آن‌گونه شالوده‌ی فلسفی است که رشد و توسعه‌ی افزونتر جامعه آزاد باید بر آن استوار باشد. چون کسی که عهده‌دار این کار می‌شود باید بخش بزرگی از چارچوب نظم موجود را بپذیرد، در چشم بسیاری از روشنفکران متمایل به نظریه‌پردازی، صرفاً توجیه‌گر و مدافع بزدل وضع موجود جلوه خواهد کرد، و در همان حال مردان عمل و دادوستد او را نظریه‌پردازی غافل از واقعیات خواهند شمرد و وقعی به وی نخواهند گذاشت. کسانی که شناختشان محدود به جهانی است که اندیشه‌ها در آن آسوده در کنار یکدیگر به‌سر می‌برند، چنین شخصی را به حد کافی تندرو نخواهند دانست، و آنانکه دیدشان منحصر به این است که امور با چه شدتی با یکدیگر اصطکاک پیدا می‌کند، او را بیش از حد تندرو تلقی خواهند کرد. اگر او درصدد استفاده از پشتیبانی مردان کار و دادوستد برآید، تقریباً شکی نیست که نزد کسانی که باید برای پخش آرا و اندیشه‌هایش به ایشان وابسته باشد، آبرویش خواهد رفت. همچنین در همان حال باید کاملاً مواظب باشد که از گزافه‌گویی و مبالغه برکنار بماند. هیچ نظریه‌پرداز سوسیالیستی تاکنون دیده نشده که حتی احمقانه‌ترین پیشنهادها را بدهد و نزد هم‌مسلکان خویش بی‌آبرو شود، ولی کسی‌که طرفدار مکتب لیبرالیسم به‌معنای قدیمی است کافی است یک پیشنهاد غیرعملی بدهد تا دچار طعن و لعن گردد. معذلک همین شخص در چشم روشنفکران از لحاظ قدرت نظریه‌پردازی و جرأت و جسارت ضعيف جلوه خواهد کرد و تغییرات و اصلاحاتی که در ساخت اجتماعی پیشنهاد کند در مقایسه با آنچه به مخیله‌ی بی‌قیدوبند آنان راه می‌یابد، محدود و نارسا به‌نظر خواهد رسید.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 روشنفکران و سوسیالیسم (۶-۲) | ✍🏻 فردریش فون هایک

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برنامه‌ی لیبرال، حداقل در جامعه‌ای که از پیش مهم‌ترین ضروریات آزادی در آن مهیا شده است و اصلاحات تنها می‌تواند در مورد جزئیات باشد، نمی‌تواند جاذبه و کشش ابداعات نوین را داشته باشد. درک و فهم اصلاحات پیش‌بینی شده در آن برنامه نیازمند شناختی از کارکرد جامعه موجود است که یک روشنفکر متوسط از آن بی‌بهره است. بحث درباره‌ی اصلاحات مذکور باید در سطحی عملی‌تر از بحث راجع به برنامه‌های انقلابی جریان یابد، و همین امر چهره‌ای به آن می‌دهد که جاذبه‌ای برای روشنفکر ندارد و پای عناصری را به میان میآورد که او علناً با آن‌ها مخالف است. از سوی دیگر، کسانی‌که بیش از دیگران با کارکرد جامعه کنونی آشنایی دارند، معمولاً خواستار حفظ جنبه‌های خاصی از آن و جامعه هستند که ممکن است بر پایه‌ی اصول کلّی قابل دفاع نباشد. برخلاف کسی که جویای نظمی یک‌سره متفاوت در آینده است و طبعاً برای کسب راهنمایی به نظریه‌پردازان روی میآورد، کسانی که به نظم موجود معتقدند معمولاً همچنین بر این تصورند که از هر نظریه‌پردازی بهتر آن را درک می‌کنند و، در نتیجه، ممکن است هر چیز نامأنوسی را که کیفیت نظری داشته باشد رد کنند.

❃ مشکل جلب پشتیبانی حقیقی و بی‌طرفانه برای سیاستی منظم به‌منظور ایجاد و حفظ آزادی، مشکلی تازه نیست. لُرد اکتُن (مورخ بزرگ انگلیسی) مدت‌ها پیش سخنی گفته است که غالباً مرا به یاد نحوه استقبال از یکی از کتاب‌های اخیر خود من میاندازد. اکتن توصیف می‌کند که چگونه «در تمام اعصار دوستان صادق آزادی کمیاب بوده‌اند و پیروزی آزادی معلول اقلیت‌‌هایی بوده که در سایه اعتماد به کسانی که اهدافی متفاوت از آنها داشتند توانسته‌اند غلبه یابند، این اتحاد که همیشه خطرناک است، با اعطای امکان بر حق اعتراض به مخالفان گاهی مصیبت‌بار بوده است...» در سال‌های اخیر نیز یکی از برجسته‌ترین اقتصاددانان آمریکایی به همین وجه زبان به شکوه گشوده است که یکی از مهم‌ترین وظایف کسانی که به اصول اساسی نظام سرمایه‌داری اعتقاد دارند، غالباً دفاع از این نظام در مقابل سرمایه‌داران است- و درواقع از زمان آدم اسمیت تا به حال اقتصاددانان بزرگ لیبرال به این امر واقف بوده‌اند.

❃ بدترین چیزی که میان دوستداران حقیقی آزادی و نیروهای تعیین‌کننده‌ی مسیر تحولات در قلمرو اندیشه فاصله میاندازد، بی‌اعتمادی آنان به نظریه‌پردازی و تمایلشان به سنّت‌گرایی است. هیچ‌چیز دیگری بیش از این بین ایشان و آن دسته از روشنفکران معتقد به همان آرمان که یاری و معاونتشان شرط لازم پیروزی است چنین سد تقریباً گذرناپذیری به‌وجود نمی‌آورد. کسانی هستند که از نظامی دفاع می‌کنند، چون آن نظام عملاً موجّه‌بودن خود را ثابت کرده است و آنان معتقدند که توجیه روشنفکری، دیگر مهم نیست. تمایلی که گفتیم در میان چنین اشخاصی ممکن است طبیعی باشد، اما از نظر بقای نظام مسلماً مهلک است چون آن را از پشتیبانی و حمایتی که بیش از هر چیز بدان نیاز دارد محروم می‌کند. هرگونه سنّت‌گرایی و هر ادعایی دایر بر اینکه نظام فکری معینی کامل و تمام است و باید بی‌چون‌وچرا یکسره پذیرفته شود، درست همان چیزی است که به‌ناچار همه‌ی روشنفکران را، صرف‌نظر از اختلاف عقایدشان در مورد مسائل خاص، به مخالفت و ضدیت بر میانگیزد. هر نظامی که بخواهد درباره‌ی مردم بر این اساس داوری کند که تا کجا از مجموعه‌ی ثابتی از عقاید پیروی می‌کنند و تا چه حد پایه‌های اعتقادیشان درست است و چه اندازه می‌توان اعتماد کرد که در همه موارد به نظریات مصوب پایبند باشند، به دست خود از پشتیبانی و حمایتی محروم می‌شود که بدون آن هیچ مجموعه‌ای از آراء و اندیشه‌ها نمی تواند از نفوذ و تأثیر در جوامع امروزی برخوردار بماند. امکان و توانایی انتقاد از نظریات مقبول و بررسی دورنماهای تازه و آزمودن تصورات جديد، فضایی فراهم می‌آورد که روشنفکر بدون آن قادر به نفس‌کشیدن نیست. اصل و آرمانی که میدان به این امور ندهد ممکن نیست از پشتیبانی وی برخوردار شود و، در نتیجه، در هر جامعه‌ای که مانند جامعه‌ی ما وابسته به خدمات او باشد، محکوم به نیستی است.

#روشنفکران #سوسیالیسم #چپ‌زدگی
#دشمنان_آزادی #سوسیالیسم_پنهان
#روشنفکران_و_سوسیالیسم #هایک
➣ @Notes_On_Liberty
📃 هابز؛ در برتری پادشاهی (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ از میان انواع حکومت‌ها، هابز فقط سه نوع را بر می‌شمارد و با توجه به نقاط ضعف و قوت هر یک از آن‌ها، چنین نتیجه می‌گیرد که حکومت پادشاهی یا سلطنتی بهترین نوع است:

«اختلاف دولت‌ها (Commonwealths) از اختلاف حکمرانان یا آنان که نماینده‌ی همه افراد یک اجتماع‌اند ناشی می‌شود و... بدیهی است که فقط سه نوع دولت می‌تواند وجود داشته باشد؛ زیرا نماینده مردم لزوماً یا یک تن است یا چند تن. اگر بیش از یک تن باشد، یا انجمن همه افراد است یا انجمن قسمتی از آنان. هنگامی‌که نماینده مردم یک تن باشد، حکومت کشور، پادشاهی است. و وقتی انجمن همه مردم باشد، حکومت کشور، دموکراسی یا حکومت ملّی است، و اگر انجمن مرکّب از گروهی از مردم باشد، آنگاه کشور دارای حکومت اشرافی است. غیر از این‌ها، نوع دیگری از دولت نمی‌تواند وجود داشته باشد؛ زیرا یا یک تن یا چند تن یا همه مردم، کل قدرت حاکمیت را باید در اختیار داشته باشند (و من ثابت کرده‌ام که قدرت حاکمیت تجزیه‌ناپذیر (indivisible) است). در کتب تاریخ و کتاب‌های مربوط به علم سیاست، انواع دیگری برای حکومت‌ها ذکر شده است، مانند حکومت ستمگر و اُلیگارشی (حکومت اقلیت متنفذ). ولی نمی‌توان آن‌ها را انواع جدید حکومت‌ها دانست بلکه همان انواع سه‌گانه‌ی حکومت‌ها هستند که هنگامی‌که مورد نفرت مردم باشند به این نام‌ها خوانده می‌شوند؛ زیرا آنان که از یک حکومت پادشاهی ناراضی باشند، آن را حکومت ستمگرانه می‌خوانند، و آنان که از حکومت اشرافی ناخرسند باشند، آن را حکومت توانگران یا ثروتمندان می‌نامند، و همچنین کسانی هم که از حکومت دموکراسی ناخشنود باشند، آن را بی‌حکومتی (Anarchy) نامگذاری خواهند کرد. و من فکر نمی‌کنم کسی معتقد باشد که نبود حکومت، نوع جدیدی از حکومت به‌شمار آید؛ به همین دلیل نمی‌توان بر این عقیده بود که هر حکومت، هنگامی‌که موردپسند ما باشد یک نام داشته باشد و هنگامی‌که مورد نفرت ما باشد یا ستمی از جانب حکمرانان به ما رسد، با نام دیگری خوانده شود...

در جایی‌که قبلاً یک نیروی حاکم برقرار شده باشد، مردم نمی‌توانند نماینده دیگری را برای خود برگزینند، مگر در خصوص برخی کارها که آن هم باید زیر نظر حکمران باشد؛ زیرا، در غیر این صورت، دو حکمران بر سر کار خواهد بود؛ و هر شخصی باید دو نماینده داشته باشد، که بر اثر تضادی که میانشان درگیر می‌شود، قدرت حاکم که (اگر مردم بخواهند در صلح به سر برند) تجزیه‌پذیر نتواند بود، ناگزیر تقسیم خواهد شد؛ و در نتیجه، جماعت مردم به حالت جنگ سقوط خواهند کرد و این وضع، خلاف منظوری است که قدرت حاکم بدان خاطر تأسیس می‌گردد. بنابراین اگر انجمنی که قدرت حاکم را در اختیار دارد از مردم سرزمین تحت استیلای خود دعوت کند که نمایندگان خود را نزد آن گسیل دارند و آن نمایندگان اختیار ارائه نظریات یا تمایلات مردم را داشته باشند، نمی‌توان تصور کرد که آن انجمن این نمایندگان را به جای خودش، نماینده مطلق مردم تلقّی کند؛ و این تصور در مورد حکومت سلطنتی نیز باطل است. و من نمی‌دانم که چطور این حقیقت روشن اخيراً تا این حد مورد بی‌اعتنایی قرارگرفته است؛ تا بدانجا که در کشور سلطنتی، پادشاهی که قدرت حاکم از ششصد سال قبل قدرت حاکم در خاندان او بوده است و تنها حکمران آن سرزمین خوانده می‌شود و عنوان اعلی‌حضرت را از جانب همه رعایایش کسب کرده است و همه به‌اتفاق او را فرمانروای خود دانسته‌اند، نماینده مردم به شمار نمی‌آید؛ و این عنوان به افرادی تعلّق گرفته است که به فرمان او از طرف مردم برگزیده شده‌اند تا ابلاغ‌کننده‌ی شکایات آنان به پیشگاهش باشند (و در صورتی‌که اجازه فرماید) نظریات آن‌ها را به عرضش برسانند. این خود می‌تواند برای کسانی که نماینده واقعی و مطلق مردم‌اند درس عبرتی باشد تا مردم را از ماهیت مقام خود آگاه سازند، و اگر نخواهند از زیر بار آن مسئولیتی که مردم به آنان واگذارده‌اند شانه خالی کنند، باید متوجه باشند که چگونه رفتاری را با نمایندگان مردم، در هر زمان که باشد، در پیش گیرند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 هابز؛ در برتری پادشاهی (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

اختلاف میان این سه نوع دولت، ناشی از اختلاف قدرت حکمرانان نیست، بلکه از لحاظ سهولت و لیاقت در برقراری صلح و امنیت مردمان است که دولت بدان منظور تأسیس شده است. و اگر بخواهیم حکومت پادشاهی را با آن دو نوع حکومت دیگر بسنجیم، خواهیم دید که نخست آنکه، آن کسی که نماینده شخصی رعایای خویش یا یکی از افراد آن انجمنی است که چنین نمایندگی را دارد، نماینده شخص طبیعی خود نیز هست. و هرچند کوشش دارد در هیأت یک رهبر سیاسی منافع عامه را تأمین کند، همان اندازه نیز کوشش دارد که منافع شخصی خودش و خانواده‌اش و بستگان و دوستانش را حفظ کند؛ و اگر منافع عموم در تضاد با منافع خصوصی‌لش قرار گیرد، در اغلب موارد، منافع خصوصی‌اش را مرحج خواهد داشت؛ زیرا شهوات آدمیان عموماً از عقلشان نیرومندتر است. و از این موضوع بر میآید که هرجا منافع عمومی و خصوصی تا حد امکان برهم منطبق شوند، آن اجتماع به بالاترین درجه پیشرفت نایل میآید. حال می‌توان گفت که در حکومت پادشاهی، منافع عمومی و منافع خصوصی برهم منطبق‌اند. ثروت و قدرت و حیثیت یک شاه فقط از ثروت، قدرت، و حیثیت رعایایش ناشی می‌شود؛ زیرا هیچ پادشاهی، درصورتی‌که رعایایش فقیر و خوار یا، بر اثر احتياج و اختلاف، ضعیف‌تر از آن باشند که بتوانند در جنگ با دشمنان از خویشتن دفاع کنند، نمی‌تواند از ثروت و افتخار و امنیتی برخوردار باشد؛ حال آنکه در حکومت توده، یا حکومت اشراف رفاه و خوشبختی عموم چندان بر منافع کسی که فاسد و جاه‌طلب است منطبق نیست؛ چنانکه در بسیاری اوقات با توصیه‌های خائنانه و اعمال نابکارانه یا با به راه‌انداختن یک جنگ داخلی، بهتر می‌تواند منافع خویش را تأمین کند.

دوم آنکه، شاه می‌تواند از هرکس و در هرجا و هر زمان که بخواهد مشورت بجوید؛ و، در نتیجه، قبل از اقدام به کاری، از نظر همه مردمی که در امور مختلف آگاهی دارند، آگاه گردد و تا هر اندازه که بخواهد آن موضوع را محرمانه نگاه دارد. ولی وقتی که انجمن حکمرانان به مشورت نیازمند باشد، جز کسانی‌که از ابتدا در آن انجمن حق اظهار نظر داشته‌اند، رای افراد دیگر پذیرفتنی نتواند بود؛ و آن کسان بیشتر تبحرشان در کسب ثروت است تا دانش و معرفت؛ و هنگام ابراز نظر، کارشان به درازگویی می‌کشد که ممکن است مردم را برای انجام عملی تحریک کند، ولی موجب هدایت آن‌ها نتواند شد...

سوم آنکه، تصمیم‌های یک شاه، غیر از [بی‌ثباتیِ] طبیعت بشر، دستخوش هیچگونه بی‌ثباتی دیگری نیست؛ ولی در انجمن حکمرانان، علاوه بر بی‌ثباتی طبیعت بشر، شماره‌ی افراد خود نیز موجب بی‌ثباتی می‌گردد. زیرا غیبت عده‌ای که قبلاً تصمیمی را اتخاذ کرده‌اند و پیوسته بر اجرای آن تأکید ورزیده‌اند (و ممکن است غیبتشان بر اثر احساس خطر يا اهمال‌گری یا مشکلات شخصی بوده باشد)، و همچنین حضور فعالانه افراد جدیدی که نظرشان با نظر افراد قبلی مغایر باشد، می‌تواند همه‌ی آنچه را روز قبل انجام شده است باطل سازد.

چهارم آنکه، شاه نمی‌تواند به سائقه‌ی حسادت و غرض شخصی با خود مخالف شود؛ ولی بروز این مشکل در یک انجمن امکانپذیر است؛ و این امر تا بدانجا می‌تواند بالاگیرد که یک جنگ داخلی را سبب گردد.

پنجم آنکه، در حکومت پادشاهی این نقص وجود دارد که شاه برای دولتمند کردن فردی محبوب یا تملّق‌گویش، فرد دیگری را از تمامی دارایی خود محروم کند، و من اذعان می‌کنم که این نقص بزرگ و اجتناب‌ناپذیر حکومت پادشاهی است. ولی همین امر می‌تواند در دولتی هم که قدرت حاکم در اختیار انجمنی باشد روی دهد؛ زیرا قدرت اعضای انجمن با قدرت سلطان برابر است، و آن‌ها نیز همان قدر تحت‌تأثیر گفتار اغواکننده‌ی سخنوران قرار می‌گیرند که پادشاه به‌وسیله‌ی چاپلوسان گمراه می‌شود، و ممکن است هر یک از آن‌ها به نوبت تملّق دیگری را گوید تا بدین وسیله مطامع جاه‌طلبانه خود را برآورد. و درحالی‌که نورچشمی‌های شاه جز افرادی معدود نیستند، و شاهان جز برآوردن منافع بستگانشان منظور دیگری ندارند، ولی نورچشمی‌های یک انجمن را افراد بسیاری تشکیل می‌دهند، و بستگان آن‌ها بسیار بیشتر از بستگان یک شاه خواهد بود...

➣ @Notes_On_Liberty
📃 هابز؛ در برتری پادشاهی (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

از آنجا که همه‌ی انواع حکومت با مسئله‌ی فانی بودن حکمرانان روبه‌رو هستند، یعنی نه‌تنها پادشاهان، بلکه همه اعضای انجمن‌ها عمرشان به سر خواهد رسید، بنابراین برای ابقای صلح مردم لازم است که همانگونه که ترتیباتی برای یک انسان مصنوعی (Artificial man) [یعنی دولت] اتخاذ گردید، یک ابدیت مصنوعی (Artificial Eternity) هم برای حیات آن ایجاد کرد؛ زیرا بدون این جاودانگی، در هر عصری مردمی که تابع حکومت انجمنی قرار دارند، یا در سایه حکومت یک فرد هستند، به مجرد آنکه حکمرانانشان بمیرند، به حال جنگ باز خواهند گشت. این ابدیت مصنوعی را حق جانشینی (Right of Succession) خوانند.

هیچ نوع کاملی از حکومت نیست که در آن حق تعیین جانشین متعلّق به حکمران وقت نباشد؛ زیرا اگر این حق در اختیار فرد دیگر با انجمن خاصی که زیر نفوذ حکمران است قرار داشته باشد، حکمران می‌تواند به میل خود از حق آنان استفاده کند و در نتیجه، حق در اختیار خود او خواهد بود. و اگر این حق متعلّق به شخصی خاص نباشد، بلکه موکول به انتخاب جدید مردم باشد، آنگاه بعد از مرگ حکمران شیرازه‌ی دولت از هم می‌گسلد؛ و حق حکمرانی نصیب کسی خواهد شد که بتواند آن را به دست آورد؛ و این خلاف منظور کسانی است که دولت را به‌وجود آورده‌اند تا امنیت را به‌طور دائم، نه به‌طور موقت، برای آنان ایجاد کند.

در حکومت دموکراسی، کل انجمن حکمرانان از بین نخواهد رفت، مگر آنکه مردمی که آن انجمن را تشکیل داده‌اند از میان بروند. بنابراین در این نوع حکومت به هیچ‌وجه مسأله‌ای به نام حق جانشینی وجود ندارد. در حکومت اشرافی، وقتی یکی از اعضای انجمن حکمرانان بمیرد، حق انتخاب جانشین او به خود انجمن تعلّق خواهد داشت، زیرا حاکمیت در اختیار آن انجمن است و حق انتخاب مشاوران و کارمندان از حقوق اوست.

بزرگترین اِشکال حق جانشینی در حکومت پادشاهی است. و این اشکال از اینجا ناشی می‌شود که در نظر اول معلوم نیست چه کسی حق تعیین جانشین شاه را دارد؛ و در بسیاری موارد هم روشن نیست که چه کسی برای این کار تعیین شده است... در مورد این مسأله که چه کسی حق تعیین جانشین سلطان حاکم را دارد؛ یا، به عبارت دیگر، چه کسی در مورد حق توارث تصمیم می‌گیرد... باید در نظر داشت که این حق یا باید به خود شاه تعلّق داشته باشد یا در اختیار جماعت مردم قرار گیرد. زیرا مرگ کسی که قدرت حاکم را در دست داشته است، به‌کلی مردم را بدون حکمران خواهد کرد؛ یعنی مردم دیگر نماینده‌ای نخواهند داشت که به‌وسیله او اتحادی میانشان برقرار شود و بتواند از جانب آنان اقداماتی را انجام دهد. بنابراین، مردم در چنین وضعی قادر به انتخاب سلطان جدید نیستند؛ و هر کس به‌طور مساوی دارای این حق خواهد بود که خود را به هر آنچه به گمانش بهتر می‌تواند از او حفاظت کند تسلیم کند یا اگر بتواند با شمشیر خود از وجود خویشتن حفاظت کند و این بازگشت به آشوب و اغتشاش، و رجعت به حالت جنگ همه علیه همه است که خلاف منظوری است که پادشاهی از برای آن تأسیس گردیده است. بنابراین روشن است که در حکومت پادشاهی، حق تعیین جانشین همواره در اختیار کسی قرار می‌گیرد که صاحب تخت شاهی باشد.

ولی در جایی که گواه کافی و کلمات صریح در میان نباشد، برای درک اراده‌ی شاه، باید از قراین و نشانه‌های طبیعی دیگر استمداد کرد. یکی از این قراین، رسم و عادت یا عرف است. بنابراین در جایی‌که مثلاً رسم بر این باشد که نزدیکترین خویشاوند شاه جانشین او گردد، حق جانشینی از آنِ نزدیکترین خویشاوند است. اگر قصد شاه خلاف این رسم می‌بود، می‌توانست در طول حیات خود، نیت خویش را بیان کند.»

#اندیشه_سیاسی #هابز #دولت #آزادی
#پادشاهی #شهریاری #شهریاری_قانونی
#امنیت #صلح #جامعه_مدنی #قانون
#دموکراسی #جنگ_همه_علیه_همه
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 درباره برابری و نابرابری (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس ➣ @Notes_On_Liberty ❃ اجازه دهید تا برخی از واقعیت‌های آشکار را تکرار کنم. درحالی‌که ذیل شرایط پیشاکاپیتالیستی افراد برتر اربابان توده‌های فروتر بوده‌اند، ذیل سرمایه‌داری افراد مستعدتر و تواناتر وسیله‌ای…
📃 درباره برابری و نابرابری (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

آیا مصرف‌کنندگان احمق هستند؟

❃ تصدیق فلسفه‌ای که بر نابرابری مادرزاد ابنای بشر تأکید دارد، خلاف احساسات بسیاری از آدم‌ها است. مردم، آن هم کمابیش به اکراه، تصدیق می‌کنند که با چهره‌های مشهور هنر، ادبیات و علم (دست‌کم از منظر تخصص‌ها) برابر و با قهرمانان ورزشی هم‌پایه نیستند. اما آن‌ها آمادگی تصدیق فروتربودن خویش در دیگر موضوعات انسانی را ندارند. به نظر مردم، کسانی‌که در بازار از آن‌ها پیش افتاده‌اند، یعنی کارآفرینان موفق و صاحبان کامیاب کسب‌وکار برتری خود را منحصراً مدیون ناکسی خویش هستند! و خود آن‌ها، شکر خدا، درستکارند و به‌قول خودشان از توسل‌جستن به شیوه‌های نادرست و شریرانه رفتاری که انسانی را در محیط سرمایه‌دارانه مرفه می‌کند، تن باز می‌زنند!

❃ با این وجود، شاخه‌ی رو به رشدی از ادبیات وجود دارد که انسان معمولی را به‌مثابه‌ی سنخ فروتر انسان توصیف می‌کند: کتاب‌های مربوط به رفتار مصرف‌کنندگان و به‌اصطلاح شیاطین تبلیغات. البته نه مولف این کتاب‌ها و نه عامه مردم نوشته‌های یادشده را آزادانه و در ملاعام به زبان نمیآورند یا دستکم باور ندارند که معنای واقعی فاکت‌های گزارش‌شده در این نوشته‌ها چنین چیزی باشد.

❃ این کتاب‌ها به ما می‌گویند که یک آمریکایی معمولی ذاتاً (constitutionally) از اجرای ساده‌ترین وظایف یک زندگی روزمره خانوادگی ناتوان است. او چیزی را نمی‌خرد که برای هدایت مناسب و شایسته امور خانواده‌اش مناسب باشد. آن‌ها با بلاهت تنیده در تاروپود وجودشان به‌آسانی فریفته حیله‌ها و خدعه‌های کسبوکار می‌شوند تا چیزهای بی‌مصرف یا کاملاً بی‌ارزش بخرند؛ زیرا مهم‌ترین دغدغه‌ی کسب‌وکار کسب سود است، آن هم نه با عرضه‌ی اقلام مورد نیاز مصرف‌کنندگان بلکه با تحمیل اجناسی به آن‌ها که اگر می‌توانستند در برابر نیرنگ‌های روانشناختی «خیابان مدیسون» مقاومت کنند، هرگز آن اجناس را نمی‌خریدند. ضعف ذاتی و علاج‌ناپذیر اراده و هوش انسان متوسط باعث می‌شود خریداران مثل «آدم‌های ساده‌لوح» رفتار کنند. آن‌ها به‌آسانی طعمه رذالت‌های فروشندگان می‌شوند.

❃ نه مولفان و نه خوانندگان این زخم‌زبان‌های پرشور نمی‌دانند که دکترین آن‌ها تلویحاً چنین معنایی می‌دهد: اکثریت ملّت کودن هستند، نمی‌توانند از پس امور خود برآیند و به‌شدّت نیازمند قیمی پدرمآب هستند. آن‌ها چنان مملو از حسادت و نفرت نسبت به صاحبان موفق کسبوکار هستند که نمی‌بینند توصیفشان از رفتار مصرف‌کننده‌ها با همه حرف‌های ادبیات کلاسیک سوسیالیستی درباره‌ی بلندمرتبه بودن کارگران در تضاد است. سوسیالیست‌های قدیمی‌تر به «مردم»، به «توده‌های کارگر و زحمتکش» و به «کارگران یدی» همه کمالات فکری و شخصیتی را نسبت می‌دادند. مردم در نظر آن‌ها «ساده‌لوح و کودن» نبودند، بلکه برعکس، هر آنچه در جهان نیکو و عظیم بود، به دست آن‌ها ساخته می‌شد؛ مردم به نظر آن‌ها سازندگان آینده‌ای بهتر برای نوع بشر بودند.

❃ قطعاً انسان عادی در بسیاری جهات نسبت به یک صاحب متوسط کسب‌وکار فروتر است؛ اما این فروتربودن خود را پیش از هر چیز در توانایی محدود وی برای اندیشیدن، کارکردن و در نتیجه مشارکت بیشتر در تلاش دسته جمعی و تولیدی نوع بشر ظاهر می‌سازد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 درباره برابری و نابرابری (۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اغلب انسان‌هایی که در مشاغل روزمره عملکرد راضی‌کننده‌ای دارند، در همه کارهایی که مستلزم اندکی ابتکار عمل و تأمل‌ورزی باشند، فرصت کارکردن دارند. اما آن‌ها آنقدر کندذهن نیستند که نتوانند به‌نحو شایسته از پس امور خانوادگی خویش برآیند. شوهرانی که زنان‌شان آن‌ها را «برای تکه‌ای نان به سوپرمارکت می‌فرستند و در بازگشت دستانشان پر است از هله‌هوله»، خیلی پرشمار نیستند. زن خانه‌دار هم که خریدهای غیرضروری می‌کند و «بسته دست مرد را دوست دارد»، چندان شخصیت معمولی‌ای نیست.

❃ همه عموماً قبول دارند که انسان‌های متوسط ذائقه‌ی فقیری دارند. در نتیجه کسب‌وکاری که سرتاسر به حمایت توده‌های چنین انسان‌هایی وابسته است، باید ادبیات و هنر فروتر را نیز به بازار بیاورد. (یکی از بزرگ‌ترین معضلات تمدن سرمایه‌دارانه این است: چگونه در محیطی اجتماعی که «انسان عادی» برتر است، می‌توان به موفقیت‌های با کیفیت بالا دست یافت؟)

❃ به‌علاوه، مشهور است آدم‌های بسیاری درگیر عاداتی می‌شوند که اثرات نامطلوب به بار میآورد. مشوقان کمپین بزرگ ضدسرمایه‌داری ذائقه‌ی بد و عادت‌های مصرفی ناامن و دیگر شرارت‌های دوران ما را صرفاً حاصل مناسبات عمومی یا فعالیت‌های فروش شاخه‌های گوناگون «سرمایه» می‌دانند. جنگ‌ها را صنایع تسلیحاتی یا همان «تجّار مرگ» به راه میاندازند؛ الکلیسم را نیز سرمایه [مربوط به صنعت] الکل، همان «تراست ویسکی» پرآوازه و کارخانه‌های آبجوسازی تولید می‌کنند.

❃ این فلسفه نه‌تنها مبتنی بر دکترینی است که آدم عادی را احمق‌هایی صادق می‌داند که به‌راحتی فریفته خدعه‌های رقابت میان فروشندگان حیله‌گر می‌شود، بلکه همچنین علاوه بر آن تلویحاً نظریه‌ای بی‌معنا نیز صادر می‌کند: فروش اقلامی که مصرف‌کننده به‌راستی به آن‌ها نیازمند است و در صورت هیپنوتیزم‌نشدن توسط فریب‌های فروشندگان آن‌ها را خواهد خرید، برای کسب‌وکار سودآور نیست و از سوی دیگر، فروش اقلامی که استفاده اندکی برای خریدار دارند یا اصلاً ندارند یا حتی برایش مضر هستند، سودهای کلان به بار میآورد. زیرا اگر کسی چنین چیزی را نپذیرد، دلیلی ندارد که در رقابت بازار فروشنده اقلام نامطلوب بر فروشنده اقلام مطلوب پیشی بگیرد.

❃ همان حقّه‌های پیچیده‌ای که می‌گویند تجّار مکّار از آن‌ها برای متقاعدکردن مردم به خریدن استفاده می‌کنند، از سوی کسان دیگری هم استفاده می‌شود که کالاها و اقلام ارزشمند را در بازار عرضه می‌کنند. اما آن موقع اقلام مطلوب و نامطلوب تحت شرایط برابر با یکدیگر رقابت می‌کنند و هیچ دلیلی برای بدبینی نسبت به بخت اقلام بهتر در این رقابت وجود ندارد. درحالیکه فروشندگان حقّه و فریب را برای فروش هر دو نوع کالا خوب و بد به یک اندازه به‌کار می‌برند، پس فقط کالای بهتر به‌خاطر بهتر بودن خود مزیت خواهد داشت. نیازی نیست به همه مسائلی توجه کنیم که ادبیات مفصل موجود درباره بلاهت کذایی مصرف‌کننده و نیاز وی به قرارگرفتن تحت قیمومیت حکومت پدرسالارانه پیش می‌کشد. مهم این واقعیت است: به‌رغم جزم مشهور «برابری همه ابناء بشر»، باز هم این تز که آدم معمولی شایستگی رتق‌وفتق امور معمولی زندگی روزمره‌اش را ندارد، از سوی بخش عظیمی از ادبیات «چپ‌گرایانه» عامه‌پسند حمایت و ترویج می‌شود.

- ادامه دارد...

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#آزادی_فردی #سرمایه‌داری #بازار_آزاد
#برابری‌خواهی #مساوات‌طلبی #چپ
➣ @Notes_On_Liberty
📃 اگر قومی که به زندگی در زیر سلطه‌ی فرمانروایی مقدر خو گرفته است به‌سبب پیشامدی آزاد شود، به‌دشواری می‌تواند آزادی خود حفظ کند. (۱) | ✍🏻 نیکولو ماکیاولی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در تاریخ قدیم مثال‌های فراوان وجود دارند که نشان می‌دهند اگر قومی که به زندگی در زیر سلطه‌ی فرمانروایی مقتدر خوگرفته است به‌سبب پیشامدی آزاد شود، چنانکه رومیان پس از تبعید شاهان تارکویینی آزاد شدند، فقط با تحمّل دشواری‌های فوق‌العاده می‌تواند آزادی را نگاه دارد. دریافتن این نکته آسان است؛ زیراکه چنان قومی چون جانوری درنده است که هرچند بالطبع وحشی و لگام‌ناپذیر است همیشه در قفس در زیر شلاق نگاه داشته شده است و اگر برحسب تصادف آزاد شود چون نمی‌داند غذای خود را چگونه بجوید و پناهگاهی نمی‌شناسد تا در آن پنهان شود اسیر نخستین کسی می‌شود که بتواند او را به زنجیر بکشد. قومی هم که به زندگی در زیر سلطه‌ی فرمانروایی خوگرفته است همین حال را دارد؛ زیرا نه درباره‌ی حمله و دفاع اطلاع درستی دارد، نه زورمندان را می‌شناسد و نه اینان او را می‌شناسند؛ از این‌رو دوباره در زیر یوغی قرار می‌گیرد، بیشتر اوقات سنگین‌تر از یوغی که به‌تازگی از فشار آن رها شده است. قومی هم که هنوز فاسد نشده است به همین دشواری دچار می‌گردد؛ ولی قومی که در منجلاب فساد غوطه‌ور است، چنان‌که باز خواهم نمود، حتی لحظه‌ای نمی‌تواند آزاد زندگی کند. از این‌رو در اینجا تنها درباره اقوامی سخن خواهم گفت که فساد همه‌ی شئون زندگیشان را فرانگرفته است و عناصر سالم در وجودشان بیش از عناصر بيمارند.

❃ مشکلی که بازنمودم با مشکلی دیگر یار می‌شود: مشکل دوم این است که جامعه‌ای که با تحمل همه‌ی دشواری‌ها توانسته است آزادی خود را به‌چنگ آورد در داخل خود فقط دشمن می‌یابد نه دوست! همه‌ی کسانی که از ثروت حاکم زورگو سهمی برده و بر سفره‌ی حکومت استبدادی پیشین چریده‌اند همین که آن چشمه خشک می‌شود، چون زندگی با قناعت را از یاد برده‌اند مجبور می‌شوند بکوشند و حکومت پیشین را به کشور بازگردانند تا دوباره از ثروت و حرمت پیشین بهره‌ور شوند. پس چنانکه گفتم جامعه آزاد در داخل خود هیچ دوستی نمی‌یابد؛ زیرا چنین جامعه و دولتی تنها به عده‌ای اندک، آن هم مطابق قواعدی معین و به مناسبات خاص، پاداش و افتخار می‌بخشد نه به گروهی بزرگ. اما کسی هم که چنین افتخار و امتیازی به دست آورده است آن را حق خود می‌داند و سپاسگزاری از بخشندگان امتیاز را وظیفه خود نمی‌شمارد. از این گذشته، فواید عمومی که همه‌ی مردم از آزادی می‌برند، یعنی اینکه می‌توانند به‌راحتی از دارایی خود برخوردار شوند و نگران حیثیت و شرف زنان و فرزندان خود نیستند و هر لحظه بیم جان ندارند، تا زمانی‌که این فواید باقی هستند، نظر کسی را جلب نمی‌کنند برای اینکه هیچ کس خود را مدیون کسی که زیانی از او نبرده است، نمی‌داند. به عللی که برشمردم دولتی آزاد که به‌تازگی به‌وجود آمده است در داخله‌ی خود فقط دشمن می‌یابد و هرگز دوستی نمی‌یابد.

❃ برای چیرگی بر مزاحمت‌ها و بی‌نظمی‌هایی که به حکم ضرورت از آن دشواری‌ها نشأت می‌گیرند هیچ وسیله‌ای مؤثرتر و نجات‌بخش‌تر و ضروری‌تر از کشتن پسران بروتوس* وجود نداشت. به‌گواه تاریخ اینان تنها بدین سبب با همدستی عده‌ای از جوانان رومی به توطئه‌ی علیه وطن خود دست زدند که در زیر حکومت کنسول‌ها دیگر از اعتبار فوق‌العاده‌ای که در زمان سلطنت شاهان داشتند برخوردار نبودند و از این‌رو آزادی ملّت را اسارت خود میانگاشتند.

❃ بنابراین کسی که زمام حکومت بر قومی را خواه به‌عنوان رئیس کشوری جمهوری و خواه در مقام شاه و فرمانروا به‌دست می‌گیرد، اگر مخالفان نظام نو را از میان برندارد باید بداند که دولتی که بنیاد نهاده است دوام نخواهد یافت. البته من فرمانروایانی را که اکثریت مردم را دشمن خود ساخته‌اند و مجبورند برای حفظ مقام خود به زور توسل جویند، بدبخت می‌دانم؛ زیرا آنکه دشمنان اندکی دارد به‌آسانی می‌تواند خود را از گزند آنان مصون نگاه دارد ولی کسی که اکثریت مردمان با او دشمن‌اند هرگز روی ایمنی و آسایش نمی‌بیند و هرچه بیشتر ستمگری پیشه کند حکومت خود را ضعیف‌تر می‌سازد. از این‌رو بهترین راهی که قدرتمندان در پیش می‌توانند گرفت این است که بکوشند تا دوستی مردم را جلب کنند.

[* یونیوس بروتوس، کنسول روم پس از تبعید آخرین شاه روم]
➣ @Notes_On_Liberty