📉 | روند تولید ناخالص داخلی و تولید ناخالص داخلی سرانه ایران در پنج دهه گذشته از سال ۱۳۳۸ تا سال ۱۳۸۸ در نمودار نشان داده شده است.
❈ تولید ناخالص داخلی ایران در این دوره تاریخی افت و خیزهای زیادی را تجربه کرده است. از سال ۱۳۳۸ تا پایان سال ۱۳۵۵، تولید ناخالص داخلی ایران در یک روند افزایشی از ۴۴ هزار میلیارد به ۲۴۲ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ یعنی اندازهی اقتصاد ایران در ۱۷ سال، ۵/۵ برابر شده است. میزان تولید سرانه در سال ۱۳۸۸، تازه به سطح تولید سرانه در سال ۱۳۵۵ رسیده است!
#زوال_دولت_ملی #اقتصاد_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
❈ تولید ناخالص داخلی ایران در این دوره تاریخی افت و خیزهای زیادی را تجربه کرده است. از سال ۱۳۳۸ تا پایان سال ۱۳۵۵، تولید ناخالص داخلی ایران در یک روند افزایشی از ۴۴ هزار میلیارد به ۲۴۲ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ یعنی اندازهی اقتصاد ایران در ۱۷ سال، ۵/۵ برابر شده است. میزان تولید سرانه در سال ۱۳۸۸، تازه به سطح تولید سرانه در سال ۱۳۵۵ رسیده است!
#زوال_دولت_ملی #اقتصاد_ایران
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | هدف جامعه سیاسی از نگاه جان لاک (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ پیش از آنکه افراد یک جامعه، داوطلبانه و با رضایت دور یکدیگر جمع شوند و با به اشتراک گذاشتن قدرت خود تشکیلِ جامعه سیاسی را بدهند، انسانها در وضعیت طبیعی به سر میبردند. به باور لاک، وضعیت طبیعی دارای سه ویژگی است: نخست جامعهای کاملاً آزاد، دوم جامعهای کاملاً برابر و سوم منوط به قانون طبیعی است. البته اصول برابری نزد لاک بر خلاف هابز که دربردارندهی تواناییهای جسمی و روانی همه مردم بود، یک مدعای اخلاقی است دربارهی حقوق.
❃ وضعیتی که در آن انسانها در کارها و نظم و ترتیب دادن به داراییها و شخص خود، همان طوریکه مناسب میدانند، آزادی کامل دارند. وضعیتی که در آن همهی قدرت و اختیارات قانونی دو سویه است و هیچکس نسبت به دیگری برتری ندارد(بند ۴). وضعیت طبیعی دارای قانون طبیعی است که آن را کنترل و هدایت میکند و همه را به رعایت آن وا میدارد. این قانون که همان قانون عقل است، به همهی انسانها که با آن مشورت میکنند میآموزد که هرکس مستقل و همه با هم برابرند و هیچکس نباید به زندگی، سلامت، آزادی یا دارایی دیگران آسیبی برساند(بند ۶).
❃ «با مطالعهی توصیفات بالا از وضعیت طبیعی، نخستین پرسشی که به ذهن خطور میکند این است که: هنگام تشکیل جامعه سیاسی چرا انسان باید از آزادی خود صرفنظر و آن را با دیگران تقسیم کند؟ چرا از امپراطوری خود دست میکشد و خود را زیر سلطه و کنترل قدرت دیگری قرار میدهد؟
درست است که در وضعیت طبیعی، انسانها در وضعیت کاملاً آزاد و برابر قرار دارند ولی در این شرایط خطر هر لحظه در کمین انسان است و دائماً در معرض هجوم دیگران قرار دارد و برای بهرهمندی از این آزادی و برابری در شرایطی بسیار نامعلوم و نامحقق قرار دارد. از آنجاکه انسانهای دیگر، مانند خود او، سرور خویش و با او برابرند و هیچ نگهبان دقیق و سختگیری از این انصاف و عدالت حفاظت نمیکند، بهرهمند شدن از چنین وضعیتی بسیار غیر محتمل و ناامن است. به همین دلیل او خواهان آن میشود تا این شرایط هرچند آزاد که پر از ترس و خطرات دایمی است ترک کند»(بند ۱۲۳).
ادامه: ↓
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ پیش از آنکه افراد یک جامعه، داوطلبانه و با رضایت دور یکدیگر جمع شوند و با به اشتراک گذاشتن قدرت خود تشکیلِ جامعه سیاسی را بدهند، انسانها در وضعیت طبیعی به سر میبردند. به باور لاک، وضعیت طبیعی دارای سه ویژگی است: نخست جامعهای کاملاً آزاد، دوم جامعهای کاملاً برابر و سوم منوط به قانون طبیعی است. البته اصول برابری نزد لاک بر خلاف هابز که دربردارندهی تواناییهای جسمی و روانی همه مردم بود، یک مدعای اخلاقی است دربارهی حقوق.
❃ وضعیتی که در آن انسانها در کارها و نظم و ترتیب دادن به داراییها و شخص خود، همان طوریکه مناسب میدانند، آزادی کامل دارند. وضعیتی که در آن همهی قدرت و اختیارات قانونی دو سویه است و هیچکس نسبت به دیگری برتری ندارد(بند ۴). وضعیت طبیعی دارای قانون طبیعی است که آن را کنترل و هدایت میکند و همه را به رعایت آن وا میدارد. این قانون که همان قانون عقل است، به همهی انسانها که با آن مشورت میکنند میآموزد که هرکس مستقل و همه با هم برابرند و هیچکس نباید به زندگی، سلامت، آزادی یا دارایی دیگران آسیبی برساند(بند ۶).
❃ «با مطالعهی توصیفات بالا از وضعیت طبیعی، نخستین پرسشی که به ذهن خطور میکند این است که: هنگام تشکیل جامعه سیاسی چرا انسان باید از آزادی خود صرفنظر و آن را با دیگران تقسیم کند؟ چرا از امپراطوری خود دست میکشد و خود را زیر سلطه و کنترل قدرت دیگری قرار میدهد؟
درست است که در وضعیت طبیعی، انسانها در وضعیت کاملاً آزاد و برابر قرار دارند ولی در این شرایط خطر هر لحظه در کمین انسان است و دائماً در معرض هجوم دیگران قرار دارد و برای بهرهمندی از این آزادی و برابری در شرایطی بسیار نامعلوم و نامحقق قرار دارد. از آنجاکه انسانهای دیگر، مانند خود او، سرور خویش و با او برابرند و هیچ نگهبان دقیق و سختگیری از این انصاف و عدالت حفاظت نمیکند، بهرهمند شدن از چنین وضعیتی بسیار غیر محتمل و ناامن است. به همین دلیل او خواهان آن میشود تا این شرایط هرچند آزاد که پر از ترس و خطرات دایمی است ترک کند»(بند ۱۲۳).
ادامه: ↓
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | هدف جامعه سیاسی از نگاه جان لاک (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ولی وضعیت طبیعی دارای چه نواقص و کمبودهایی است که انسان دست به ترک آنها میزند. نخستین نقیصه بسیار مهم، «فقدان قانون»ای است که به تایید همگان رسیده باشد تا معیار سنجش و داوری در فعل و انفعالات و مجادلات در جامعه قرار گیرد. نقیصه دوم، از آنجا که در وضعیت طبیعی هم مجری و هم داور قانون طبیعت، خود شخص است، وقتی پای منافع شخصی به میان میآید بدون شک افراد منافع خود را بر دیگری ترجیح میدهند و یا هنگامیکه در قضیهای نفعی نداشته باشند نسبت به آن سهلانگاری میکنند. پس بنابراین، آنها در وضعیت طبیعی نیاز به داوری شناختهشده و بیطرف را احساس میکنند که آمریت اختلافهای آنها را بر اساس قانون تثبیتشدهای، داشته باشد(بند ۱۲۵).
❃ نقیصه سوم، اجرای قانونی است که همگان آن را تایید کردهاند و معیار تصمیمگیری در جامعه است. پس نیاز به مجری احساس میشود تا، هنگامیکه کسی قدرت دفاع از حقوق خود را ندارد، پشتیبان حقوق او بوده و قانون را اجرا کند. در وضعیت طبیعی، اغلب قدرت کافی برای پشتیبانی، دفاع و اجرای حقوق افراد وجود ندارد. زورمندانی که با ستمگری خود این حقوق را زیر پا میگذارند اغلب زیانی نمیبینند و تنبیه آنها در بسیاری موارد، برای کسانیکه در برابر آنها مقاومت میکنند، خطرناک و مخرب است(بند ۱۲۶).
ادامه: ↓
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ولی وضعیت طبیعی دارای چه نواقص و کمبودهایی است که انسان دست به ترک آنها میزند. نخستین نقیصه بسیار مهم، «فقدان قانون»ای است که به تایید همگان رسیده باشد تا معیار سنجش و داوری در فعل و انفعالات و مجادلات در جامعه قرار گیرد. نقیصه دوم، از آنجا که در وضعیت طبیعی هم مجری و هم داور قانون طبیعت، خود شخص است، وقتی پای منافع شخصی به میان میآید بدون شک افراد منافع خود را بر دیگری ترجیح میدهند و یا هنگامیکه در قضیهای نفعی نداشته باشند نسبت به آن سهلانگاری میکنند. پس بنابراین، آنها در وضعیت طبیعی نیاز به داوری شناختهشده و بیطرف را احساس میکنند که آمریت اختلافهای آنها را بر اساس قانون تثبیتشدهای، داشته باشد(بند ۱۲۵).
❃ نقیصه سوم، اجرای قانونی است که همگان آن را تایید کردهاند و معیار تصمیمگیری در جامعه است. پس نیاز به مجری احساس میشود تا، هنگامیکه کسی قدرت دفاع از حقوق خود را ندارد، پشتیبان حقوق او بوده و قانون را اجرا کند. در وضعیت طبیعی، اغلب قدرت کافی برای پشتیبانی، دفاع و اجرای حقوق افراد وجود ندارد. زورمندانی که با ستمگری خود این حقوق را زیر پا میگذارند اغلب زیانی نمیبینند و تنبیه آنها در بسیاری موارد، برای کسانیکه در برابر آنها مقاومت میکنند، خطرناک و مخرب است(بند ۱۲۶).
ادامه: ↓
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | هدف جامعه سیاسی از نگاه جان لاک (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر فساد و بدخواهی انسانهای بدمنش نمیبود، نیازی برای تشکیل اجتماع دیگری دیده نمیشد و لزومی نداشت که انسانها خود را از این اجتماع رضایتبخش و طبیعی جدا کنند و به جوامع متعدد و کوچکتر بپیوندند. انسانها در چارچوب قانون طبیعت، میتوانستند هر کاری را که برای بقای خود و دیگران مفید میبود انجام دهند و همچنین قدرت کیفر دادن به جنایانی را داشتند که علیه قانون طبیعت صورت میگرفت.
❃ آنها با واگذار کردن قدرت خود به اجتماع و پیوستن به دیگرانی که پیش از آنها در جامعه به یکدیگر پیوستهاند با تشکیل جامعه سیاسی به دنبال هدفی والاتر بودند. یعنی به دنبال حفظ و مراقبت از «مالکیت». در نزد لاک، مالکیت یعنی زندگی، آزادی و دارایی انسانها. پس این همان اصل اساسی و هدفی است که لاک برای تشکیل جامعه سیاسی از آن نام میبرد.
❃ «گرچه انسانها در زمان ورود به جامعه برابری، آزادی و قدرت اجرایی را که در وضعیت طبیعی از آنها برخوردار بودهاند در اختیار جامعه قرار میدهند تا قانونگذار آنها را برای صلاح جامعه بهکار گیرد، اما نیت آنها از این کار این است که از بقا، آزادی و دارایی خود بهتر مراقبت کنند، زیرا هیچ انسان عاقلی را نمیتوان تصور کرد که شرایط خود را با نیت بدتر شدن تغییر دهد.
قدرت جامعه، یا قدرت قانونگذاری، که توسط خود مردم ساخته و پرداخته شده است هرگز نمیتواند فراتر از صلاح جامعه بهکار گرفته شود. این قدرت موظف است تا جان و مال و آزادی آنها را، با رفع نواقص وضعیت طبیعی(از حیث) دشواری و عدم قطعیت، چنانکه در بالا به آن اشاره شد، تامین کند. بنابراین، هر فردی که قدرت برتر و قانونگذاری یک جامعه را در دست دارد، موظف است بر اساس قوانینی حکومت کند که به آگاهی و تصویب همه مردم رسیده باشد، نه اینکه آن احکام را به میل خود وضع کرده باشد. مناقشات و اختلافات مردم باید توسط داوران بیطرف و صادق و بر اساس قوانین مصوب مردم حل و فصل شود. چنین قدرتی باید نیروی خود را در مسیر اجرای همان قوانین، در داخل کشور و یا جلوگیری از تعرض و هجوم بیگانگان، و یا جبران خسارات وارده از سوی بیگانگان و حفظ امنیت جامعه در برابر تهاجم آنها، به کارگیرد. هدف همه اینها نباید چیزی جز برقراری صلح، آسایش و صلاح همگانی باشد»(بند ۱۳۱).
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر فساد و بدخواهی انسانهای بدمنش نمیبود، نیازی برای تشکیل اجتماع دیگری دیده نمیشد و لزومی نداشت که انسانها خود را از این اجتماع رضایتبخش و طبیعی جدا کنند و به جوامع متعدد و کوچکتر بپیوندند. انسانها در چارچوب قانون طبیعت، میتوانستند هر کاری را که برای بقای خود و دیگران مفید میبود انجام دهند و همچنین قدرت کیفر دادن به جنایانی را داشتند که علیه قانون طبیعت صورت میگرفت.
❃ آنها با واگذار کردن قدرت خود به اجتماع و پیوستن به دیگرانی که پیش از آنها در جامعه به یکدیگر پیوستهاند با تشکیل جامعه سیاسی به دنبال هدفی والاتر بودند. یعنی به دنبال حفظ و مراقبت از «مالکیت». در نزد لاک، مالکیت یعنی زندگی، آزادی و دارایی انسانها. پس این همان اصل اساسی و هدفی است که لاک برای تشکیل جامعه سیاسی از آن نام میبرد.
❃ «گرچه انسانها در زمان ورود به جامعه برابری، آزادی و قدرت اجرایی را که در وضعیت طبیعی از آنها برخوردار بودهاند در اختیار جامعه قرار میدهند تا قانونگذار آنها را برای صلاح جامعه بهکار گیرد، اما نیت آنها از این کار این است که از بقا، آزادی و دارایی خود بهتر مراقبت کنند، زیرا هیچ انسان عاقلی را نمیتوان تصور کرد که شرایط خود را با نیت بدتر شدن تغییر دهد.
قدرت جامعه، یا قدرت قانونگذاری، که توسط خود مردم ساخته و پرداخته شده است هرگز نمیتواند فراتر از صلاح جامعه بهکار گرفته شود. این قدرت موظف است تا جان و مال و آزادی آنها را، با رفع نواقص وضعیت طبیعی(از حیث) دشواری و عدم قطعیت، چنانکه در بالا به آن اشاره شد، تامین کند. بنابراین، هر فردی که قدرت برتر و قانونگذاری یک جامعه را در دست دارد، موظف است بر اساس قوانینی حکومت کند که به آگاهی و تصویب همه مردم رسیده باشد، نه اینکه آن احکام را به میل خود وضع کرده باشد. مناقشات و اختلافات مردم باید توسط داوران بیطرف و صادق و بر اساس قوانین مصوب مردم حل و فصل شود. چنین قدرتی باید نیروی خود را در مسیر اجرای همان قوانین، در داخل کشور و یا جلوگیری از تعرض و هجوم بیگانگان، و یا جبران خسارات وارده از سوی بیگانگان و حفظ امنیت جامعه در برابر تهاجم آنها، به کارگیرد. هدف همه اینها نباید چیزی جز برقراری صلح، آسایش و صلاح همگانی باشد»(بند ۱۳۱).
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📖 | رابطهی آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی (۱۲) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ تنها راه تأمین سرمایه، جمعآوری مبالغی ناچیز از شمارِ زیادی از کارکنان پایینرتبه خواهد بود که البته راهحل درست مسئله نیست. برای تهیهی سرمایه از منابع یادشده، نخست باید شمار زیادی از مردم…
📖 | رابطهی آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی (۱۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ افزون بر این، آزادی هواداری از آرمانهای غیرتودهپسند، مستلزم این نیست که بابت این هواداری بهایی گزاف پرداخت شود. برعکس، اگر حمایت از ایجاد تحول اساسی گران تمام نمیشد -چه رسد به آنکه هزینهاش نیز تأمین شود- هیچ جامعهای نمیتوانست پایدار بماند. این کاملاً بهجاست که مردم به سبب حمایت از آرمانهایی که عميقاً به آنها ايمان دارند، فداکاری کنند. در واقع این نکتهی مهمی است که آزادی فقط برای کسانی تأمین و حفظ شود که حاضرند برای آن از خودگذشتگی به خرج دهند، چه در غیر این صورت، آزادی به انحطاط کشیده شده به بیبندوباری و بیمسئولیتی تبدیل میشود. آنچه اهمیت اساسی دارد این است که هزینهی حمایت از آرمانهای غیرتودهپسند تحملکردنی بوده و بازدارنده نباشد.
❃ ولی هنوز بحث ما به جایی نرسیده است. در جامعهی دارای بازار آزاد، تنها داشتن سرمایهْ کافی است. برای تولیدکنندگان کاغذ مهم نیست که تولیدات خود را به روزنامهی دِیلی ورکر بفروشند یا وال استریت ژورنال. ولی در جامعهی سوسیالیستی داشتن سرمایه کافی نیست. حامیِ فرضیِ سرمایهداری مجبور است کارخانهی کاغذسازی دولتی را متقاعد کند که به او كاغذ بفروشد، برای چاپ جزوههایش به ترغيب چاپخانهی دولتی بپردازد، ادارهی پست دولتی را ترغیب به توزیع جزوهها بین مردم کند و یک مؤسسهی دولتی را قانع سازد تا سالنی برای سخنرانی به او اجازه دهد و نظایر آن.
❃ شاید در جامعهی سوسیالیستی راهی برای غلبه بر این مشکلات و حفظ آزادی وجود داشته باشد؛ نمیتوان گفت این کار به کلی ناممکن است. البته، بدیهی است، استقرار نهادهایی که به نحوی مؤثر امکانِ ابزار مخالفت و نارضایتی را حفظ کنند با مشکلاتی واقعی همراه است. تا آنجا که من میدانم، هیچ یک از کسانیکه هم طرفدار سوسیالیسم و هم طرفدار آزادی بودهاند هرگز واقعاً به جنگ این مسائل نرفتهاند و حتی برای آغاز ایجاد تشکیلاتی نهادی که در حکومت سوسیالیستی آزادی را امکانپذیر سازد، اقدامِ شایانِ توجهی نکردهاند. در برابر، آشکار است که جامعهیِ سرمایهداریِ برخوردار از بازارِ آزاد، آزادی را ترویج میکند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ افزون بر این، آزادی هواداری از آرمانهای غیرتودهپسند، مستلزم این نیست که بابت این هواداری بهایی گزاف پرداخت شود. برعکس، اگر حمایت از ایجاد تحول اساسی گران تمام نمیشد -چه رسد به آنکه هزینهاش نیز تأمین شود- هیچ جامعهای نمیتوانست پایدار بماند. این کاملاً بهجاست که مردم به سبب حمایت از آرمانهایی که عميقاً به آنها ايمان دارند، فداکاری کنند. در واقع این نکتهی مهمی است که آزادی فقط برای کسانی تأمین و حفظ شود که حاضرند برای آن از خودگذشتگی به خرج دهند، چه در غیر این صورت، آزادی به انحطاط کشیده شده به بیبندوباری و بیمسئولیتی تبدیل میشود. آنچه اهمیت اساسی دارد این است که هزینهی حمایت از آرمانهای غیرتودهپسند تحملکردنی بوده و بازدارنده نباشد.
❃ ولی هنوز بحث ما به جایی نرسیده است. در جامعهی دارای بازار آزاد، تنها داشتن سرمایهْ کافی است. برای تولیدکنندگان کاغذ مهم نیست که تولیدات خود را به روزنامهی دِیلی ورکر بفروشند یا وال استریت ژورنال. ولی در جامعهی سوسیالیستی داشتن سرمایه کافی نیست. حامیِ فرضیِ سرمایهداری مجبور است کارخانهی کاغذسازی دولتی را متقاعد کند که به او كاغذ بفروشد، برای چاپ جزوههایش به ترغيب چاپخانهی دولتی بپردازد، ادارهی پست دولتی را ترغیب به توزیع جزوهها بین مردم کند و یک مؤسسهی دولتی را قانع سازد تا سالنی برای سخنرانی به او اجازه دهد و نظایر آن.
❃ شاید در جامعهی سوسیالیستی راهی برای غلبه بر این مشکلات و حفظ آزادی وجود داشته باشد؛ نمیتوان گفت این کار به کلی ناممکن است. البته، بدیهی است، استقرار نهادهایی که به نحوی مؤثر امکانِ ابزار مخالفت و نارضایتی را حفظ کنند با مشکلاتی واقعی همراه است. تا آنجا که من میدانم، هیچ یک از کسانیکه هم طرفدار سوسیالیسم و هم طرفدار آزادی بودهاند هرگز واقعاً به جنگ این مسائل نرفتهاند و حتی برای آغاز ایجاد تشکیلاتی نهادی که در حکومت سوسیالیستی آزادی را امکانپذیر سازد، اقدامِ شایانِ توجهی نکردهاند. در برابر، آشکار است که جامعهیِ سرمایهداریِ برخوردار از بازارِ آزاد، آزادی را ترویج میکند.
➣ @Notes_On_Liberty
📖 | رابطهی آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی (۱۴)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نمونهی عملی و بارز این اصول انتزاعی، تجربهی وينستون چرچیل است. وی از سال ۱۹۳۳ تا زمان وقوع جنگ جهانی دوم اجازه نداشت در راديو بریتانیا، که البته در انحصار دولت بود و بهوسیله بنگاه سخنپراکنی بریتانیا (بی.بی.سی.) اداره میشد، صحبت کند. او که یکی از شهروندان برجسته، نماینده مجلس و از وزرای سابق دولت بريتانيا بود، ناامید و درمانده با توسل به هر وسیلهای تلاش میکرد هممیهنانش را ترغیب کند تا برای دفع خطر آلمان نازی اقدام کنند. چرچیل اجازه نداشت از طریق رادیو با مردم بريتانيا صحبت کند. زیرا بی.بی.سی. در انحصار دولت بود و موضع چرچیل بیش از حد «جنجالی» قلمداد میشد.
❃ نمونهی جالب دیگری که در تاریخ ۲۶ ژانویه ۱۹۵۹ در روزنامه تایم گزارش شد. به ماجرای «محو تدریجی لیست سیاه» مربوط میشود. گزارش چنین است:
”مراسم اهدای جوایز اسکار بزرگترین اقدام هالیوود برای کسب افتخار است. ولی دو سال پیش این افتخار خدشهدار شد. نویسندهای به نام رابرت ریچ، که بهخاطر نوشتن فیلمنامهی دلاور(The Brave One) نویسندهی برجستهای معرفی شده بود، برای دریافت جایزه اسکار قدم پیش نگذاشت. رابرت ریچ اسم مستعار یکی از صد و پنجاه نویسندهای بود که از سال ۱۹۴۷ صنعت فیلمسازی هالیوود اسامی آنها را بهعنوان کمونیستهای مظنون با طرفداران حزب کمونیست وارد لیست سیاه کرده بود. این مورد مخصوصاً از آن جهت ناراحت کننده بود که آکادمی سینمایی، شرکت کمونیستها یا مدافعان اصلاحیه پنجم قانون اساسی را در رقابت برای کسب جایزه اسکار ممنوع کرده بود. ناگهان در هفته گذشته هم قانون مربوط به کمونیستها و هم راز هویت رابرت ریچ مجددأ مطرح شد.
رابرت ریچ که «دالتون ترومبو»(نویسنده سناریوی فیلم جانی تفنگش را برداشت) از آب درآمد. یکی از نویسندگان عضو «گروه ده نفره هالیوود» بود که در دادرسیهای سال ۱۹۴۷ در مورد کمونيسم در صنعت فیلمسازی از ادای شهادت خودداری کرده بودند. فرانک کینگ، تهیهکننده، که سخت اصرار ورزیده بود «رابرت ریچ جوانکی ریشو در اسپانیا»ست، گفت: «ما در قبال سهامدارانمان متعهدیم حتیالامکان بهترین فیلمنامه را خریداری کنیم. ترومبو فیلمنامه دلاور را برایمان آورد و ما آن را خریدیم»...“
❃ این عملاً پایان رسمی اعتبار لیست سیاه محسوب میشد. درحالیکه از نظر نويسندگان ممنوعالقلم ليست مذکور از مدتها قبل به طور غیر رسمی از بینرفته تلقی میشد و براساس گزارشها، دست کم ۱۵ درصد سناریوهای هالیوود را اعضای لیست سیاه مینوشتند. کینگ میگفت: «در هالیوود همه شرکتهای فیلمسازی از آثار نویسندگان ممنوع استفاده کردهاند، ولی ما نخستین کسانی هستیم که آنچه را همه میدانند، تأييد میکنیم.»
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نمونهی عملی و بارز این اصول انتزاعی، تجربهی وينستون چرچیل است. وی از سال ۱۹۳۳ تا زمان وقوع جنگ جهانی دوم اجازه نداشت در راديو بریتانیا، که البته در انحصار دولت بود و بهوسیله بنگاه سخنپراکنی بریتانیا (بی.بی.سی.) اداره میشد، صحبت کند. او که یکی از شهروندان برجسته، نماینده مجلس و از وزرای سابق دولت بريتانيا بود، ناامید و درمانده با توسل به هر وسیلهای تلاش میکرد هممیهنانش را ترغیب کند تا برای دفع خطر آلمان نازی اقدام کنند. چرچیل اجازه نداشت از طریق رادیو با مردم بريتانيا صحبت کند. زیرا بی.بی.سی. در انحصار دولت بود و موضع چرچیل بیش از حد «جنجالی» قلمداد میشد.
❃ نمونهی جالب دیگری که در تاریخ ۲۶ ژانویه ۱۹۵۹ در روزنامه تایم گزارش شد. به ماجرای «محو تدریجی لیست سیاه» مربوط میشود. گزارش چنین است:
”مراسم اهدای جوایز اسکار بزرگترین اقدام هالیوود برای کسب افتخار است. ولی دو سال پیش این افتخار خدشهدار شد. نویسندهای به نام رابرت ریچ، که بهخاطر نوشتن فیلمنامهی دلاور(The Brave One) نویسندهی برجستهای معرفی شده بود، برای دریافت جایزه اسکار قدم پیش نگذاشت. رابرت ریچ اسم مستعار یکی از صد و پنجاه نویسندهای بود که از سال ۱۹۴۷ صنعت فیلمسازی هالیوود اسامی آنها را بهعنوان کمونیستهای مظنون با طرفداران حزب کمونیست وارد لیست سیاه کرده بود. این مورد مخصوصاً از آن جهت ناراحت کننده بود که آکادمی سینمایی، شرکت کمونیستها یا مدافعان اصلاحیه پنجم قانون اساسی را در رقابت برای کسب جایزه اسکار ممنوع کرده بود. ناگهان در هفته گذشته هم قانون مربوط به کمونیستها و هم راز هویت رابرت ریچ مجددأ مطرح شد.
رابرت ریچ که «دالتون ترومبو»(نویسنده سناریوی فیلم جانی تفنگش را برداشت) از آب درآمد. یکی از نویسندگان عضو «گروه ده نفره هالیوود» بود که در دادرسیهای سال ۱۹۴۷ در مورد کمونيسم در صنعت فیلمسازی از ادای شهادت خودداری کرده بودند. فرانک کینگ، تهیهکننده، که سخت اصرار ورزیده بود «رابرت ریچ جوانکی ریشو در اسپانیا»ست، گفت: «ما در قبال سهامدارانمان متعهدیم حتیالامکان بهترین فیلمنامه را خریداری کنیم. ترومبو فیلمنامه دلاور را برایمان آورد و ما آن را خریدیم»...“
❃ این عملاً پایان رسمی اعتبار لیست سیاه محسوب میشد. درحالیکه از نظر نويسندگان ممنوعالقلم ليست مذکور از مدتها قبل به طور غیر رسمی از بینرفته تلقی میشد و براساس گزارشها، دست کم ۱۵ درصد سناریوهای هالیوود را اعضای لیست سیاه مینوشتند. کینگ میگفت: «در هالیوود همه شرکتهای فیلمسازی از آثار نویسندگان ممنوع استفاده کردهاند، ولی ما نخستین کسانی هستیم که آنچه را همه میدانند، تأييد میکنیم.»
➣ @Notes_On_Liberty
📖 | رابطهی آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی (۱۵)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ میتوان مانند خود من اعتقاد داشت که کمونيسم قادر است همه آزادیهای ما را از بین ببرد؛ میتوان با قدرت و عزم هرچه بیشتر با آن مخالفت کرد و در عین حال نیز معتقد بود که در جامعهی آزاد برای فرد قابل تحمل نیست که تنها بهدلیل اینکه به کمونیسم اعتقاد دارد یا درصدد تقویت آن است به او اجازه ندهند به میل و اراده خویش، با همراهی کسانیکه همفکرش هستند، برای ایجاد تشكيلات مورد نظرش اقدام ورزد، زیرا آزادی او شامل آزادی برای ترویج کمونيسم هم میشود. البته آزادیْ شامل آزادی دیگران برای امتناع از هرگونه ارتباط با همکاری با وی به دلیل اعتقادش به کمونیسم نیز میشود.
❃ لیست سیاه هالیوود اقدامی ناروا بود که آزادی را از بین میبرد و در آن طرح دسیسهآمیز از ابزار اجبار برای جلوگیری از تبادل داوطلبانه استفاده شده بود. البته طرح یادشده چندان مؤثر واقع نگردید،چون بازار سبب شد که لیست سیاه برای تهیهکنندگان آن گران تمام شود. تاكيد بازرگانی، یعنی این واقعیت که انگیزهی ادارهکنندگان سازمانهای بزرگ اقتصادی، جمع کردن هرچه بیشتر پول است، از آزادی کسانی که نامشان در لیست سیاه بود حمایت کرد؛ بدین طریق که فرصت شغلی دیگری در اختیارشان نهاد و نیز برخی از کارفرمایان را به استخدام آنان برانگیخت.
❃ اگر هالیوود و صنعت فیلمسازی از سازمانهای اقتصادی دولتی بود و یا اگر در انگلستان مسئله استخدام در بی.بی.سی مطرح بود، به آسانی نمیتوان باور کرد که «گروه ده نفره هاليوود» با همتایان آنان میتوانستند، شغلی پیدا کنند. همچنین به دشواری میتوان باور کرد که حامیان پروپاقرص اصول استقلال فردی و دادوستد خصوصی -یا در واقع طرفداران سختکوش هرگونه دیدگاه مغایر با وضع فعلی- بتوانند در چنان اوضاع و احوالی در جایی استخدام شوند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ میتوان مانند خود من اعتقاد داشت که کمونيسم قادر است همه آزادیهای ما را از بین ببرد؛ میتوان با قدرت و عزم هرچه بیشتر با آن مخالفت کرد و در عین حال نیز معتقد بود که در جامعهی آزاد برای فرد قابل تحمل نیست که تنها بهدلیل اینکه به کمونیسم اعتقاد دارد یا درصدد تقویت آن است به او اجازه ندهند به میل و اراده خویش، با همراهی کسانیکه همفکرش هستند، برای ایجاد تشكيلات مورد نظرش اقدام ورزد، زیرا آزادی او شامل آزادی برای ترویج کمونيسم هم میشود. البته آزادیْ شامل آزادی دیگران برای امتناع از هرگونه ارتباط با همکاری با وی به دلیل اعتقادش به کمونیسم نیز میشود.
❃ لیست سیاه هالیوود اقدامی ناروا بود که آزادی را از بین میبرد و در آن طرح دسیسهآمیز از ابزار اجبار برای جلوگیری از تبادل داوطلبانه استفاده شده بود. البته طرح یادشده چندان مؤثر واقع نگردید،چون بازار سبب شد که لیست سیاه برای تهیهکنندگان آن گران تمام شود. تاكيد بازرگانی، یعنی این واقعیت که انگیزهی ادارهکنندگان سازمانهای بزرگ اقتصادی، جمع کردن هرچه بیشتر پول است، از آزادی کسانی که نامشان در لیست سیاه بود حمایت کرد؛ بدین طریق که فرصت شغلی دیگری در اختیارشان نهاد و نیز برخی از کارفرمایان را به استخدام آنان برانگیخت.
❃ اگر هالیوود و صنعت فیلمسازی از سازمانهای اقتصادی دولتی بود و یا اگر در انگلستان مسئله استخدام در بی.بی.سی مطرح بود، به آسانی نمیتوان باور کرد که «گروه ده نفره هاليوود» با همتایان آنان میتوانستند، شغلی پیدا کنند. همچنین به دشواری میتوان باور کرد که حامیان پروپاقرص اصول استقلال فردی و دادوستد خصوصی -یا در واقع طرفداران سختکوش هرگونه دیدگاه مغایر با وضع فعلی- بتوانند در چنان اوضاع و احوالی در جایی استخدام شوند.
➣ @Notes_On_Liberty
📖 | رابطهی آزادی اقتصادی و آزادی سیاسی (۱۶-پایان)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نمونهی دیگر نقش بازار در حفظ آزادی سیاسی ضمن تجربهای در مورد مککارتیسم آشکار شد. صرفنظر از مسائل اساسی دخیل در ماجرا و اهميت اتهامات وارد شده، افراد، بهویژه کارمندان دولت، در برابر اتهامات غيرمسئولانه و تجسس در مسائلی که افشای آن مغایر حکم وجدان آنان بود. از کدام حمایت برخوردار بودند؟ توسل آنان به اصلاحيه پنجم قانون اساسی -در صورت نداشتن راه دیگر- به جای استخدام دولتی، عملی کاملاً بیهوده بود. یک حمایت بنیادی که از آن برخوردار بودند وجود بازار خصوصی بود که در سایه آن میتوانستند امرار معاش کنند. در اینجا نیز این حمایت مطلق نبود.
❃ بسیاری از کارفرمایان خصوصی قدرتمند، به حق یا به ناحق با استخدام این افرادِ رسواشده مخالفت میورزیدند. شاید مسئله این باشد که خسارات تحمیل شده بر بسیاری از کسانی که عملاً در جریان دخالت داشتند. ناموجهتر از خساراتی بود که معمولاً بر کسائی تحمیل میشود که از جریاناتی که موردپسند عامه نيست طرفداری میکنند. ولی نکته مهم آن است که این خسارات محدود بوده و بازدارنده نبود. درحالیکه اگر استخدام دولتی تنها چارهی کار بود، خسارات نامحدود و بازدارنده میشد.
❃ دانستن این نکته جالب است که بخشی عظیم و نامتناسب از افراد دخيل، آشکارا در رقابت بنیادیترین بخشهای اقتصاد -تجارتخانههای کوچک بازرگانی و کشاورزی- و به عبارت دیگر در بخشهایی که در آنها بازار تا سرحد امکان به بازار آرمانی نزدیک بود، استخدام شدند. هیچ یک از کسانیکه نان میخرند نمیدانند گندم آن را یک کمونیست کاشته است یا جمهوریخواه، فردی طرفدار قانون اساسی با یک فاشيست يا تا آنجا که مربوط به این موضوع است، یک سیاهپوست یا یک سفیدپوست این مطلب نشان میدهد که بازار مستقل و بیطرف، فعالیتهای اقتصادی خود بهدلایلی که ربطی به بهرهوری آنان ندارد مورد تبعیض قرار گیرند؛ خواه این دلایل مربوط به عقاید سیاسی آنان باشد خواه رنگ پوست آنان.
❃ همانطور که مثال نشان میدهد، در جامعه ما گروههایی که سرنوشت آنها بیش از دیگران در گرو حفظ و تقویت سرمایهداری رقابتی است همان گروههای اقلیتی هستند که ممکن است آسانتر از دیگران نیز در معرض بیاعتمادی و دشمنی اکثریت قرار گیرند؛ سیاهپوستان و کسانیکه متولد آمریکا نیستند مشخصترین اعضای گروههای مذکورند. با وجود این، هر چند متناقض به نظر میرسد، ولی دشمنان بازار آزاد -سوسیالیستها و کمونیستها- به نسبتی بیشتر از این گروهها استخدام شدهاند. همين افراد به جای اعتراف به این واقعیت که بازار در برابر مواضع خصمانه هموطنانشان از آنان حمایت کرده است، به اشتباه، اندک تبعیض باقیمانده را به بازار نسبت میدهند.
📚 | سرمایهداری و آزادی، نوشتهی میلتون فریدمن، ترجمهی غلامرضا رشیدی
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_فردی
#لیبرالیسم_اقتصادی #میلتون_فریدمن
#سرمایهداری #مالکیت_خصوصی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نمونهی دیگر نقش بازار در حفظ آزادی سیاسی ضمن تجربهای در مورد مککارتیسم آشکار شد. صرفنظر از مسائل اساسی دخیل در ماجرا و اهميت اتهامات وارد شده، افراد، بهویژه کارمندان دولت، در برابر اتهامات غيرمسئولانه و تجسس در مسائلی که افشای آن مغایر حکم وجدان آنان بود. از کدام حمایت برخوردار بودند؟ توسل آنان به اصلاحيه پنجم قانون اساسی -در صورت نداشتن راه دیگر- به جای استخدام دولتی، عملی کاملاً بیهوده بود. یک حمایت بنیادی که از آن برخوردار بودند وجود بازار خصوصی بود که در سایه آن میتوانستند امرار معاش کنند. در اینجا نیز این حمایت مطلق نبود.
❃ بسیاری از کارفرمایان خصوصی قدرتمند، به حق یا به ناحق با استخدام این افرادِ رسواشده مخالفت میورزیدند. شاید مسئله این باشد که خسارات تحمیل شده بر بسیاری از کسانی که عملاً در جریان دخالت داشتند. ناموجهتر از خساراتی بود که معمولاً بر کسائی تحمیل میشود که از جریاناتی که موردپسند عامه نيست طرفداری میکنند. ولی نکته مهم آن است که این خسارات محدود بوده و بازدارنده نبود. درحالیکه اگر استخدام دولتی تنها چارهی کار بود، خسارات نامحدود و بازدارنده میشد.
❃ دانستن این نکته جالب است که بخشی عظیم و نامتناسب از افراد دخيل، آشکارا در رقابت بنیادیترین بخشهای اقتصاد -تجارتخانههای کوچک بازرگانی و کشاورزی- و به عبارت دیگر در بخشهایی که در آنها بازار تا سرحد امکان به بازار آرمانی نزدیک بود، استخدام شدند. هیچ یک از کسانیکه نان میخرند نمیدانند گندم آن را یک کمونیست کاشته است یا جمهوریخواه، فردی طرفدار قانون اساسی با یک فاشيست يا تا آنجا که مربوط به این موضوع است، یک سیاهپوست یا یک سفیدپوست این مطلب نشان میدهد که بازار مستقل و بیطرف، فعالیتهای اقتصادی خود بهدلایلی که ربطی به بهرهوری آنان ندارد مورد تبعیض قرار گیرند؛ خواه این دلایل مربوط به عقاید سیاسی آنان باشد خواه رنگ پوست آنان.
❃ همانطور که مثال نشان میدهد، در جامعه ما گروههایی که سرنوشت آنها بیش از دیگران در گرو حفظ و تقویت سرمایهداری رقابتی است همان گروههای اقلیتی هستند که ممکن است آسانتر از دیگران نیز در معرض بیاعتمادی و دشمنی اکثریت قرار گیرند؛ سیاهپوستان و کسانیکه متولد آمریکا نیستند مشخصترین اعضای گروههای مذکورند. با وجود این، هر چند متناقض به نظر میرسد، ولی دشمنان بازار آزاد -سوسیالیستها و کمونیستها- به نسبتی بیشتر از این گروهها استخدام شدهاند. همين افراد به جای اعتراف به این واقعیت که بازار در برابر مواضع خصمانه هموطنانشان از آنان حمایت کرده است، به اشتباه، اندک تبعیض باقیمانده را به بازار نسبت میدهند.
📚 | سرمایهداری و آزادی، نوشتهی میلتون فریدمن، ترجمهی غلامرضا رشیدی
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_فردی
#لیبرالیسم_اقتصادی #میلتون_فریدمن
#سرمایهداری #مالکیت_خصوصی #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
❞ فقط دولت این قدرت را دارد که تورم را بهصورت فراگیر، در مقیاسی بزرگ و بهصورت پدیدهای پایا بهوجود آورد، چراکه تنها همین دولت است که قدرت بازداشتن شهروندان از برگزیدن بهترین پولها را دارد. ❝
❈ یورگ گوئیدو هولسمن
➣ @Notes_On_Liberty
❈ یورگ گوئیدو هولسمن
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هولسمن؛ اقتصاددان مکتب اتریش در باب تورم میگوید: «فقط دولت این قدرت را دارد که تورم را بهصورت فراگیر، در مقیاسی بزرگ و بهصورت پدیدهای پایا بهوجود آورد، چراکه تنها همین دولت است که قدرت بازداشتن شهروندان از برگزیدن بهترین پولها را دارد.»
❃ در اقتصاد دولتی ایران مانند دیگر اقتصادها چاپ اسکناس و ضرب سکه در انحصار دولت است و شهروندان ایرانی مجبورند که تنها با ریال معامله کرده و داراییهای مالی خود را به شکل پول رایج دولتی پسانداز کنند. از سویی ایرانیان در طول سه دهه اخیر با کاهش مستمر قدرت خرید خود روبهرو بودهاند. از آنجایی که به قول فریدمن تورم یک پدیده پولی است و تنها پول موجود در بازار را دولت عرضه میکند بنابراین مسبب اصلی سقوط قدرت خرید شهروندان در طول چند دهه اخیر نهاد دولت است.
❃ دولت ایران ولی، در دوران معاصر شوکت و قدرت خود را مدیون طلای سیاهی است که نخستین بار در مسجدسلیمان توسط خارجیها کشف و استخراج شد. این درآمد دائمی و بعضاً هنگفت، مبنای تحلیل رفتار و سیاستهای اقتصادی دولت است. مبرهن است که دولت با دو ابزار پولی بر کسبوکارها تسلط دارد؛ چاپ پول و فروش نفت که هر دو در انحصار اوست.
❃ دولت ایران در آغاز، درآمد حاصل از فروش نفت را با بریتانیا شریک بود ولی بحرانهای سیاسی در طول حیات شرکت نفت ایران و انگلیس منجر میشود تا بعدها مالکیت و مدیریت منابع نفت و گاز منحصراً در اختیار دولت ایران قرار بگیرد. نفت در بازارهای جهانی به فروش میرسد و مستقیماً به خزانه دولت میریزد. قیمت هر بشکه در درازای دهههای اخیر نیز نوسان داشته و متغیری کاملاً برونزا بوده است. در واقع عمده درآمد دولت ایران وابسته به بازار نفت است که میتواند عاملی بحرانآفرین باشد. از جنگِ اعراب و اسرائیل گرفته تا تحریمهای نفتی اخیر همه بر قیمت بشکهها اثرگذار است. با این وجود نگارنده قصد دارد در متن موجود با رویکردی توصیفی از پول دولتی و نظام بانکداری ایران بگوید که ابزار دوم دولت ایران برای سیاستگذاری است. ساختارهایی مدرن که برخلاف سایر مزایای تمدن غرب برای دولتها خوشیمن بوده است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هولسمن؛ اقتصاددان مکتب اتریش در باب تورم میگوید: «فقط دولت این قدرت را دارد که تورم را بهصورت فراگیر، در مقیاسی بزرگ و بهصورت پدیدهای پایا بهوجود آورد، چراکه تنها همین دولت است که قدرت بازداشتن شهروندان از برگزیدن بهترین پولها را دارد.»
❃ در اقتصاد دولتی ایران مانند دیگر اقتصادها چاپ اسکناس و ضرب سکه در انحصار دولت است و شهروندان ایرانی مجبورند که تنها با ریال معامله کرده و داراییهای مالی خود را به شکل پول رایج دولتی پسانداز کنند. از سویی ایرانیان در طول سه دهه اخیر با کاهش مستمر قدرت خرید خود روبهرو بودهاند. از آنجایی که به قول فریدمن تورم یک پدیده پولی است و تنها پول موجود در بازار را دولت عرضه میکند بنابراین مسبب اصلی سقوط قدرت خرید شهروندان در طول چند دهه اخیر نهاد دولت است.
❃ دولت ایران ولی، در دوران معاصر شوکت و قدرت خود را مدیون طلای سیاهی است که نخستین بار در مسجدسلیمان توسط خارجیها کشف و استخراج شد. این درآمد دائمی و بعضاً هنگفت، مبنای تحلیل رفتار و سیاستهای اقتصادی دولت است. مبرهن است که دولت با دو ابزار پولی بر کسبوکارها تسلط دارد؛ چاپ پول و فروش نفت که هر دو در انحصار اوست.
❃ دولت ایران در آغاز، درآمد حاصل از فروش نفت را با بریتانیا شریک بود ولی بحرانهای سیاسی در طول حیات شرکت نفت ایران و انگلیس منجر میشود تا بعدها مالکیت و مدیریت منابع نفت و گاز منحصراً در اختیار دولت ایران قرار بگیرد. نفت در بازارهای جهانی به فروش میرسد و مستقیماً به خزانه دولت میریزد. قیمت هر بشکه در درازای دهههای اخیر نیز نوسان داشته و متغیری کاملاً برونزا بوده است. در واقع عمده درآمد دولت ایران وابسته به بازار نفت است که میتواند عاملی بحرانآفرین باشد. از جنگِ اعراب و اسرائیل گرفته تا تحریمهای نفتی اخیر همه بر قیمت بشکهها اثرگذار است. با این وجود نگارنده قصد دارد در متن موجود با رویکردی توصیفی از پول دولتی و نظام بانکداری ایران بگوید که ابزار دوم دولت ایران برای سیاستگذاری است. ساختارهایی مدرن که برخلاف سایر مزایای تمدن غرب برای دولتها خوشیمن بوده است.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شرایط بهگونهای است که سیاستهای مالی و پولی دولت، نظام بانکی ایران را از حداقل شفافیت و درایت محروم کرده و به این امر پوشش قانونی داده است. بانکهای کشور با شرایط موجود از انبارهای نگهداری پول اروپا در قرن هفدهم نیز عقبماندهترند و تلاش دارند با دستکاری دلبخواهی ترازنامهها به حیات تورمی خود ادامه دهند. این بانکها با خلق اعتبارات موهومی که عمدهی آن را به شرکتهای دولتی دادهاند، سدها را شکسته و سیل تورم را گسیل داشتهاند.
❃ روشن است که نظام بانکی موجود نمیخواهد و ماهیتاً نمیتواند کسب درآمد معقول داشته باشد. خلق اعتبار و انتقال عمده آن به شرکتهای دولتی و یا جبران کسری بودجه به ایجاد یک زنجیرهی آتشین انجامیده است. دولت دائماً با دستور و تکلیف، بانکها را مجبور به اعتباردهی میکند. لذا بدهی دولت به بانکها رو به افزایش میرود. بانکها که دچار کسری اندوخته هستند علاوه بر رقابت منفی در بازار سپردهها به بانک مرکزی متوسل شده و از او طلب اعتبار میکنند. بانک مرکزی دولت نیز وارد زنجیره میشود.
❃ دولت در مواردی -مانند بحران ورشکستگی موسسات مالی و تعاونی- بهطور مستقیم بانک مرکزی را مامور بازپرداخت سپردههای بانکی موسساتی میکند که با مدارا و سهلانگاری او رشد و گسترش یافتند. در این زنجیرهی آتشین، دولت، بدهی خودش به بانکها و بانکها به بانک مرکزی را دائماً افزایش میدهد. زنجیره خلق اعتبارات موهومی که با اهرم قانونی پول دولتی صورت میگیرد منجر به تورم پول رایج میشود که هیچ سیلبندی یارای مقابله با تورم برآمده از یک چنین نقدینگی را نخواهد داشت.
❃ لذا در این شرایط، تورم پول دولتی در جامعه دائماً در حال رشد است بدون آنکه بازتولیدی از آن صورت گیرد. به این ترتیب دستمزد حقیقی حال و آینده را کاهش میدهد. در حقیقت دولتی که مدعی پاسداری از امنیت داراییها و حفظ ارزش پول رایج است با سیاستهای مداخلهگرایانه و عمدتاً اشتباه خود از طریق نظام بانکی، منجر به سقوط قدرت خرید شهروندان و سوخت داراییهای پولی آنان میشود ولی بازار را متهم میکند و به آزادی کسبوکارهای خصوصی میتازد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شرایط بهگونهای است که سیاستهای مالی و پولی دولت، نظام بانکی ایران را از حداقل شفافیت و درایت محروم کرده و به این امر پوشش قانونی داده است. بانکهای کشور با شرایط موجود از انبارهای نگهداری پول اروپا در قرن هفدهم نیز عقبماندهترند و تلاش دارند با دستکاری دلبخواهی ترازنامهها به حیات تورمی خود ادامه دهند. این بانکها با خلق اعتبارات موهومی که عمدهی آن را به شرکتهای دولتی دادهاند، سدها را شکسته و سیل تورم را گسیل داشتهاند.
❃ روشن است که نظام بانکی موجود نمیخواهد و ماهیتاً نمیتواند کسب درآمد معقول داشته باشد. خلق اعتبار و انتقال عمده آن به شرکتهای دولتی و یا جبران کسری بودجه به ایجاد یک زنجیرهی آتشین انجامیده است. دولت دائماً با دستور و تکلیف، بانکها را مجبور به اعتباردهی میکند. لذا بدهی دولت به بانکها رو به افزایش میرود. بانکها که دچار کسری اندوخته هستند علاوه بر رقابت منفی در بازار سپردهها به بانک مرکزی متوسل شده و از او طلب اعتبار میکنند. بانک مرکزی دولت نیز وارد زنجیره میشود.
❃ دولت در مواردی -مانند بحران ورشکستگی موسسات مالی و تعاونی- بهطور مستقیم بانک مرکزی را مامور بازپرداخت سپردههای بانکی موسساتی میکند که با مدارا و سهلانگاری او رشد و گسترش یافتند. در این زنجیرهی آتشین، دولت، بدهی خودش به بانکها و بانکها به بانک مرکزی را دائماً افزایش میدهد. زنجیره خلق اعتبارات موهومی که با اهرم قانونی پول دولتی صورت میگیرد منجر به تورم پول رایج میشود که هیچ سیلبندی یارای مقابله با تورم برآمده از یک چنین نقدینگی را نخواهد داشت.
❃ لذا در این شرایط، تورم پول دولتی در جامعه دائماً در حال رشد است بدون آنکه بازتولیدی از آن صورت گیرد. به این ترتیب دستمزد حقیقی حال و آینده را کاهش میدهد. در حقیقت دولتی که مدعی پاسداری از امنیت داراییها و حفظ ارزش پول رایج است با سیاستهای مداخلهگرایانه و عمدتاً اشتباه خود از طریق نظام بانکی، منجر به سقوط قدرت خرید شهروندان و سوخت داراییهای پولی آنان میشود ولی بازار را متهم میکند و به آزادی کسبوکارهای خصوصی میتازد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با نگاهی به نظام پولی ایران میتوان دریافت که بانکها و شرکتهای دولتی برخلاف بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط خصوصی، هیچگاه ورشکسته نمیشوند مگر اینکه دولت بخواهد! در حقیقت چاپخانه بانک مرکزی، در کنار مزیتهای قانونی موجود(مانند انحصار عرضه در بازار خودرو) از آنها حفاظت و بنگاههای خصوصی را قربانی برخوردهای تعزیراتی میکند. شما هیچگاه نمیبینید که سازمانهای تعزیراتی موجود درب کارخانههای مونتاژی دولتی را پلمپ کنند ولی دائماً به کسبوکارهای خصوصی داغ و درفش نشان میدهند. این نشانههای انکارناشدنی یک اقتصاد ناکارآمد است.
❃ بدیهی است که نظام بانکی موجود و شرکتهای دولتی تنها به این دلیل توانستهاند از خطر ورشکستگی جان سالم به در ببرند که مشتری اصلی آنها خود دولت بوده است! یعنی تا دولت انحصار چاپ پول و ایضاً انحصار فروش دلاری نفت را در دست دارد نظام پولی موجود نه تنها اصلاح نمیشود بلکه مورد حمایت بیشتر نیز قرار میگیرد. در این شرایط بانکها و مدیران آن که میدانند در حریم امن مزیتهای قانونی، و حمایت دولتیاند به فکر سوءاستفاده افتاده و دلیل چندانی برای احتیاط یا نگهداری ذخایر زیاد نمیبینند به این ترتیب در دریافت طلبهای خُرد خود از شهروندان خصوصی فوقالعاده روی قانون و اجرای جزبهجز آن مصر هستند ولی در مورد وصل مطالبات هنگفت خود از بدهکاران بزرگ، همین قانون و الزامات آن را نادیده میگیرند.
❃ تورمی که در حال تخریب سرمایههای اجتماعی و فرهنگی جامعه است و معالاسف به حالت پایداری نیز درآمده، توسط نظام پولی گسترش یافته و قدرت انحصاری دولت مسبب آن است. دولت با چاپ بیقاعدهی پول و رشد مضاعف بدهیهای ریالی خود منجر به حاکمیت تورم حاد در طی سه دهه اخیر میشود بهطوریکه در همین مدت، قیمت بازاری زمین، مسکن و عمده کالاهای بادوام بهشکلی جهشی، چند ده برابر شده ولی قدرت خرید شهروندان بر اساس پول رایج سیری نزولی داشته است. لذا چنین تورمی طبقه متوسط در ایران را فقیر کرده و گسترش جامعه مدنی را تقریبا به حالت تعطیل درآورده است. با اینحال دولت از طریق انحصارات قانونی، بزرگ و بزرگتر شده و سعی دارد تمام روابط اقتصادی را کنترل کند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با نگاهی به نظام پولی ایران میتوان دریافت که بانکها و شرکتهای دولتی برخلاف بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط خصوصی، هیچگاه ورشکسته نمیشوند مگر اینکه دولت بخواهد! در حقیقت چاپخانه بانک مرکزی، در کنار مزیتهای قانونی موجود(مانند انحصار عرضه در بازار خودرو) از آنها حفاظت و بنگاههای خصوصی را قربانی برخوردهای تعزیراتی میکند. شما هیچگاه نمیبینید که سازمانهای تعزیراتی موجود درب کارخانههای مونتاژی دولتی را پلمپ کنند ولی دائماً به کسبوکارهای خصوصی داغ و درفش نشان میدهند. این نشانههای انکارناشدنی یک اقتصاد ناکارآمد است.
❃ بدیهی است که نظام بانکی موجود و شرکتهای دولتی تنها به این دلیل توانستهاند از خطر ورشکستگی جان سالم به در ببرند که مشتری اصلی آنها خود دولت بوده است! یعنی تا دولت انحصار چاپ پول و ایضاً انحصار فروش دلاری نفت را در دست دارد نظام پولی موجود نه تنها اصلاح نمیشود بلکه مورد حمایت بیشتر نیز قرار میگیرد. در این شرایط بانکها و مدیران آن که میدانند در حریم امن مزیتهای قانونی، و حمایت دولتیاند به فکر سوءاستفاده افتاده و دلیل چندانی برای احتیاط یا نگهداری ذخایر زیاد نمیبینند به این ترتیب در دریافت طلبهای خُرد خود از شهروندان خصوصی فوقالعاده روی قانون و اجرای جزبهجز آن مصر هستند ولی در مورد وصل مطالبات هنگفت خود از بدهکاران بزرگ، همین قانون و الزامات آن را نادیده میگیرند.
❃ تورمی که در حال تخریب سرمایههای اجتماعی و فرهنگی جامعه است و معالاسف به حالت پایداری نیز درآمده، توسط نظام پولی گسترش یافته و قدرت انحصاری دولت مسبب آن است. دولت با چاپ بیقاعدهی پول و رشد مضاعف بدهیهای ریالی خود منجر به حاکمیت تورم حاد در طی سه دهه اخیر میشود بهطوریکه در همین مدت، قیمت بازاری زمین، مسکن و عمده کالاهای بادوام بهشکلی جهشی، چند ده برابر شده ولی قدرت خرید شهروندان بر اساس پول رایج سیری نزولی داشته است. لذا چنین تورمی طبقه متوسط در ایران را فقیر کرده و گسترش جامعه مدنی را تقریبا به حالت تعطیل درآورده است. با اینحال دولت از طریق انحصارات قانونی، بزرگ و بزرگتر شده و سعی دارد تمام روابط اقتصادی را کنترل کند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۴)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تورم دولتی همانند مداخله در بازار ارز تاثیر عمیقی بر مالیه دولت دارد. مداخله پولی و ارزی، بدهیهای دولت را ارزانتر و درآمدهای ارزیاش را بیشتر از حالت بازار آزاد میکند. تورم دولتی سبب شده است که اقتصاد ایران بهشکلی غیرعادی به نظام بانکی وابسته باشد و عطش تقاضای وام چه از جانب شهروندان و چه سازمانهای دولتی سیری نداشته باشد. در این شرایط است که تورم حاد و دستوری منجر به وابستگی بالای کسبوکارهای خرد و کلان به رژیم بانکی میشود و وابستگی بالای اقتصاد دولتی به بانکهای دولتی، مسئولان را دستودلباز میکند.
❃ تورم دولتی، رکود و تنشهای سیاسی در مجموع منجر به ناکارایی اقتصادی میشود. در حقیقت ساختارهای اقتصادی-حقوقی موجود در کنار مداخلات بیحدوحصر، قوه ابداع، ابتکار و همچنین انگیزههای مولد اقتصادی را میمیراند و نوعی سکتهی اجتماعی را به همراه دارد. هولسمن درست میگوید که «مشخصاً برای هر انتخابی، گزینههایی که کمتر مشکلآفرین باشند، مشروعترند.» علیهذا تورم دو رقمی چند دهه اخیر علاوه بر اینکه قدرت خرید پول رایج را تضعیف کرده و منجر به فرار سرمایه و برخوردهای تعزیراتی شده، جامعهی ایرانی را نیز بیش از گذشته به مادیات وابسته کرده و اخلاقیات را به حاشیه رانده است.
❃ تورم دولتی منجر به سقوط اخلاقی جامعه شده است بهطوریکه شما نمیتوانید دروغ را از راست و راست را از دروغ در قرارداداها و مراودات روزمره تشخیص دهید.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تورم دولتی همانند مداخله در بازار ارز تاثیر عمیقی بر مالیه دولت دارد. مداخله پولی و ارزی، بدهیهای دولت را ارزانتر و درآمدهای ارزیاش را بیشتر از حالت بازار آزاد میکند. تورم دولتی سبب شده است که اقتصاد ایران بهشکلی غیرعادی به نظام بانکی وابسته باشد و عطش تقاضای وام چه از جانب شهروندان و چه سازمانهای دولتی سیری نداشته باشد. در این شرایط است که تورم حاد و دستوری منجر به وابستگی بالای کسبوکارهای خرد و کلان به رژیم بانکی میشود و وابستگی بالای اقتصاد دولتی به بانکهای دولتی، مسئولان را دستودلباز میکند.
❃ تورم دولتی، رکود و تنشهای سیاسی در مجموع منجر به ناکارایی اقتصادی میشود. در حقیقت ساختارهای اقتصادی-حقوقی موجود در کنار مداخلات بیحدوحصر، قوه ابداع، ابتکار و همچنین انگیزههای مولد اقتصادی را میمیراند و نوعی سکتهی اجتماعی را به همراه دارد. هولسمن درست میگوید که «مشخصاً برای هر انتخابی، گزینههایی که کمتر مشکلآفرین باشند، مشروعترند.» علیهذا تورم دو رقمی چند دهه اخیر علاوه بر اینکه قدرت خرید پول رایج را تضعیف کرده و منجر به فرار سرمایه و برخوردهای تعزیراتی شده، جامعهی ایرانی را نیز بیش از گذشته به مادیات وابسته کرده و اخلاقیات را به حاشیه رانده است.
❃ تورم دولتی منجر به سقوط اخلاقی جامعه شده است بهطوریکه شما نمیتوانید دروغ را از راست و راست را از دروغ در قرارداداها و مراودات روزمره تشخیص دهید.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۵)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نظام بانکداری دولتی مسبب توزیع مجدد درآمد بهصورت ناکارآمد است. نظام پولی موجود به تامین نیازهای افرادی میپردازد که از طریق باگهای اقتصادی تلاش در بهرهکشی نامولد و گذرا از بحرانهای اقتصادی را دارند. دولت نیز با خلق اعتبار موهوم منجر به طوفان تورمی از ریشه پایه پولی میشود. خلق اعتبار به این معنا که اعتباردهی نظام بانکی برآمده از افزایش پساندازها نبوده بلکه ناشی از چاپ پول است.
❃ خلق اعتبارات موهومی با نرخ بهره مصنوع و دستوری به فریب کارآفرینان درباره منابع در دسترس برای سرمایهگذاری در پروژهها انجامیده و حتی شرکتهای دولتی و عمومی را نیز فریب داده است. نمونهی آن سرمایهگذاریهای هنگفتی که در ساختوسازهای فیزیکی و مگامالها صورت گرفته و در ادامه نه تنها دچار رکود شده بلکه عمده پروژههای کلنگزنیشده هیچگاه تکمیل نشدند. چراکه توهم وجود منابع سبب رهاشدن بسیاری از پروژهها و تلف شدن زمان و مواد صرف شده در آنها گردیده است.
❃ ضمناً نظام بانکی ایران به شکلی است که مدیران آن میدانند حتی اگر تصمیمهای نامناسبی بگیرند، تمام هزینههای این تصمیمات غلط را دولت پرداخت خواهد کرد. این موضوع آنها را بیپروا کرده است چون میدانند اگر آتش بیپروایی آنان و بدهکارانشان مهار نشود، دامن تمام اقتصاد ایران را خواهد گرفت. لذا کلیت دولت از انگیزهی حمایتی بالایی برای حفظ نظام پولی موجود برخوردارند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نظام بانکداری دولتی مسبب توزیع مجدد درآمد بهصورت ناکارآمد است. نظام پولی موجود به تامین نیازهای افرادی میپردازد که از طریق باگهای اقتصادی تلاش در بهرهکشی نامولد و گذرا از بحرانهای اقتصادی را دارند. دولت نیز با خلق اعتبار موهوم منجر به طوفان تورمی از ریشه پایه پولی میشود. خلق اعتبار به این معنا که اعتباردهی نظام بانکی برآمده از افزایش پساندازها نبوده بلکه ناشی از چاپ پول است.
❃ خلق اعتبارات موهومی با نرخ بهره مصنوع و دستوری به فریب کارآفرینان درباره منابع در دسترس برای سرمایهگذاری در پروژهها انجامیده و حتی شرکتهای دولتی و عمومی را نیز فریب داده است. نمونهی آن سرمایهگذاریهای هنگفتی که در ساختوسازهای فیزیکی و مگامالها صورت گرفته و در ادامه نه تنها دچار رکود شده بلکه عمده پروژههای کلنگزنیشده هیچگاه تکمیل نشدند. چراکه توهم وجود منابع سبب رهاشدن بسیاری از پروژهها و تلف شدن زمان و مواد صرف شده در آنها گردیده است.
❃ ضمناً نظام بانکی ایران به شکلی است که مدیران آن میدانند حتی اگر تصمیمهای نامناسبی بگیرند، تمام هزینههای این تصمیمات غلط را دولت پرداخت خواهد کرد. این موضوع آنها را بیپروا کرده است چون میدانند اگر آتش بیپروایی آنان و بدهکارانشان مهار نشود، دامن تمام اقتصاد ایران را خواهد گرفت. لذا کلیت دولت از انگیزهی حمایتی بالایی برای حفظ نظام پولی موجود برخوردارند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تورم، هدیه دولت به مردم (۶)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بانک مرکزی نیز همانند یک سازمان دولتی، بانکهای دولتی را تغذیه میکند. این بانک هرچند که وظایف نظارتی دارد ولی بازوی دولت در نظام پولی کشور است. روشن است که در این حالت بانک مرکزی نمیتواند مستقل از کلیت نظامِ مالی-پولی عمل کند. در واقع بانک مرکزی در کنار دولت و دیگر بانکها، نظام پولی را در مسیر گسترش تورم و بیثباتی اقتصادی قرار داده است.
❃ با توجه به اینکه نظام بانکداری دولتیِ ایران در بحرانی پیچیده و خودساخته بهسر میبرد، ولی عجیب است که از عهدهی مشتریهای درجه اول خود برمیآید. در این شرایط است که میتوان بستانکار-بدهکار ،کارفرما-پیمانکار و بانک-مشتری را ماهیتاً تنها یک شخص دانست و آنوقت بازنده اصلی چنین چرخهای بلاشک شهروندان خصوصی با سپردههای خردشان خواهند بود که شلاق تورمهای پولی را تحمل میکنند و از قدرت خریدشان مستمراً کاسته میشود و از یک زندگی شایسته محروم خواهند شد.
❈ این بحرانهای اقتصادی بیشک حاصل اقتصاد دولتی حاکم است که انحصارات در آن حرف اول را میزند. لذا باید برای افزایش رفاه شهروندان به آزادی اقتصادی خوشآمد گفت.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
#آزادی_اقتصادی #آزادی
#لیبرالیسم_اقتصادی
#نه_به_دخالت_دولت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بانک مرکزی نیز همانند یک سازمان دولتی، بانکهای دولتی را تغذیه میکند. این بانک هرچند که وظایف نظارتی دارد ولی بازوی دولت در نظام پولی کشور است. روشن است که در این حالت بانک مرکزی نمیتواند مستقل از کلیت نظامِ مالی-پولی عمل کند. در واقع بانک مرکزی در کنار دولت و دیگر بانکها، نظام پولی را در مسیر گسترش تورم و بیثباتی اقتصادی قرار داده است.
❃ با توجه به اینکه نظام بانکداری دولتیِ ایران در بحرانی پیچیده و خودساخته بهسر میبرد، ولی عجیب است که از عهدهی مشتریهای درجه اول خود برمیآید. در این شرایط است که میتوان بستانکار-بدهکار ،کارفرما-پیمانکار و بانک-مشتری را ماهیتاً تنها یک شخص دانست و آنوقت بازنده اصلی چنین چرخهای بلاشک شهروندان خصوصی با سپردههای خردشان خواهند بود که شلاق تورمهای پولی را تحمل میکنند و از قدرت خریدشان مستمراً کاسته میشود و از یک زندگی شایسته محروم خواهند شد.
❈ این بحرانهای اقتصادی بیشک حاصل اقتصاد دولتی حاکم است که انحصارات در آن حرف اول را میزند. لذا باید برای افزایش رفاه شهروندان به آزادی اقتصادی خوشآمد گفت.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران
#آزادی_اقتصادی #آزادی
#لیبرالیسم_اقتصادی
#نه_به_دخالت_دولت
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📄 | فیلسوفانِ تجربهگرا (۳) | ۲- جرج بارکلی، انکار ماده و دادهی حسی ➣ @Notes_On_Liberty ❃ جرج بارکلی در ۱۶۸۵ در نزدیکی کیلکنی در ایرلند زاده شد. از ۱۷۳۴ تا هنگام مرگش در ۱۷۵۳ اسقف کلوین بود. به سن جوانی کتابِ «رسالهای در فهم بشر» لاک را خواند و مرعوب خود…
📄 | فیلسوفانِ تجربهگرا (۴) | ۳- دیوید هیوم، شکاکیت و معرفتشناسی
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سنّتِ تجربهگراییِ لاک و بارکلی با دیوید هیوم(۱۷۱۱-۱۷۶۶) به كمال رسید. هیوم اسکاتلندی بود. اهمیت مقام او بیش از هر چیز در عرصهی معرفتشناسی است و اندیشههای او در این باره در کتاب «رساله درباره طبیعت آدمی» و کتاب کوچکترش با نام «کاوشی درباره فهم بشری» بیان شده است. نظریهی معرفتشناسی هیوم در بنیاد شکاکانه است و برای آنچه به راستی انسان میداند، محدودیتهای جدی قائل است.
❃ میگوید مضمون ذهن، تأثرات و تصورات است. تأثرات از تجربه حسی گرفته میشود. تصورات، تصویرهای کموبیش متمایز تأثراتی هستند که در تفکر و استنتاج ساخته میشوند. هر تصور بسیطی با تأثرى بسيط متناظر است. اگر تأثر نباشد، نمیتوان هیچگونه تصور متمایزی داشت. یعنی تصور هر چیزی که ادراک نشده باشد یا از مضمون تهی است یا به ادراکهای بسيط تجزیهپذیر است. برای نمونه هیوم میگوید «خود»(self) ادراکپذیر نیست. و بنابراین بخشی از شناخت نیست، مگر بهصورت مجموعهای از سایر ادراکها که در حکم تصور متمایز «خود» نیست.
❃ شناختهای یقینی، یا قیاسی است یا تجربی، شناخت تجربی، تأثرات و تصوراتی است که تصویرهای تأثراتاند. شناخت استقرایی از دادههای تجربی، تنها شناخت محتمل است. بنابراین، بسا چیزها هست که در حالت عادی میپنداریم آنها را میشناسیم، ولی در واقع به قطع و یقین آنها را نمیشناسیم. علیت یکی از اینهاست. ادراک اینکه «الف» از «ب» بزرگتر است، با «الف» از «ب» بالاتر است، ممکن است، ولی ادراک اینکه «الف» علّت «ب» است، ممکن نیست.
❃ علیتْ اصلی است که به گمان ما رویدادهای جدا از یکدیگر را به هم پیوند میدهد و به موجب آن، وجود چیزی با رویدادی را از وجود چیزی یا رویدادی دیگر، که مقدم بر اولی است، انتظار داریم. ولی علیت در حقیقت، تنها این واقعیت مشهود است که «الف» پیوسته با به همراه بوده است و در نتیجه این انتظار را در ما برانگیخته است که این دو همیشه همراه خواهند بود. گو اینکه با دو راه یقینی رسیدن به شناخت، که راه قیاسی یا تجربی باشد، نمیتوان این انتظار را برآورده ساخت. در واقع هیچ توجیه عقلی برای این پنداشت نیست که چیزهایی که در گذشته همراه بودهاند، در آینده نیز همراه خواهند بود. فرض اینکه آینده به گذشته میماند، بر استدلال استوار نیست، بلکه بستگی کامل به عادت دارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سنّتِ تجربهگراییِ لاک و بارکلی با دیوید هیوم(۱۷۱۱-۱۷۶۶) به كمال رسید. هیوم اسکاتلندی بود. اهمیت مقام او بیش از هر چیز در عرصهی معرفتشناسی است و اندیشههای او در این باره در کتاب «رساله درباره طبیعت آدمی» و کتاب کوچکترش با نام «کاوشی درباره فهم بشری» بیان شده است. نظریهی معرفتشناسی هیوم در بنیاد شکاکانه است و برای آنچه به راستی انسان میداند، محدودیتهای جدی قائل است.
❃ میگوید مضمون ذهن، تأثرات و تصورات است. تأثرات از تجربه حسی گرفته میشود. تصورات، تصویرهای کموبیش متمایز تأثراتی هستند که در تفکر و استنتاج ساخته میشوند. هر تصور بسیطی با تأثرى بسيط متناظر است. اگر تأثر نباشد، نمیتوان هیچگونه تصور متمایزی داشت. یعنی تصور هر چیزی که ادراک نشده باشد یا از مضمون تهی است یا به ادراکهای بسيط تجزیهپذیر است. برای نمونه هیوم میگوید «خود»(self) ادراکپذیر نیست. و بنابراین بخشی از شناخت نیست، مگر بهصورت مجموعهای از سایر ادراکها که در حکم تصور متمایز «خود» نیست.
❃ شناختهای یقینی، یا قیاسی است یا تجربی، شناخت تجربی، تأثرات و تصوراتی است که تصویرهای تأثراتاند. شناخت استقرایی از دادههای تجربی، تنها شناخت محتمل است. بنابراین، بسا چیزها هست که در حالت عادی میپنداریم آنها را میشناسیم، ولی در واقع به قطع و یقین آنها را نمیشناسیم. علیت یکی از اینهاست. ادراک اینکه «الف» از «ب» بزرگتر است، با «الف» از «ب» بالاتر است، ممکن است، ولی ادراک اینکه «الف» علّت «ب» است، ممکن نیست.
❃ علیتْ اصلی است که به گمان ما رویدادهای جدا از یکدیگر را به هم پیوند میدهد و به موجب آن، وجود چیزی با رویدادی را از وجود چیزی یا رویدادی دیگر، که مقدم بر اولی است، انتظار داریم. ولی علیت در حقیقت، تنها این واقعیت مشهود است که «الف» پیوسته با به همراه بوده است و در نتیجه این انتظار را در ما برانگیخته است که این دو همیشه همراه خواهند بود. گو اینکه با دو راه یقینی رسیدن به شناخت، که راه قیاسی یا تجربی باشد، نمیتوان این انتظار را برآورده ساخت. در واقع هیچ توجیه عقلی برای این پنداشت نیست که چیزهایی که در گذشته همراه بودهاند، در آینده نیز همراه خواهند بود. فرض اینکه آینده به گذشته میماند، بر استدلال استوار نیست، بلکه بستگی کامل به عادت دارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | فیلسوفانِ تجربهگرا (۵) | ۳- دیوید هیوم، شکاکیت و معرفتشناسی
➣ @Notes_On_Liberty
❃ همهی نتیجه گیریهای محتمل به سلیقه و عقیده بستگی دارد. برای برتر شمردن یک اصل بر اصل دیگر، توجیه انتزاعی وجود ندارد. اگر چیزی را برتر از چیز دیگری میدانیم، به این دلیل است که به آن دلبستگی بیشتری داریم. هيوم میگوید شکاکیت نسبت به اعتبار همهی نتیجهگیریهای غیرقياسی، «بیماری»ای است که تنها میتوان با «بیتوجهی و بیاعتنایی» از چنگاش رها شد. انسان فقط با فراموش کردن دانستههایش میتواند خوشبخت زندگی کند. تا آنجا که او میداند، تنها دلیل مطالعه و تحقیق در فلسفه، علاقه به این کار است، یعنی در هر حال دلیل این کار همین علاقه است.
❃ نتیجهای که هیوم میگیرد، این است که «تجربهگرایی» چیزی دربارهی جهان نمیآموزد، ولی در عین حال راه دیگری برای رسیدن به معرفت/شناخت دربارهی جهان نیست. ظاهراً این نتیجهگیری پر خطر است و خطرش هنگامی آشکارتر میشود که کسی از هیوم پیروی کند و به جایی برسد که ناگزیر باشد یا راه او را رها کند یا در بنبست گرفتار بماند. راهی که پس از هیوم سپری شد، راه یکی دیگر از فیلسوفان بزرگ غرب، یعنی راه ایمانوئل کانت است.
❃ دیوید هیوم مردی جامعالاطراف بود. بهعنوان تاریخدان، در افتخار آزاد ساختن تاریخنگاری از قید سنتهای کلیسایی با ادوارد گیبون شریک است. هیوم از فیلسوفان اندکشماری است که ناباوری خود را به محال بودن معجزات نشان داد و رسالهی مشهوری در این باره نوشت. آوازهی او در عصر خودش بیشتر از «الحاد»ش سرچشمه میگرفت. سالهای زیادی را به تصدی شغلی در سفارت انگلیس در پاریس گذراند. در آنجا مدتی مورد تکریم اجتماع بود.
❃ تصوری که مردم از همهی فیلسوفان در ذهن دارند، این است که فیلسوف موجودی است متفکر، خشک و ماشینوار. از میان فیلسوفان بزرگ تنها چند تن هستند که مصداقهای این تصورند. ولی این تصور دربارهی هیوم، که یکی از بزرگترین فیلسوفان است، اصلاً صادق نیست.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#جان_لاک #جرج_بارکلی
#دیوید_هیوم #تجربهگرایی
#علیت #معرفتشناسی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ همهی نتیجه گیریهای محتمل به سلیقه و عقیده بستگی دارد. برای برتر شمردن یک اصل بر اصل دیگر، توجیه انتزاعی وجود ندارد. اگر چیزی را برتر از چیز دیگری میدانیم، به این دلیل است که به آن دلبستگی بیشتری داریم. هيوم میگوید شکاکیت نسبت به اعتبار همهی نتیجهگیریهای غیرقياسی، «بیماری»ای است که تنها میتوان با «بیتوجهی و بیاعتنایی» از چنگاش رها شد. انسان فقط با فراموش کردن دانستههایش میتواند خوشبخت زندگی کند. تا آنجا که او میداند، تنها دلیل مطالعه و تحقیق در فلسفه، علاقه به این کار است، یعنی در هر حال دلیل این کار همین علاقه است.
❃ نتیجهای که هیوم میگیرد، این است که «تجربهگرایی» چیزی دربارهی جهان نمیآموزد، ولی در عین حال راه دیگری برای رسیدن به معرفت/شناخت دربارهی جهان نیست. ظاهراً این نتیجهگیری پر خطر است و خطرش هنگامی آشکارتر میشود که کسی از هیوم پیروی کند و به جایی برسد که ناگزیر باشد یا راه او را رها کند یا در بنبست گرفتار بماند. راهی که پس از هیوم سپری شد، راه یکی دیگر از فیلسوفان بزرگ غرب، یعنی راه ایمانوئل کانت است.
❃ دیوید هیوم مردی جامعالاطراف بود. بهعنوان تاریخدان، در افتخار آزاد ساختن تاریخنگاری از قید سنتهای کلیسایی با ادوارد گیبون شریک است. هیوم از فیلسوفان اندکشماری است که ناباوری خود را به محال بودن معجزات نشان داد و رسالهی مشهوری در این باره نوشت. آوازهی او در عصر خودش بیشتر از «الحاد»ش سرچشمه میگرفت. سالهای زیادی را به تصدی شغلی در سفارت انگلیس در پاریس گذراند. در آنجا مدتی مورد تکریم اجتماع بود.
❃ تصوری که مردم از همهی فیلسوفان در ذهن دارند، این است که فیلسوف موجودی است متفکر، خشک و ماشینوار. از میان فیلسوفان بزرگ تنها چند تن هستند که مصداقهای این تصورند. ولی این تصور دربارهی هیوم، که یکی از بزرگترین فیلسوفان است، اصلاً صادق نیست.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#جان_لاک #جرج_بارکلی
#دیوید_هیوم #تجربهگرایی
#علیت #معرفتشناسی
➣ @Notes_On_Liberty
«یک راهحل برای بهبود شرایط مادی بشریت وجود دارد: تسریع در رشد ثروت انباشتشده در برابر رشد جمعیت. هرچه مقدار سرمایهی سرمایهگذاریشده بهازای هر نفر کارگر بیشتر باشد، کالاهای بیشتر و بهتری تولید و مصرف میشود. این است نظام سرمایهداری؛ نظامی مبتنی بر سود که مورد بیشترین تهمتها قرار گرفته.»
❈ لودویگ فون میزس، ذهنیت ضدسرمایهدارانه
➣ @Notes_On_Liberty
❈ لودویگ فون میزس، ذهنیت ضدسرمایهدارانه
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📄 | فیلسوفانِ تجربهگرا (۵) | ۳- دیوید هیوم، شکاکیت و معرفتشناسی ➣ @Notes_On_Liberty ❃ همهی نتیجه گیریهای محتمل به سلیقه و عقیده بستگی دارد. برای برتر شمردن یک اصل بر اصل دیگر، توجیه انتزاعی وجود ندارد. اگر چیزی را برتر از چیز دیگری میدانیم، به این دلیل…
📄 | سودگرایی، جِرمی بنتام، جان استوارت میل
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قرینهی معرفتشناسی تجربی در نظریهی تجربیِ اخلاق، «سودگرایی» نام دارد. سودگرایی چیزی را خوب میداند که برای انسان بیشترین میزان خوشبختی را در بر داشته باشد. بنیادگذار مکتب سودگرایی، جِرمی بنتام(۱۸۳۲-۱۷۴۸) است. او اصلاحگر حقوقی، اقتصادی و آموزشی برجستهای بود و آوازهاش تا اندازهای از این نظر نیز هست.
❃ جرمی بنتام بهعنوان شخصیتی که در اروپای سده هجدهم تأثیر سیاسی و انسانی گذاشته است، از اهمیت تراز اولی برخوردار است، ولی بیشتر، روانشناسی سطحی اوست که از اهمیتاش بهعنوان فیلسوف کاسته است. بنتام میگوید تنها اصولی که انسان بر پایهی آنها عمل میکند، انگیزهی لذتجویی و انگیزهی رنجگریزی است. ارزش اخلاقی هر عمل بر این اساس تعیین میشود که آیا عمل مورد نظر بر خوشبختی یا شادی کسانی که از آن تأثیر میگیرند، میافزاید یا نه. اگر عمل بر کل جامعه تأثیر بگذارد، پس اصلِ «بیشترین خوبی برای بیشترین مردم» اصلی است که بهکار بسته میشود.
❃ فلسفه سودگرایی را جان استوارت میل(۱۸۰۶-۱۸۷۳)، که برجستهترین انگلیسی بنیادگرای عصر خود بود، گسترش داد. او در پانزده سالگی به مکتب جرمی بنتام گروید -زیرا که نبوغی پیشرس داشت- و از آن پس همه مسائل فلسفی، اقتصادی و سیاسی را با محک سود آزمود. تجربهگرایی میل در مرتبهی كمال است. او منکر تصورات «فطری» و وجدان باطنی اخلاقی است. استنتاج قياسی را استنتاج ذهنی صرف میداند و هر قضیهای را که حامل اطلاعی دربارهی عالم واقع باشد، قضیهای ترکیبی میشناسد. حتی به باور او، قضایای ریاضی مانند «۱۲ = ۵ + ۷» قضایای استقرایی است، یعنی این گونه قضیهها چیزی بیش از تعمیمهای موجه نیست. بنیاد نظریه اخلاقی سودگرایی، که حاصل کار میل در زمینه اخلاق است، بازگوکنندهی اصل «بیشترین خوبی برای بیشترین مردم» جِرمی بنتام است.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#جان_استوارت_میل
#جرمی_بنتام #سودگرایی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قرینهی معرفتشناسی تجربی در نظریهی تجربیِ اخلاق، «سودگرایی» نام دارد. سودگرایی چیزی را خوب میداند که برای انسان بیشترین میزان خوشبختی را در بر داشته باشد. بنیادگذار مکتب سودگرایی، جِرمی بنتام(۱۸۳۲-۱۷۴۸) است. او اصلاحگر حقوقی، اقتصادی و آموزشی برجستهای بود و آوازهاش تا اندازهای از این نظر نیز هست.
❃ جرمی بنتام بهعنوان شخصیتی که در اروپای سده هجدهم تأثیر سیاسی و انسانی گذاشته است، از اهمیت تراز اولی برخوردار است، ولی بیشتر، روانشناسی سطحی اوست که از اهمیتاش بهعنوان فیلسوف کاسته است. بنتام میگوید تنها اصولی که انسان بر پایهی آنها عمل میکند، انگیزهی لذتجویی و انگیزهی رنجگریزی است. ارزش اخلاقی هر عمل بر این اساس تعیین میشود که آیا عمل مورد نظر بر خوشبختی یا شادی کسانی که از آن تأثیر میگیرند، میافزاید یا نه. اگر عمل بر کل جامعه تأثیر بگذارد، پس اصلِ «بیشترین خوبی برای بیشترین مردم» اصلی است که بهکار بسته میشود.
❃ فلسفه سودگرایی را جان استوارت میل(۱۸۰۶-۱۸۷۳)، که برجستهترین انگلیسی بنیادگرای عصر خود بود، گسترش داد. او در پانزده سالگی به مکتب جرمی بنتام گروید -زیرا که نبوغی پیشرس داشت- و از آن پس همه مسائل فلسفی، اقتصادی و سیاسی را با محک سود آزمود. تجربهگرایی میل در مرتبهی كمال است. او منکر تصورات «فطری» و وجدان باطنی اخلاقی است. استنتاج قياسی را استنتاج ذهنی صرف میداند و هر قضیهای را که حامل اطلاعی دربارهی عالم واقع باشد، قضیهای ترکیبی میشناسد. حتی به باور او، قضایای ریاضی مانند «۱۲ = ۵ + ۷» قضایای استقرایی است، یعنی این گونه قضیهها چیزی بیش از تعمیمهای موجه نیست. بنیاد نظریه اخلاقی سودگرایی، که حاصل کار میل در زمینه اخلاق است، بازگوکنندهی اصل «بیشترین خوبی برای بیشترین مردم» جِرمی بنتام است.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#جان_استوارت_میل
#جرمی_بنتام #سودگرایی
➣ @Notes_On_Liberty