On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
برای آغاز مطالعه‌ی هر رشته‌ای، فهمیدن موضوعات آن رشته لازم است تا بتوان در عمل و در نظریه‌های عاملان آن رشته، چه اکنون و چه در گذشته، راه خود را یافت. «یادداشت‌هایی درباره‌ی آزادی» تلاش دارد که به آموزندگان کمک کند تا به شناخت و راهیابی دست یابند.

هدف کانالِ «درباره‌ی آزادی»، شناسانیدن علم سیاست و رشته‌هایی پیوسته مانند اقتصاد به دانش‌پژوهان این رشته‌هاست. فرض بر این است که خواننده از موضوع هیچ شناختی ندارد، ولی می‌خواهد تا اندازه‌ای از آن سر در بیاورد.
👍14
❃ بررسی و پژوهش در اندیشه‌ها و عقاید سیاسی، گذشته از اینکه همواره موضوع جالب توجه و آموزنده برای همگان و به‌ویژه مردم دانش‌پژوه بوده، یکی از مواد درسی دانشکده‌های علوم سیاسی و اجتماعی جهان امروز هم به‌شمار می‌رود. در همین راستا کتاب‌های فراوانی تاکنون به رشته‌ی تحریر در آمده که هر یک به‌نوبه‌ی خود از کیفیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.

❃ انقلاب‌های اروپای غربی و استقلال آمریکا، رویدادهای کلانِ سیاسی-اجتماعی هستند، که پس از نظریه‌پردازی‌های فراوان، بحث‌ها و گفتگوهای بسیار رخ داده و جملگی متاثر از نتیجه‌ی این بحث‌های نظری بوده‌اند.
وانگهی اگر امروزه ما قادر نیستیم در قلمروِ فلسفی کاری جدی ارائه دهیم نه فقط به‌دلیل این است که فلسفه‌ی غربی را نمی‌شناسیم بلکه بیشتر به‌دلیل این است که سنّت فلسفی خودمان را از فارابی تا ملاصدرا نمی‌شناسیم.
نیاز به آموزش مدنی در ایران امروز، بیش از هر وقت دیگر احساس می‌شود. منظور از آموزش مدنی، انتقال آگاهی‌ها و اندیشه‌ها به عموم مردم است.

❃ برای آغاز مطالعه‌ی هر رشته‌ای، فهمیدن موضوعات آن رشته لازم است؛ تا بتوان در عمل و در نظریه‌های عاملان آن رشته، چه اکنون و چه در گذشته، راه خود را یافت. «یادداشت‌هایی درباره‌ی آزادی» تلاش دارد که به آموزندگان کمک کند تا به شناخت و راهیابی دست یابند.

❃ هدف کانالِ «درباره‌ی آزادی»، شناسانیدن علم سیاست و رشته‌هایی پیوسته مانند اقتصاد به دانش‌پژوهان این رشته‌هاست. فرض بر این است که خواننده از موضوع هیچ شناختی ندارد، ولی می‌خواهد تا اندازه‌ای از آن سر در بیاورد.

➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📄 | سرآغازِ نوگرایی در ایران (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

✦ اندیشه‌ی مدرنیته/نوگرایی در تاریخ معاصر ایران، یکی از مهم‌ترین مفاهیم در پهنه‌‌ی اندیشه سیاسی و اجتماعی است که هرچند ریشه‌های تاریخی آن را به‌طور محدود می‌توان در عصر صفویه جست‌و‌جو کرد ولی دوران قاجاریه و مشروطیت را باید سرآغاز جدی نوگرایی در ایران به‌شمار آورد. تکوین و شکل‌گیری اندیشه‌ی مدرنیته در ایران از پیوند تنگاتنگی با اندیشه‌ی پیشرفت در ایران برخوردار است. اندیشه‌ها و تکاپوهای نوخواهانه در ایران عصر قاجاریه و مشروطیت از همان آغاز با مخالفت جدی و سرسختانه گروه‌های گوناگونی از جامعه‌ی سنّتی ایران روبه‌رو شد: استبداد سیاسی داخلی و واپسگرایی فکری سنت‌گرایان افراطی، مهم‌ترین جبهه‌های مخالفت و ایستادگی در برابر نوگرایی و نوگرایان در ایران عصر قاجاریه و مشروطیت را شکل داده بود. این مخالفت ابعاد گوناگونی داشت که از مفاهیم و نهادهای جدید سیاسی چون مشروطیت پارلمانی و دموکراسی، آزادی‌ها و برابری‌های دموکراتیک تا نوگرایی در پهنه‌هایی چون آموزش‌وپرورش، صنعت، اقتصاد، فرهنگ و مذهب را در برمی‌گرفت.
 
✦ واقعیتِ تاریخیِ مخالفتِ سرسختانه‌ی گروه‌های استبدادی و واپسگرایِ سیاسی و سنّت‌گرایان افراطی در ایران که مطلق‌گرایانه و جزم‌اندیشانه با هر آنچه که نام مدرنیته را بر خود داشته باشد به ستیز برخاسته است، عامل مهمی است که به شکل‌گیری نظریه‌ی «سنّت مانع اصلی مدرنیته در ایران» در میان بیشتر پژوهشگران وتحلیلگران تاریخ، علوم سیاسی و علوم اجتماعی در ایران انجامیده است. از دیدگاه این نظریه، مهم‌ترین چالش و بحران مدرنیته و نوگرایی در ایران نتیجه و نشانه‌ی ایستادگی و مخالفت سنّت‌ها و سنّت‌گرایان است. هر چند این نظریه بخشی از واقعیت بحران نوگرایی در ایران را به‌درستی توضیح می‌دهد ولی در بردارنده‌ی همه‌ی واقعیت نیست. زیرا بخش مهمی از بحران نوگرایی در ایران و موانع گسترش و تعمیق آن در جامعه را می‌توان و باید در ماهیت و مبانی نوخواهی در ایران جست‌وجو کرد.

➣ @Notes_On_Liberty
👍4
📄 | سرآغازِ نوگرایی در ایران (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

✦ هرچند اندیشه‌ها و گرایش‌های پیشگامان نوگرایی در ایران در ماهیت خود معطوف به اصلاحات و پیشرفت ایران و پاسخگویی به نیازهای جدید در جامعه‌ی ایران بود ولی در مبانی فکری خود به‌سختی زیر تاثیر اندیشه‌ی مدرنیته در غرب بود. زیرا درک از عقب ماندگی‌های ایران و سرخوردگی از ناتوانی ساختار و نهادهای سنّتی جامعه برای پاسخگویی به نیازهای جدید و تحقق ضرورت اصلاحات در راستای پیشرفت و ترقی ایران در شرایطی شکل گرفت که در ذهن و زبان و تجربه‌های تاریخی و اجتماعی ایران و ایرانیان، برای تعریف و تدوین اندیشه‌ی پیشرفت و نوگرایی در ایران، الگویی جز پیشرفت جوامع غربی که در مقایسه با عقب ماندگی‌های انباشته شده در ایران از جلوه‌ها و جاذبه‌های خیره‌کننده‌ای برخوردار بود، وجود نداشت.
 
✦ به‌درستی ورود مفاهیم و واژگان غربی در ادبیات مدرنیته و نوگرایی ایرانیان یک ورود و حضور ناگزیر بود. این ورود و حضور ناگزیر از آن رو که معطوف به انگیزه‌ها، گرایش‌ها و اهداف پیشرفت‌خواهانه در ایران بود، حتی در ماهیت خود می‌توانست مثبت و سازنده باشد. زیرا بومی‌بودن و ملّی‌بودن الزاماً به مفهوم دوری‌کردن و کناره‌جستن از دیگر فرهنگ‌ها و تمدن‌ها نیست. آنچه که این رویکرد ماهیتاً مثبت را با بحران روبه‌رو ساخت، از فقدان آگاهی لازم و بسنده نوگرایان ایران نسبت به غرب و مدرنیته غربی و چگونگی نسبت جنبه‌های گوناگونِ فرهنگ و تمدن نوگرای غربی با فرهنگ، جامعه و تاریخ ایران ریشه گرفته است.

➣ @Notes_On_Liberty
👍2
📄 | سرآغازِ نوگرایی در ایران (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

✦ نوگرایانی چون عبدالطیف موسوی شوشتری، میرزا ابوالحسن شیرازی معروف به ایلچی، آقا احمد بهبهانی معروف به کرمانشاهی، سلطان‌الواعظین، رضا قلی میرزا، زین‌العابدین شیروانی و میرزا صالح شیرازی از مهم‌ترین نوگرایان پیشگام ایرانی عصر قاجاریه بودند که هر یک با درجات متفاوتی، آگاهی‌هایی را درباره‌ی غرب و مدرنیته‌ی غربی به خوانندگان ایرانی روزگار خود ارائه کردند. بدون تردید این آگاهی‌ها در روزگاری که ایران در عقب‌ماندگی‌های شدید و نابسامانی‌های فراوانی به‌سر می‌برد، دستاوردهای مهم و ارزشمندی به‌شمار می‌آید.
 
✦ ولی به‌رغم اهمیت و ارزشمندی‌ پاره‌ای از آگاهی‌هایی که نخستین اندیشه‌گران ایران عصر قاجاریه درباره جنبه‌هایی از پیشرفت‌ها و نوآوری‌های جوامع غربی سده‌ی نوزدهم میلادی ارائه کردند، نقش و مواضع این گروه از اندیشه‌گران در چگونگی رویارویی‌شان با غرب و تجدد غربی خالی از برخی غلط اندیشی‌ها و ضعف‌ها نبود. درست است که آثار این گروه از نوگرایان ایرانی برخی از آگاهی‌های سودمندی را درباره‌ی برخی از جنبه‌های نوآوری و پیشرفت‌های جوامع غربی ارائه داده است ولی این آثار نتوانست به شیوه‌ای جدی یک تصویر و تصور همه‌جانبه و ژرف از غرب و مدرنیته‌ی غربی را برای ایرانیان ارائه کند.

✦ در شرایطی که جامعه‌ی ایرانی در عصر قاجار نیازمند تلاش برای برون‌رفت از نتایج و پیامدهای زیان‌بار عقب‌ماندگی‌های انباشته شده بود و آگاهی‌های نوگرایانه باید و می‌توانست نقش مهمی را در تحقق تدریجی این ضرورت ایفا کند، این نقش در نوشته‌های نویسندگانی چون شوشتری، ایلچی، سلطان‌الواعظین، آقااحمد بهبهانی و شیروانی به توصیف غالباً نارسا و گاه نادرست از غرب محدود شد و نتوانست به‌طور جدی و کارآمد موضوع بررسی علل و عوامل عقب ماندگی ایران را در برگیرد و راهبردهایی را برای نجات ایران از عقب‌ماندگی ارائه دهد.

➣ @Notes_On_Liberty
👍2
✧ آشنایی با نظریه‌پردازان علوم سیاسی (بخش یک)

➣ @Notes_On_Liberty

👤 ابونصر محمد بن محمد فارابی | Al-Farabi

❃ ابونصر محمد بن محمد فارابی از بزرگترین فلاسفه و دانشمندان ایرانی عصر طلایی است. فارابی در علم، فلسفه، منطق، جامعه‌شناسی، پزشکی، ریاضیات و موسیقی تخصص داشت. بیشتر آثار او در زمینه فلسفه، منطق، جامعه‌شناسی و همچنین دانشنامه‌نویسی بود. فارابی به مکتب نوافلاطونی وابستگی داشت که می‌کوشید افلاطون و ارسطو را با الهیات توحیدی هماهنگ کنند و در فلسفه‌ی اسلامی نیز از جمله اندیشمندان مشایی به‌شمار می‌روند. فارابی شرح‌های ارزشمندی بر آثار ارسطو نگاشته و به سبب همین او را معلم ثانی خوانده‌اند.

❃ از عصر فارابی تا عصر سبزواری، یعنی از سده نهم تا نوزدهم میلادی، مبحث آفرینش جهان و حدوث و قدم عالم مهم‌ترین پرسمان تفکر اسلامی بود. فارابی به پیروی از ارسطو باور داشت که جهان «قدیم» است. ولی برای آنکه از چهارچوب آموزه‌های قرآنی خارج نشود، کوشید بین باور ارسطو و مسئله خلق جهان در قرآن راهی بیابد. به همین سبب تلاش می‌کرد موضوع «فیضان» و «تجلّی» را با روش عقلی توضیح دهد. او عقل و انواع آن را ابداع خداوند می‌داند. ولی اظهار می‌دارد که این ابداع در زمان اتفاق نیفتاده‌است. او معتقد است که «عقل فعال» ارسطو همان وحی قرآنی است.

❃ فلسفه‌ی فارابی آمیزه‌ای است از حکمت ارسطویی و نوافلاطونی که رنگ اسلامی به خود گرفته‌است. او در منطق و طبیعیات، ارسطویی است و در اخلاق و سیاست، افلاطونی و در مابعدالطبیعه به مکتب فلوطینی گرایش دارد.
فارابی از کسانی است که می‌خواهند آراء مختلف را با هم وفق دهند. او در این راه بر همه‌ی گذشتگان خود نیز پیشی گرفت. او در این راه تا آن‌جا پیش رفت که گفت: فلسفه، یکی بیشتر نیست و حقیقت فلسفی - هر چند مکاتب فلسفی متعدد باشند - متعدد نیست. فارابی به وحدت فلسفه سخت باور داشت و برای اثبات آن براهین و ادله بسیاری ذکر کرد و رسائل متعدد نوشت که از آن جمله، کتاب «الجمع بین رایی الحکیمین افلاطون الهی و ارسطاطالیس» به دست ما رسیده‌است.

➣ @Notes_On_Liberty

❃ وی معتقد بود که اگر حقیقت فلسفی واحد است، باید بتوان در میان افکار فلاسفه بزرگ به ویژه افلاطون و ارسطو توافقی پدیدآورد. اساساً وقتی غایت و هدف این دو حکیم بزرگ، بحث درباره‌ی حقیقتی یکتا بوده‌است، چگونه ممکن است در آراء و افکار، با هم اختلاف داشته باشند؟
فارابی میان این دو فیلسوف یونانی پاره‌ای اختلافات یافته بود، ولی معتقد بود که این اختلافات، اختلافاتی سطحی است و در مورد مسائل اساسی نیست. مخصوصاً آنکه آن‌ها مبدع و پدیدآورنده‌ی فلسفه بوده و همه حکمای بعدی کم و بیش، به این دو متکی هستند. مسائلی که به‌عنوان اختلاف مبانی افلاطون و ارسطو مطرح بود و فارابی درصدد هماهنگ ساختن بین آن‌ها برآمد، عبارت بودند از: روش زندگی افلاطون و ارسطو، روش فلسفی افلاطون و ارسطو، نظریه مُثُل، نظریه معرفت یا تذکر، حدوث و قدم، نظریه عادت. البته تردیدی نیست که فارابی در این امر رنج بسیاری متحمل شده است؛ اما نکته مهم در این رابطه این است که یکی از منابع او برای انجام این مقصود، کتاب «اثولوجیا» یا «ربوبیت» بود که یکی از بخش‌های کتاب «تاسوعات» فلوطین است. وی گمان می‌کرد که این کتاب متعلق به ارسطو است و چون در آن به یک سلسله آراء افلاطونی برخورد کرده بود، همین امر او را بر این کار، تشویق می‌کرد(درحالی‌که مطالب این کتاب، ارتباطی با ارسطو نداشت).

❃ بنابراین، اگر چه فارابی در کار خود به توفیق کامل دست نیافت، ولی راه را برای دیگر فلاسفه اسلامی گشود. بدین ترتیب که میان ارسطو و عقاید اسلامی یک نوع هماهنگی ایجاد کرد و فلسفه ارسطو را جزو سرچشمه‌ها و اصول فلسفه اسلامی قرار داد.

#نظریه‌پردازان_علوم_سیاسی
#فارابی #نوافلاطونی
➣ @Notes_On_Liberty
👍2
🔔 زنگ برای چه کسی به صدا در می‌آید؟ (درآمدی بر چرایی آشنایی با علم اقتصاد)

➣ @Notes_On_Liberty

✦ وقتی تحصیل در رشته‌ی اقتصاد را آغاز می‌کنید، احتمالاً از خود می‌پرسید، چرا باید اقتصاد بخوانیم؟ درک نقش دولت و چالش‌های فراروی بازار جهانی تنها دو دلیل از دلایلی هستند که مردم به مطالعه‌ی علم اقتصاد روی می‌آورند.
برخی به امید پول درآوردن اقتصاد می‌خوانند. برخی دیگر نگران آن هستند که در صورت عدم درک قوانین عرضه و تقاضا بی‌سواد قلمداد شوند. بسیاری از مردم علاقه‌مند به دانستن این موضوع هستند که چگونه می‌توان محیط زیست را بهبود بخشید.

✦ همه‌ی دلایل یادشده و دیگر دلایل، منطقی به نظر می‌رسند. با این همه، دریافته‌ایم که دلیل بسیار مهمتری برای یادگیری دروس اساسی علم اقتصاد وجود دارد: در تمام دوران زندگی - از گهواره تا گور و پس از آن - با حقایق بی‌رحمانه‌ی اقتصاد روبه‌رو خواهید شد. در مقام یک رأی‌دهنده باید در مورد موضوعاتی از قبیل کسری بودجه دولت، مالیات، تجارت آزاد، تورم و بیکاری تصمیم‌گیری کنید. این امر تا زمانی که بر اصول این رشته تحصیلی وقوف نداشته باشید، میسر نمی شود.

✦ انتخاب شغل در زندگی مهمترین تصمیم اقتصادی است که اتخاذ می‌کنید. آینده‌ی شما نه تنها به توانمندی‌های شما بلکه به چگونگی تأثیر نیروهای اقتصادی خارج از کنترل شما بر روی دست‌مزدتان نیز بستگی دارد. همچنین علم اقتصاد ممکن است به شما کمک کند که پس‌انداز حاصل از درآمد خود را سرمایه‌گذاری کنید. البته مطالعه‌ی علم اقتصاد شما را به یک نابغه تبدیل نمی‌کند، ولی بدون این علم زندگی بر وفق مراد شما نخواهد بود.

✦ لزومی به تأكید بیشتر نیست. امیدواریم دریابید که علم اقتصاد افزون بر مفید بودن در جای خود رشته‌ای جذاب هم هست. نسل‌های دانشجو، بیشتر با کمال تعجب دریافته‌اند که مطالعه‌ی علم اقتصاد تا چه حد می‌تواند جالب و هیجان‌انگیز باشد.

➣ @Notes_On_Liberty
👍2
⏳ آشنایی با مکاتب اقتصادی:
بخش نخست: مرکانتیلیسم
➣ @Notes_On_Liberty
👍2
✬ آشنایی با مکاتب اقتصادی (بخش نخست)

➣ @Notes_On_Liberty

📃 مرکانتیلیسم | Mercantilism

❃ مرکانتیلیسم، بازاربست‌گرایی که از آن به‌عنوان اصحاب مکتب سوداگری نیز نام می‌برند، نحله‌ای از اقتصاددانان سده‌ی ۱۵ تا ۱۸
میلادی بودند که اساس ثروت و قدرت را به صورت پول، طلا و نقره می‌دانستند. از دید آن‌ها هر جامعه‌ای که در جمع‌آوری و اندوختن طلا و نقره خوب عمل کند، جامعه‌ی ثروتمندی قلمداد می‌شود. شاید به‌کار بردن نام مکتب اقتصادی درباره‌ی این گروه از اندیشه‌ها، چندان درست نباشد؛ چراکه میان صاحب‌نظران اقتصادی، اتفاق رأی وجود ندارد. بهتر است باورهای این گروه را به یک «رویهٔ سیاست اقتصادی» و مجموعه‌ای از تدابیر گوناگوی به‌منظور هدایت فعالیت‌های اقتصادی جهت تقویت قدرت دولت تعبیر کرد. به همین روی شاید نتوان باورهای سوداگران را به‌عنوان نظرات ویژه‌ی اقتصادی تلقی کرد؛ زیرا هدف آن‌ها هدف واقعی علم اقتصاد، یعنی رفاه انسانی، نبوده؛ بلکه تحکیم مبانی قدرت دولت بوده است.

← روند دگرگونی فکری:

❃ تحولات سده‌های ۱۵ و ۱۶، بسیار دارای اهمیت بوده است. پس از تسلط اروپا به دریای مدیترانه و گسترش روابط بازرگانی با خاورمیانه، دوره‌ی اقتصاد بسته سپری شد. اختراع ماشین چاپ، اکتشافات آمریکا و دسترسی به هندوستان از راه آفريقا، امکان گسترش فعالیت‌های اقتصادی و علاقه‌مندی به مال و ثروت را تسریع کرد. از یک سو، کشف سرزمین‌های جدید و معادن فلزات گران‌بها و از طرف دیگر، از نظر اندیشه، تغییرات مهم اخلاقی و سیاسی در اروپا به وقوع پیوست.

❃ رنسانس و اصلاحات دینی، شیوه‌ی فکر جامعه‌ی اروپایی را دگرگون کرد و فعالیت اقتصادی، بدون توجه به عوامل مذهبی و اخلاقی، مورد بررسی قرار گرفت و علاقه‌مندی به مادیات و گردآوری ثروت، هدف فعالیت‌های اقتصادی شد. این مکتب در سده‌ی هجدهم رواج داشت و بیشترین نقش را در ایجاد خصلت خصومت، رقابت و استثمار در نظام اقتصادی داشته است.

➣ @Notes_On_Liberty
👍3
➣ @Notes_On_Liberty
← پیشتازان این مکتب:

❃ در فرانسه: كُلبِر (Colbert) و ژان بُدِن (Jean Bodin) در انگلستان: توماس مان (Thomas man) اليزابت یکم (Elisabeth1) و کرامول (Cromwell) در هلند: دلاکورت (de la court)
هستند که از نظریه‌پردازان و مجریان سیاست‌های اقتصادی مرکانتیلیسم بودند، افکار اندیشمندان این مکتب را در دو بخش می‌توان بررسی کرد:

الف) باورهای سوداگران اولیه که به‌طور نسبی جایگاهی ایستا دارد و تأثیر چندانی بر توسعه‌ی اقتصادی سیاسی نداشته است.
ب) اندیشه‌های سوداگران ثانویه است که در تکامل علم اقتصاد و مکتب اقتصاد کلاسیک نقش‌آفرین بوده است.

← مبانی اساسی مکتب سوداگری:

❃ طلا و نقره به‌عنوان منابع ثروت اقتصادی: سوداگران، طلا و نقره را بهترین شکل ثروت اقتصادی می‌دانستند و تمام قدرت خود را برای به دست‌آوردن این فلزات گران‌بها صرف می‌کردند. آنان باور داشتند که ثروت و قدرت اقتصادی شرط لازم قدرت سیاسی برای تشکیل مستعمرات است. این موضوع سوداگران، یک دکترین پولی بود؛ به این معنی که فلزات گران‌بها به‌منزله‌ی «ثروت ملّی» قلمداد می‌شد و تمام فعالیت‌ها برای کسب آن تنظیم می شد.

❃ سیاست موازنه‌ی بازرگانی: این مفهوم، از مهمترین ابزار تحلیل اقتصادی است که به‌وسیله‌ی متفکران سوداگران گسترش پیدا کرد. مثبت شدن تراز تجاری که به نوبه‌ی خود، مایه‌ی مثبت شدن تراز پرداخت‌ها می‌شود، از دید مرکانتیلسیم به جاری شدن طلا از کشورهای بیگانه به داخل کشور کشیده شده است؛ که همزمان مایه‌ی ضعف مالی آن کشورها و افزایش قدرت در کشور خودی می‌شود. بر همین اساس مرکانتیلیسم بر ممنوعیت سه زمینه تاکید داشتند: ورود کالای ساخته شده، صدور مواد خام و مهاجرت نیروهای خارج. در برابر، بر سه زمینه هم تأکید دارند: صدور کالای ساخته‌شده، ورود مواد خام و فراهم‌کردن زمینه برای جذب نیروهای متخصص به داخل کشور.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
➣ @Notes_On_Liberty

❃ سیاست گمرکی و تحصیل ثروت: سوداگران باور داشتند که اگر کشوری توانا در تولید مواد خام در داخل نباشد، باید بدون حقوق گمرکی این مواد را از خارج وارد کند. از طرفی آن‌ها طرفدار سیاست حمایتی از اقتصاد ملّی بودند. از این رو سفارش می‌کردند که دولت باید برای پشتیبانی از تولید مواد خام در داخل کشور بکوشد و از ورود کالاهای لوکس به داخل کشور جلوگیری کند. در مورد ثروت نیز معتقدند که صرف نگهداری طلا در داخل کشور هیچ‌گاه ثروت اقتصادی را زیاد نمی‌کند؛ بلکه باید به صورت سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار گیرد؛ تا مایه‌ی تکاثر ثروت اقتصادی شود.

❃ تجزیه و تحلیل پولی: سوداگران از آنچه که بعداً نظریه مقداری پولی نامیده شد، آگاهی داشته و معتقد بودند که رشد پرشتابِ تجارت نیازمند گردش پول بیشتر در اقتصاد است. به‌عبارت دیگر بین عرضه پول و میزان فعالیت اقتصادی یک رابطه‌ی مستقیم وجود دارد. ضمناً از رابطه‌ی تغییر در میزان عرضه پول و تأثیر مستقیم آن بر سطح قيمت‌ها نیز آگاهی داشته و چنین استدلال می‌کنند که افزایش حجم پول در گردش، گاهی اوقات مایه‌ی افزایش تورم قیمت‌ها می‌شود.

❃ نیروی کار مولد و سیاست حقیقی سوداگران: تولید در نظام سوداگران از اهمیت زیادی برخوردار است. بنابراین سوداگران بین نیروی کار مولد و غیرمولد تفکیک قائل شده و مؤكداً از دولت می‌خواستند تا به منظور هدایت هرچه بیشتر افراد به کارهای تولیدی از عرضه‌ی کارگران غیر تولیدی بکاهد. درباره‌ی سیاست حقیقی، سوداگران رشد جمعیت و مهاجرت را تشویق می‌کردند. به این علت که این دو عامل برای بالا بردن میزان «جمعيت فعال» در اقتصاد موثر است. این سیاست، برای بالا بردن حجم اشتغال در موارد ضروری، جلوگیری از تورم و تداوم سالم فعالیت‌های اقتصادی، یک «سیاست حقیقی» شناخته می‌شد.

❃ دولت مرکزی و بازرگانی داخلی و خارجی: سوداگران برای تنظیم امور بازرگانی طرفدار یک دولت نیرومند مرکزی بودند. آن‌ها به صداقت افراد در بازرگانی داخلی ایمان نداشتند و برای توسعه‌ی بازرگانی، دخالت دولت را لازم می‌دانستند. به نظر سوداگران، دولت مرکزی وظیفه داشت که به مؤسساتی که در کار تجارت خارجی هستند، امتیازات انحصاری بدهد، برای جلوگیری از رقابت آزاد بکوشد و بالأخره کشاورزی و استخراج معادن و صنعت را با اعطای امتیازات مالی توسعه ببخشد.

#تاریخ_اندیشه‌های_اقتصادی
#مکاتب_اقتصادی
#مرکانتیلیسم
#اقتصاد
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✧ روزگار مرکانتیلیسم به سر آمده است! | ✍ لورا لاهایه

➣ @Notes_On_Liberty

... نظام مرکانتی‌یل، برخلاف نظام کشاورزی فیزیوکرات‌ها یا لسه‌فر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به منافع تجار و تولیدکنندگانی مثل کمپانیِ هند شرقی خدمت کرد که فعالیت‌های‌شان را دولت حمایت یا تشویق می‌کرد.

در قرن شانزدهم، مهمترین توجیه اقتصادی مرکانتیلیسم همانا ادغام شدن مراکز قدرت منطقه‌ای دوره‌ی فئودالی در قالب دولت-ملت‌های بزرگِ رقیب بود. عواملِ فرعیِ مؤثرِ دیگر این‌ها بودند: استقرار مستعمره‌نشین‌ها در بیرون از اروپا؛ رشد بازرگانی و صنعت در قیاس با کشاورزی؛ افزایش حجم و گستره‌ی تجارت؛ و افزایش استفاده از نظام پول‌های فلزی، به‌خصوص طلا و نقره، درعوض معامله‌ی پایاپای.

↓ ادامه:
https://bourgeois.ir/مرکانتیلیسم/
👍1
᠅ برای آزادی و سربلندی ایران، تنها یک راه وجود دارد، روشنگری، روشنگری... و باز هم روشنگری.

سیزدهم آذرماه، زادروز آفریننده‌ی گزاره‌ی تاریخیِ «کوروش آسوده بخواب که ما بیداریم»، ادیب بزرگ، شجاع‌الدین شفا است.
👍2
᠅ آن بزرگی که به فضل و به هنر گشت بزرگ... (به‌مناسبت زادروز استاد شجاع‌الدین شفا) | ✍ هوشنگ معین‌زاده

➣ @Notes_On_Liberty

👤 شجاع‌الدین شفا | Shojaeddin Shafa

❃ استاد شجاع‌الدین شفا، ادیب نامدار، مترجم سرشناس، پژوهشگر فرزانه‌ی ایران، پدر جنبش روشنگری عصر کنونی کشورمان بود. فرزانه‌ی دلیری که در یکی از تاریک‌ترین دوران تاریخ ایران مشعل خردورزی را برافروخت و با تکیه بر فرهنگ شکوهمند ایران، نبرد گسترده‌ای را با تاریک‌اندیشانی که سرنوشت کشور و ملّت ما را به دست گرفته‌اند، آغاز کرد.

❃ شفا تا پیش از بهمن ماه سال ۱۳۵۷ تمام توان و همت خود را صرف خدمت به فرهنگ و ادبیات ایران کرد. زمانی هم که حکومت مذهبی در ایران برپا شد، با دوراندیشی و آشنایی به تاریخ سرزمین‌مان، با نوشتن کتاب «ایران در چهارراه سرنوشت» که آن را «نامه‌ای سرگشاده به همه‌ی فرزندان ایران» نامید. آینده‌ی تاریک کشور و ملّت ایران را به تصویر کشید و به رویارویی با حکومت جهل و خرافات حاکم بر ایران برخاست. و در این راه تا واپسین روزهای عمر خود که به بستر بیماری افتاد، از پا ننشست.

❃ آثار ارزشمندی که استادِ از دست‌رفته‌یِ ما در طول سی سال گذشته ارمغان هم‌میهنان خود کرده، نشان‌دهنده‌ی این واقعیت است که در طول تاریخ ۱۴۰۰ ساله‌ی ایران کمتر فرزانه‌ای به این وسعت و گستردگی با جهل و خرافات به مبارزه پرداخته است. مبارزه‌ای که بیش از هزار و دویست سال پیش در اوج اقتدار حکومت دینی عباسی به همت بزرگمرد تاریخ ایران روزبه پسر دادویه (ابن مقفع) آغاز گردید و در دوران ما با سلطه‌ی حکومت دینی جمهوری اسلامی به همت بزرگمرد دیگر ایران، شجاع‌الدین شفا و همفکرانش با شدت و وسعت بیشتر ادامه پیدا کرد.

❃ از عجایب روزگار اینکه روزبه پسر داودیه در اوج اقتدار حکومت دینی عباسیان، با برگرداندن آثار پیش از اسلام ایران به زبان عرب، و نمایاندن گرانقدری فرهنگ و اندیشه‌های ایرانی، مبارزه‌ی خود را با حکومت اشغالگر روزگار خود آغاز کرد و در این زمان نیز در اوج اقتدار حکومت دینی، شجاع‌الدین شفا با برگردان نوشته‌های پس از اسلام به فارسی، پرچمداری همان حرکت را بر دوش گرفت و به مبارزه با حکومت آخوندهای اشغالگر امروز ایران پرداخت. مبارزه‌ای که هدف از آن، نخست آگاهی دادن به فرزندان ایران‌زمین بود تا بدانند، راه و روش هزار و چهار صد سال پیش اسلام اعراب با روند زندگی امروزه‌ی آنان در هزاره‌ی سوم میلادی و در عصر تمدن نوین جهانی سازگاری ندارد. دیگر اینکه به ملایان نیز بفهماند و بقبولاند که زمان، دیگر زمان دین‌بازی و دین‌سالاری و حکومت‌های دینی قرون وسطایی نیست. دوران دکانداری دینی و بهره‌برداری از ایمان مردم نیز سپری شده است.

❃ دریغ و دردا! که استاد شجاع‌الدین شفا، هنوز سخن‌ها برای گفتن، رازها برای گشودن و رهنمودها برای نوشتن و پراگندن داشت که فرصت نیافت تا همه‌ی این اندوخته‌های عمر پربارَش را ارمغان فرزندان سرزمین خود کند. فرزندان سرزمینی که به قدر جان خود، آن‌ها را دوست می‌داشت.

❃ افسوس! که او نیز از دست رفت! و نماند تا ثمره‌ی بذرهای خرد و خردمندی را که در میان هم‌میهنانش پراکنده بود ببیند، و شاهد آزادی ملّت خود از سلطه‌ی حکومت دینی باشد.
بی‌شک تلاش‌های سرسختانه‌ای که استاد برای بیداری و آگاهی مردم سرزمین خود کرده است، به فراموشی سپرده نخواهد شد. هم‌میهنانش او را نیز مانند بزرگمرد تاریخ ایران، روزبه دادویه که آغازگر حرکت روشنگری ایران پس از اسلام بود، ارج خواهند گذاشت.

❃ به‌یقین نام و یاد خدمات استاد شفا به فرهنگ ایران، در تاریخ کشورمان به بزرگی جاودانه خواهد ماند و آیندگان نیز مانند همفکران امروز او، راه و روش استاد را دنبال خواهند کرد. چنانکه از هم‌اکنون شاگردان و پیروان مکتب او راهش را پی گرفته‌اند و حرکتی را که وی با همفکران و همرزمانش آغاز کرده بود، دنبال می‌کنند. کسانی که امید دارند و می‌کوشند تا فروغ چراغ عصر روشنایی ایران را به سرتاسر ایران بگسترانند تا آرزوی همه‌ی خردمندان ایران را که پیروزی روشنایی بر تاریکی و خرد اهورایی بر جهل اهریمنی است، برآورده سازند.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✍ درآمدی بر اندیشه‌ی سیاسی (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

✧ تعریف اندیشه‌ی سیاسی:

❃ انسان تنها موجودی است که با محیط خود چه محیط طبیعی و چه محیط اجتماعی رابطه‌ی خودآگاه دارد. جانوران تنها با حضور خود در طبیعت دگرگونی‌هایی را در محیط ایجاد می‌کنند، ولی انسان می‌کوشد محیط طبیعی خود را بشناسد و برای تغییر آن در جهت تامین نیازهای خود به اندیشه و برنامه‌ریزی بپردازد. درباره‌ی محیط اجتماعی نیز به همین ترتیب. انسان از آغاز دوران حیات خود همواره سامان زندگی اجتماعی خود را تغییر داده است و دگرگون کرده است. ایجاد دگرگونی در محیط طبیعی و اجتماعی ابتدا بسیار کند بود ولی با گذشت زمان همواره شتاب بیشتری گرفت. هرچه به دوران جدید نزدیکتر می‌شویم این شتاب بیشتر و بیشتر می‌شود.

❃ رابطه‌ی خودآگاه با محیط یعنی همین تلاش برای شناخت محیط طبیعی و اجتماعی و کوشش برای تغییر آن در راستای تامین هرچه بهتر نیازهای خود. رابطه‌ی خودآگاه نه تنها مستلزم پرسش از قوانین طبیعت برای چیرگی بر طبیعت است بلکه متضمن پرسش از نمودهای روابط اجتماعی، آداب، سنت‌ها، باورها و نهادهای رایج در جامعه و همچنین جستجوی راه های تحول و امکان بهسازی آنها است. بشر به تدریج پی برد که هم طبیعت و هم نهادها و آداب اجتماعی را همسو با اهداف خود مورد بازنگری قرار دهد.

❃ از جمله مسائلی که بشر از دیرباز با آن سروکار داشت شکل‌هایی از نظم اجتماعی و گونه‌هایی از سازمان سیاسی، اقتدار سیاسی و زمامداری سیاسی بوده است. تا زمانی دراز این نظم و نهادهای اجتماعی بنا به سنّت جریان داشته‌اند و مردم آن‌ها را بنا به سنّت می‌پذیرفتند. یعنی اینکه درباره‌ی آن‌ها و بازنگری در آن‌ها کمتر به اندیشه می‌پرداختند. ولی سرشتِ دگرگون‌شونده‌یِ زندگی هر بار بحران‌هایی با خود داشت که مردم را درباره‌ی چون‌وچرایی صورت‌های زندگی اجتماعی مانند قانون، اقتدار، دولت به بازاندیشی وامی‌داشت. در واقع این بحران‌ها همواره آغاز پرسش‌ها و اندیشه‌های تازه بود. اندیشه‌هایی که با پرسش از ماهیت پدیده‌هایی چون اقتدار سیاسی، سامان سیاسی، نهادهای سیاسی و دولت سروکار دارد، اندیشه‌ی سیاسی خوانده می‌شود.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✍ درآمدی بر اندیشه‌ی سیاسی (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

✧ اندیشه‌ی سیاسی با چه مسائلی سروکار دارد؟ (۱)

❃ زندگی بشر سیر دگرگون‌شونده‌ای داشته است و همراه خود مسائل گوناگونی را طرح کرده است. با تغییر شرایط زندگی سیاسی در دوره‌های گوناگون در هر دوره‌ای مسائل ویژه‌ای برای اندیشمندان اهمیت پیدا کرده است. زمانی حکومت‌های خودکامه و زمانی دیگر حکومت‌های مردمسالار در مرکز توجه و اندیشه‌پردازی اندیشه‌مندان قرار داشته است. سرچشمه‌ی پیدایش دولت همواره از مسائل مهم اندیشه‌ی سیاسی بوده است. ولی در هر دوره‌ای اندیشمندان سرچشمه‌ی پیدایش دولت را در یک چیز دانسته‌اند.

❃ زمانی نظریه‌ی الهی دولت، پذیرفته‌شده از سوی اندیشمندان و مردم بود. این نظریه‌ها دولت را به آفرینش الهی نسبت می‌دادند. دوره‌ای نیز سرچشمه‌ی دولت بیشتر به قرارداد اجتماعی منسوب می‌شد. این نظریه‌ها دولت را نتیجه‌ی عمل ارادی و تعمدی انسان می‌دانستند. در این نظریه‌ها برای رضایت و توافق انسان‌ها در ایجاد یک سامان سیاسی با نوع ویژه‌ای از زمامداری جایگاه مهمی در نظر گرفته شده بود. این نظریه در برابر نظریه‌ی الهی دولت و نظریه‌ی دیگری قرار می‌گیرد که به نظریه‌ی منشاء طبیعی دولت معروف است. در نظریه‌ای که سرچشمه دولت را طبیعی می‌داند گفته می‌شود که انسان برحسب غریزه، موجودی اجتماعی است. و سرانجام نظریه‌های پیدا شده که دولت را نه نتیجه‌ی عمل تعمدی انسان، نه منتج از اراده‌ی الهی و نه ناشی از غریزه‌ی اجتماعی انسان، بلکه برآمده از تحول تدریجی نیاز انسان به نظم به شمار می‌آورد.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✍ درآمدی بر اندیشه‌ی سیاسی (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

✧ اندیشه‌ی سیاسی با چه مسائلی سروکار دارد؟ (۲)

❃ موضوع دیگری که با موضوع سرچشمه‌ی پیدایش دولت پیوندی دارد مسئله‌ی مشروعیت دولت است. موضوع مشروعیت با مسئله‌ی تکلیف افراد مردم در برابر اقتدار دولت سروکار دارد. چرا گروهی که خودشان را با نهاد حکومت پیوند می‌دهند از مردم درخواست فرمانبری دارند؟ به چه دلیل مردم باید از آن‌ها فرمان ببرند؟ فرمانروایان فرمانروایی خود را بر چه مبنایی توجیه می‌کنند؟ فرمان‌بران بر چه مبنایی این تقسیم کار و تقسیم قدرت را می‌پذیرند؟ این پرسش‌ها و بسیاری از پرسش‌های دیگری مانند این‌ها که با موضوع مشروعیت سروکار دارد از مسائل مهم اندیشه‌ی سیاسی است.

❃ طی تاریخ دراز اندیشه سیاسی پاسخ‌های گوناگونی به پرسش‌های بالای داده شده است و همسو با پاسخ‌های متفاوت دیدگاه‌ها و نظریات گوناگونی در تاریخ اندیشه سیاسی پیدا شده است. برای نمونه، گروهی از اندیشمندان امر فرمانروایی و فرمانبری را به اراده‌ی خداوند و گروه دیگری به قانون طبیعی و تفاوت طبیعی انسان‌ها پیوند داده‌اند. در همین خصوص دسته‌ای از اندیشمندان، قرارداد اجتماعی را سرچشمه‌ی فرمانروایی افرادی و فرمانبری دیگرانن دانسته‌اند. این اندیشمندان سرچشمه‌ی تکلیف مردم را توافقی به شمار می‌آورند که ضمن قرارداد اجتماعی شکل گرفته است. و سرانجام بسیاری از اندیشمندان دوره‌های اخیر اراده‌ی عمومی مردم را که در یک آیینِ خود-قانونگذاری دموکراتیک شکل گرفته است سرچشمه‌ی تکلیف سیاسی مردم و مشروعیت حکومت ارزیابی می‌کنند.

❃ این موضوع، به نوبه‌ی خود، با مفهوم قانون پیوند می‌خورد که آن نیز از مهمترین موضوع‌های اندیشه سیاسی بوده است. قانون نیز در دوره‌های گوناگون دگرگونی اندیشه‌ی سیاسی در معرض تعبیرهای گوناگون بوده است. قانون ابتدا به‌عنوان یک سنّت ازلی شمرده می‌شد که به حوزه‌ی قدسی خداوند تعلق دارد. بعد، گروهی از اندیشمندان آن را به اصلی نسبت دادند که به طبیعت امور تعلق دارد و عقل انسان می‌تواند آن را کشف کند و در زندگی سیاسی به کار برد.
زمانی نیز قانون را به اراده‌ی حاكم تعبیر کردند. گروهی از اندیشمندان جدیدتر قانون را از مظاهر اراده‌ی عمومی مردم دانستند که به دست دستگاه دولتی ساخته می‌شود.

❃ شکل حکومت و بحث بر سر اینکه آیا قدرت حکومتی باید در دست یک فرد یا گروهی از افراد متمرکز باشد یا در میان تمام مردم توزیع شود از دیگر بحث‌های مهم اندیشه سیاسی است. این موضوع با دامنه‌ی اقتدار حکومت و حدود اختیارات مردم نیز پیوند دارد. چنین مباحثی از زمره مسائل مهم اندیشه سیاسی بوده است و همچنان هست.

#اندیشه‌ی_سیاسی
#سیاسی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1