On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.91K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 ویلیام اُکامی و ولایت مطلقه‌ی پاپ | ✍🏻 جواد طباطبایی

➣ @Notes_On_Liberty

از دلایل عمده‌ی نظریه‌پردازان ولایت مطلقه، انتقال آن از پطرس قدیس به کلیسا بود. آنان با تفسیر این آیه از انجیل که عیسی مسیح کلیسای خود را بر روی «پطرس-سنگ» بنا کرده، این حواری را نخستین روحانی کلیسا و خلیفه‌ی عيسی می‌دانستند و بر آن بودند که همه‌ی اقتدار عیسی به خلیفه‌ی او انتقال یافته است. ویلیام اُکامی، پاپ را خلیفه عیسی مسیح، اما مرجعیت او را روحانی می‌داند و نه اقتدار سیاسی و بنابراین، نه تنها اقتدار دنیوی پطرس مطلق نبود، بلکه مرجعیت روحانی او نیز محدود بود. آنچه پطرس قدیس به پاپ تفویض کرده، جز این مرجعیت روحانی محدود نیست. تنها وظیفه‌ی پاپ این است که در خدمت مؤمنان مسیحی باشد تا بتوانند به رستگاری برسند و او را نمی‌رسد که در اداره امور دنیای آنان مداخله کند. دامنه‌ی مرجعیت پاپ از این حیث محدود است که رستگاری مؤمنان مسیحی تعمیدیافته، در کلیسا و از مجرای آن، امکان‌پذیر می‌شود و رستگاری ناشی از مرتبه‌ی ایمان مؤمن است و مؤمن رستگاری خود را مدیون الطف پاپ نیست. نکته‌ی پراهمیت دیگر در استدلال ويليام اكامی وارد کردن مفهوم مصلحت یا «مصالح مرسله» به‌عنوان ضابطه‌ی تفسیر حکم شرعی است. با تکیه بر آیه‌ای از انجیل که عیسی مسیح خود را خدمتگزار مردم می‌دانست، ویلیام اکامی با تأکید خاصی بر تفسیر آیه‌های ۱۵ تا ۱۸ از فصل بیست‌ویکم انجيل يوحنا می‌پردازد که عیسی خطاب به پطرس می‌گوید: «برّه‌های مرا بچران!» ويليام اكامی این آیه را با ضابطه‌ی «مصالح مرسله» تفسير کرده و آن را دلیلی بر صحت نظر خود می‌داند که اساس دیانت تأمین مصلحت است و تأمین مصلحت از مجرای ولایت پاپ -که در دریافت او همان سلطه‌ی (dominare) پاپ و کلیساست- امکان‌پذیر نیست.

«این‌که پاپ فاقد چنین ولایت مطلقه‌ای است، از کلام پطرس قدیس می‌توان دریافت، آنجاکه در واپسین فقره‌ی نامه‌ی دوم به قرنتیان درباره‌ی پاپ و روحانیان کلیسا می‌گوید که «علّت نوشتن این چیزها در وقتی که دور از شما هستم، این است که وقتی به آنجا برسم، مجبور نباشم با شما به خشنونت رفتار کنم، زیرا هر قدرت و اختیاری که خداوند به من بخشیده است، برای بنا کردن بود، نه برای خراب کردن»، خاطرنشان کرده است که پاپ ولایت مطلقه (plenitudinem potestatis) ندارد. از این سخنان می‌توان دریافت که عیسی مسیح، در اصل، روحانیت را برای تأمین مصلحت (utilitatem) بندگان برقرار کرده است. در واقع، عیسی مسیح در آغاز با سپردن برّه‌های خود به پطرس نخواسته است، احترام، امتیاز، آرامش و یا سودی به او اعطا کند، بلکه مصلحت برّه‌ها را اراده کرده است. وانگهی، او به پطرس نگفته است، «بر برّه‌های من سلطه برقرار کن! (dominare)»، «آنچه مطابق میل، نفع یا مطلوب تو باشد، در حق برّه‌های من انجام ده»، بلکه گفته است، «برّه‌های مرا بچران!» و مراد او این بود که «آنچه به مصلحت و نیاز آنان باشد، انجام ده و بدان که تو را نه به خدمت خود، بلکه به خدمت آنان گماشته‌اند». این مطلب جای شگفتی ندارد، زیرا باید مصالح مرسله را برتر از نفع خصوصی دانست و به همین دلیل عیسی مسیح با گماشتن پطرس بر برّه‌های خود، تأمین مصلحت اینان را در خواسته است نه نفع او را. اگر پطرس ولایت مطلقه داشت، نه به مصلحت برّه‌ها، بلکه به مصلحت و مطلوب خویش عمل می‌کرد. حاصل کلام اینکه عیسی مسیح به پطرس و جانشینان او ولایت مطلقه نداده است.»

ويليام اکامی مسیحیت را دیانت «آزادی» و قانون عیسی مسیح را «قانون آزادی» می‌داند و این دیانت و قانون آزادی با اعمال ولایت مطلقه منافات دارد؛ زیرا در دیانت عیسی مسیح، کسی بر کسی ولایت ندارد، در حالی‌که اگر پاپ دارای ولایت مطلقه می‌بود، به گفته‌ی نویسنده رساله‌ای کوتاه درباره‌ی اقتدار پاپ، می‌توانست آنچه را که اراده کند، به مردم تحمیل کند. اینکه عیسی مسیح امّت خود را از بسیاری از تکالیفی که در تورات برای بنی‌اسرائیل آمده بود، معاف کرد، در نظر ویلیام اکامی دلیل این است که مسیحیت نه دیانت «بردگی» که قانون آزادی است. از این حیث، نظریه ولایت مطلقه با روح مسیحیت بیگانه، برای دیانت خطرناک و حتی عين رفض [ارتداد] است.

#اندیشه_سیاسی #سکولاریسم
#ولایت_مطلقه #دین #کلیسا
➣ @Notes_On_Liberty
«آنچه با ظهور مجامع نمایندگان منتخب کلاً از میان رفت، اصل «تفکیک قوا» بود. ریشه‌ی این گرفتاری، مجالس به‌اصطلاح «قانونگذاری» بوده‌اند که بنا به تصور نخستین نظریه‌پردازان (به‌ویژه جان لاک) به قانونگذاری به‌معنای بسیار مشخص این کلمه محدود می‌شدند، و اکنون به صورت هیأت‌های حکومتی برخوردار از قدرت مطلق در آمده‌اند. آرمان قدیم «حکومت قانون» یا «حکومت تابع قانون» بدین‌گونه نابود شده است. هرچه نمایندگان اکثریت اقدام به آن را برای حفظ پشتیبانی اکثریت به مصلحت بدانند، پارلمانِ دارای «حق حاکمیت» قادر به انجام آن است. شوخی بسیار زشتی است که بر هر چیزی که نمایندگان منتخب اکثریت تصمیم بگیرند، نام «قانون» بگذارند، و بر هر بخشنامه‌ای که آنان صادر کنند، هر قدر هم به‌طور تبعیض‌آمیز به سود یا زیان گروه‌هایی باشد، وصف «حکومت تابع قانون» اطلاق کنند. قول به اینکه تا وقتی اکثریت اعمال حکومت را تأیید کند، حکومت قانون حفظ شده، چیزی جز بازی با الفاظ نیست. ظلم خودسرانه -یعنی اجباری که حدود آن مشخص نباشد و به دست نمایندگان اکثریت اعمال شود- از عمل خودسرانه سایر حاکمان بهتر نیست.»

❈ فردریش فون هایک، منشور آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 برابری‌طلبی طغیان علیه طبیعت (۱) | ✍🏻 مورای روتبارد

➣ @Notes_On_Liberty

«برابری» واقعاً چیست؟ افراد بسیاری به این واژه متوسل شده‌اند، اما به‌ندرت آن را تحلیل کرده‌اند. دو فرد A و B در صورتی با یکدیگر برابر هستند که در رابطه با یک ویژگی خاص، کاملاً با یکدیگر مساوی باشند، لذا اگر مثلاً قد اسمیت و جونز، دقیقاً شش‌فوت باشد، آنگاه گفته خواهد شد که از نظر قد، «برابر» هستند. اگر طول دو تکه چوب، مساوی باشد، آنگاه از نظر طول «برابر» خواهند بود و... بنابراین، تنها یک راه وجود دارد که هر دو فردی، بتوانند واقعاً و به تمام معنا، «برابر» باشند و آن، این است که از لحاظ همه ویژگی‌ها کاملا یکسان باشند، این امر البته بدان معنا است که برابری همه‌ی انسان‌ها (آرمان برابری‌طلبی)، تنها در صورتی می‌تواند برآورده شود که همه انسان‌ها، دقیقاً از تمام لحاظ یکسان و همانند باشند. دنیای برابر، لزوماً دنیایی از داستان‌های ترسناک خواهد بود و دنیایی متشکل از موجودات ناشناس و یکسان، عاری از هرگونه فردیت، گوناگونی و خلاقیتی ویژه خواهد بود. به‌راستی هم هرجا که تأثیر منطقی دنیای برابر آشکار شده، دقیقاً منطبق بر یک رمان ترسناک بوده است!

پروفسور شوئک (Schoeck) تجسم چنین دنیایی را در رمان انگلیسی و ضداتوپیایی «عدالت در چهره‌ها» نوشته‌ی هارتلی برای ما زنده کرده است. در داستان این کتاب، حکومت در تلاش است تا صورت همه‌ی دخترها به یک اندازه زیبا باشد و بدین طریق حسادت را نهادینه می‌کند. برای این کار، هم روی صورت دخترهای زیبا و هم روی صورت دخترهای زشت، عمل جراحی پزشکی صورت می‌گیرد تا چهره همه آن‌ها به یک شکل مشترک عمومی، کاهش یا ترقی یابد. همچنین در داستان کوتاهی که کورت وُنِگات نوشته است، ‌جامعه کاملاً برابر حتی جامع‌‌تر از این توصیف می‌شود. ونگات داستانش با نام «هریسون برگرون» را این‌گونه آغاز می‌کند: سال ۲۰۸۱ بود و بالأخره همه برابر شده بودند. آن‌ها تنها در مقابل خدا و قانون برابر نبودند، بلکه از همه لحاظ یکسان بودند. هیچ‌کس باهوش‌تر از دیگری نبود. هیچ‌کس از دیگران زیباتر نبود. هیچ‌کس قوی‌تر یا سریع‌تر از بقیه نبود. همه‌ی این‌ها به‌خاطر متمم‌‌های ۲۱۱، ۲۱۲ و ۲۱۳ قانون اساسی و همین‌‌طور به خاطر هوشیاری همیشگی ماموران «اداره‌ی کل برقرارکننده‌ی تعادل‌ ایالات متحده» به وجود آمده بود. این متعادل‌سازی تا حدودی به این‌گونه عمل می‌کرد: هازل از هوش کاملاً متوسطی برخوردار بود، یعنی تنها به صورت امواج کوتاهی می‌‌‌‌‌‌توانست به هر چیزی فکر کند و جورج که بسیار باهوش‌تر از حد نرمال بود، یک رادیوی کوچک متعادل‌کننده‌ی ذهنی در گوش خود داشت و طبق قانون مجبور بود که همیشه آن را به همراه داشته باشد. این رادیو طوری تنظیم شده بود که پیام‌های یک فرستنده دولتی را دریافت کند. تقریباً در هر ۲۰ ثانیه صداهای گوش‌خراشی از این فرستنده ارسال می‌شد تا افرادی مثل جورج نتوانند از ذهن‌شان به‌‌طور ناعادلانه استفاده کنند.

ترسی که همگی به‌وضوح در این‌گونه داستا‌ن‌ها می‌بینیم، ناشی از تأیید شهودی این نکته است که انسان‌ها، یکسان «نیستند» و نوع انسانی، به‌واسطه‌ی درجه زیادی از گوناگونی، تنوع، تفاوت و بطور خلاصه، نابرابری بطور بی‌نظیری از یکدیگر متمایز است. یک جامعه‌ی برابری‌طلب تنها می‌تواند امیدوار باشد که با شیوه‌های فشار توتالیتر، به اهداف خود دست یابد. همه باور داریم و امیدواریم که روح فردی انسانی، به‌پا خواسته و مانع از هرگونه تلاش برای ایجاد یک دنیای توده‌ای شود. خلاصه اینکه تصویر یک جامعه برابری‌طلب، همان داستان ترسناک است، زیرا اگر مفهوم چنین دنیایی را کاملاً شرح دهیم درخواهیم یافت که جهانی از این نوع و تلاش‌هایی از این دست، عمیقاً ضدانسانی هستند. به عمیق‌ترین معنا ضدانسانی هستند. از این‌رو، هدف برابری‌طلبی شوم بوده و هرگونه تلاش برای نیل به چنین هدفی را نیز باید شوم به حساب آورد.

واقعیت بزرگ‌ تفاوت و تنوع افراد، (یعنی نابرابر بودن آن‌ها)، باتوجه به پیشینه‌ی طولانی تجربه بشر، آشکار است. بنابراین مشخص‌ست که دنیایی که در آن به اجبار همانندی به وجود آید، ضد طبیعت انسانی است. این تنوع از لحاظ اقتصادی و اجتماعی، خود را در تقسیم جهانی کار و در «قانون آهنین الیگارشی» نشان می‌دهد. قانون آهنین الیگارشی به این معناست که در هر سازمان یا در هر نوع فعالیت، تعداد معدودی که معمولاً بیشترین توانایی یا بیشترین علاقه را به رهبری داشته باشند، به‌عنوان رهبر تعیین خواهند شد و توده‌ی اعضا، صف‌های پیروان را پر خواهند کرد. در هر دو حالت، پدیده مشابهی رخ می‌دهد. رهبری یا موفقیت‌های قابل ملاحظه در هر فعالیتی، توسط چیزی حاصل می‌شود که جفرسون، ‌آن را «آریستوکراسی طبیعی» می‌نامد. آن‌هایی به موفقیت می‌رسند یا به‌عنوان رهبر تعیین می‌شوند که بیشترین هماهنگی را با آن فعالیت داشته باشند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 برابری‌طلبی طغیان علیه طبیعت (۲) | ✍🏻 مورای روتبارد

➣ @Notes_On_Liberty

پیشینه‌ی کهن نابرابری نشان می‌دهد که این تنوع و گوناگونی، ظاهراً ریشه در طبیعت زیست‌شناختی انسان دارد. اما یقیناً این نتیجه‌گیری درباره‌ی طبیعت و بیولوژی انسان، آزاردهنده‌ترین عامل ممکن برای برابری‌طلب‌ها است. حتی برابری‌طلب‌ها نیز نمی‌توانند اسناد تاریخی را رد کنند، اما پاسخی که در این باره می‌دهند این است که مقصر «فرهنگ» است و از آن‌جا که اعتقاد دارند، فرهنگ عملکرد محض اراده است، بنابراین از دید آن‌ها، تغییر فرهنگ جامعه و القای برابری در آن، ممکن است. آن‌ها در این رابطه از شر هرگونه تظاهر به دقت‌های علمی نجات می‌یابد. مساوات‌طلب‌ها به زحمت حاضرند بپذیرند که بیولوژی و فرهنگ، اثرات متقابلی بر یکدیگر دارند.

اجازه دهید مثالی را بررسی کنیم که عمداً تا حدودی سطحی انتخاب شده است. فرض کنید که فرهنگ‌مان را بررسی می‌کنیم و به این ضرب‌المثل رایج می‌رسیم که «موقرمزها زود‌رنج‌ترند.» این یک قضاوت درباره‌ی نابرابری‌ است و این‌چنین نتیجه‌گیری می‌کند که مو قرمزها، به‌عنوان یک گروه، از افراد دیگر متفاوتند. حال فرض کنید جامعه‌شناس‌های برابری‌طلب، این مسأله را بررسی کنند و به این نتیجه برسند که واقعاً موقرمزها از لحاظ آماری نسبت به افراد دیگر، بسیار زودرنج‌ترند. حال فرد برابری‌طلب به جای آن‌که وجود نوعی تفاوت بیولوژیکی را بپذیرد، سریعاً در ادامه خواهد گفت که «فرهنگ» مسئول این پدیده است: این نظم کلیشه‌ای که عموماً پذیرفته شده و می‌گوید موقرمزها زودرنج‌ترند، از اوان کودکی در ذهن بچه‌های موقرمز، رسوخ کرده است و آن‌ها، این قضاوت‌ها را به‌راحتی پذیرفته‌اند و به‌گونه‌ای عمل می‌کنند که جامعه از آن‌ها انتظار دارد. به‌‌طور خلاصه، فرهنگ مسلّط افرادی که موقرمز نیستند آن‌ها را «شست‌وشوی مغزی» داده است. اگرچه امکان وقوع چنین فرآیندی را رد نمی‌کنیم، اما این ادعای رایج برابری‌طلب‌ها، در تحلیل منطقی، بسیار نامحتمل به نظر می‌رسد. این افراد بدون آن‌که به واقعیت‌های جامعه اشاره کنند، چنین فرض می‌کنند که «فرهنگ» از راه رسیده و به‌‌طور تصادفی انباشته می‌شود. این ایده که موقرمزها، زودرنج‌ترند در خلاء شکل نیافته و حکم الهی نیست. پس چگونه به‌وجود آمده و در میان مردم، رواج یافته است؟

یکی از روش‌های موردعلاقه برابری‌طلب‌ها این است که همه‌ی حکم‌هایی از این دست را که هویت یک گروه را تعیین می‌کنند، به انگیزه‌های مبهم و گنگ روان‌شناختی نسبت می‌دهند. عامه‌ی مردم از لحاظ روانی نیاز داشته‌اند که گروه اجتماعی خاصی را به زودرنج‌ بودن متهم کنند و موقرمزها، برای ارضای این نیاز فدا شده‌‌‌اند. اما پرسش این است که چرا موقرمزها انتخاب شدند؟ چرا مو-بورها یا موخرمایی‌ها انتخاب نشدند؟ این شک به‌وجود می‌آید که موقرمزها شاید به این دلیل انتخاب شدند که واقعاً زودرنج بوده و هستند و بنابراین «تصور کلیشه‌ای» جامعه، تنها دریافتی کلی از واقعیت‌ها است. مشخص است که این توضیح داده‌ها و فرآیند‌های مرتبط بیشتری را به حساب می‌آورد و علاوه بر آن بسیار ساده‌تر است.

به نظر می‌آید که اگر این توضیح، منصفانه مورد ملاحظه قرار گیرد بسیار معقول‌تر از ایده‌ی فرهنگ که ایده‌ای من‌درآوردی و خلق‌الساعه است، خواهد بود. در این صورت می‌توان نتیجه‌گیری کرد که موقرمزها از لحاظ بیولوژیکی زودرنج‌تر هستند و این حرف توخالی برابری‌طلب‌ها که اصرار می‌کنند موقرمزها در واقعیت زودرنج‌ نیستند، تلاشی است برای آن‌که آن‌ها را متقاعد کنند تا برخلاف طبیعت‌شان رفتار کنند. بنابراین در واقع امر، این مطلب اخیر است که می‌تواند به گونه‌ای دقیق‌تر، «شست‌وشو‌دهنده‌ی مغز» نام گیرد. البته منظور این نیست که جامعه هیچ‌گاه نمی‌تواند اشتباه کند و قضاوت‌های آن درباره‌ی هویت جمعی، همیشه ریشه در واقعیت دارد. اما به نظر من استدلال برابری‌طلب‌ها نسبت به رقیبان ظاهراً «ناآگاه» آن‌ها، ضعیف‌تر است.

در واقع بدین خاطر که برابری‌طلب‌ها بحث خود را از این فرض اولیه شروع می‌کنند که همه‌ی افراد و لذا همه‌ی گروه‌ها یکسان و برابر هستند، به این نتیجه‌گیری می‌رسند که هرگونه تفاوتی میان گروه‌ها از نظر موفقیت، جایگاه اجتماعی و قدرت در جامعه باید «نتیجه‌ی فشار» ناعادلانه و «تبعیض» غیرمنطقی باشد. اثبات آماری این «فشار» در رابطه با مو قرمزها به شیوه‌ای انجام می‌شود که به زندگی سیاسی آمریکا، بسیار شبیه است. ممکن است نشان داده شود که درآمد متوسط مو قرمزها، نسبت به افراد دیگر کمتر است و علاوه بر آن، درصد مدیران اجرایی شرکت‌ها، استادان دانشگاه‌ها یا اعضای کنگره که مو قرمز باشد، کمتر از نسبت آن‌ها در جامعه است.

#برابری #برابری‌خواهی #سوسیالیسم
#مساوات‌طلبی #طبیعت #طبیعت_انسانی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 روشنفکران و نظام کمونیستی | ✍🏻 رمون آرون

➣ @Notes_On_Liberty

احتمالاً شیوه‌ی کمونیستی تفکر و عمل در صورت از دست‌رفتن ایمان، عمری درازتر از دستگاه مفهومی داشته باشد. آشتی‌ناپذیری متوجه رفقای دیروز می‌شود. در نتیجه، گرایش به پیروی از منطق مبارزه، نگرش سیاه و سفید به جهان، عدم تمایل به پذیرش تجزيه‌ی مسائل به اجزای کوچک‌تر، عدم وحدت در پهنه‌ی گیتی و کثرت آموزه‌ها، این‌ها همه نتیجه‌ی بازمانده‌های آموزش‌هایی است که کمونیست‌های سابق یا همان کشیشان بدون ردای این فرقه‌ی مبارز دیده بودند.

شاید برای روشنفکران رهایی از این ایدئولوژی، که مانند دولت زاییده‌ی آن، ساخته‌ی دست آنان است، در مقایسه با مردم عادی، دشوارتر باشد. حکومت شوروی به نام آموزه‌ای فرمان می‌راند، که به قلم روشنفکری تدوین شده که تمام عمر خود را در کتابخانه‌ها سپری کرده است و تعداد بی‌شماری از دیگر روشنفکران از یک قرن پیش تاکنون آن آموزه را تفسیر کرده‌اند. در رژیم کمونیست روشنفکران که بیشتر سوفسطایی هستند تا فیلسوف، حکم پادشاه را دارند. قضات تحقیق که تخلّفات را برملا می‌کنند، نویسندگانی که در بند رئالیسم سوسیالیستی‌اند، مهندسان و مدیرانی که ملزم به اجرای برنامه‌ها و تفسیر دستورات غامض قدرت مرکزی‌اند، همه باید اهل جدل (دیالکتیک) باشند. دبیرکل حزب نیز که حاکم بر زندگی و مرگ میلیون‌ها انسان است خود روشنفکر است: او در اواخر دوره‌ی فعالیت پیروزمندانه‌ی خود، نظریه‌ی سرمایه‌داری و سوسیالیسم را به وفاداران حزب ارائه می‌دهد -تو گویی نگارش کتاب بالاترین دستاورد است. امپراتوران قدیم اغلب شاعر یا متفکر بودند، و برای نخستین بار است که امپراتور در قامت آدمی جدلی یا مفسر نظریه یا تاریخ بر تختگاه تکیه می‌زند.

سرمایه‌داران و بانکداران و اشراف -یا همه‌ی کسانی که در پارلمان راه را بر به قدرت رسیدن روشنفکران می‌بندند- از میان رفته‌اند. در سده‌ی هجدهم، روشنفکران تجمیع ثروت‌های هنگفت در نهادهای کلیسا را تقبیح می‌کردند، اما بی‌پروا حمایت تجّار ثروتمند یا خراجگذاران را می‌پذیرفتند. آنان به نابرابری‌های فردی تاخته و از آرمان بورژواهای نوظهور دفاع می‌کردند. پیش از انقلاب فرانسه، روشنفکران چپ‌گرا از تجارت یا رقابت یا ثروتی که از راه قانونی کسب شده بود نفرت نداشتند، بلکه از ثروت‌های به‌ارث‌رسیده یا مصادره شده و از تبعیض از بدو تولد منزجر بودند. در همه‌ی دوران‌ها، روشنفکران مخالف صاحبان قدرت بوده‌اند: ابتدا کلیسا، سپس اشراف و سرانجام بورژوازی. با وجود این، اکنون به نظر می‌رسد آنان به ناگهان در برابر این جدلیان بوروکرات بسیار تساهل نشان می‌دهند، گویی خود را در قامت آنان می‌بینند.

دولت کمونیستی به مدیران برای اداره‌ی کارخانجات، و نویسندگان و استادان و روانشناسان برای اشاعه‌ی حقیقت محتاج است. مهندسانی که با مواد و صالح سروکار دارند، و نیز مهندسانی که مأمور پرورش روح و جسم آدمی‌اند، از مزایای قابل‌توجهی بهره می‌برند: سطح بالای زندگی، تشخّص، و مشارکت در امور ارزشمند و والا. آنان آن‌قدر ساده‌لوح نیستند که تبلیغاتی را که برای جذب توده‌های مردم صورت می‌گیرد، باور کنند، اما آن‌قدر برای حفظ مزایای خود مشتاق‌اند که نمی‌توانند از توجیه کارهای رژیم و اطاعت محض سر باز زنند. از این‌رو، آنان شک و ایمان و نیز تردید ذهنی و وفاداری کلامی را درهم می‌آمیزند؛ آنان قادر به پذیرش قلبی جزمیت امر غیرعقلانی یا شکستن طلسم راست‌کیشی نیستند.

آیا در نهایت آنان نمی‌توانند به نمونه‌ی ادیان متعالی توسل جویند؟ مسیحیت هم به بردگان و هم به سلاطین بشارت داد و اعلام داشت که همه‌ی انسان‌ها در پیشگاه خداوند، به‌رغم وجود سلسله‌مراتب اجتماعی، برابرند. معهذا، کلیسا در عمل به قدرت مشروعیت بخشید و وجدان قدرتمندان را آسوده ساخت، و در دوران‌هایی خواهان حاکمیت بر زمین بود. چگونه روشنفکران مترّقی از ارائه‌ی مهارت‌های خود به دولتی دريغ ورزند که مدعی آموزه‌ای راستین است و مهارت‌های مزبور را در خدمت بنای جامعه‌ای سازگار با امید به عقلانیت انقلابی قرار ندهند که با اهل فن و اهل ادب رفتاری سخاوتمندانه دارد -مشروط به آن‌که مطیع و فرمانبردار باشند.

مارکس دین را افیون توده‌ها معرفی می‌کرد: کلیسا چه بخواهد و چه نخواهد بی‌عدالتی موجود را تحکیم می‌بخشد. کلیسا به انسان‌ها کمک می کند به جای آن‌که درد و رنج خود را درمان کنند، آن را تحمل یا فراموش نمایند. مؤمن که دغدغه آخرت دارد، نسبت به امور دنیوی بی‌اعتنا می‌شود.

ایدئولوژی مارکسیستی به محض آن‌که از جانب یک دولت در قالبی راست‌کیشانه (ارتودوکسی) تحقق یابد، مشمول همین انتقاد می‌شود: ایدئولوژی مزبور در قالب جدید خود به توده‌ها تعلیم می‌دهد که فرمانبردار باشند و بر اقتدار حاکمان صحه گذارند.

#روشنفکران #سوسیالیسم #کمونیسم
#دین_کمونیسم #روشنفکری #شوروی
➣ @Notes_On_Liberty
«شاه به‌عنوان یک مالک و سهام‌دار سرمایه‌ی خود (قلمرو خود) می‌بایست نسبتاً آینده‌نگر می‌بود. برای حفظ و نگهداری دارایی‌اش و بهره‌وری بیشتر از آن، او می‌بایستی آن را مدیریت و محاسبه می‌کرد. در عوض، نگهبانان موقت و قابل تعویض در دولت دموکراتیک، مالک کشور یا محل تحت سلطه‌ی خود نیستند، بلکه تا آن زمانی‌که در پست خود مشغول‌اند، می‌توانند از مزایای آن استفاده کنند. او صرفاً از آن استفاده می‌کند و هیچ حق و تملّکی بر آن ندارد و این بهره‌وری از آن را از بین نمی‌برد، بلکه بهره‌وری را کوته‌نظرانه می‌کند؛ چراکه مبتنی بر زمان حال و غیر‌محاسبه‌گرانه است، و هيچ اهمیتی برای ارزش سهام سرمایه قایل نیست، و در کوتاه‌مدت تنها مصرف سرمایه را بالا می‌برد.»

❈ هانس هرمان هوپ. اشرافیت، سلطنت، دموکراسی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 هدف‌های فردی و منافع جمعی | ✍🏻 فردریش آگوست فون هایک

➣ @Notes_On_Liberty

وضعیتی از آزادی که در آن همه‌ی مردم مجازند برای رسیدن به اهداف خود از دانش خود استفاده کنند و فقط قواعد رفتار درست [عادلانه] همه‌شمول آن‌ها را محدود می‌کند، احتمالاً مساعدترین شرایط برای رسیدن به اهداف آن‌ها است، و اینکه استقرار و استمرار چنین نظامی تنها در صورتی ممکن است که اصولی کلی که مردم خود را به آن متعهد کرده‌اند دست هر مرجع قدرتی، از جمله اکثریت مردم را، در اعمال زور محدود کند. آزادی فردی، هرجا که وجود داشته، عمدتاً محصول رعایت فراگیر چنین اصولی بوده است، گرچه این اصول هیچ‌گاه به‌طور کامل در اسناد مربوط به قانون اساسی تصریح نشده‌اند. آزادی به این علّت طی دوره‌های طولانی حفظ شده که چنین اصولی، که مردم درک گنگ و مبهمی از آن‌ها داشتند، بر افکار عمومی حاکم بوده است. نهادهایی که کشورهای دنیای غرب کوشش کرده ‌ند توسط آن‌ها آزادی فردی را در برابر تجاوز تدریجی حکومت محفوظ نگه دارند، وقتی به کشورهایی منتقل شدند که در آن‌ها چنین سنّت‌هایی متداول نبود، همیشه نامناسب از آب در آمده‌اند. این نهادها در مقابل آثار تمایلات جدیدی که اکنون حتی در میان مردمان دنیای غرب، مفاهیم قدیمی‌تر را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند مفاهیمی که دوران‌های آزادی‌ای را ممکن ساختند که طی آن مردمان غرب موقعیت کنونی خود را کسب کردند مصونیت کافی فراهم نیاورده‌اند.

من این‌جا به تعریف مفصل‌تر کلمه «آزادی» یا شرح و بسط این‌که چرا آزادی فردی را این‌قدر مهم تلقی می‌کنیم نخواهم پرداخت. در کتاب دیگری به این کار مبادرت کرده‌ام. ولی باید چند کلمه‌ای درباره‌ی این‌که چرا تعریف کوتاه خود درباره‌ی وضعیت آزادی را، که بارها به آن اشاره کرده‌ام، به تعریف کلاسیک آدام اسمیت ترجیح می‌دهم بگویم. طبق تعریف من وضعیت آزادی یعنی وضعیتی که در آن «هر کس می‌تواند از دانشش برای رسیدن به اهدافش استفاده کند، و آدام اسمیت آزادی را وضعیتی می‌داند که در آن هر انسانی تا زمانی‌که قوانین عدالت را زیر پا ننهاده، کاملاً آزاد باشد تا منافع خود را به روش خود پی گیرد.» علّت ترجيح من این است که تعریف اخیر، بی هیچ ضرورت و موردی، و به‌طور غیرعمدی، آزادی را به خودخواهی و منیت ارتباط می‌دهد. اما آزادی پی‌گرفتن اهداف شخصی برای یک نوع‌دوست کامل همان اندازه اهمیت دارد که برای یک خودخواه تمام‌عیار، برای این‌که نوع‌دوستی فضلیت تلقی شود، مسلماً لازم نیست انسان تابع اراده‌ی شخص دیگری باشد. ولی واقعیت این است که اغلب نوع‌دوستی‌های دروغین چیزی نیست جز میل به وادار کردن دیگران به خدمت به اهدافی که از منظر شخص به اصطلاح «نوع‌دوست» مهم تلقّی می‌شوند.

نیازی به تأکید بر این واقعیت انکارناپذیر نیست که آثار سودمند زحمات یک شخص برای دیگران اغلب زمانی مشهود خواهد بود که عمل او بخشی از کوشش دسته‌جمعی طبق یک برنامه منسجم باشد؛ غالباً یک نفر به‌تنهایی مشکل بتواند کار مهمی جهت رفع بدی‌هایی که عمیقاً نگرانش می‌کنند انجام دهد. ولی مسلماً این بخشی از آزادی اوست که برای رسیدن به چنین اهدافی به سازمان‌هایی ملحق شود (یا سازمان‌هایی ایجاد کند) که به او امکان شرکت در عمل جمعی را می‌دهند و هرچند برخی اهداف نوع‌دوستانه فقط در چارچوب عمل جمعی امکان‌پذیراند، اما در عین حال، عمل دسته‌جمعی می‌تواند در خدمت اهداف صرفاً خودخواهانه نیز باشد. هیچ رابطه ضروری‌ای میان نوع‌دوستی و عمل جمعی، یا میان خودخواهی و عمل فردی وجود ندارد.

#آزادی #آزادی_فردی #آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی #فردگرایی #مالکیت
➣ @Notes_On_Liberty
«ویژگی‌های اساسی دولت و حکومت، هیچ ربطی به ساختار خاص و قانون اساسی آن‌ها ندارد. این ویژگی‌ها هم در حکومت‌های استبدادی و هم در حکومت‌های دموکراتیک وجود دارند. دموکراسی نیز حکومتی خدایی نیست. نباید فراموش کرد که اکثریت، کمتر از شاهان و مستبدان در معرض خطا و اشتباه قرار ندارند. اینکه یک عمل از سوی اکثریت، حقیقت قلمداد شود، حقانیت آن را به اثبات نمی‌رساند، اینکه یک سیاست از سوی اکثریت مصلحت‌آمیز قلمداد شود، سودمندی و مصلحت‌آمیز بودن آن را اثبات نمی‌کند. افرادی که اکثریت را تشکیل می‌دهند، خدا نیستند، و نتیجه‌گیری مشترک آنان، لزوماً خدایی نیست.»

❈ لودویگ فون میزس، حکومتِ قادرمطلق: ظهور دولت تمامیت‌خواه و جنگ تمام‌عیار
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 زوال اشرافیت و برآمدن ادیبان؛ چگونه در آستانه‌‌ انقلاب، ادیبان رهبری سیاسی مردم را به دست گرفتند؟ (۲) | ✍🏻 الکسی دو توکویل ➣ @Notes_On_Liberty به همین‌سان، اگر فرانسویان نیز مانند انگلیسی‌ها موفق شده بودند که به تدریج روح نهادهای قدیمی‌شان را بدون نابودی…
📃 برافتادن عرف و اشرافیت؛ چگونه در آستانه‌‌ انقلاب، ادیبان رهبری سیاسی مردم را به دست گرفتند؟ | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

غالباً نسبت به این کوری استثنایی طبقات بالای «رژیم پیشین» و هموار ساختن راه سقوط‌شان به دست خودشان، اظهار شگفتی می‌شود. آن‌ها چگونه می‌توانستند بدانند که از این بهتر عمل کنند؟ آزادی سیاسی همچنان که برای توده‌ی مردم لازم است تا بتوانند از حقوق‌شان پاسداری کنند، برای طبقات حاکم نیز به همان اندازه لازم است تا بتوانند مصائب‌شان را تشخیص دهند. بیش از یک سده بود که آخرین بقایای زندگی آزادانه‌ی عمومی از فرانسه رخت بربسته بود و به آن‌هایی که از همه بیشتر به حفظ ساختمان کهن فرانسه علاقمند بودند، در مورد فروریختگی قریب‌الوقوع این ساختمان هیچ هشداری داده نشده بود. از آنجاکه در ظاهر هیچ چیزی دگرگون نشده بود، آن‌ها در مورد استواری جامعه هیچ هراسی به دل راه نمی‌دادند. سخن کوتاه، دیدگاه آن‌ها همان دیدگاه پدرانشان بود و از همین‌روی، نمی‌توانستند با زمان حرکت کنند. در لوایح ۱۷۸۹ می‌بینیم که نجیب‌زادگان هنوز در مورد «دست‌درازی‌های» قدرت سلطنتی نغمه سر می‌دادند، گویی که آن‌ها در سده‌ی پانزدهم زندگی می‌کردند، و پادشاه نگون‌بخت، لویی شانزدهم، در همان زمان که طوفان درخواست‌های دموکراتیک داشت غرقش می‌کرد، هنوز طبقه‌ی اشراف فرانسه را دشمن عمده‌ی تاج و تخت خویش می‌دانست و به آن‌ها بدگمان بود، تو گویی که این شاه هنوز در عصر «فروند» (frond) زندگی می‌کرد. از سوی دیگر او مانند نیاکانش، هنوز طبقه‌ی متوسط و توده‌ی مردم را سرسخت‌ترین پشتیبانان تاج و تخت به‌شمار می‌آورد.

اما آنچه که از همه بیشتر برای ما که انقلاب‌های گوناگونی را پشت سر گذاشته و تجربه کرده‌ایم شگفت‌آور است، این واقعیت است که امکان تحقق یک قیام خشونت‌آمیز هرگز به ذهن پدران ما راه نیافته بود. هیچ‌کس از چنین قیامی سخنی بر زبان نمی‌آورد و کسی حتی خوابش را هم نمی‌دید. اختلال‌های کوچکی که در زمان آزادی سیاسی گه‌گاه در استوارترین نظام‌های اجتماعی به ناگزیر پدید میآیند، پیوسته خطر وقوع بلاهای بزرگ را به مقامات مملکتی یادآور می‌شوند و آن‌ها را همیشه «گوش به زنگ» نگه می‌دارند. اما در سده هجدهم و در آستانه‌ی انقلاب، هیچ‌گونه هشداری دال بر تزلزل بنای کهن فرانسه به گوش نخورده بود.

من لوایح تنظیم‌شده به‌وسیله‌ی سه طبقه‌ی بزرگ فرانسه، اشراف و روحانیت و طبقه سوم را پیش از انعقاد «مجلس عموم طبقات»، به دقت مطالعه کرده‌ام. ضمن وارسی این اسناد حجیم، درباره‌ی محتوای این لوایح یادداشت‌هایی برداشته‌ام: این لوایح یا متضمن درخواست تبصره‌ای اصلاحی بر یک قانون و یا درخواست برانداختن یک عرف و یا درخواست‌های دیگری از این‌گونه بودند. زمانی‌که به پایان این کار رسیدم و فهرستی از پیشنهادهای مندرج در این لوایح برداشتم، با شگفتی دریافتم که آنچه که این طبقات می‌خواستند، چیزی کمتر از براندازی منظم و همزمان همه‌ی قوانین و عرف‌های موجود نبود. هیچکس از این واقعیت اطلاعی نداشت که آنچه که نویسندگان این لوایح مشتركاً می‌خواستند، یکی از گسترده‌ترین و مصیبت‌آمیزترین انقلاب‌هایی بود که جهان تا آن زمان به خود دیده بود. مردانی که می‌بایست قربانی این انقلاب شوند، کمترین پیش‌آگهی دراین‌باره نداشتند. آن‌ها به این امید احمقانه دل بسته بودند که دگرگونی ناگهانی و ریشه‌ای یک نظام اجتماعی بسیار کهن و پیچیده، می‌تواند به راهنمایی خرد و تنها با کارآیی آن، تقریباً بدون هرگونه درد و رنجی عملی گردد. آنان بسیار دیر از خواب بیدار شده بودند! آن‌ها اگر این گفته‌ی حکیمانه‌ی نیاکانشان را که چهار سده پیش از آن با یک لحن زمخت بیان شده بود به یاد میآوردند، شاید بهتر عمل می‌کردند:

«هرچه آزادی و بی‌بندوباری بزرگتری بخواهی، یوغ انقیاد بزرگتری نیز بر گردنت خواهد افتاد!»

با توجه به برکناری طولانی اشراف و طبقه‌ی متوسط از هرگونه فعالیت عمومی، جای شگفتی نیست که آن‌ها تا این حد کودن شده بودند. اما شگفت اینجاست که آن‌هایی که عهده‌دار امور عمومی بودند، مانند سیاستمداران و فرمانداران و قاضیان، نیز دوراندیشی‌ای چندان بیشتر از طبقات یادشده از خود نشان نداده بودند. بی‌گمان، بسیاری از این مردان در انجام وظایفشان خود را بسیار شایسته نشان داده بودند و همه جزئیات مدیریت عمومی را به‌خوبی درک می‌کردند. اما برابر با معیارهای راستین سیاستمداری -یعنی دریافت روشن راهی که جامعه می‌پیماید و آگاهی از روندهای عقاید عمومی و توانایی پیش‌بینی آینده- به آن‌ها به همان اندازه شهروندان عادی گیج و سرگردان بودند. زیرا تنها در فضای آزادی است که کیفیت‌های ذهنی لازم برای سیاستمداری می‌توانند رشد کرده و میوه دهند.

- ادامه دارد...

#انقلاب #انقلاب_فرانسه #اشرافیت
#مردان_ادب #شاعران_سیاست‌پیشه
#عرف #سنت #آزادی #اندیشه_سیاسی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 ویلیام اُکامی و ولایت مطلقه‌ی پاپ | ✍🏻 جواد طباطبایی ➣ @Notes_On_Liberty از دلایل عمده‌ی نظریه‌پردازان ولایت مطلقه، انتقال آن از پطرس قدیس به کلیسا بود. آنان با تفسیر این آیه از انجیل که عیسی مسیح کلیسای خود را بر روی «پطرس-سنگ» بنا کرده، این حواری…
📃 مارسیله پادوایی در برابر ولایت مطلقه‌ی پاپ | ✍🏻 جواد طباطبایی

➣ @Notes_On_Liberty

نخستین نظریه‌پرداز پراهمیت اندیشه‌ی سیاسی عرفی و منتقد ولایت مطلقه پاپ و کلیسا مارسيله‌ی پادوایی، فیلسوف ابن‌رشدمآب ایتالیایی بود که با رساله‌ی «مدافع صلح و آرامش»، راه اندیشه‌ی سیاسی عرفی جدید را هموار کرد. «مدافع صلح و آرامش» مهم‌ترین رساله‌ی سیاسی-الهی پایان سده‌های میانه و آغاز دوران جدید اروپاست. این رساله که به سال ۱۳۲۴ انتشار یافت، بیانیه‌ی دفاع از امپراتوری در پیکار میان مرجعیت روحانی کلیسا و اقتدار سیاسی امپراتور است و به‌سبب پژواکی که آن پیکار در این رساله پیدا کرده و نیز به‌لحاظ موضع‌گیری نویسنده‌ی آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با انتخاب يوهانس بیست‌ودوم که به‌عنوان پاپ به سال ۱۳۱۶، مقارن جدال فردریش اتریشی با لودویگ بایرنی برای به دست آوردن مقام امپراتوری بود و اینکه پاپ جانب فردریش را گرفته بود، پس از پیروزی لودویگ در سال ۱۳۲۲ و میل به گسترش سیطره‌ی خود بر ایتالیا بدون امضای پاپ، پیکاری میان مرجعیت روحانی و اقتدار سیاسی آغاز شد. در سال ۱۳۲۴، پاپ، به رفض لودویگ فتوا داد و او را از کلیسا طرد کرد و امپراتور نیز با اعلان بیانیه‌ای پاپ را رافضی خوانده و او را متهم کرد که به‌خلاف آیین مسیح خواستار کسب قدرت سیاسی است. امپراتور بر آن بود که فِسق پاپ آشکار شده و بنابراین، شورای کلیسا می‌تواند، با استناد به مدلول فتوای شورای کلیسا در سال ۱۲۱۵ درباره‌ی رافضیان، او را از مقام خود برکنار کند و همین فتوا به سلاحی بر ضد پاپ تبدیل شد. مارسيله در رساله‌ی خود که به امپراتور اهداء شده، جانب همین فتوا را گرفت و چون تحت پیگرد قرار گرفت، به دربار لودویگ پناهنده شد. او در رساله‌ی مدافع صلح و آرامش با اشاره‌ای به این پیکار نوشت که از مدت‌ها پیش، انقلابات در حکومت،

«مانع اقدام ضروری شهریار در قلمرو ایتالیا شده و این امر هم‌چنان بیش از پیش ادامه دارد. این انقلابات آن سرزمین را از صلح و آرامش و منافع دیگری که از آن ناشی می‌شود، محروم کرده و می‌کند، آن را به انواع شرور مبتلا کرده و می‌کند و آن را از انواع بلاها آکنده است.»

رساله‌ی «مدافع صلح و آرامش»، بیانیه‌ای سیاسی در دفاع از لودویگ دوم است و به پیروی از نظر مارسیله بود که لودویگ، به سال ۱۳۲۸، خود را امپراتور خواند و پاپ را نیز از مقام خود خلع و آنگاه نصّ پاپی را به نام یک روحانی دیگر از فرقه‌ی فرانسیسکان انتقال داد، اما مردم ایتالیا بر او و پیروان او شوریدند و لودویگ شکست خورد. این شکست، پایان کار امپراتور نبود؛ در آغاز سده‌ی چهاردهم، در ایتالیا پیکاری میان گروه‌های سیاسی و استان‌های خودمختار جریان داشت و در بسیاری از آن‌ها رابطه‌ی نیروها به سود پاپ نبود. مرجعیت پاپ، به‌طور عمده، در بخش‌های شمالی ایتالیا نفوذ داشت و ولایات آن را مقامات روحانی منصوب پاپ اداره می‌کردند، اما رقابت گروه‌ها و گرایش‌ها مرجعیت پاپ را تضعیف می‌کرد. به تدریج، در برابر مرجعیت پاپ، و به‌ویژه دادگاه‌های شرع در ایتالیا و بخش‌های دیگر اروپا مخالفت‌هایی آغاز شد و در برخی نواحی نیز پیروزی‌هایی به دنبال آورد، اما پاپ مخالفان را از کلیسا طرد کرد. پاپ، جنگی را علیه آن نواحی سازمان داد و اهالی استان میلان که لودویگ نیز در نهان از آنان حمایت می‌کرد، در برابر سپاه دستگاه خلافت کلیسا به پایداری پرداختند و در سال ۱۳۲۷ به نظر می‌رسید که سپاهیان پاپ برتری یافته و شمال ایتالیا را در دست دارند، اما لودویگ به ایتالیا لشکر کشید تا به‌عنوان پادشاه رُمیان در سنای رُم تاجگذاری کند. او استان‌هایی از ایتالیا را به دست آورد و ملّاکین محلی استقلال خود را بازیافتند. مرجعیت کلیسا و پاپ دچار ضربه‌ای جدی شده بود و به سبب ثروت، قدرت دنیوی روحانیان و مصونیت آنان، شکاف میان روحانیان و عموم مردم شدت می‌یافت. اهمیت اثر مارسيله از دیدگاه تاریخ اندیشه‌ی سیاسی جدید در آن است که نظریه‌ حکومت عرفی را در برابر ولایت مطلقه‌ی پاپ و حکومت شرعی کلیسا طرح و بدین‌سان، جریان حکومت عرفی را به جریان عمده‌ی اندیشه‌ی سیاسی تبدیل کرد. مارسيله، کلیسا را که در نزد نظریه‌پردازان ولایت مطلقه و نیز در عمل، متکفّل همه‌ی امور دولت بود، تابع دولت قرار داد و کلیسا در همه‌ی امور دنیوی تابع دولت عرفی شد.

#اندیشه_سیاسی #سکولاریسم
#ولایت_مطلقه #دین #کلیسا
➣ @Notes_On_Liberty
«از میان همه‌ی حکومت‌های استبدادی، آنجایی که حاکم خودش را مالک همه‌ی زمین‌ها و افراد می‌داند، کسی انگیزه‌ای برای تلاش با تمام توان خود را ندارد. از این‌رو، غفلت از کشاورزی پدید می‌آید، و اگر حاکم در تجارت هم مداخله کند، همه‌ی انواع صنایع رو به تباهی خواهند رفت. تحت چنین حکومتی، هیچ چیز بهبود نمی‌یابد و پیشرفت نمی‌کند. خانه‌ها تنها برای رفع نیاز ساخته می‌شوند (هنر معماری مورد توجه نیست)؛ هیچ‌گونه خاک‌برداری و کاشت گیاهان و درختان وجود ندارد، همه چیز از زمین گرفته و مصرف می‌شود ولی چیز به آن برنمی‌گردد و اصلاحی در آن انجام نمی‌پذیرد؛ باغ‌ها بی‌بهره و بی‌استفاده می‌مانند، و سراسر کشور تبدیل به کویر می‌شود.»

❈ شارل دو مونتسکیو، روح‌القوانین، کتاب پنجم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 خدمت سربازی | ✍🏻 مورای روتبارد

➣ @Notes_On_Liberty

مطمئناً هیچ موردی در زمینه‌ی بردگی غیرارادی، آشکارتر از تمامیت نظام خدمت اجباری نیست. هر جوانی، به‌هنگام هیجده سالگی، مجبور است تا نام خود را برای گزینش خدمت اجباری ثبت کند. او مجبور است که کارت پایان خدمتش را همیشه با خود داشته باشد و، در هر زمان که دولت صلاح بداند، توسط مقامات توقیف شده، و به نیروهای ارتش بپیوندد. در این‌جا بدن و اراده او دیگر تحت اختیار خودش نیست؛ او تابع اوامر حکومت است، و می‌تواند مجبور به کشتن افراد شود، یا اگر مقامات فرمان دهند، زندگی‌اش را در معرض خطر قرار دهد. خدمت سربازی اگر بردگی غیرارادی نباشد، پس چیست؟

استدلال درباره‌ی نظام سربازی، در چهره‌ی سودمندی ظاهر می‌شود. بنابراین حکومت از استدلال استفاده می‌کند: اگر ما با زور و اجبار مدافعان را به خدمت نگیریم، چه کسی از ما در برابر حمله خارجی دفاع خواهد کرد؟ در این‌جا ردیه‌های مختلفی برای یک آزادی‌خواه وجود دارد تا در برابر این استدلال اقامه کند. در وهله‌ی اول، اگر من و شما و همسایه‌ی دیواربه‌دیوارمان فکر کنیم که به دفاع نیاز داریم، هیچ‌گونه حق اخلاقی نداریم که -به زور سرنیزه یا تفنگ- کسی را مجبور به دفاع از خودمان کنیم. اگر بیافزاییم که سربازان اجباری، جان و زندگی خود را به جامعه یا کشورشان مدیون هستند، آنگاه باید متقابلاً جواب دهیم که: این «جامعه» یا این «کشور» کیست که همچون طلسمی برای توجیه بردگی از آن استفاده می‌شود؟ جامعه متشکل از افرادی است که در یک سرزمین زندگی می‌کنند، به‌جز جوانانی که باید به سربازی گرفته شوند! جامعه یا کشور، در این مورد تنها انتزاعات اسطوره‌ای هستند که جهت پوشاندن برهنگیِ استفاده از زور و اجبار برای ارتقای منافع افراد خاص به‌کار می‌روند.

دوم اینکه، برای به حرکت درآوردن این طرح سودمند، چرا به خدمت گرفتن مدافع اجباری در نظر گرفته شده است؟ هیچ‌کس در بازار آزاد به سربازی گرفته نمی‌شود، با این حال در بازار، مردم از طریق خریدوفروش داوطلبانه هر نوع کالا و خدمات قابل تصور، حتی ضروری‌ترین آن‌ها را به دست می‌آورند. مردم در بازار، غذا، مسکن، پوشاک، مراقبت پزشکی و غیره را می‌توانند به دست آورند، و به دست می‌آورند. چرا نمی‌توان مدافعان را به همین شیوه استخدام کرد؟ درواقع، بسیاری از افراد هرروزه برای انجام خدمات خطرناک استخدام می‌شوند: آتش‌نشانان جنگل، تکاوران، خلبانان آزمایشی، و... پلیس و گارد ویژه و نگهبانان. چرا سربازان به همان شیوه نمی‌توانند استخدام شوند؟

یا به عبارت دیگر، حکومت هزاران نفر را برای خدمات گوناگون، از راننده‌کامیون تا دانشمند، تا ماشین‌نویسان را استخدام می‌کند؛ چگونه است که هیچ‌یک از این افراد با زور به خدمت گرفته نمی‌شوند؟ چرا هیچ «کمبودی» در این مشاغل وجود ندارد تا حکومت را وادار کند که برای تأمین آن‌ها به زور متوسل شود؟ یک قدم پیش‌تر برویم، حتی در ارتش، «کمبود» افسر وجود ندارد و نیازی برای به خدمت گرفتن آنان وجود ندارد؛ هیچ‌کس ارتشبد یا دریادار را به اجبار به خدمت نمی‌گیرد. پاسخ همه این مسائل ساده است: کمبود ماشین‌نویسان حکومتی وجود ندارد، بدین خاطر که حکومت به سراغ بازار می‌رود و آنان را با نرخ دستمزد بازار استخدام می‌کند؛ کمبود فرمانده وجود ندارد بدین‌خاطرکه آن‌ها سخاوتمندانه، حقوق، حقوق ویژه، و حقوق بازنشستگی دریافت می‌کنند. کمبود سربازان خودساخته وجود دارد، زیرا حقوق پرداختی آنان به‌طور ناهنجاری زیر نرخ بازار است -یا تا روزگار اخیر چنین بوده. برای سال‌ها، حتی با احتساب ارزش پولی غذا، مسکن و دیگر خدمات عرضه‌شده به سربازان، عایدی یک سرباز چیزی در حدود نیمی از درآمدی بود که او می‌توانست در زندگی غیرنظامی به دست آورد. آیا عجیب نیست که کمبود شدید داوطلبان وجود داشته باشد؟ این به تجربه ثابت شده، که راه تحریک افراد به داوطلب شدن برای مشاغل پرخطر، پرداخت هزینه اضافی به آنان به‌عنوان پاداش است. ولی حکومت نیمی از آنچه را که افراد می‌توانستند در زندگی شخصی خود به دست آورند، به آنان پرداخت کرده است.

همچنین، افتضاح خاص سربازی پزشکان هم وجود دارد که، پزشکان مشمول خدمت برای مدت بلندتری نسبت به دیگران هستند. آیا پزشکان باید به‌خاطر ورود به حرفه‌ی پزشکی تنبیه شوند؟ چه توجیه اخلاقی برای دشواری‌های تحمیل‌شده بر این حرفه‌ی خاص و دارای اهمیت حیاتی وجود دارد؟ آیا این راه رفع کمبود پزشکان است؟ -که به همه افراد هشدار داده شود که اگر پزشک شدند، مشمول خدمت سربازی برای مدت بلندتری خواهند شد؟ اگر حکومت اراده می‌کرد که حقوق پزشکان را به نرخ بازار، به‌اضافه مبلغ کافی به‌عنوان غرامت شغل پرخطر، پرداخت کند، نیاز نیروهای نظامی به پزشک می‌توانست به‌راحتی تأمین شود.

#سربازی #بردگی #خدمت_اجباری
➣ @Notes_On_Liberty
📃 اقدامات اقتصادی حمایت‌شده از طرف دولت | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

امروزه برخی از دولت‌ها معتقدند که می‌توانند كل فعالیت‌های تولیدی مردم‌شان را در مالکیت داشته و به شکلی مؤثر مدیریت کنند. اکثر اقتصادهای دنیا در حال حاضر اقتصادهای «ترکیبی» هستند که در آن دولت‌ها صرفاً بر تعدادی از صنایع مالکیت دارند و سعی می‌کنند بازده صنایع و بخش‌های دیگر را از طریق برنامه‌ریزی، مقررات، سهام دولتی، سوبسید، و مالیات هدایت و مدیریت کنند.

قرن بیستم شاهد ظهور پدیده ملّی‌سازی صنایع در بسیاری از کشورها بود. در این قرن صنایعی که گفته می‌شد از اهمیت استراتژیک برخوردارند یک‌به‌یک به مالکیت دولتی در می‌آمدند. البته دولت‌ها در بسیاری از کشورها همچنان به تصاحب و کنترل برخی صنایع (از جمله مخابرات، حمل‌ونقل، بانکداری، آب و برق و انرژی، معادن، و غیره) ادامه می‌دهند.

اما اهمیت استراتژیک این صنایع دلیل موجهی برای ملّی‌سازی و مالکیت دولتی آن‌ها محسوب نمی‌شود. به‌طور مثال، بانک‌ها در بسیاری از ثروتمندترین کشورها خصوصی هستند. در حقیقت، تبدیل این بانک‌ها به انحصارات دولتی در مدت زمان کوتاهی به ورشکستگی آن‌ها و تباهی شرکت‌ها و خانواده‌هایی منجر می‌شود که حیات و ادامه‌ی کارشان را مدیون فعالیت بانک‌ها هستند. امروزه شرکت‌های تجاری خصوصی که یا به دولت‌ها خدمات ارائه می‌دهند، یا مستقیماً با مشتریان خود معامله می‌کنند، قسمت عمده‌ی نیازهای ملّت‌های جهان به خدمات مخابراتی، حمل‌ونقل، و آب و برق و انرژی را تأمین می‌کنند. بسیاری از کشورها صنایع و شرکت‌های دولتی را خصوصی کرده‌اند، زیرا دریافته‌اند که بخش خصوصی با بهره‌گیری از دانش و تجربه‌ی مدیریت خصوصی و سرمایه‌ی خصوصی به‌مراتب از بخش دولتی در ارائه‌ی این خدمات مهم و استراتژیک بهتر عمل می‌کند.

البته دولت‌ها یاد گرفته‌اند که بدون تصاحب صنایع نیز می‌توانند آن‌ها را کنترل کنند. آن‌ها ممکن است صرفاً سهمی از یک شرکت یا صنعت مهم (و به‌ظاهر در مالکیت بخش خصوصی) را مالک شوند و سپس از حق خود به‌عنوان سهام‌دار استفاده کرده و به این ترتیب هم فعالیت شرکت را کنترل کنند و هم در تعیین اعضای هیئت مدیره‌ی آن نظارت داشته باشند. گاهی اوقات دولت‌ها «سهام طلایی» شرکت‌ها را برای خودشان محفوظ نگه می‌دارند تا به این وسیله بتوانند در موضوعات کلیدی حرف آخر را خودشان بزنند.

جامعه‌ی آزاد این گونه مداخلات خزنده را نمی‌پذیرد، زیرا این قبیل مداخلات فرقی با مالکیت دولتی و مصادره ندارد و به دولت‌ها اجازه می‌دهد بدون آن‌که مجبور به پرداخت پول برای خرید صنایع باشند، درباره‌ی تمام امور آن‌ها تصمیم بگیرند. مالکین اصلی این صنایع بزرگ و قدیمی، از جمله مردم معمولی که ممکن است همه‌ی پس‌انداز و حتی ذخیره‌ی بازنشستگی خود را در آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده باشند، عملاً اموال‌شان به سرقت می‌رود. در ضمن، این قبیل مداخلات خزنده‌ی دولتی، بستر و فرصت مناسبی برای انواع فساد فراهم می‌آورد: رفقا و نورچشمی‌های سیاستمداران به پست‌های نان و آب‌دار در هیأت‌مدیره‌های این صنایع منصوب می‌شوند؛ کارخانه‌های مهم در مناطق مورد عنایت سیاستمداران قرار می‌گیرند، و بازده و سود این صنایع در جهت انتفاع حامیان دولت به مصرف می‌رسند.

یکی دیگر از راه‌های کنترل مؤثر صنایع و شرکت‌های خصوصی، وضع انواع مقررات است. دولت‌ها می‌توانند با وضع مقررات فعالیت صنایع و شرکت‌ها را محدود کنند، یا به آن‌ها دیکته کنند که نحوه‌ی فعالیت‌شان چگونه باشد، چه چیزی تولید کنند، تا چه میزان از مشتری طلب کنند، در کجا سرمایه‌گذاری و ایجاد شغل کنند، چقدر به کارکنان حقوق بدهند، و خیلی چیزهای دیگر. این نوع از کنترل دولتی بر منابع خصوصی (که امروزه در همه جای دنیا رواج یافته و حتی در کشورهایی که خودشان را آزاد می‌نامند، یک امر عادی محسوب می‌شود) کاملاً مغایرت دارد با «اصل مالکیت خصوصی» که از بنیان‌های اساسی یک جامعه‌ی اصالتاً آزاد است.

#آزادی #مالکیت_خصوصی #اقتصاد
#آزادی_اقتصادی #آزادی_فردی #لسه‌فر
➣ @Notes_On_Liberty
«سه اسطوره‌ی چپ و انقلاب و پرولتاریا کمتر به‌خاطر شکست‌هایشان و بیشتر به‌دلیل موفقیت‌هایشان نفی می‌شوند. چپ و انقلاب و پرولتاریا در صورت پیروزی، به همان اندازه‌ای که به مشکلات می‌پردازند، خود مشکل‌آفرین‌اند. اگر مزایای اشراف از میان برده شود، تنها چیزی‌که باقی خواهد ماند، اقتدار دولت یا اقتدار کسانی خواهد بود، که کارکردشان از دولت ناشی می‌شود. با از میان‌رفتنِ حق توارث، میدان برای کسانی باز می‌شود که مال و منالی دارند. نابودی جوامع محلی مزایای قدرت مرکزی را افزایش می‌دهد. دویست کارمند جایگزین دویست خانواده می‌شوند. وقتی انقلاب احترام به سنّت‌ها را از میان می‌برد و تخم نفرت از طبقات ممتاز را می‌پراکند، توده‌ها آماده‌اند در برابر شمشیر رهبر سر تسلیم فرود آورند تا آن روز که شوروهیجانِ انقلابی فروکش کند و با گذشت زمان دیگربار نظم برقرار و گوش به‌ندای عقل سپرده شود.»

❈ رمون آرون، افیون روشنفکران
➣ @Notes_On_Liberty
📃 سوسیالیسم مهندسی اجتماعی | ✍🏻 هانس هرمان هوپ

➣ @Notes_On_Liberty

از آنجاکه سوسیالیسم مهندسی اجتماعی اصولاً تفاوتی با نسخه‌های دیگر سوسیالیسم ندارد، یعنی اینکه سوسیالیسم مهندسی اجتماعی نیز به‌معنای بازتوزیع حقوق مالکیت از متصرفان و پیمانکاران منابع کمیاب به افراد غیرمولد است، هزینه تولید را افزایش می‌دهد و به کاهش تولید ثروت میانجامد. این مسأله لزوماً تحقق می‌یابد و ضرورتی ندارد شخصی آن را ابتدا آزمون کند تا به این نتیجه دست یابد. این نتیجه کلی بدون توجه به مسیر ویژه‌ی مهندسی اجتماعی ممکن است درست باشد. بگذارید بگوییم جامعهٔ مهندسان اجتماع نمی‌پذیرند که برخی از مردم درآمد اندکی داشته باشند و بنابراین تصمیم می‌گیرند حداقل دستمزد را بالاتر از سطح بازار تعیین کنند. منطق به ما می‌گوید این امر بطورضمنی محدودیت حق مالکیت کارفرمایان را نشان می‌دهد؛ همانند نیروی کار، که دیگر اجازه ندارند چانه‌زنی‌های سودمند دوطرفه انجام دهند. نتیجهٔ آن بیکاری است و باید چنین باشد. به‌جای آنکه برخی دستمزدی کمتر از سطح بازار دریافت کنند، اکنون ابداً دریافتی ندارند، زیرا گروهی از کارفرمایان نمی‌توانند هزینه‌های اضافی را بپردازند یا افراد بیشتری را استخدام می‌کنند که تمایل دارند با دستمزدهای پایین‌تر هم استخدام شوند. به کارفرمایان آسیب می‌رسد، زیرا آنها افراد اندکی را برای استخدام دارند و از این‌رو، برونداد تولید به نسبت کمتر می‌شود و نیروی کار آسیب می‌بیند، زیرا به‌جای درآمد ولو اندک آنها، اکنون هیچ درآمدی ندارند. نمی‌توان پیشاپیش گفت کارگران و کارفرمایان کدام‌یک از این تصمیم بیشتر آسیب می‌بینند. فقط می‌توان گفت افرادی از گروه پیشین که خدماتشان در بازار ارزش کمتری دارد و افرادی از گروه اخیر که به‌ویژه این نوع نیروی را استخدام می‌کنند. باوجوداین، به تجربه می‌توان گفت جوانان، زنان و افراد سالمند که می‌خواهند مجدداً دیرزمانی پس از انجام کارهای خانه و غیره وارد بازار کار شوند، از گروه‌هایی خواهند بود که بدترین ضربه را از بیکاری می‌خورند و به‌یقین مسأله درآمد اندک برخی افراد، که اصولاً قرار بود با مداخله حل شود، اکنون حتی بدتر از گذشته‌ای شده است که می‌توانست به‌صورت پیشینی و مستقل از هر تجربه‌ای دریافت شود! تصور می‌کنم گمراهی برخاسته از روش‌شناسی تجربه‌گرای ناقص نه تنها گمراهی علمی است، بلکه بسیار پرهزینه است، زیرا در این روش‌شناسی، نخست همه چیز باید آزمون شود، در غیراین‌صورت شناخت آنها ممکن نیست.

بگذارید به نمونه دیگری بپردازیم، جامعه‌ی مهندسان اجتماع بر این باورند که مردم باید راحت زندگی کنند، اما واقعیت اینست که اجاره‌بهای خانه‌ها یا آپارتمان‌ها آنقدر بالاست که برخی از مردم نمی‌توانند آنطور که بزعم آنها راحت است زندگی کنند. بنابراین مقررات کنترل اجاره‌بها را تصویب و برای آپارتمان‌های مشخصی حداکثر نرخ اجاره‌بها تعیین می‌کنند. این وضعیت را در شهر نیویورک و به‌گستردگی در ایتالیا شاهدیم. بار دیگر، برای اینکه بدانیم پیامد این مسأله چیست باید در انتظار تحقق این پیامدها بنشینیم. ساخت‌وساز آپارتمان‌های جدید کاهش می‌یابد، زیرا عواید برخاسته از سرمایه‌گذاری کاهش یافته است. با توجه به آپارتمان‌های قدیمی، کمبود عرضهٔ آپارتمان در بازار نمایان می‌شود، زیرا تقاضا برای آنها به دلیل قیمت‌های پایین‌تر افزایش می‌یابد. اگر اجاره‌بهای تثبیت‌شده آنقدر پایین باشد که اجاره‌ی آپارتمان نتواند هزینه‌ی سکنا و استفاده از آن را پوشش دهد، برخی آپارتمان‌های قدیمی ممکن نیست دیگر اجاره داده شوند. بنابراین کمبود فاحش مسکن در کنار هزاران خانه‌ی خالی روی می‌دهد؛ نیویورک و ایتالیا نمونه‌ بارز این وضعیتند. هیچ راهی برای برون‌رفت از این وضع وجود ندارد، زیرا همچنان پولی برای ساخت آپارتمان‌های جدید پرداخت نمی‌شود. به‌علاوه، کمبود فزاینده به انعطاف‌ناپذیری‌های بسیار پرهزینه منتهی می‌شود، زیرا مردمی که با خوشحالی به آپارتمان‌های ارزان قیمت دست یافته بودند، تمایلی فزاینده دارند که مجدداً از آن خارج نشوند؛ این درحالی‌ست که اندازه‌ی خانواده معمولاً طی چرخه زندگی تغییر می‌کند و با توجه به این، نیازهای متفاوتی در بازار مسکن پدیدار می‌شود. همچنین واقعیت مهم دیگری که باید در نظر داشت این است که فرصت‌های شغلی مختلف ممکن است در جاهای مختلف پدیدار شود. بدین ترتیب، فضای استیجاری زیادی اتلاف می‌شود؛ مثلاً افراد سالمندی که آپارتمان‌های بزرگ را اشغال کرده‌اند، درحالیکه این فضا برای زمانی مناسب بود که فرزندان هم با آنها زندگی می‌کردند. حال آنها به آپارتمانهای کوچکتر نقل مکان نمی‌کنند، زیرا این نوع آپارتمان‌ها در دسترس نیستند. خانواده‌های جوانی که به فضای بزرگتری احتیاج دارند، نمی‌توانند چنین فضایی را بیابند، زیرا چنین مکانهایی خالی از سکنه نیست.

#سوسیالیسم #مهندسی_اجتماعی
➣ @Notes_On_Liberty
«فردی که بین نوشیدن یک لیوان شیر و یک لیوان محلول سیانید پتاسیم دست به انتخاب می‌زند، میان دو نوشیدنی انتخاب نمی‌کند؛ او بین زندگی و مرگ انتخاب می‌کند. جامعه‌ای که بین سرمایه‌داری و سوسیالیسم دست به انتخاب می‌زند، بین دو نظام اجتماعی انتخاب نمی‌کند؛ بلکه میان همکاری اجتماعی و فروپاشی جامعه دست به انتخاب می‌زند. سوسیالیسم جایگزین برتر سرمایه‌داری نیست؛ سوسیالیسم جایگزین نظامی که تحت آن افراد می‌توانند انسان باشند، نیست.»

❈ لودویگ فون میزس، کنش انسانی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 برای ایرانیان، هیچ چیز خوشآیندتر از آتش‌بازی نیست | ✍🏻 مادام کارلا سرنا

➣ @Notes_On_Liberty

مادام کارلا سرنا، جهانگرد ایتالیایی در قرن نوزدهم میلادی بود که در روزگار سلطنت ناصرالدین شاه به ایران سفر کرد. آنچه در زیر می‌آید، از سفرنامه‌ی او، آدم‌ها و آیین‌ها در ایران، است که در توصیف علاقه‌ی ایرانیان به آتش و آتش‌بازی نوشته شده:

شرقی‌ها به‌طور کلّی هر نوع نمایش چشم‌نواز را دوست دارند و برای ایرانیان، هیچ چیز خوشآیندتر از آتش‌بازی نیست. هر رویداد خوشی با آتش کردن فشفشه‌ها جشن گرفته می‌شود، خواه روزهای برگزاری سه عید بزرگ ملّی -نوروز، روز تولد شاه، و یا سالگرد جلوس وی بر تخت سلطنت- باشد و خواه اعیاد مذهبی یا جشن‌های خانوادگی، در هر صورت، در تمامی این مراسم، آتش‌بازی در صدر برنامه‌هاست. حتی فقیرترین خانواده‌ها هم دست‌کم چندشاهی برای خرید ترقّه، پول خرج می‌کنند. همان‌طور که مسابقات اسب‌دوانی، انگلیسی‌ها را به هیجان می‌آورد، و مبارزه‌ی قایق‌سواران، ونیزی‌ها را سرگرم می‌کند و یا تماشای صحنه‌های گاوبازی، تفریح مورد علاقه‌ی اسپانیایی‌هاست، همانطور هم تهرانی‌ها از آتش بازی لذت می‌برند. خود شاه هم به این‌گونه سرگرمی‌ها علاقه دارد و کسانی‌که برای وی وسایل آتش‌بازی باشکوه ترتیب می‌دهند، همان‌قدر که مردم را خوشحال می‌کنند، موجبات رضایت او را هم فراهم می‌آورند.

مراسم آتش‌بازی همیشه در خیابان اصلی منتهی به قصر انجام می‌گیرد. در همان‌جاست که ترقه‌ها، فشفشه‌ها، کوزه‌های هفت‌رنگی جمعیت را مسحور می‌کند. آن‌ها زیر باران آتش فشفشه‌ها و هفت‌ترقه‌ها، آن‌چنان آرام و بدون ترس این‌سو و آن‌سو می‌روند، گویی که رویین‌تن و آسیب‌ناپذیرند. همه‌ی مردم، مرد و زن، غنی و فقیر، جوان و پیر در این مراسم جشن و شادمانی شرکت می‌کنند. جمعیت در دو خیابانی که معمولاً برای عبور چهارپایان اختصاص دارد، گردهم می‌آیند. خیابان وسطی، که مخصوص رفت‌و‌آمد پیاده‌روندگان و وسائط نقلیه و سواران است، در این‌گونه مراسم برای حضور و محل تجمع مقامات بلندپایه و اروپاییان اختصاص می‌یابد. موزیک نظامی و نوای ساز ملّی با غرّش فشفشه‌ها و ترقه‌ها و هلهله‌ی شادی مردم همه باهم، در می‌آمیزد و گوش فلک را کر می‌کند.

در یکی از جشن‌های شبانه، من یکی از پسران شاه را که حاکم تهران است به همراه عده‌ای از وزیران دیدم که روی قالی مقابل در اصلی قصر نشسته بودند و مراسم را تماشا می‌کردند. جلوی آنان پر بود از انواع تنقّلات که از طرف رئیس قورخانه -که متصدی مراسم آتش‌بازی نیز بود و مرتب به جوخه‌ی توپچی‌هایش سرکشی می‌کرد- تهیه شده بود. شاه، پشت پنجره‌ی اتاق خویش نشسته بود و تماشای کوچکترین منظره‌ای از آتشبازی را از دست نمی‌داد.

#ایران #سفرنامه #سفرنامه‌نویسی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 برابری‌طلبی طغیان علیه طبیعت (۲) | ✍🏻 مورای روتبارد ➣ @Notes_On_Liberty پیشینه‌ی کهن نابرابری نشان می‌دهد که این تنوع و گوناگونی، ظاهراً ریشه در طبیعت زیست‌شناختی انسان دارد. اما یقیناً این نتیجه‌گیری درباره‌ی طبیعت و بیولوژی انسان، آزاردهنده‌ترین عامل…
📃 برابری‌طلبی طغیان علیه طبیعت (۳) | ✍🏻 مورای روتبارد

➣ @Notes_On_Liberty

زنان نیز «طبقه مظلوم» دیگری هستند که اخیراً به آن‌ها بیشتر توجه شده است. امروز، این مسأله که بیش از ۵۰ درصد نماینده‌های سیاسی، معمولاً مرد بوده‌اند، به‌عنوان نشانه‌ای روشن و آشکار از ستم به زنان در نظر گرفته می‌شود. اینکه چه کسانی به مجمع‌های سیاسی فرستاده شوند، به مرتبه‌ی فعالیت آن‌ها بستگی دارد و از آنجاکه زنان، تقریباً به اندازه‌ی مردان فعال نبوده‌اند، تعداد آن‌ها به طرز چشمگیری کمتر بوده است. اما نیروهای رو به افزایش «آزادی زنان» در آمریکا که با این امر مواجه شده‌اند، دوباره به بحث طلسم‌شده مربوط به «شست‌وشوی مغزی» از طریق «فرهنگ» باز می‌گردند، چراکه فعالان عرصه‌ی آزادی زنان، نمی‌توانند این واقعیت را انکار کنند که هر تمدن و فرهنگی در تاریخ، از ساده‌ترین آن‌ها گرفته تا پیچیده‌ترین آن‌ها، تحت تسلّط مردها بوده است. باز هم پاسخ آن‌ها این است که از زمان‌های بسیار قدیم، فرهنگ مردسالار، زنان تحت ستم را شست‌وشوی مغزی داده و آن‌ها را به تربیت بچه، خانه و مسائل خانه محدود کرده است. کار این آزادی‌خوا‌هان، این است که با اراده‌ی قوی و با «بالا بردن آگاهی»، انقلابی را در شرایط زنان به وجود آورند. اینکه اغلب زنان همچنان به وابستگی‌های خود به امور خانه متعهد بمانند، تنها نشانگر «آگاهی غلطی» است که باید ریشه‌کن گردد!

البته پاسخی که به آن توجهی صورت نگرفته، این است که مردان واقعاً توانسته‌اند در هر فرهنگی، به جایگاه مسلّطی دست یابند که خود، نشانگر تفاوت جنس مذکر است، چراکه اگر هر دو جنس با هم برابر باشند، چگونه مردان توانسته‌اند در هر موردی تسلط پیدا کنند؟ اما فارغ از این مسأله، خود بیولوژی نیز انکار شده و رها گردیده است. فریاد بر می‌آورند که هیچ تفاوت زیست‌شناختی بین دو جنس وجود ندارد و نمی‌تواند و نباید وجود داشته باشد و همه‌ی تفاوت‌های گذشته و فعلی میان این دو را باید به شست‌وشوی مغزی توسط فرهنگ‌ها نسبت داد. ایروینگ ‌هاو در رویه‌ی استادانه‌ای که در پاسخ به کِیت میلِت (Kate Millet)، از فعالان آزادی‌خواه زنان پیش گرفت، چند تفاوت بیولوژیک مهم میان دو جنس را مشخص می‌کند، که آن‌قدر اهمیت دارند که می‌توانند اثرات اجتماعی بلندمدت به جای بگذارند.

این تفاوت‌ها عبارتند از:

۱- تجربه خاص زنان از حاملگی، که مردم‌شناسی به نام مالینوفسکی (Malinowshi) آن را چنین توصیف می‌کند: «ارتباط نزدیک و کامل با کودک ... که تاثیرات فیزیولوژیک و احساسات قوی به همراه دارد.»

۲- هورمون بدن انسان، که نه تنها بین دو جنس، بلکه میان افراد از یک جنس، اما با سنین مختلف نیز تغییر می‌کند.

۳- امکانات متفاوت برای فعالیت، که نتیجه‌ی دستگاه عضلات و کنترل‌های فیزیکی متفاوت است.

۴- عواقب روان‌شناختی نگرش‌ها و امکانات متفاوت جنسیتی و به‌ویژه، تفاوت اساسی میان نقش‌های مختلف جنسیتی، که از لحاظ بیولوژیکی، به ترتیب در مردها و زن‌ها وجود دارد.

دکتر الینور مکبای در مطالعه‌ای که بر روی هوش زنان انجام داده است، می‌پذیرد که این امکان کاملاً وجود دارد که عوامل ژنتیکی، دو جنس مذکر و مونث را از یکدیگر متمایز ساخته و در کارآیی ذهن آن‌ها تاثیرگذار باشند... به‌عنوان مثال، دلیل خوبی وجود دارد تا قبول کنیم که پسرها ذاتاً پرخاش‌جوتر از دخترها هستند. منظور من از پرخاش‌جو بودن، به معنای وسیع کلمه است و تنها دعوا را در بر نمی‌گیرد، بلکه تسلط و ابتکار آن‌ها را نیز شامل می‌شود. اگر این خصوصیت سبب رشد تفکر تحلیلی در آینده می‌شد، پس پسرها نسبت به دخترها مزیت دارند، چراکه جنس مونث در غلبه بر این مشکل با دشواری‌هایی روبه‌رو است. دکتر مکبای می‌افزاید که «جنس مونث به جداسازی پسرها و دخترها در مکان‌های آموزشی نیاز دارد، اما جنس مذکر، خیر.»

جامعه‌شناسی به نام آرنولد گرین به ظهور مکرر پدیده‌ای اشاره می‌کند که برابری‌طلب‌ها آن را با این عنوان که «نقش‌های جنسیتی کلیشه‌ای‌شده» هستند، مردود می‌شمارند. وی مشاهدات خود از یک کیبوتسر (مزارع اشتراکی) اسرائیلی را چنین بیان می‌کند: این یک پدیده‌ی عمومی است. زنان در زمینه‌هایی تمرکز بیشتری دارند که -تنها و یا در ترکیب با دیگر مهارت‌ها- به مهارت‌‌‌‌های خانه‌داری، صبوری، یکنواختی، مهارت‌های دستی، جنسیت خاص و ارتباط با کودکان نیاز دارد. در این کیبوتسر، با در نظر گرفتن همه‌ی جوانب، جنس مذکر و دیدگاه‌های سنتی مردانه، غلبه دارند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 برابری‌طلبی طغیان علیه طبیعت (۴) | ✍🏻 مورای روتبارد

➣ @Notes_On_Liberty

ایروینگ ‌هاو به‌درستی بیان می‌کند که نهضت آزادی زنان، ریشه در انزجار نسبت به وضعیت فعلی آن‌ها، به‌عنوان موجوداتی متمایز دارد:

«آنچه که ظاهراً خانم میلت را آزار می‌دهد، تنها بی‌عدالتی‌هایی که زنان تحمل کرده‌اند یا تبعیض‌هایی که همچنان نسبت به آن‌ها روا داشته می‌شود، نیست، بلکه بیشتر صرفاً نوع زندگی زنان است. وی از تمایز روان‌شناختی-زیست‌شناختی زنان، بیزار است و حداکثر کاری که می‌‌کند، این است که تفاوت‌های اجتناب‌ناپذیر آناتومی آن‌ها را قبول ‌کند. وی از اینکه بسیاری از زن‌ها، اهمیت و وسعت تحقیری که نسبت به آن‌ها انجام می‌شود را لجوجانه نمی‌پذیرند، و از وابستگی شرم‌آوری که نسبت به مردان (نه‌چندان مستقل) از خود نشان می‌دهند، و از لذت عصبانی‌کننده‌ای که حتی از آشپزی برای «این گروه برتر» می‌برند و از اینکه دماغ بچه‌های از خود راضی‌شان را بالا می‌کشند، منزجر و متنفر است. وی از اینکه تصور می‌شود این نقش‌ها و نگرش‌ها، دلایل بیولوژیکی دارند، عصبانی است و به نظر وی، این تفکر محض بیولوژیکی، روشی است تا همیشه زنان را به جایگاه نازل‌تر سوق دهد. با این‌همه، چنان طیف وسیعی از رسوم، اهانت‌ها و مصیبت‌ها را به فرهنگ نسبت می‌دهد که به نظر می‌آید، این فرهنگ نسبت به خود بیولوژی، شوم‌‌تر و غیرقابل تغییرتر باشد.»

ژوان دیدیون (Joan Didion)، در نقدی هوشمندانه از نهضت آزادی زنان، ریشه‌ی آن را در طغیانی نه تنها علیه بیولوژی، بلکه همچنین علیه خودسازمان‌دهی صرف طبیعت می‌داند: اگر لزوم تولیدمثل معمول گونه‌ها از نظر زنان ناعادلانه است، پس بیایید با استفاده از تکنولوژی، از «سازماندهی محض طبیعت» و از این ظلم فراتر رویم. ظلمی که به گفته شولامیت فایرسترن (Shulamith Firestone) «براساس اسناد تاریخی، تا عالم حیوانات ادامه دارد.» مارگارت فولر (Margarett Fuller) نهایتاً این تفاوت‌ها را پذیرفت: «من جهان را می‌پذیرم»، اما فایرستون این کار را نکرد. اعتراض دامنه‌دار و وسیع دیگری علیه اصول پذیرفته‌شده‌ی بیولوژیک جنسیتی و همچنین علیه تفاوت‌های طبیعی، فراخوان گسترده‌‌ی اخیری است که توسط روشنفکران چپ، در حمایت از دوجنس‌گرایی انجام شده است. قرار است که اجتناب از ناهمجنس‌خواهی «خشک و کلیشه‌ای» و اختیار دوجنس‌گرایی، سطح آگاهی را بالا برده و تمایزهای مصنوعی میان دو جنس مذکر و مونت را حذف کرده و همه را فارغ از جنسیت‌شان به انسان تبدیل کند!

ظاهراً دوباره، شست‌وشوی مغزی توسط فرهنگ مسلّط (که در این مورد، همان فرهنگ گرایش به جنس مخالف است.) به اقلیت هم‌جنس‌گرا ظلم کرده و مانع همسانی و برابری ذاتی در دوجنس‌گرایی شده است. هر کس خواهد توانست با سرسختی چند شکلی که به شدت موردعلاقه فیلسوفانی اجتماعی چپ مدرن از قبیل نورمن براون (Norman Brown) و هربرت مارکوزه (Herbert Marcuse) است، به «انسانیت» کامل خود دست یابد!!!

در سالیان اخیر، کاملاً مشخص است که زیست‌شناسی، همچون سنگ بزرگی در مقابل توهمات برابری‌‌طلبانه قرار گرفته است.

تحقیقات شیمیدانی به نام راجر ویلیامز (Rojer J.Williams) مکرراً گستره‌ی وسیع گوناگونی افراد از لحاظ کل ارگانسیم انسان را مورد تأکید قرار داده است. بنابراین، افراد حتی از نظر جزیی‌ترین نکات مربوط به آناتومی و شیمی و فیزیک بدن، از لحاظ بافت ریز مو، اثر انگشتان دست و پا، الگوی موی بدن، برآمدگی‌های روی انگشت‌ها و ناخن‌ها، ضخامت و رنگ پوست، میزان استعداد پوست در تاول زدن، توزیع پایه‌های عصبی روی سطح بدن، اندازه و حالت گوش‌ها و مجرای آن، طول انگشت‌ها، خصوصیت موج‌های مغزی (ضربات الکتریکی کوچک در مغز)، تعداد دقیق ماهیچه‌ها در بدن، فعالیت قلب، قدرت رگ‌های خونی، گروه‌های خونی، میزان لخته شدن خون و... با یکدیگر تفاوت دارند. امروزه اطلاعات زیادی درباره‌ی چگونگی اثرگذاری خصوصیات ژنتیکی داریم و می‌دانیم که نه تنها این امر امکان‌پذیر است، بلکه کاملاً مشخص است که هر انسان، به‌واسطه‌ی خصایص ارثی از تلفیق به شدت پیچیده‌ای از هزاران جز برخوردار است که تنها مختص خود وی است.

#برابری #برابری‌خواهی #سوسیالیسم
#فمینیسم #مساوات‌طلبی #طبیعت_انسانی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جانس هَنْوی و تأمل در انحطاط صفویان

➣ @Notes_On_Liberty

جانس هَنْوی، بازرگان انگلیسی، در واپسین سال‌های فرامانروایی شاه سلطان حسین و آغاز کار نادرشاه در ایران به سر می‌برد و در کتاب مفصلی گزارش سفر و تأملات خود درباره نظام سیاسی ایران را به تفصیل آورده است. او بازرگانی مسیحی بود و از دیدگاه منافع و خواست‌های خود در امور کشور میزبان نظر می‌کرد، اما همین فاصله هنوی نسبت به جریان امور و دیدگاه نقادانه او موجب شده است که در گزارش خود نکته‌های جالب توجهی درباره‌ی سرشت فرمانروایی ایران و علل و اسباب انحطاط آن بیاورد. حساس بودن زمان حضور هنوی در ایران در آستانه فروپاشی شاهنشاهی صفوی نیز سبب شده است که گزارش او از حوادث کشور و تأملات او درباره آن‌ها اهمیت خاصی برای فهم دگرگونی‌های تاریخ ایران داشته باشد، زیرا اگرچه روند انحطاط ایران سده‌ای پیش از فروپاشی آن به دنبال یورش افغانان آغاز شده بود، اما سوءِ فرمانروایی شاه سلطان حسین، واپسین شاه صفوی، نقشی تعیین‌کننده در فروپاشی شاهنشاهی صفویان داشت تا جایی‌که حتی در نوشته‌های تاریخی ایران نیز اشاره‌هایی به آن آمده است. به اجمال می‌توان گفت که در تاریخ ایران هرگز تعارض میان الزامات زمانه و نهاد شاهی به درجه‌ای نرسیده بود که در زمان شاه سلطان حسین و، در واقع، اگر امکان اصلاحی نیز می‌توانست وجود داشته باشد، با انتخاب شاهزاده‌ای که به «مُلّا حسین» شهرت داشت، از میان رفت. در همه‌ی نوشته‌های تاریخی درباره رفتار و کردار پادشاه ایران سخن بسیار گفته شده است، اما جانس هنوی، در گزارش خود، برخی از تعارض‌های جدی رفتار او را از دیدگاه اندیشه سیاسی و نه اخلاق خصوصی برجسته کرده است. «طبع او چنان ملایم بود که به سست‌عنصری نزدیک‌تر بود و از این‌رو، نمی‌توان آن را در شمار فضیلت‌های او آورد. از آنجا که سخت پای‌بند مذهب خود بود، می‌توان او را مردی شریف دانست، اما تنبلی، زنبارگی و شرب مدام او به درجه‌ای بود که شایسته‌ی پادشاهی نبود. از این‌رو، به جای آنکه به راستی پادشاه باشد، به ظاهر سلطنت می‌کرد و تنها کسانی مورد توجه او قرار می‌گرفتند که وسایل عیش و نوش او را فراهم می‌آوردند.»

اشاره‌ی جانس هنوی به عدم تعادل رفتار پادشاه ایران از این حیث جالب توجه است که او عدم تعادل را از عوامل مهم انحطاط ایران می‌داند، زیرا تمدنی که نتواند تعادلی میان جنبه‌های متنوع فرهنگی خود و بیشتر از آن رفتارهای مردم آن کشور برقرار کند، نمی‌تواند به حیات خود ادامه دهد، به‌ویژه اگر این عدم تعادل در رأس هرم قدرت سیاسی بوده باشد. زهد بیش از حد شاه ایران توأم با شرب مدام او، اگر رفتار زاهدانه از سر ریا و سالوس نبوده باشد، نشانه‌ی عدم تعادل روحی شاه سلطان حسین بود. وانگهی، شاه ایران که می‌بایست در اندیشه‌ی تأمین مصالح «ملّی» و خود تجسم آن مصالح باشد، چنان که هنوی می‌گوید، تنها در اندیشه خوش‌باشی‌های خود بود. این عدم تعادل از محدوده دربار فراتر می‌رفت و به نوعی در جای‌جای جامعه ایران عهد صفوی جریان داشت. دربار، در این عهد، آیینه‌ای از جامعه ایران بود که فساد و تباهی همه عرصه‌های آن را فرا گرفته بود و جامعه ایران، چنان‌که پایین‌تر گفته خواهد شد، «بوزینه‌وار» از تباهی‌های دربار تقلید می‌کرد. از سوی دیگر، جانس هنوی، مانند بسیاری از سفرنامه‌نویسان اروپایی پیش از خود، قدرت گرفتن خواجه‌سرایان در دربار صفوی را یکی از آفت‌های نظام سیاسی ایران می‌داند. هنوی به درستی اشاره کرده است که روی دیگر سکه شاه سست‌عنصر، قدرت گرفتن خواجه‌سرایان بود و ثروت‌اندوزی همچون «سیمان» نظامی به شمار می‌آمد که از پای‌بست ویران بود. هنوی می‌نویسد: «خواجه‌سرایان که ..... قدرت واقعی را به دست آورده بودند، می‌توانستند به نمایندگی از طرف پادشاه هدایا و مناصبی به افراد ببخشند و، در این امر، شایستگی جایی نداشت. مقامات به کسانی داده می‌شد که پول بیشتری پرداخت می‌کردند. همه‌ی مشکلات با پول حل می‌شد و ثروت هنگفتی که به این وسیله به دست می‌آمد، به جای آنکه حس طمع خواجه‌سرایان پست را اقناع کند، آنان را حریص‌تر می‌کرد. پیآمدهای این نابسامانی در سراسر کشور آشکار می‌شد. سپاهیان که بر اثر بی‌نظمی و کمی مواجب دلسرد شده بودند، با اکراه خدمت می‌کردند. دزدان در راه‌ها به راهزنی پرداختند و بازرگانی دچار وقفه شد. صاحب‌منصبان اداری که در نتیجه خرید مناسب خود بی‌پول شده بودند، به مردم ظلم و ستم می‌کردند و با گستاخی به تاراج اموال آن‌ها می‌پرداختند.»

📚 | تأملی درباره‌ی ایران، جواد طباطبایی، فصل سوم: ایران‌زمین در سفرنامه‌های بیگانگان

#ایران #اندیشه_سیاسی #صفویان
#جانس_هنوی #انحطاط #سفرنامه
➣ @Notes_On_Liberty
👍1