📃 | در آزادی عقیده و بیان (۲۷)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما عوام مجاز نیستند و اگر بخواهند از نوشتههای مخالفان چیزی بخوانند باید اجازهی مخصوص بگیرند و این اجازه به ندرت داده میشود. کلیسای کاتولیک معتقد است که آشنایی با دلایل عقاید مخالف برای معلمان و پیشروان مفید است اما برای بقیهی مردمان مفید نیست و به این ترتیب برای طبقهی برگزیده کلیسا فرهنگ معنوی بیشتری از دیگران قائل میشود اما بهواقع آزادی بیشتری به آنها نمیدهد. بنابراین چنانکه منظور کلیسا است، برای طبقهای نسبت به سایر طبقات تفوقی ایجاد میکند اما در واقع این تفوق فرهنگی، واقعی نیست زیرا فرهنگ بدون آزادی هرگز ذهنی را روشن و وسیع نمیسازد.
❃ اما در ممالک پروتستان این تشخیص موجود نیست زیرا پروتستانها معتقدند که مسئولیت دینی هرکس با خود اوست و نمیتوان این مسئولیت را بر دوش معلمان گذاشت. از این هم که بگذریم در وضع کنونی جهان، تقریباً غیرممکن است کاری کرد تا کتابهایی را که خواص میخوانند، عوام نخوانند. اگر معلمان بشر باید از آنچه لازم است آگاه شوند، در آن صورت باید همه چیز آزادانه نوشته و طبع و نشر شود.
❃ وقتی عقایدی که مردم دارند واقعا درست باشد، ممکن است تصور کرد بیخبر نگهداشتن آنان از دلایل صحّت آن عقاید، هرچند از لحاظ عقلی ناپسند است، از لحاظ اخلاقی زیانی ندارد و به ارزش آن اعتقادات از لحاظ تاثیرات نیکی که در منش اشخاص میکند، لطمهای نمیزند. اما واقعیت آن است که اگر آزادی بیان در این عقاید ممنوع شود، پس از مدتی نهتنها نهتنها دلایل درستی این عقاید فراموش میشود، بلکه پس از مدتی معنی واقعی خود این عقاید هم از ذهنها میرود. عباراتی را که این عقاید بیان میکنند دیگر مفاهیمی در ذهن نمیآورند و اگر بیاورند غیر از آن مفاهیمی است که روزی موجود بودهاند. بهجای تصوراتی جاندار و ایمانی زنده، قالبهای سرد و بیجان باقی میمانند. قالب میماند و روح و معنی فراموش میشود. این فصل مهم در تاریخ بشر را هرچه بیشتر بخوانیم کم خواندهایم.
📚 | دربارهی آزادی، جان استوارت میل
#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی #آزادی_بیان
#آزادی_عقیده #جان_استوارت_میل #تساهل
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما عوام مجاز نیستند و اگر بخواهند از نوشتههای مخالفان چیزی بخوانند باید اجازهی مخصوص بگیرند و این اجازه به ندرت داده میشود. کلیسای کاتولیک معتقد است که آشنایی با دلایل عقاید مخالف برای معلمان و پیشروان مفید است اما برای بقیهی مردمان مفید نیست و به این ترتیب برای طبقهی برگزیده کلیسا فرهنگ معنوی بیشتری از دیگران قائل میشود اما بهواقع آزادی بیشتری به آنها نمیدهد. بنابراین چنانکه منظور کلیسا است، برای طبقهای نسبت به سایر طبقات تفوقی ایجاد میکند اما در واقع این تفوق فرهنگی، واقعی نیست زیرا فرهنگ بدون آزادی هرگز ذهنی را روشن و وسیع نمیسازد.
❃ اما در ممالک پروتستان این تشخیص موجود نیست زیرا پروتستانها معتقدند که مسئولیت دینی هرکس با خود اوست و نمیتوان این مسئولیت را بر دوش معلمان گذاشت. از این هم که بگذریم در وضع کنونی جهان، تقریباً غیرممکن است کاری کرد تا کتابهایی را که خواص میخوانند، عوام نخوانند. اگر معلمان بشر باید از آنچه لازم است آگاه شوند، در آن صورت باید همه چیز آزادانه نوشته و طبع و نشر شود.
❃ وقتی عقایدی که مردم دارند واقعا درست باشد، ممکن است تصور کرد بیخبر نگهداشتن آنان از دلایل صحّت آن عقاید، هرچند از لحاظ عقلی ناپسند است، از لحاظ اخلاقی زیانی ندارد و به ارزش آن اعتقادات از لحاظ تاثیرات نیکی که در منش اشخاص میکند، لطمهای نمیزند. اما واقعیت آن است که اگر آزادی بیان در این عقاید ممنوع شود، پس از مدتی نهتنها نهتنها دلایل درستی این عقاید فراموش میشود، بلکه پس از مدتی معنی واقعی خود این عقاید هم از ذهنها میرود. عباراتی را که این عقاید بیان میکنند دیگر مفاهیمی در ذهن نمیآورند و اگر بیاورند غیر از آن مفاهیمی است که روزی موجود بودهاند. بهجای تصوراتی جاندار و ایمانی زنده، قالبهای سرد و بیجان باقی میمانند. قالب میماند و روح و معنی فراموش میشود. این فصل مهم در تاریخ بشر را هرچه بیشتر بخوانیم کم خواندهایم.
📚 | دربارهی آزادی، جان استوارت میل
#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی #آزادی_بیان
#آزادی_عقیده #جان_استوارت_میل #تساهل
➣ @Notes_On_Liberty
📃 دانشگاه خانهی احزاب: در نقد انقلاب فرهنگی (۱) | ✍🏻 استاد جواد طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در فقدان نظام علمی در کشور، که از پیآمدهای دستاندازیهای مزمن دولت در جریان عادی -یعنی علمی- امور دانشگاه است، و در شرایطی که هنوز حزبی وجود ندارد، هیچ بحثی نیست که صبغهای سیاسی-ایدئولوژیکی نداشته باشد. آنچه در کوشش برای «بازسازی» نظام دانشگاهی در جریان انقلاب فرهنگی به دلایل روشن و بدیهی مغفول واقع شد، این بود که نهتنها نمیتوان دانشگاه را تصفیهی سیاسی-ایدئولوژیکی علمی کرد، بلکه آنچه با «انقلاب فرهنگی» از دری بیرون انداخته میشود، بت عیّارِ سیاسی-ایدئولوژیکی دانشگاه «ایدئولوژیزده»، به شکلی دیگر، از دری که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود، وارد دانشگاه میشود و دانشگاه را از شانِ علمی آن تهی میکند.
❃من بر آنم که، با «انقلاب فرهنگی»، دانشگاهی که ظاهر آن سیاسی-ایدئولوژیکی بود، «سیاست» آن از ظاهر به باطن انتقال پیدا کرد تا همچون موریانهای تنهی دانشگاه را از درون بخورد و بپوساند. بدیهی است که «زنگ» چنین آهن موریانهخوردهای را، بهقول سعدی، «به صیقل نمیتوان برد» بگذریم که در بنیان دانشگاه مادر، و فرزندان او، آهنی نیز وجود نداشت.
❃ فهم این نکتهی ظریف که ایدئولوژی را نمیتوان با ایدئولوژی بیرون کرد، زیرا ایدئولوژی نقیض علم است و تنها علم را میتواند از دانشگاه بیرون کند، نیازمند داشتن موضعی در بیرون مناسبات قدرت و لاجرم ایدئولوژیهای سیاسی بود که اهل انقلاب فرهنگی، که فرهنگ آنان عین «انقلاب» آنان بود، فاقد آن بودند و، بدینسان، بهتدریج، همهی گروههای سیاسی-ایدئولوژیکی، در استتاری که منطق آن برای اهل انقلاب فرهنگی قابل فهم نبود، جای عالمان دانشگاه را گرفتند.
✦ دانشکدهی علوم اجتماعی نمونهی بارز ائتلاف گروههای سیاسی:
❃ بدینسان، بهویژه در دو دههی گذشته، ائتلافی از همهی گروههای سیاسی-ایدئولوژیکی در دانشکدههای علوم انسانی و اجتماعی تشکیل شد که یکی از نمونههای بارز آن دانشکدهی علوم اجتماعی است که از اصولگرای افراطی تا چپ افراطیتر همزیستی بس مسالمتآمیزی دارند و آنکه در آن دانشکده حضور ندارد، بهجز استثناهایی، همانا نمایندهی علوم اجتماعی راستین است، و البته کمابیش چنین است حالِ دیگر دانشکدههای علوم انسانی و اجتماعی!
❃ نیازی به گفتن نیست که از آن تصفیهی سیاسی-ایدئولوژیکی انتظاری جز این نمیشد داشت؛ آنچه امروز روی دست ملّت و دولت مانده نهادی آماسیده است که منابع مادی و انسانی بسیاری برای نگهداری آن تلف میشود و جز از نابودی بنیان نظام علمی کشور از آن هیچ صادر نمیشود.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در فقدان نظام علمی در کشور، که از پیآمدهای دستاندازیهای مزمن دولت در جریان عادی -یعنی علمی- امور دانشگاه است، و در شرایطی که هنوز حزبی وجود ندارد، هیچ بحثی نیست که صبغهای سیاسی-ایدئولوژیکی نداشته باشد. آنچه در کوشش برای «بازسازی» نظام دانشگاهی در جریان انقلاب فرهنگی به دلایل روشن و بدیهی مغفول واقع شد، این بود که نهتنها نمیتوان دانشگاه را تصفیهی سیاسی-ایدئولوژیکی علمی کرد، بلکه آنچه با «انقلاب فرهنگی» از دری بیرون انداخته میشود، بت عیّارِ سیاسی-ایدئولوژیکی دانشگاه «ایدئولوژیزده»، به شکلی دیگر، از دری که با چشم غیرمسلح دیده نمیشود، وارد دانشگاه میشود و دانشگاه را از شانِ علمی آن تهی میکند.
❃من بر آنم که، با «انقلاب فرهنگی»، دانشگاهی که ظاهر آن سیاسی-ایدئولوژیکی بود، «سیاست» آن از ظاهر به باطن انتقال پیدا کرد تا همچون موریانهای تنهی دانشگاه را از درون بخورد و بپوساند. بدیهی است که «زنگ» چنین آهن موریانهخوردهای را، بهقول سعدی، «به صیقل نمیتوان برد» بگذریم که در بنیان دانشگاه مادر، و فرزندان او، آهنی نیز وجود نداشت.
❃ فهم این نکتهی ظریف که ایدئولوژی را نمیتوان با ایدئولوژی بیرون کرد، زیرا ایدئولوژی نقیض علم است و تنها علم را میتواند از دانشگاه بیرون کند، نیازمند داشتن موضعی در بیرون مناسبات قدرت و لاجرم ایدئولوژیهای سیاسی بود که اهل انقلاب فرهنگی، که فرهنگ آنان عین «انقلاب» آنان بود، فاقد آن بودند و، بدینسان، بهتدریج، همهی گروههای سیاسی-ایدئولوژیکی، در استتاری که منطق آن برای اهل انقلاب فرهنگی قابل فهم نبود، جای عالمان دانشگاه را گرفتند.
✦ دانشکدهی علوم اجتماعی نمونهی بارز ائتلاف گروههای سیاسی:
❃ بدینسان، بهویژه در دو دههی گذشته، ائتلافی از همهی گروههای سیاسی-ایدئولوژیکی در دانشکدههای علوم انسانی و اجتماعی تشکیل شد که یکی از نمونههای بارز آن دانشکدهی علوم اجتماعی است که از اصولگرای افراطی تا چپ افراطیتر همزیستی بس مسالمتآمیزی دارند و آنکه در آن دانشکده حضور ندارد، بهجز استثناهایی، همانا نمایندهی علوم اجتماعی راستین است، و البته کمابیش چنین است حالِ دیگر دانشکدههای علوم انسانی و اجتماعی!
❃ نیازی به گفتن نیست که از آن تصفیهی سیاسی-ایدئولوژیکی انتظاری جز این نمیشد داشت؛ آنچه امروز روی دست ملّت و دولت مانده نهادی آماسیده است که منابع مادی و انسانی بسیاری برای نگهداری آن تلف میشود و جز از نابودی بنیان نظام علمی کشور از آن هیچ صادر نمیشود.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 دانشگاه خانهی احزاب: در نقد انقلاب فرهنگی (۲) | ✍🏻 استاد جواد طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
✦ وظیفهی دانشگاه «علمی»کردن بحث «سیاسی-امنیتی» است و نه امنیتی کردن بحث علمی:
❃ ایراد بزرگی که میتوان به انقلاب فرهنگی گرفت، به اجمال، به دریافت نادرستی بازمیگردد که متولیان آن از علم داشتند و نمیدانستند که وظیفهی دانشگاه علمی کردن بحث سیاسی-امنیتی است و نه امنیتی کردن بحث علمی!
❃ متولیان انقلاب فرهنگی، که بهطور عمده مردمانی سیاسی-ایدئولوژیکی بودند، و نه دانشگاهی، چنین مسیری را انتخاب کرده بودند. خود آنان در بهترین حالت به دلایل سیاسی-ایدئولوژیکی انتخاب شده بودند و از آن پس نیز هرگز نتوانستند نعلین گشاد ایدئولوژی را از پای خود بیرون کنند. همین معیار سیاسی-ایدئولوژیکی موجب شد که انتخاب علمی استادان به گزینش سیاسی آنان فروکاسته شود و بدینسان، بهطور عمده، کسانی توانستند وارد دانشگاه شوند، یا در دانشگاه بمانند، که فعالان سیاسی بودند. از اینرو، دانشگاه، به تدریج، جانشین شعبههای حزبهای مفقود شد و روشنفکران ایدئولوژیکی به استادان تبدیل شدند. جای شگفتی نیست که آنگاه که استادی به نام عَمرو یا زید به نظر میآید، نخست، موضع سیاسی-ایدئولوژیکی او تداعی میشود و نه علم و تحقیقات او!
❃ فعالان سیاسیِ و روشنفکران، به ضرورت منطق ایدئولوژیکی هر بحثی را سیاسی-ایدئولوژیکی میفهمند، و در نهایت کسوتی از ایدئولوژی امنیتی بر آن میپوشانند. اینکه استادان بیشتر از آنکه با تحقیقات و نوشتههای خود شناخته شوند، نمایندهی یکی از گروههای سیاسی در دانشگاه هستند نوعی بدعت در نظام آموزش عالی است، زیرا در دهههای پیش از انقلاب اسلامی حتی استادان انگشتشماری که کارگزاران بلندپایهی حکومتی نیز بودند با مرتبه علمی خود شناخته میشدند و دانشجویان نیز گاهی میدانستند که استاد شغل دولتی دیگری نیز دارد.
❃ این بدعت دهههای اخیر، که از خلافآمدِ عادت زیر لوای سیاستزدایی از دانشگاه انجام شد، چنان ضربههایی اساسی بر نظام علمی کشور وارد کرده است که گمان می کنم، ٰحتی اگر ارادهای برای اصلاح دانشگاه وجود داشته باشد، بسیار بعید مینماید که بتوان بهطور اساسی برنامهای برای آن تدوین کرد.
❃ اینکه دولتهای هر دورهای، که نمایندگی یکی از گروههای سیاسی را یدک میکشیده است، با فراغت از تصدی امور چنان بسط یدی داشته باشند که بتوانند گروههایی از کارمندان سابق خود را بهعنوان عضو هیأت علمی در دانشگاه جاسازی کنند، و البته آن هم در دانشگاه مادر، خود آسیبی جدی است، اما اینکه برخی دیگر از همان دولتها از باب آیندهنگری گروههایی را نیز به عنوان دانشجویان تحصیلات تکمیلی به دانشگاه و بیتالمال تحمیل کنند ضایعهای جبرانناپذیری است که هنوز نمیتوان بهای آن برای نظام علمی کشور را بهدرستی تخمین زد.
- ادامه دارد...
#انقلاب_فرهنگی #دانشگاه #ایدئولوژیزدگی
#طاعون_چپ #زوال_دانشگاه #چپزدگی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
✦ وظیفهی دانشگاه «علمی»کردن بحث «سیاسی-امنیتی» است و نه امنیتی کردن بحث علمی:
❃ ایراد بزرگی که میتوان به انقلاب فرهنگی گرفت، به اجمال، به دریافت نادرستی بازمیگردد که متولیان آن از علم داشتند و نمیدانستند که وظیفهی دانشگاه علمی کردن بحث سیاسی-امنیتی است و نه امنیتی کردن بحث علمی!
❃ متولیان انقلاب فرهنگی، که بهطور عمده مردمانی سیاسی-ایدئولوژیکی بودند، و نه دانشگاهی، چنین مسیری را انتخاب کرده بودند. خود آنان در بهترین حالت به دلایل سیاسی-ایدئولوژیکی انتخاب شده بودند و از آن پس نیز هرگز نتوانستند نعلین گشاد ایدئولوژی را از پای خود بیرون کنند. همین معیار سیاسی-ایدئولوژیکی موجب شد که انتخاب علمی استادان به گزینش سیاسی آنان فروکاسته شود و بدینسان، بهطور عمده، کسانی توانستند وارد دانشگاه شوند، یا در دانشگاه بمانند، که فعالان سیاسی بودند. از اینرو، دانشگاه، به تدریج، جانشین شعبههای حزبهای مفقود شد و روشنفکران ایدئولوژیکی به استادان تبدیل شدند. جای شگفتی نیست که آنگاه که استادی به نام عَمرو یا زید به نظر میآید، نخست، موضع سیاسی-ایدئولوژیکی او تداعی میشود و نه علم و تحقیقات او!
❃ فعالان سیاسیِ و روشنفکران، به ضرورت منطق ایدئولوژیکی هر بحثی را سیاسی-ایدئولوژیکی میفهمند، و در نهایت کسوتی از ایدئولوژی امنیتی بر آن میپوشانند. اینکه استادان بیشتر از آنکه با تحقیقات و نوشتههای خود شناخته شوند، نمایندهی یکی از گروههای سیاسی در دانشگاه هستند نوعی بدعت در نظام آموزش عالی است، زیرا در دهههای پیش از انقلاب اسلامی حتی استادان انگشتشماری که کارگزاران بلندپایهی حکومتی نیز بودند با مرتبه علمی خود شناخته میشدند و دانشجویان نیز گاهی میدانستند که استاد شغل دولتی دیگری نیز دارد.
❃ این بدعت دهههای اخیر، که از خلافآمدِ عادت زیر لوای سیاستزدایی از دانشگاه انجام شد، چنان ضربههایی اساسی بر نظام علمی کشور وارد کرده است که گمان می کنم، ٰحتی اگر ارادهای برای اصلاح دانشگاه وجود داشته باشد، بسیار بعید مینماید که بتوان بهطور اساسی برنامهای برای آن تدوین کرد.
❃ اینکه دولتهای هر دورهای، که نمایندگی یکی از گروههای سیاسی را یدک میکشیده است، با فراغت از تصدی امور چنان بسط یدی داشته باشند که بتوانند گروههایی از کارمندان سابق خود را بهعنوان عضو هیأت علمی در دانشگاه جاسازی کنند، و البته آن هم در دانشگاه مادر، خود آسیبی جدی است، اما اینکه برخی دیگر از همان دولتها از باب آیندهنگری گروههایی را نیز به عنوان دانشجویان تحصیلات تکمیلی به دانشگاه و بیتالمال تحمیل کنند ضایعهای جبرانناپذیری است که هنوز نمیتوان بهای آن برای نظام علمی کشور را بهدرستی تخمین زد.
- ادامه دارد...
#انقلاب_فرهنگی #دانشگاه #ایدئولوژیزدگی
#طاعون_چپ #زوال_دانشگاه #چپزدگی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بردگی در برابر آزادی: چرا سوسیالیسم نامطلوب است؟ (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در اقتصاد بازار، فرد آزاد است که هر شغلی را که به پیگیریاش علاقه دارد برای خود برگزیند و شیوه آمیزش خود با جامعه را انتخاب کند، اما در نظام سوسیالیستی اين گونه نیست. شغل فرد با فرمان دولت تعیین میشود.
❃ اقتصاد آزاد چيست؟ نظام آزادی اقتصادی به چه معناست؟ این پرسش پاسخی ساده دارد. اقتصاد آزاد، اقتصاد بازار است؛ نظامی است كه در آن همیاری افراد در تقسیم اجتماعی کار به میانجی بازار بهدست میآید. اين بازار مکانی مشخص نیست؛ یک فرآیند است، شیوهای است که در آن افراد با خریدوفروش و با تولید و مصرف، در کارکرد کلی جامعه نقش بازی میکنند.
❃ ما در ارتباط با اين نظام سازماندهی اقتصادی -اقتصاد بازار- عبارت «آزادی اقتصادی» را بهکار میگیریم. غالباً افراد در درک معنای این تعبیر اشتباه میکنند و فکر میکنند آزادی اقتصادی چیزی کاملاً متفاوت از گونههای دیگر آزادی است و اینگونههای ديگر که به باور آنها اهمیت بیشتری دارند، حتی در نبود آزادی اقتصادی نیز میتوانند حفظ شوند. معنای آزادی اقتصادی این است که فرد در موقعیتی قرار دارد که میتواند شیوهای را که مثخواهد طبق آن با کلیت جامعه درهم آمیزد، انتخاب كند. فرد میتواند شغل خود را بر گزیند و آزاد است که آنچه را که میخواهد، انجام دهد.
❃ البته آزادی اقتصادی به هيچرو معنایی را که امروزه افراد بیشماری به واژه آزادی اطلاق میکنند ندارد، بلکه به این معناست که انسان به میانجی آزادی اقتصادی از قیود طبیعی رها میشود. در طبیعت هیچ چیزی وجود ندارد که بتواند آزادی نامیده شود؛ تنها نظم قوانین طبیعی برقرار است که اگر انسان سودای دستیابی به چيزی را در سر داشته باشد، گریزی از پیروی از آنها ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در اقتصاد بازار، فرد آزاد است که هر شغلی را که به پیگیریاش علاقه دارد برای خود برگزیند و شیوه آمیزش خود با جامعه را انتخاب کند، اما در نظام سوسیالیستی اين گونه نیست. شغل فرد با فرمان دولت تعیین میشود.
❃ اقتصاد آزاد چيست؟ نظام آزادی اقتصادی به چه معناست؟ این پرسش پاسخی ساده دارد. اقتصاد آزاد، اقتصاد بازار است؛ نظامی است كه در آن همیاری افراد در تقسیم اجتماعی کار به میانجی بازار بهدست میآید. اين بازار مکانی مشخص نیست؛ یک فرآیند است، شیوهای است که در آن افراد با خریدوفروش و با تولید و مصرف، در کارکرد کلی جامعه نقش بازی میکنند.
❃ ما در ارتباط با اين نظام سازماندهی اقتصادی -اقتصاد بازار- عبارت «آزادی اقتصادی» را بهکار میگیریم. غالباً افراد در درک معنای این تعبیر اشتباه میکنند و فکر میکنند آزادی اقتصادی چیزی کاملاً متفاوت از گونههای دیگر آزادی است و اینگونههای ديگر که به باور آنها اهمیت بیشتری دارند، حتی در نبود آزادی اقتصادی نیز میتوانند حفظ شوند. معنای آزادی اقتصادی این است که فرد در موقعیتی قرار دارد که میتواند شیوهای را که مثخواهد طبق آن با کلیت جامعه درهم آمیزد، انتخاب كند. فرد میتواند شغل خود را بر گزیند و آزاد است که آنچه را که میخواهد، انجام دهد.
❃ البته آزادی اقتصادی به هيچرو معنایی را که امروزه افراد بیشماری به واژه آزادی اطلاق میکنند ندارد، بلکه به این معناست که انسان به میانجی آزادی اقتصادی از قیود طبیعی رها میشود. در طبیعت هیچ چیزی وجود ندارد که بتواند آزادی نامیده شود؛ تنها نظم قوانین طبیعی برقرار است که اگر انسان سودای دستیابی به چيزی را در سر داشته باشد، گریزی از پیروی از آنها ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بردگی در برابر آزادی: چرا سوسیالیسم نامطلوب است؟ (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ما در استفاده از واژه آزادی بدانگونه كه دربارهی انسانها بهکار میرود، تنها به آزادی درون جامعه میاندیشیم. با این همه امروز از نگاه بسیاری از افراد، آزادیهای اجتماعی از یکدیگر مستقل هستند. اين روزها آنهایی كه خود را «لیبرال» میخوانند، سیاستهایی را مطالبه میکنند که دقیقاً برخلاف سیاستهای مورد حمایت لیبرالهای سده نوزده در برنامههای لیبرالی آنها هستند. بهاصطلاح لیبرالهای امروز، این ایده بسیار رایج را در ذهن دارند که آزادی بیان، مذهب، تفکر، آزادی مطبوعات، آزادی از حبس بدون محاکمه، همگی میتوانند در نبود چیزی که آزادی اقتصادی خوانده میشود حفظ گردند. آنها درک نمیکنند که در نظامیکه بازاری در آن نیست و دولت بر همه چیز کنترل اقتصادی دارد، همه آزادیهای دیگر فريبنده و غیرواقعی هستند، حتی اگر بهشکل قانون در آیند و در قانون اساسی نوشته شوند.
❃ یک گونه از آزادی؛ آزادی مطبوعات، را در نظر بگبرید. اگر دولت تمام دستگاههای چاپ را در مالکیت خود داشته باشد، تعیین خواهد کرد كه چه چیزی چاپ شود و چه چیزی نه و اگر مالک همه دستگاههای چاپ باشد و تعیین کند که چه چیزی باید یا نباید چاپ شود، آنگاه احتمال چاپ هر نوع بحثی مخالف اندیشههای دولت عملاً از میان میرود. آزادی مطبوعات از صحنه جامعه رخت بر میبندد. قصهی آزادیهای دیگر نیز همین است.
❃ در اقتصاد بازار، فرد آزاد است که هر شغلی را که به انجامش راغب است، برگزیند و شیوه آمیزشاش با جامعه را خود انتخاب کند، اما در نظام سوسیالیستی داستان فرق میکند. شغل فرد با فرمان دولت تعیین میشود. دولت میتواند به کسانیکه از آنها بیزار است و نمیخواهد در مناطقی خاص زندگی کنند، دستور دهد که به مناطق و مکانهای دیگر بروند. افزون بر آن دولت همواره در جایگاهی است که میتواند با اعلام اینکه برنامههایش مستلزم حضور فلان شهروند بلندآوازه در پنج هزار مایل دور تر از جایی است که بتواند برای افراد در قدرت ناخوشایند باشد، روندی را که در بالا به آن اشاره کردم، توجیه کند و توضیح دهد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ما در استفاده از واژه آزادی بدانگونه كه دربارهی انسانها بهکار میرود، تنها به آزادی درون جامعه میاندیشیم. با این همه امروز از نگاه بسیاری از افراد، آزادیهای اجتماعی از یکدیگر مستقل هستند. اين روزها آنهایی كه خود را «لیبرال» میخوانند، سیاستهایی را مطالبه میکنند که دقیقاً برخلاف سیاستهای مورد حمایت لیبرالهای سده نوزده در برنامههای لیبرالی آنها هستند. بهاصطلاح لیبرالهای امروز، این ایده بسیار رایج را در ذهن دارند که آزادی بیان، مذهب، تفکر، آزادی مطبوعات، آزادی از حبس بدون محاکمه، همگی میتوانند در نبود چیزی که آزادی اقتصادی خوانده میشود حفظ گردند. آنها درک نمیکنند که در نظامیکه بازاری در آن نیست و دولت بر همه چیز کنترل اقتصادی دارد، همه آزادیهای دیگر فريبنده و غیرواقعی هستند، حتی اگر بهشکل قانون در آیند و در قانون اساسی نوشته شوند.
❃ یک گونه از آزادی؛ آزادی مطبوعات، را در نظر بگبرید. اگر دولت تمام دستگاههای چاپ را در مالکیت خود داشته باشد، تعیین خواهد کرد كه چه چیزی چاپ شود و چه چیزی نه و اگر مالک همه دستگاههای چاپ باشد و تعیین کند که چه چیزی باید یا نباید چاپ شود، آنگاه احتمال چاپ هر نوع بحثی مخالف اندیشههای دولت عملاً از میان میرود. آزادی مطبوعات از صحنه جامعه رخت بر میبندد. قصهی آزادیهای دیگر نیز همین است.
❃ در اقتصاد بازار، فرد آزاد است که هر شغلی را که به انجامش راغب است، برگزیند و شیوه آمیزشاش با جامعه را خود انتخاب کند، اما در نظام سوسیالیستی داستان فرق میکند. شغل فرد با فرمان دولت تعیین میشود. دولت میتواند به کسانیکه از آنها بیزار است و نمیخواهد در مناطقی خاص زندگی کنند، دستور دهد که به مناطق و مکانهای دیگر بروند. افزون بر آن دولت همواره در جایگاهی است که میتواند با اعلام اینکه برنامههایش مستلزم حضور فلان شهروند بلندآوازه در پنج هزار مایل دور تر از جایی است که بتواند برای افراد در قدرت ناخوشایند باشد، روندی را که در بالا به آن اشاره کردم، توجیه کند و توضیح دهد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بردگی در برابر آزادی: چرا سوسیالیسم نامطلوب است؟ (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ درست است که آزادیای كه فرد میتواند در اقتصاد بازار داشته باشد، از دیدگاه متافیزیکی کامل نیست، اما مساله این است که چیزی بهعنوان آزادی کامل وجود ندارد. آزادی بهمعنای چیزی است که تنها درون چارچوب جامعه پدید میآيد. نویسندگان سده هجدهمی «حقوق طبیعی» و در راس آنها، ژان ژاک روسو بر اين باور بودند که روزگاری در گذشتههای دور انسانها از چیزی به نام آزادی «طبیعی» بهرهمند بودند، ولی در روزگار دور انسانها آزاد نبودند؛ بلکه اسير دست هر کسی بودند که از آنها قدرتمندتر بود. شاید اين جمله مشهور روسو كه «انسان آزاد زاده میشود و همهجا پای در زنجیر است»، جملهای زیبا بهنظر رسد، اما انسان حقيقتاً آزاد به دنیا نمیآید. او شیرخواری بسیار ضعیف است که پا به این دنیا میگذارد. بدون محافظت پدر و مادرش از او و بدون محافظت جامعه از پدر و مادرش، نمیتواند جان خود را حفظ کند.
❃ آزادی در جامعه به این معناست که فرد به همان اندازه که دیگران به او وابستهاند، او نیز به دیگران پایبند است. جامعه تحت اقتصاد بازار و در حالت برقراری «اقتصاد آزاد» بهمعنای حالتی است كه همه در آن به همشهريان خود خدمت میکنند و به نوبه خود از آنها خدمت میگیرند.
❃ افراد بر اين باورند كه در اقتصاد بازار، رؤسایی وجود دارند که از رضایتمندی و پشتیبانی دیگران مستقلاند. آنها فکر میکنند كه ناخدايان کشتی صنعت، اهالی کسبوکار و کارآفرینان، رؤسای واقعی در نظام اقتصادیاند، اما این فریبی بیش نیست. رؤسای واقعی در نظام اقتصادی، مصرفکنندگان هستند و اگر آنها از پشتیبانی از یک شاخه کسبوکار دست بشویند، اين تجارتپیشگان وادار میشوند که یا جایگاه برجستهی خود را در نظام اقتصادی رها کنند یا کنشهایشان را با خواستهها و سفارشهای مصرفکنندگان همخوان سازند.
❃ یکی از اشاعهدهندگان سرشناس کمونیسم، خانم پاسفیلد بود كه با نام خانوادگی پدریاش، بیتریس پاتر شناخته میشد و همچنین بهخاطر همسرش، سیدنی وب مشهور شده بود. این خانم دختر تاجری ثروتمند بود و در سنین جوانی، بهعنوان منشی پدر خود کار میکرد. او در خاطراتش مینویسد: «در بنگاه پدرم، همه مجبور بودند که دستورات او، یعنی رییس را اطاعت کنند. رییس تنها باید سفارش میکرد، اما هیچ کس به او دستور نمیداد». این دیدگاهی بسیار کوتهبینانه است. دستورات را مصرفکنندگان و خریداران به پدر او میدادند. شوربختانه او نمیتوانست اين سفارشها را ببیند، نمیتوانست درک کند که چه اتفاقی در اقتصاد بازار رخ میدهد، چون تنها به دستوراتیکه در اتاق یا کار خانه پدرش داده میشد، دلمشغول بود.
- ادامه دارد...
| منبع: دنیای اقتصاد، ترجمهٔ حسین راستگو
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#آزادی_فردی #مالکیت_خصوصی #لسهفر
#سوسیالیسم #میزس #رقابت_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ درست است که آزادیای كه فرد میتواند در اقتصاد بازار داشته باشد، از دیدگاه متافیزیکی کامل نیست، اما مساله این است که چیزی بهعنوان آزادی کامل وجود ندارد. آزادی بهمعنای چیزی است که تنها درون چارچوب جامعه پدید میآيد. نویسندگان سده هجدهمی «حقوق طبیعی» و در راس آنها، ژان ژاک روسو بر اين باور بودند که روزگاری در گذشتههای دور انسانها از چیزی به نام آزادی «طبیعی» بهرهمند بودند، ولی در روزگار دور انسانها آزاد نبودند؛ بلکه اسير دست هر کسی بودند که از آنها قدرتمندتر بود. شاید اين جمله مشهور روسو كه «انسان آزاد زاده میشود و همهجا پای در زنجیر است»، جملهای زیبا بهنظر رسد، اما انسان حقيقتاً آزاد به دنیا نمیآید. او شیرخواری بسیار ضعیف است که پا به این دنیا میگذارد. بدون محافظت پدر و مادرش از او و بدون محافظت جامعه از پدر و مادرش، نمیتواند جان خود را حفظ کند.
❃ آزادی در جامعه به این معناست که فرد به همان اندازه که دیگران به او وابستهاند، او نیز به دیگران پایبند است. جامعه تحت اقتصاد بازار و در حالت برقراری «اقتصاد آزاد» بهمعنای حالتی است كه همه در آن به همشهريان خود خدمت میکنند و به نوبه خود از آنها خدمت میگیرند.
❃ افراد بر اين باورند كه در اقتصاد بازار، رؤسایی وجود دارند که از رضایتمندی و پشتیبانی دیگران مستقلاند. آنها فکر میکنند كه ناخدايان کشتی صنعت، اهالی کسبوکار و کارآفرینان، رؤسای واقعی در نظام اقتصادیاند، اما این فریبی بیش نیست. رؤسای واقعی در نظام اقتصادی، مصرفکنندگان هستند و اگر آنها از پشتیبانی از یک شاخه کسبوکار دست بشویند، اين تجارتپیشگان وادار میشوند که یا جایگاه برجستهی خود را در نظام اقتصادی رها کنند یا کنشهایشان را با خواستهها و سفارشهای مصرفکنندگان همخوان سازند.
❃ یکی از اشاعهدهندگان سرشناس کمونیسم، خانم پاسفیلد بود كه با نام خانوادگی پدریاش، بیتریس پاتر شناخته میشد و همچنین بهخاطر همسرش، سیدنی وب مشهور شده بود. این خانم دختر تاجری ثروتمند بود و در سنین جوانی، بهعنوان منشی پدر خود کار میکرد. او در خاطراتش مینویسد: «در بنگاه پدرم، همه مجبور بودند که دستورات او، یعنی رییس را اطاعت کنند. رییس تنها باید سفارش میکرد، اما هیچ کس به او دستور نمیداد». این دیدگاهی بسیار کوتهبینانه است. دستورات را مصرفکنندگان و خریداران به پدر او میدادند. شوربختانه او نمیتوانست اين سفارشها را ببیند، نمیتوانست درک کند که چه اتفاقی در اقتصاد بازار رخ میدهد، چون تنها به دستوراتیکه در اتاق یا کار خانه پدرش داده میشد، دلمشغول بود.
- ادامه دارد...
| منبع: دنیای اقتصاد، ترجمهٔ حسین راستگو
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #آزادی_اقتصادی
#آزادی_فردی #مالکیت_خصوصی #لسهفر
#سوسیالیسم #میزس #رقابت_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عدالت اجتماعی، تهدیدی برای نظم بازار (۱) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بهعقیده هایک عدالت خصیصه مربوط به کنش انسانی است و صفات عادلانه و ناعادلانه تنها در این محدوده قابل کاربرد است و استفاده از این واژهها در توصیف وضعیت اجتماعی بیمعنی است مگر اینکه شخص یا اشخاص معینی مسئول برقراری این وضعیت شناخته شوند.
❃ یک رویداد بهخودیِ خود میتواند خوب یا بد، مطلوب یا نامطلوب توصیف شود، اما صفات عادلانه و ناعادلانه را درباره آن نمیتوان بهکار برد. نوزادی که معلول بهدنیا میآید، کودکی که دچار بیماری لاعلاج میشود، انسانی که نزدیکترین کس خود را از دست میدهد، همه، رویدادها و وضعیتهای ناگوارند، اما اگر آنها از تصمیم و کردار شخص معینی ناشی نشده باشند، ناعادلانه نیستند.
❃ اما اغلب اتفاق میافتد بهخاطر «آنترپومورفیسم»* که در تفکر و زبان وجود دارد، بسیاری از پدیدارها را، از طبیعت گرفته تا نهادهای اجتماعی، دارای فکر، اراده و مسئولیت تلقی کنیم و دربارهی عادلانه یا ناعادلانه بودن تمام وضعیتها و رویدادها به داوری بنشینیم.
❃ مفهوم عدالت، مستلزم این فرض است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام بهنوبهی خود ایجاب میکند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع کردار انسانی ممنوع یا الزامیاند معلوم باشد. بنابراین تعریف عدالت در چارچوب قواعد رفتاری عادلانه (درست) امکانپذیر است و به رفتار مسئولانه (یعنی طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد.
[* انسانانگاری]
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بهعقیده هایک عدالت خصیصه مربوط به کنش انسانی است و صفات عادلانه و ناعادلانه تنها در این محدوده قابل کاربرد است و استفاده از این واژهها در توصیف وضعیت اجتماعی بیمعنی است مگر اینکه شخص یا اشخاص معینی مسئول برقراری این وضعیت شناخته شوند.
❃ یک رویداد بهخودیِ خود میتواند خوب یا بد، مطلوب یا نامطلوب توصیف شود، اما صفات عادلانه و ناعادلانه را درباره آن نمیتوان بهکار برد. نوزادی که معلول بهدنیا میآید، کودکی که دچار بیماری لاعلاج میشود، انسانی که نزدیکترین کس خود را از دست میدهد، همه، رویدادها و وضعیتهای ناگوارند، اما اگر آنها از تصمیم و کردار شخص معینی ناشی نشده باشند، ناعادلانه نیستند.
❃ اما اغلب اتفاق میافتد بهخاطر «آنترپومورفیسم»* که در تفکر و زبان وجود دارد، بسیاری از پدیدارها را، از طبیعت گرفته تا نهادهای اجتماعی، دارای فکر، اراده و مسئولیت تلقی کنیم و دربارهی عادلانه یا ناعادلانه بودن تمام وضعیتها و رویدادها به داوری بنشینیم.
❃ مفهوم عدالت، مستلزم این فرض است که فرد یا افرادی، عملی را باید یا نباید انجام دهند. این الزام بهنوبهی خود ایجاب میکند که از قبل قواعدی که معرف مجموعه شرایطی است که در آن بعضی از انواع کردار انسانی ممنوع یا الزامیاند معلوم باشد. بنابراین تعریف عدالت در چارچوب قواعد رفتاری عادلانه (درست) امکانپذیر است و به رفتار مسئولانه (یعنی طبق قاعده یا خلاف قاعده) فرد یا افراد دلالت دارد.
[* انسانانگاری]
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عدالت اجتماعی، تهدیدی برای نظم بازار (۲) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در سطح اجتماعی، کردارهای هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای هدف خاصی گرد آمدهاند، میتواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظمهای اجتماعی خودجوش را که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد خاصی بستگی ندارد، نمیتوان متصف به عادلانه یا ناعادلانه بودن کرد. از این لحاظ اَعمال حکومت را میتوان از منظر عدالت داوری کرد، اما دربارهی خود جوامع انسانی، که نظمهای خودجوشی هستند، چنین قضاوتی جایز نیست.
❃ هایک از «سراب عدالت اجتماعی» سخن میگوید زیرا عدالت اجتماعی فرد یا افراد را مخاطب قرار نمیدهد بلکه جامعه را مسئول میشناسد. اما سوای خطای آنتروپومورفیسم که جامعه را صاحب اراده، تصمیم و مسئولیت میداند، تنها در صورتی میتوان جامعه را مسئول به حساب آورد که از لحاظ ساختار و عملکرد موقعیت «سازمان» را داشته باشد نه یک نظم خودجوش.
❃ تصور جامعه بهصورت سازمان، که ناشی از اشتباه معرفتشناختی «عقلانیت صنعگرا» است، تبعات خطرناکی برای جامعه گسترده و نظمهای خودجوش موجود در آن، و بهطور کلی، دستاوردهای تمدن پیشرفته دارد.
❃ هر اقدامی در جهت تحقق عدالت اجتماعی، عملاً بهمعنی گام برداشتن در جهت تبدیل جامعه به سازمان است. اما جامعه بزرگ با تقسیم کار بسیار گسترده را هیچگاه نمیتوان به سازمان تبدیل کرد و کوشش در این راه، بهعقیده هایک، نهتنها اساس هرگونه عدالتی را در جامعه از بین میبرد بلکه سایر دستاوردهای مهم تمدن انسانی از جمله نظم بازار و کارکرد موثر آن را نیز در معرض نابودی قرار میدهد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در سطح اجتماعی، کردارهای هماهنگ افرادی که در یک سازمان با قصد و نیت قبلی و برای هدف خاصی گرد آمدهاند، میتواند عادلانه یا ناعادلانه باشد. اما نظمهای اجتماعی خودجوش را که تشکیل و عملکردشان به قصد و اراده افراد خاصی بستگی ندارد، نمیتوان متصف به عادلانه یا ناعادلانه بودن کرد. از این لحاظ اَعمال حکومت را میتوان از منظر عدالت داوری کرد، اما دربارهی خود جوامع انسانی، که نظمهای خودجوشی هستند، چنین قضاوتی جایز نیست.
❃ هایک از «سراب عدالت اجتماعی» سخن میگوید زیرا عدالت اجتماعی فرد یا افراد را مخاطب قرار نمیدهد بلکه جامعه را مسئول میشناسد. اما سوای خطای آنتروپومورفیسم که جامعه را صاحب اراده، تصمیم و مسئولیت میداند، تنها در صورتی میتوان جامعه را مسئول به حساب آورد که از لحاظ ساختار و عملکرد موقعیت «سازمان» را داشته باشد نه یک نظم خودجوش.
❃ تصور جامعه بهصورت سازمان، که ناشی از اشتباه معرفتشناختی «عقلانیت صنعگرا» است، تبعات خطرناکی برای جامعه گسترده و نظمهای خودجوش موجود در آن، و بهطور کلی، دستاوردهای تمدن پیشرفته دارد.
❃ هر اقدامی در جهت تحقق عدالت اجتماعی، عملاً بهمعنی گام برداشتن در جهت تبدیل جامعه به سازمان است. اما جامعه بزرگ با تقسیم کار بسیار گسترده را هیچگاه نمیتوان به سازمان تبدیل کرد و کوشش در این راه، بهعقیده هایک، نهتنها اساس هرگونه عدالتی را در جامعه از بین میبرد بلکه سایر دستاوردهای مهم تمدن انسانی از جمله نظم بازار و کارکرد موثر آن را نیز در معرض نابودی قرار میدهد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 عدالت اجتماعی، تهدیدی برای نظم بازار (۳) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ جان استوارت میل که نخستین بار اصطلاح عدالت اجتماعی را بهکار برد و آن را معادل مفهوم عدالت توزیعی قرار داد، اعتقاد دارد عدالت اجتماعی یعنی اینکه جامعه باید رفتار یکسان با تمام کسانی که شایستگی یکسانی دارند، داشته باشد.
❃ این تعریف مستلزم حل این مسئله است که جامعه چگونه میتواند شایستگی افراد را تشخیص دهد؟ سوای این مشکل که تشخیص تواناییهای آحاد جامعه بزرگ و جمعآوری متمرکز اطلاعات دربارهی آنها عملاً غیرممکن است (نظریه تقسیم معرفت)، باید گفت اساساً جامعه که بهمعنای دقیق کلمه، متفاوت از دستگاه حکومتی است، نمیتواند در جهت تحقق هدف خاصی اقدام کند (فردگرایی روششناختی و اشتباه آنتروپومورفیسم)
❃ از این رو دستیافتن به عدالت اجتماعی ایجاب میکند آحاد جامعه طوری سازماندهی شوند که بتوان آنچه را که در جامعه تولید میشود به سهمهای خاصی میان افراد یا گروهها تقسیم کرد. به سخن دیگر جامعه باید به یک سازمان هدفمند تبدیل گردد تا بتوان آرمان عدالت اجتماعی را تحقق بخشید.
❃ روشن است که منطق نهایی چنین کاری بهمعنای به انقیاد درآوردن افراد و سلب آزادیهای آنهاست. هایک میپرسد آیا چنین تکلیف اخلاقی واقعاً وجود دارد که انسان خود را مطیع قدرت سیاسی یا حکومت [دولتمردان] کند تا با تنظیم فعالیتهای اعضای جامعه، نوع خاصی از توزیع را که بهروایتی عادلانه تلقی میشود، تحقق بخشد؟
#اقتصاد #عدالت_اجتماعی #بازار_آزاد
#آزادی_اقتصادی #آزادی_فردی #لسهفر
#مالکیت_خصوصی #تقسیم_کار #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ جان استوارت میل که نخستین بار اصطلاح عدالت اجتماعی را بهکار برد و آن را معادل مفهوم عدالت توزیعی قرار داد، اعتقاد دارد عدالت اجتماعی یعنی اینکه جامعه باید رفتار یکسان با تمام کسانی که شایستگی یکسانی دارند، داشته باشد.
❃ این تعریف مستلزم حل این مسئله است که جامعه چگونه میتواند شایستگی افراد را تشخیص دهد؟ سوای این مشکل که تشخیص تواناییهای آحاد جامعه بزرگ و جمعآوری متمرکز اطلاعات دربارهی آنها عملاً غیرممکن است (نظریه تقسیم معرفت)، باید گفت اساساً جامعه که بهمعنای دقیق کلمه، متفاوت از دستگاه حکومتی است، نمیتواند در جهت تحقق هدف خاصی اقدام کند (فردگرایی روششناختی و اشتباه آنتروپومورفیسم)
❃ از این رو دستیافتن به عدالت اجتماعی ایجاب میکند آحاد جامعه طوری سازماندهی شوند که بتوان آنچه را که در جامعه تولید میشود به سهمهای خاصی میان افراد یا گروهها تقسیم کرد. به سخن دیگر جامعه باید به یک سازمان هدفمند تبدیل گردد تا بتوان آرمان عدالت اجتماعی را تحقق بخشید.
❃ روشن است که منطق نهایی چنین کاری بهمعنای به انقیاد درآوردن افراد و سلب آزادیهای آنهاست. هایک میپرسد آیا چنین تکلیف اخلاقی واقعاً وجود دارد که انسان خود را مطیع قدرت سیاسی یا حکومت [دولتمردان] کند تا با تنظیم فعالیتهای اعضای جامعه، نوع خاصی از توزیع را که بهروایتی عادلانه تلقی میشود، تحقق بخشد؟
#اقتصاد #عدالت_اجتماعی #بازار_آزاد
#آزادی_اقتصادی #آزادی_فردی #لسهفر
#مالکیت_خصوصی #تقسیم_کار #آزادی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ غایت حکومت: آزادی (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هرچند مونتسکیو قانون طبیعی را با روشنی کامل تعریف نمیکند، چنین بر میآید که وی قانون طبیعی را تنها به روابطی اطلاق میکند که میان افراد خارج از اجتماعات سیاسی وجود دارد. این روابط را میتوانیم از آنچه دربارهی طبیعت بشر، یعنی طبیعت مادی و روحیاش، میدانیم استنباط کنیم. مثلاً بنابر آنچه دربارهی تن آدمی میدانیم میتوانیم دریابیم که بشر در هر وضعی که باشد نیاز به خوراک دارد. از اینرو میتوان گفت که فراهم آوردن خوراک برای فرونشاندن گرسنگی، خود یک «قانون طبیعت» است. بدیهی است که از این لحاظ هیچگونه تفاوتی میان (قانون) بالفعل و (قانون) بالحق وجود ندارد، و نیز از این بابت، انسان و حیوان و گیاه اختلافی با هم ندارند.
❃ ولی چنانکه در بالا گذشت، در قوانین موضوعه اختلافهایی بروز میکند. از اینرو مونتسکیو نمیتواند بگوید که قوانین موضوعه کلاً روابطیاند که از طبیعت انسان، بهعنوان حیوانی اجتماعی، ناشی میشوند. زیرا قوانین موضوعه را باید به دو دسته خوب و بد تقسیم کرد، قوانینی را بد مینامند که مشتق از اصول بد باشند یا بهطور صحیح از اصول خوب و «راستین» ناشی نشده باشند. در این قسمت از استدلال مونتسکیو یک جای خالی وجود دارد، زیرا او در مورد اینکه اصول راستين کداماند چیزی نمیگوید. ولی از قراین بر میآید که منظورش از اصول راستین همان قوانین طبیعت است که قبلا بدان اشاره شد.
❃ اگر این مطلب درست باشد، نکته مهم دیگری هم روشن میگردد. یعنی در آن صورت میتوان گفت که قوانین موضوعه خوب (یعنی قوانین موضوعهای که علاوهبر بالفعل بودن، بالحق هم باشند) قوانینی هستند که با قوانین طبیعت هماهنگی داشته، مکمل و نیز وسیله اجرای آنها باشند. بنابراین هرچند که قوانین طبیعت (یعنی اصول راستین) در همه جا یکسان است، قوانین موضوعه در میان مردمان مختلف، بسیار از هم متفاوتاند، زیرا لازم است که همان قوانین یکسان طبیعت، بنابر خواستهها و شایستگیها و شرایط ملّتها، نژادها، و استعدادهای مختلف بشری، به طرق گوناگون به مرحله اجرا در آیند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هرچند مونتسکیو قانون طبیعی را با روشنی کامل تعریف نمیکند، چنین بر میآید که وی قانون طبیعی را تنها به روابطی اطلاق میکند که میان افراد خارج از اجتماعات سیاسی وجود دارد. این روابط را میتوانیم از آنچه دربارهی طبیعت بشر، یعنی طبیعت مادی و روحیاش، میدانیم استنباط کنیم. مثلاً بنابر آنچه دربارهی تن آدمی میدانیم میتوانیم دریابیم که بشر در هر وضعی که باشد نیاز به خوراک دارد. از اینرو میتوان گفت که فراهم آوردن خوراک برای فرونشاندن گرسنگی، خود یک «قانون طبیعت» است. بدیهی است که از این لحاظ هیچگونه تفاوتی میان (قانون) بالفعل و (قانون) بالحق وجود ندارد، و نیز از این بابت، انسان و حیوان و گیاه اختلافی با هم ندارند.
❃ ولی چنانکه در بالا گذشت، در قوانین موضوعه اختلافهایی بروز میکند. از اینرو مونتسکیو نمیتواند بگوید که قوانین موضوعه کلاً روابطیاند که از طبیعت انسان، بهعنوان حیوانی اجتماعی، ناشی میشوند. زیرا قوانین موضوعه را باید به دو دسته خوب و بد تقسیم کرد، قوانینی را بد مینامند که مشتق از اصول بد باشند یا بهطور صحیح از اصول خوب و «راستین» ناشی نشده باشند. در این قسمت از استدلال مونتسکیو یک جای خالی وجود دارد، زیرا او در مورد اینکه اصول راستين کداماند چیزی نمیگوید. ولی از قراین بر میآید که منظورش از اصول راستین همان قوانین طبیعت است که قبلا بدان اشاره شد.
❃ اگر این مطلب درست باشد، نکته مهم دیگری هم روشن میگردد. یعنی در آن صورت میتوان گفت که قوانین موضوعه خوب (یعنی قوانین موضوعهای که علاوهبر بالفعل بودن، بالحق هم باشند) قوانینی هستند که با قوانین طبیعت هماهنگی داشته، مکمل و نیز وسیله اجرای آنها باشند. بنابراین هرچند که قوانین طبیعت (یعنی اصول راستین) در همه جا یکسان است، قوانین موضوعه در میان مردمان مختلف، بسیار از هم متفاوتاند، زیرا لازم است که همان قوانین یکسان طبیعت، بنابر خواستهها و شایستگیها و شرایط ملّتها، نژادها، و استعدادهای مختلف بشری، به طرق گوناگون به مرحله اجرا در آیند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ غایت حکومت: آزادی (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
از دیدگاه مونتسکیو «صلح نخستین قانون طبیعت است»(روحالقوانین، کتاب یکم، فصل ۲) از اینرو چنین نتیجه میگیریم که مهمترین اصل حکومت، امنیت است. و میگوید: «همه دولتها دارای یک غایت عمومی هستند، و آن همانا ابقای هستیشان است.»(کتاب یازدهم، فصل ۵) ولی این غایت را نباید همچون صیانت حیات صرفاً بهطور منفی پنداشت*. لفظ دیگر و بهتری که میتواند منظور مونتسکیو را بیان کند «آزادی» است. درست همانگونه که آدمی بهحکم فطرت و طبیعت خود از زور بیزار است، عشق به آزادی هم ذاتی وجود اوست.(کتاب پنجم، فصل ۱۴).
❃ مونتسکیو بهفراوانی لفظ آزادی را تعریف میکند، و در هر یک از تعریفهای خود جنبهای از مفهوم کلّی را که از این کلمه در ذهن دارد باز میگوید:
«هیچ کلمه ای مانند آزادی تا این حد معانی مختلف را در برنگرفته است، و هیچ لفظی به قدر آزادی عواطف گوناگون را در قلب آدمی زنده نکرده است. برخی آزادی را وسیلهای پنداشتهاند که به مدد آن هرگاه بخواهند بتوانند کسی را که به اقتدار جابرانه رساندهاند، از اریکهی قدرت به زیر آورند؛ بعضی دیگر آزادی را قدرتی میدانند که با آن میتوانند کسی را که اطاعت از او واجب است به ارادهی خود انتخاب کنند؛ عدهای دیگر آزادی را در آن دانستهاند که حق داشته باشند سلاح برگیرند تا بتوانند به دیگران زور بگویند و شدت عمل به خرج دهند.
[* مونتسکیو میگوید هدف حکومت استبدادی هم آرامش است ولی این آرامش را نباید با صلح یکی دانست. بلکه باید آن را همچون خاموشی و سکوت شهرهایی انگاشت که در آستانهی سقوط قرار دارند.]
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
از دیدگاه مونتسکیو «صلح نخستین قانون طبیعت است»(روحالقوانین، کتاب یکم، فصل ۲) از اینرو چنین نتیجه میگیریم که مهمترین اصل حکومت، امنیت است. و میگوید: «همه دولتها دارای یک غایت عمومی هستند، و آن همانا ابقای هستیشان است.»(کتاب یازدهم، فصل ۵) ولی این غایت را نباید همچون صیانت حیات صرفاً بهطور منفی پنداشت*. لفظ دیگر و بهتری که میتواند منظور مونتسکیو را بیان کند «آزادی» است. درست همانگونه که آدمی بهحکم فطرت و طبیعت خود از زور بیزار است، عشق به آزادی هم ذاتی وجود اوست.(کتاب پنجم، فصل ۱۴).
❃ مونتسکیو بهفراوانی لفظ آزادی را تعریف میکند، و در هر یک از تعریفهای خود جنبهای از مفهوم کلّی را که از این کلمه در ذهن دارد باز میگوید:
«هیچ کلمه ای مانند آزادی تا این حد معانی مختلف را در برنگرفته است، و هیچ لفظی به قدر آزادی عواطف گوناگون را در قلب آدمی زنده نکرده است. برخی آزادی را وسیلهای پنداشتهاند که به مدد آن هرگاه بخواهند بتوانند کسی را که به اقتدار جابرانه رساندهاند، از اریکهی قدرت به زیر آورند؛ بعضی دیگر آزادی را قدرتی میدانند که با آن میتوانند کسی را که اطاعت از او واجب است به ارادهی خود انتخاب کنند؛ عدهای دیگر آزادی را در آن دانستهاند که حق داشته باشند سلاح برگیرند تا بتوانند به دیگران زور بگویند و شدت عمل به خرج دهند.
[* مونتسکیو میگوید هدف حکومت استبدادی هم آرامش است ولی این آرامش را نباید با صلح یکی دانست. بلکه باید آن را همچون خاموشی و سکوت شهرهایی انگاشت که در آستانهی سقوط قرار دارند.]
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ غایت حکومت: آزادی (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
برای پارهای دیگر هم مفهوم آزادی، داشتن این امتیاز است که حکومت در دست یکی از افراد ملّتشان باشد یا با قوانین مخصوص خودشان اداره شوند. مردمی هم دیری آزادی را در این میپنداشتند که بتوانند ریش دراز داشته باشند. بعضیها آزادی را مختص به یک نوع حکومت دانستهاند؛ مثلاً آنان که مشرب جمهوریخواهی داشتهاند، آن را به حکومت جمهوری اختصاص دادهاند؛ و آنان که به دولت پادشاهی دلبسته بودهاند، آزادی را ویژهی آن دولت دانستهاند. بهطور کلی، مردم آزادی را مختص نوع حکومتی پنداشتهاند که بیشتر با تمایلات و آداب و سنّتشان مطابقت داشته است. از آنجا که در حکومتهای جمهوری علل مصائب و بدبختیها بهطور ثابت و روشن در معرض دید مردم نیست و چنین بهنظر میرسد که بیشتر قوانین حکومت میکنند تا مجریان، مردم چنین میاندیشند که در حکومتهای جمهوری بیش از حکومتهای پادشاهی آزادی وجود دارد. و بالاخره چون در حکومتهای دموکراسی چنین به نظر میرسد که زمام امور در دست مردم قرار دارد و آنچه ایشان بخواهند به مورد اجرا در میآید، آن را آزادترین حکومت پنداشتهاند و قدرت ملّی را به خطا با آزادی افراد یکی دانستهاند.
درست است که در حکومتهای دموکراسی مردم ظاهراً هر آنچه بخواهند میتوانند عملی سازند، ولی آزادی سیاسی آن نیست که هر کس اختیار بیحصر داشته باشد و بتواند هر آنچه میل کند انجام دهد، در حکومتها، یعنی در جوامعی که بهوسیله قوانین اداره میشوند، آزادی، قدرتی است که مردم بهوسیلهی آن بتوانند آنچه باید بخواهند، بخواهند و انجام دهند و آنچه نباید بخواهند، مجبور به خواستن و انجام دادنش نباشند.
همواره باید این نکته را در نظر داشته باشیم که آزادی با استقلال متفاوت است. آزادی عبارت از حق انجام آن چیزی است که قانون روا داشته است و اگر کسی بتواند آنچه را قانون منع کرده است انجام دهد، دیگر آزادی وجود نخواهد داشت، زیرا دیگر همنوعاناش نیز میتوانند مانند او به قانون تجاوز کنند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
برای پارهای دیگر هم مفهوم آزادی، داشتن این امتیاز است که حکومت در دست یکی از افراد ملّتشان باشد یا با قوانین مخصوص خودشان اداره شوند. مردمی هم دیری آزادی را در این میپنداشتند که بتوانند ریش دراز داشته باشند. بعضیها آزادی را مختص به یک نوع حکومت دانستهاند؛ مثلاً آنان که مشرب جمهوریخواهی داشتهاند، آن را به حکومت جمهوری اختصاص دادهاند؛ و آنان که به دولت پادشاهی دلبسته بودهاند، آزادی را ویژهی آن دولت دانستهاند. بهطور کلی، مردم آزادی را مختص نوع حکومتی پنداشتهاند که بیشتر با تمایلات و آداب و سنّتشان مطابقت داشته است. از آنجا که در حکومتهای جمهوری علل مصائب و بدبختیها بهطور ثابت و روشن در معرض دید مردم نیست و چنین بهنظر میرسد که بیشتر قوانین حکومت میکنند تا مجریان، مردم چنین میاندیشند که در حکومتهای جمهوری بیش از حکومتهای پادشاهی آزادی وجود دارد. و بالاخره چون در حکومتهای دموکراسی چنین به نظر میرسد که زمام امور در دست مردم قرار دارد و آنچه ایشان بخواهند به مورد اجرا در میآید، آن را آزادترین حکومت پنداشتهاند و قدرت ملّی را به خطا با آزادی افراد یکی دانستهاند.
درست است که در حکومتهای دموکراسی مردم ظاهراً هر آنچه بخواهند میتوانند عملی سازند، ولی آزادی سیاسی آن نیست که هر کس اختیار بیحصر داشته باشد و بتواند هر آنچه میل کند انجام دهد، در حکومتها، یعنی در جوامعی که بهوسیله قوانین اداره میشوند، آزادی، قدرتی است که مردم بهوسیلهی آن بتوانند آنچه باید بخواهند، بخواهند و انجام دهند و آنچه نباید بخواهند، مجبور به خواستن و انجام دادنش نباشند.
همواره باید این نکته را در نظر داشته باشیم که آزادی با استقلال متفاوت است. آزادی عبارت از حق انجام آن چیزی است که قانون روا داشته است و اگر کسی بتواند آنچه را قانون منع کرده است انجام دهد، دیگر آزادی وجود نخواهد داشت، زیرا دیگر همنوعاناش نیز میتوانند مانند او به قانون تجاوز کنند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ غایت حکومت: آزادی (۴)
➣ @Notes_On_Liberty
آزادی سیاسیِ فرد آرامشخاطری است که از اعتقادش به ایمنی خود در اجتماع ناشی میشود. برای دستیافتن به این آزادی لازم است که تشکیلات حکومت به نحوی باشد که هیچکس در اجتماع از دیگری هراسی نداشته باشد از آنجا که برخورداری از آزادی و حتی حفظ و حراست آن در این است که افراد در بیان افکار خود مختار باشند و احساسات خود را آزادانه بیان کنند، اتباع یک دولت آزاد میتوانند هر آنچه را قانون صراحتاً منع نکرده است بگویند و بنویسند.»
❃ به اختصار میتوان گفت که آزادی مفهومی نقطه مقابل استبداد است. استبداد عبارت است از فرمانروایی خودسرانه، بینظم، و بیقانون ارادهی یک فرد. بنابراین، زندگی کسی که تابع حکومت فردی مستبد باشد، بیترتیب، نامعین، ناامن و بدتر از همه، مصیبتبار خواهد بود. ولی آزادی راستین هم آن نیست که من هر آنچه میل کنم بتوانم انجام دهم. زیرا در آن صورت من خود مستبدی خودسر خواهم بود. بنابراین باید گفت که سرچشمه آزادی در امنیت و نظم و حکومت عقلایی قانون است.
❃ اکنون میتوان منظور کلی مونتسکیو را در کتاب روحالقوانين، با در نظر گرفتن آرمان او از آزادی، بازگفت. منظور او جز آن نیست که بر اساس پیشینهی تاریخ و شواهد تجربی دیگر، اندرزهایی مؤثر و عملی برای دست یافتن به آزادی به انسان بدهد. مونتسکیو بهروشنی دریافته بود که ملّتهای گوناگون میتوانند فقط از راههای کاملاً مختلف به آزادی (البته آزادی بدان معنی که مورد نظر خودش بود) دست یابند و نیز جوامع مختلف بشری قادر به داشتن درجات مختلفی از آزادیاند و بنابراین، اگر بکوشیم با همه جوامع بشری بهطور یکسان روبهرو شویم، کوشش ما برای رسیدن به آزادی به نومیدی و شکست خواهد انجامید. در حقیقت برای مونتسکیو مسئله اصلی آن است که به سیاستمداران همه نقاط جهان برای حصول «هدف قانونگذاری» یاری کند، و هدف قانونگذاری، بنا به گفته سولون، جز آن نیست که به مردم «بهترین قوانین را که میتوانند داشته باشند» ارزانی دارد.
#سیاست #آزادی #حکومت_قانون
#آزادی_فردی #اندیشه_سیاسی #دولت
#آزادی_مدنی #قانون_طبیعی #مونتسکیو
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
آزادی سیاسیِ فرد آرامشخاطری است که از اعتقادش به ایمنی خود در اجتماع ناشی میشود. برای دستیافتن به این آزادی لازم است که تشکیلات حکومت به نحوی باشد که هیچکس در اجتماع از دیگری هراسی نداشته باشد از آنجا که برخورداری از آزادی و حتی حفظ و حراست آن در این است که افراد در بیان افکار خود مختار باشند و احساسات خود را آزادانه بیان کنند، اتباع یک دولت آزاد میتوانند هر آنچه را قانون صراحتاً منع نکرده است بگویند و بنویسند.»
❃ به اختصار میتوان گفت که آزادی مفهومی نقطه مقابل استبداد است. استبداد عبارت است از فرمانروایی خودسرانه، بینظم، و بیقانون ارادهی یک فرد. بنابراین، زندگی کسی که تابع حکومت فردی مستبد باشد، بیترتیب، نامعین، ناامن و بدتر از همه، مصیبتبار خواهد بود. ولی آزادی راستین هم آن نیست که من هر آنچه میل کنم بتوانم انجام دهم. زیرا در آن صورت من خود مستبدی خودسر خواهم بود. بنابراین باید گفت که سرچشمه آزادی در امنیت و نظم و حکومت عقلایی قانون است.
❃ اکنون میتوان منظور کلی مونتسکیو را در کتاب روحالقوانين، با در نظر گرفتن آرمان او از آزادی، بازگفت. منظور او جز آن نیست که بر اساس پیشینهی تاریخ و شواهد تجربی دیگر، اندرزهایی مؤثر و عملی برای دست یافتن به آزادی به انسان بدهد. مونتسکیو بهروشنی دریافته بود که ملّتهای گوناگون میتوانند فقط از راههای کاملاً مختلف به آزادی (البته آزادی بدان معنی که مورد نظر خودش بود) دست یابند و نیز جوامع مختلف بشری قادر به داشتن درجات مختلفی از آزادیاند و بنابراین، اگر بکوشیم با همه جوامع بشری بهطور یکسان روبهرو شویم، کوشش ما برای رسیدن به آزادی به نومیدی و شکست خواهد انجامید. در حقیقت برای مونتسکیو مسئله اصلی آن است که به سیاستمداران همه نقاط جهان برای حصول «هدف قانونگذاری» یاری کند، و هدف قانونگذاری، بنا به گفته سولون، جز آن نیست که به مردم «بهترین قوانین را که میتوانند داشته باشند» ارزانی دارد.
#سیاست #آزادی #حکومت_قانون
#آزادی_فردی #اندیشه_سیاسی #دولت
#آزادی_مدنی #قانون_طبیعی #مونتسکیو
➣ @Notes_On_Liberty
«به اعتقاد من هیچکس این گفتهی مرا حمل بر بدپنداری یا آیهیأسخوانی نخواهد کرد که در اوضاع و احوال کنونی نشانههای یک خطر جدی وجود دارد. کمتر کسی را میتوان یافت که، چه صاحب قدرت باشد و چه نباشد، نظر دیگری داشته باشد. دستگاه حکومت، هم مرعوب است و هم خوار و ذلیل؛ قانون، فاقدِ آن وجههی احترامآمیز و توجهبرانگیزند؛ بیاثری آنها مایهی تمسخر است، و اجبار و وادارسازی آنها موجب نفرت؛ مرتبت، مقام و عنوان، و همهی شایستگیهای فاخر جهان ارج و اثر خود را از دست دادهاند؛ سیاستهای خارجی ما بهمانند اقتصاد داخلیمان به فساد گراییده است؛ تکیهی ما بر دلها و قلبها سست شده و دستورهایمان کمتر مورد اطاعت قرار میگیرد؛ نمیدانیم چگونه باید در جایی کوتاه بیاییم و چگونه در محلی اعمال قدرت کنیم؛ با اینهمه از همپاشیدگی و آشفتگی در ادارات، در احزاب، در خانوادهها، در پارلمان، در ملّت، از حد هرگونه بینظمیهای روزگار پیشین درگذشته است: اینها واقعیاتی است که همه قبول دارند و بر آن تأسف میخورند.»
❈ رسالهی: اندیشههایی پیرامون سبب اوضاع کنونی(۱۷۷۰)، ادموند برک، نمایندهی پارلمان بریتانیا
➣ @Notes_On_Liberty
❈ رسالهی: اندیشههایی پیرامون سبب اوضاع کنونی(۱۷۷۰)، ادموند برک، نمایندهی پارلمان بریتانیا
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار آزاد؛ هم وسیله هم هدف (۱) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مخالفت با نظام بازار آزاد از دو منظر و با دو انگیزهی متفاوت صورت میگیرد، یکی از جهت مصلحت عمومی و دیگری منافع خاص.
❃ باز شدن بازار و آزاد شدن عرصه برای ورود بازیگران جدید موجب بهخطر افتادن منافع خاص افراد یا گروههای ذینفوذی میشود که قبلاً از بازار بسته و انحصاری سود میبردند. این افراد و گروهها ممکن است در بخش خصوصی و یا در بخش دولتی باشند، اما واقعیت این است که چون در کشور ما بخش عمدهای از منابع در اختیار بخش دولتی است آنها در مناصب دولتی یا شبهدولتی هستند و این کار مقابله با آنها را دشوارتر میکند.
❃ در هر صورت، این افراد و گروهها دفاع از منافع خاص خود را که در تضاد با مصلحت عمومی است اغلب با توجیههای سیاسی، اجتماعی، امنیتی و در نهایت «علمی» مطرح میکنند. ما اینجا فقط به توجیههای «علمی» خواهیم پرداخت چون اساساً با این وسیله است که تلاش میورزند دم خروس منافع خاص را پنهان کنند. البته هستند کسانیکه صرفاً دغدغه واقعاً علمی دارند ولی به دلیل اشتباه در تحلیل، ناخودآگاه در خدمت منافع خاص دیگران قرار میگیرند. روی سخن اینجا اتفاقاً با این دسته از تحلیلگران با صداقت است وگرنه تلاش برای بیدارکردن کسی که خود را به خواب زده بیهوده است.
❃ گفته میشود که بازار آزاد رقابتی به دلیل شکست بازار در مواردی، الزاماً تخصیص بهینه منابع را انجام نمیدهد بنابراین دولت باید دست به کار شود و با مداخله در بازارها تخصیص بهینه را خود به عهده بگیرد. سوای اینکه در بسیاری از موارد برطرف کردن شکست بازار نیازی به مداخله دولت در بازارها ندارد و با اصلاح قوانین و نهاد امکانپذیر است، باید به شکست دولت در مداخلات بهاصطلاح مصلحانهاش توجه کرد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مخالفت با نظام بازار آزاد از دو منظر و با دو انگیزهی متفاوت صورت میگیرد، یکی از جهت مصلحت عمومی و دیگری منافع خاص.
❃ باز شدن بازار و آزاد شدن عرصه برای ورود بازیگران جدید موجب بهخطر افتادن منافع خاص افراد یا گروههای ذینفوذی میشود که قبلاً از بازار بسته و انحصاری سود میبردند. این افراد و گروهها ممکن است در بخش خصوصی و یا در بخش دولتی باشند، اما واقعیت این است که چون در کشور ما بخش عمدهای از منابع در اختیار بخش دولتی است آنها در مناصب دولتی یا شبهدولتی هستند و این کار مقابله با آنها را دشوارتر میکند.
❃ در هر صورت، این افراد و گروهها دفاع از منافع خاص خود را که در تضاد با مصلحت عمومی است اغلب با توجیههای سیاسی، اجتماعی، امنیتی و در نهایت «علمی» مطرح میکنند. ما اینجا فقط به توجیههای «علمی» خواهیم پرداخت چون اساساً با این وسیله است که تلاش میورزند دم خروس منافع خاص را پنهان کنند. البته هستند کسانیکه صرفاً دغدغه واقعاً علمی دارند ولی به دلیل اشتباه در تحلیل، ناخودآگاه در خدمت منافع خاص دیگران قرار میگیرند. روی سخن اینجا اتفاقاً با این دسته از تحلیلگران با صداقت است وگرنه تلاش برای بیدارکردن کسی که خود را به خواب زده بیهوده است.
❃ گفته میشود که بازار آزاد رقابتی به دلیل شکست بازار در مواردی، الزاماً تخصیص بهینه منابع را انجام نمیدهد بنابراین دولت باید دست به کار شود و با مداخله در بازارها تخصیص بهینه را خود به عهده بگیرد. سوای اینکه در بسیاری از موارد برطرف کردن شکست بازار نیازی به مداخله دولت در بازارها ندارد و با اصلاح قوانین و نهاد امکانپذیر است، باید به شکست دولت در مداخلات بهاصطلاح مصلحانهاش توجه کرد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار آزاد؛ هم وسیله هم هدف (۲) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به سخن دیگر باید تحلیل هزینه-نفع کرد که کدام مسیر هزینه کمتری به اقتصاد تحمیل میکند شکست بازار یا شکست دولت؟ تجربه کشور ما حداقل نشان میدهد که تقریباً در همه مواردی که دولت به بهانه شکست بازار وارد عمل شده نتیجه فاجعهبار بوده است. به یاد بیاوریم کوپنیسم دوران جنگ تحمیلی را که به بهانه تخصیص بهینه منابع محدود، بختک دیوانسالاری دولتی را بر اقتصاد کشور فرود آورد و تولید ملّی را زمینگیر کرد.
❃ چه منابع عظیمی که بدون توجه به منطق بازار، از سوی دولت یا با حمایت دولت صرف ساختن صنایعی در مناطق محروم شد که عمدتاً به هدر رفت. آبهای زیرزمینی کشور با گازوئیل تقریباً مجانی دولتی به بهانه حمایت از کشاورزان نابود شد چراکه تصور بر این بود منطق بازار در عرصه کشاورزی با شکست مواجه میشود لذا دولت باید تخصیص بهینه منابع را خود به عهده گیرد.
❃ فهرست این شکستهای بازار که به فاجعه اقتصاد دولتی انجامیده پایانناپذیر است: بازار پولی نمیتواند نرخ بهره را در سطح مناسبی تعیین کند لذا دولت باید بهطور دستوری این کار را انجام دهد. نرخ برابری ارز هم همین طور است.
❃ در عرصه تولید کالاها و خدمات هم سازمان حمایت باید مراقب باشد تا با محاسبه قیمت تمام شده برای همه محصولات از شکست بازار و اجحاف به مصرفکنندگان جلوگیری کند و البته در عین حال مصلحت تولیدکنندگان را هم در نظر بگیرد!
❃ بازار آزاد رقابتی مانند هر پدیده انسانی یقیناً دارای نواقص و اشکالات است و هیچ اقتصاددان معتبری این واقعیت را نفی نکرده است. برای برطرف کردن این نواقص عدهای معتقد بودند و هستند که این نظام اصلاحپذیر نیست و باید سوسیالیسم را جایگزین آن کرد. شکست تجربه فاجعهبار سوسیالیسم واقعاً موجود نشان داد که بدیل جدی برای نظام بازار وجود ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به سخن دیگر باید تحلیل هزینه-نفع کرد که کدام مسیر هزینه کمتری به اقتصاد تحمیل میکند شکست بازار یا شکست دولت؟ تجربه کشور ما حداقل نشان میدهد که تقریباً در همه مواردی که دولت به بهانه شکست بازار وارد عمل شده نتیجه فاجعهبار بوده است. به یاد بیاوریم کوپنیسم دوران جنگ تحمیلی را که به بهانه تخصیص بهینه منابع محدود، بختک دیوانسالاری دولتی را بر اقتصاد کشور فرود آورد و تولید ملّی را زمینگیر کرد.
❃ چه منابع عظیمی که بدون توجه به منطق بازار، از سوی دولت یا با حمایت دولت صرف ساختن صنایعی در مناطق محروم شد که عمدتاً به هدر رفت. آبهای زیرزمینی کشور با گازوئیل تقریباً مجانی دولتی به بهانه حمایت از کشاورزان نابود شد چراکه تصور بر این بود منطق بازار در عرصه کشاورزی با شکست مواجه میشود لذا دولت باید تخصیص بهینه منابع را خود به عهده گیرد.
❃ فهرست این شکستهای بازار که به فاجعه اقتصاد دولتی انجامیده پایانناپذیر است: بازار پولی نمیتواند نرخ بهره را در سطح مناسبی تعیین کند لذا دولت باید بهطور دستوری این کار را انجام دهد. نرخ برابری ارز هم همین طور است.
❃ در عرصه تولید کالاها و خدمات هم سازمان حمایت باید مراقب باشد تا با محاسبه قیمت تمام شده برای همه محصولات از شکست بازار و اجحاف به مصرفکنندگان جلوگیری کند و البته در عین حال مصلحت تولیدکنندگان را هم در نظر بگیرد!
❃ بازار آزاد رقابتی مانند هر پدیده انسانی یقیناً دارای نواقص و اشکالات است و هیچ اقتصاددان معتبری این واقعیت را نفی نکرده است. برای برطرف کردن این نواقص عدهای معتقد بودند و هستند که این نظام اصلاحپذیر نیست و باید سوسیالیسم را جایگزین آن کرد. شکست تجربه فاجعهبار سوسیالیسم واقعاً موجود نشان داد که بدیل جدی برای نظام بازار وجود ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار آزاد؛ هم وسیله هم هدف (۳) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما مسئله اصلی این است که چگونه این نواقص را میتوان برطرف کرد که هزینه آن بیشتر از منافعش نباشد. مخالفان نظام بازار آزاد اکنون در موضع تدافعی قرار گرفتهاند و بسیاری از آنها پذیرفتهاند که بهلحاظ نظری بدیلی برای آن وجود ندارد از اینرو از در دیگری وارد شدهاند و میگویند بازار آزاد را بهعنوان وسیله خوبی برای تخصیص بهینه منابع میپذیرند و نه بیشتر. یعنی آزادی وسیله است نه هدف!
❃ خطر بزرگی پشت این مغالطه وجود دارد که ممکن است کل نظام بازار آزاد را نهایتاً نابود کند؛ این مغالطه ناشی از فهم نادرست از مفهوم تخصیص بهینه در سطح کل اقتصاد یک جامعه است. تخصیص بهینه در یک بنگاه یا سازمان یک معنی و در کل جامعه معنای کاملاً متفاوتی دارد.
❃ تخصیص بهینه در بنگاه یا سازمان برحسب تصمیم مسئولان آن بنگاه یا سازمان مطابق با منافع و یا اهدافشان صورت میگیرد، اما وقتی از تخصیص بهینه در سطح کل جامعه سخن میگوییم پرسش این است که بهینه از منظر چه کسی؟ اقتصاددانان معتقدند که بازار آزاد رقابتی در آرمانیترین شکل آن یعنی بازار رقابت کامل، کلیه منابع کشور بر حسب خواستههای کلیه بازیگران به صورت بهینه تخصیص مییابد. اینجا بهینه ناظر به یک مسئله فنی نیست که مدیر در باره آن تصمیم بگیرد بلکه یک مسئله پیچیده مربوط به نظمی خود سامانده است که در آن هیچ مدیریت سازمانی وجود ندارد و همه بازیگران تصمیم گیرندگان نهاییاند.
❃ البته ایراداتی از منظر تئوریک به مفهوم بازار رقابت کامل وارد است که مهمترینشان مفروضات غیر واقعی آن درباره اطلاعات کامل و همگن بودن کالاهاست. منتقدان میگویند چون این فرضها غیر واقعی است پس بازار رقابت کاملی در کار نیست تا تخصیص بهینهای هم صورت گیرد. این نقد هم مغالطهای بیش نیست زیرا هیچ اقتصاددانی مدعی امکان دستیافتن به این وضعیت آرمانی نیست بلکه مسئله حرکت به سمت آن است که موجب بهینهتر شدن تخصیص منابع نسبت به قبل میگردد. مثل این است که بگوییم چون دستیافتن به سلامتی کامل امکانپذیر نیست پس هر تلاشی برای سالم ماندن هم بیفایده است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما مسئله اصلی این است که چگونه این نواقص را میتوان برطرف کرد که هزینه آن بیشتر از منافعش نباشد. مخالفان نظام بازار آزاد اکنون در موضع تدافعی قرار گرفتهاند و بسیاری از آنها پذیرفتهاند که بهلحاظ نظری بدیلی برای آن وجود ندارد از اینرو از در دیگری وارد شدهاند و میگویند بازار آزاد را بهعنوان وسیله خوبی برای تخصیص بهینه منابع میپذیرند و نه بیشتر. یعنی آزادی وسیله است نه هدف!
❃ خطر بزرگی پشت این مغالطه وجود دارد که ممکن است کل نظام بازار آزاد را نهایتاً نابود کند؛ این مغالطه ناشی از فهم نادرست از مفهوم تخصیص بهینه در سطح کل اقتصاد یک جامعه است. تخصیص بهینه در یک بنگاه یا سازمان یک معنی و در کل جامعه معنای کاملاً متفاوتی دارد.
❃ تخصیص بهینه در بنگاه یا سازمان برحسب تصمیم مسئولان آن بنگاه یا سازمان مطابق با منافع و یا اهدافشان صورت میگیرد، اما وقتی از تخصیص بهینه در سطح کل جامعه سخن میگوییم پرسش این است که بهینه از منظر چه کسی؟ اقتصاددانان معتقدند که بازار آزاد رقابتی در آرمانیترین شکل آن یعنی بازار رقابت کامل، کلیه منابع کشور بر حسب خواستههای کلیه بازیگران به صورت بهینه تخصیص مییابد. اینجا بهینه ناظر به یک مسئله فنی نیست که مدیر در باره آن تصمیم بگیرد بلکه یک مسئله پیچیده مربوط به نظمی خود سامانده است که در آن هیچ مدیریت سازمانی وجود ندارد و همه بازیگران تصمیم گیرندگان نهاییاند.
❃ البته ایراداتی از منظر تئوریک به مفهوم بازار رقابت کامل وارد است که مهمترینشان مفروضات غیر واقعی آن درباره اطلاعات کامل و همگن بودن کالاهاست. منتقدان میگویند چون این فرضها غیر واقعی است پس بازار رقابت کاملی در کار نیست تا تخصیص بهینهای هم صورت گیرد. این نقد هم مغالطهای بیش نیست زیرا هیچ اقتصاددانی مدعی امکان دستیافتن به این وضعیت آرمانی نیست بلکه مسئله حرکت به سمت آن است که موجب بهینهتر شدن تخصیص منابع نسبت به قبل میگردد. مثل این است که بگوییم چون دستیافتن به سلامتی کامل امکانپذیر نیست پس هر تلاشی برای سالم ماندن هم بیفایده است.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار آزاد؛ هم وسیله هم هدف (۴) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
❃ و اما سرمنشاء همهی مغالطهها برای نفی بازار آزاد یکی بیش نیست و آن اینکه آزادی وسیله است و هدف نیست. لرد اَکتون متفکر بزرگ مسیحی اوایل سده بیستم میلادی میگوید آزادی زمانی تحقق مییابد که بهعنوان هدفِ در خود یا هدف نهایی مطرح باشد نه وسیلهای برای دیگر اهداف. چون هر هدفی در ورای آزادی میتواند به وسیلهای تبدیل شود برای نابودی آزادی. مگر نه این است که سوسیالیستها با تبدیل برابری به هدف نهایی آزادی را محو کردند؟
❃ اتفاقاً این مسئله در علم اقتصاد مدرن کاملاً روشن است. تخصیص بهینه زمانی امکانپذیر است که همه در تعیین اهداف خود در چارچوب قانون آزاد باشند و بتوانند داراییها و تولیدات خود را داوطلبانه و آزادانه مبادله کنند. اگر بگوییم بازار آزاد صرفاً وسیلهای برای تخصیص بهینه منابع است اشتباه بزرگی مرتکب شدهایم چون بهینه اینجا با آزاد بودن بازیگران معنی دارد و یک مسئله فنی نیست که مانند درون یک سازمان منوط به تصمیم مدیر باشد. مگر اینکه همانند سوسیالیسم جامعه را تبدیل به سازمان کنیم و با برنامهریزی متمرکز تخصیص «بهینه» انجام دهیم، البته با عنایت به این موضوع مهم که بهینه اینجا از منظر برنامهریز یا دولت خواهد بود و نه خود بازیگران اقتصادی.
❃ بهعلاوه، وسیله دانستن بازار آزاد برای تخصیص بهینه این خطر مهلک را دارد که مدعیان بگویند ما وسیله بهتری برای این کار سراغ داریم و آزادی اتفاقاً مانع این کار است. فضیلت بزرگ علم اقتصاد در نشان دادن این واقعیت مهم علمی است که آزادی انسانها در تعیین اهداف اقتصادی خود جامعه را به سوی تخصیص بهینه منابع سوق میدهد. به سخن دیگر، بازار آزاد بیش و پیش از آنکه وسیله باشد هدف است، هدفی که پیگیری آن رفاه عمومی را هم به همراه میآورد.
#اقتصاد #بازار_آزاد #آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی #آزادی_فردی #لسهفر
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ و اما سرمنشاء همهی مغالطهها برای نفی بازار آزاد یکی بیش نیست و آن اینکه آزادی وسیله است و هدف نیست. لرد اَکتون متفکر بزرگ مسیحی اوایل سده بیستم میلادی میگوید آزادی زمانی تحقق مییابد که بهعنوان هدفِ در خود یا هدف نهایی مطرح باشد نه وسیلهای برای دیگر اهداف. چون هر هدفی در ورای آزادی میتواند به وسیلهای تبدیل شود برای نابودی آزادی. مگر نه این است که سوسیالیستها با تبدیل برابری به هدف نهایی آزادی را محو کردند؟
❃ اتفاقاً این مسئله در علم اقتصاد مدرن کاملاً روشن است. تخصیص بهینه زمانی امکانپذیر است که همه در تعیین اهداف خود در چارچوب قانون آزاد باشند و بتوانند داراییها و تولیدات خود را داوطلبانه و آزادانه مبادله کنند. اگر بگوییم بازار آزاد صرفاً وسیلهای برای تخصیص بهینه منابع است اشتباه بزرگی مرتکب شدهایم چون بهینه اینجا با آزاد بودن بازیگران معنی دارد و یک مسئله فنی نیست که مانند درون یک سازمان منوط به تصمیم مدیر باشد. مگر اینکه همانند سوسیالیسم جامعه را تبدیل به سازمان کنیم و با برنامهریزی متمرکز تخصیص «بهینه» انجام دهیم، البته با عنایت به این موضوع مهم که بهینه اینجا از منظر برنامهریز یا دولت خواهد بود و نه خود بازیگران اقتصادی.
❃ بهعلاوه، وسیله دانستن بازار آزاد برای تخصیص بهینه این خطر مهلک را دارد که مدعیان بگویند ما وسیله بهتری برای این کار سراغ داریم و آزادی اتفاقاً مانع این کار است. فضیلت بزرگ علم اقتصاد در نشان دادن این واقعیت مهم علمی است که آزادی انسانها در تعیین اهداف اقتصادی خود جامعه را به سوی تخصیص بهینه منابع سوق میدهد. به سخن دیگر، بازار آزاد بیش و پیش از آنکه وسیله باشد هدف است، هدفی که پیگیری آن رفاه عمومی را هم به همراه میآورد.
#اقتصاد #بازار_آزاد #آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی #آزادی_فردی #لسهفر
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 گزیدهای درباره ایران (۱) | ✍🏻 فردریش هگل ➣ @Notes_On_Liberty ❃ آسیا از دو بخش فراهم میآید: آسیای نزدیک و دور؛ این دو در ذاتی خود ناهمساناند، درحالیکه چینیان و هندیان دو قوم بزرگ آسیای دور، به نژاد آسیایی بهمعنای ویژه یعنی به نژاد مغولی وابستهاند…
📃 | ملّت ایران؛ آگاهی تاریخی ایرانیان
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مردمانی که نظام قبیلهای را پشت سر نگذاشته باشند، نمیتوانند کشوری ایجاد کنند و مجموعهای از قبیلهها نمیتوانند تاریخ داشته باشند، بلکه ناچار، از زمانیکه به مناسبتهایی، مانند گسترش دامنهی مناسبات جهانی به این مناطق، به کشور تبدیل میشوند، تاریخی برای وحدت خود جعل میکنند که تابع منطق ایدئولوژیهای سیاسی جدید است و چون این تاریخ جز از تاروپود ایدئولوژی فراهم نیامده هم چون کتابی است که اول و آخر آن افتاده است.
❃ تاریخ، سیر وحدتیافتن قومی بهصورت یک ملّت و آگاهییافتن ملّت از خود و تقدیر تاریخی مشترک مردمان آن است. چنین ملّتی میتواند دولت در معنای عام آن را ایجاد کند.
❃ اینجا نمیتوان به هگل ارجاع نداد که نوشته بود تاریخ جهانی با ایرانیان آغاز میشود، زیرا آنان نخستین دولت را ایجاد کردند. از اینرو هگل، -پیش از دیگران، معنای «دولت» بودن «ملّت» ایران را دریافته بود که او نخستین فیلسوف دولت جدید بود و کوشش میکرد تاریخ این دولت جدید را توضیح دهد.
❃ اطلاق این مفهوم «دولت» به «ملّت» ایران ایدئولوژی نیست، بلکه بیان واقعیت تاریخی در قالب مفهوم نوآیین است. همهی منابع تاریخی بر این نکته دلالت دارد که ایران دولت بوده و بهرغم باد و بارانهایی که بر آن سنگ خارا وارد شده، دولت مانده است.
❃ گام نخست در نوشتن تاریخ ایران نقادی ایدئولوژیهایی است که از سدهای پیش هم چون «پردهی پنداری» -به تعبیری که از فریدالدین عطار وام میگیرم و در واقع معادلی برای وجه معرفتی ایدئولوژی و «آگاهی کاذب» است- برای پنهان نگاه داشتن واقعیت ایران بهکار گرفته شده است. برای تدوین تاریخ ایران این پردهی پندار را باید درید؛ زیرا تاریخ ایران -در همهی بدیها و خوبیهای آن- نیازی به ایدئولوژی ندارد. آنچه ایران را از همهی کشورهای همسایهی او متمایز میکند -این تاریخیبودنِ یعنی غیر ایدئولوژیکیبودنِ- تاریخ آن است و همین تاریخی بودن تاریخ ایران -یعنی نفور بودن تاریخ ایران از همهی نظریه هایی است که با مواد آن سازگار نیست- نوشتن غیر ایدئولوژیکی تاریخ ایران را ممکن میكند.
#ایران #ایرانشهر #تاریخ_ایران
#دولت_ملی #هویت_ملی
#شاهنشاهی_ایران #هگل
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مردمانی که نظام قبیلهای را پشت سر نگذاشته باشند، نمیتوانند کشوری ایجاد کنند و مجموعهای از قبیلهها نمیتوانند تاریخ داشته باشند، بلکه ناچار، از زمانیکه به مناسبتهایی، مانند گسترش دامنهی مناسبات جهانی به این مناطق، به کشور تبدیل میشوند، تاریخی برای وحدت خود جعل میکنند که تابع منطق ایدئولوژیهای سیاسی جدید است و چون این تاریخ جز از تاروپود ایدئولوژی فراهم نیامده هم چون کتابی است که اول و آخر آن افتاده است.
❃ تاریخ، سیر وحدتیافتن قومی بهصورت یک ملّت و آگاهییافتن ملّت از خود و تقدیر تاریخی مشترک مردمان آن است. چنین ملّتی میتواند دولت در معنای عام آن را ایجاد کند.
❃ اینجا نمیتوان به هگل ارجاع نداد که نوشته بود تاریخ جهانی با ایرانیان آغاز میشود، زیرا آنان نخستین دولت را ایجاد کردند. از اینرو هگل، -پیش از دیگران، معنای «دولت» بودن «ملّت» ایران را دریافته بود که او نخستین فیلسوف دولت جدید بود و کوشش میکرد تاریخ این دولت جدید را توضیح دهد.
❃ اطلاق این مفهوم «دولت» به «ملّت» ایران ایدئولوژی نیست، بلکه بیان واقعیت تاریخی در قالب مفهوم نوآیین است. همهی منابع تاریخی بر این نکته دلالت دارد که ایران دولت بوده و بهرغم باد و بارانهایی که بر آن سنگ خارا وارد شده، دولت مانده است.
❃ گام نخست در نوشتن تاریخ ایران نقادی ایدئولوژیهایی است که از سدهای پیش هم چون «پردهی پنداری» -به تعبیری که از فریدالدین عطار وام میگیرم و در واقع معادلی برای وجه معرفتی ایدئولوژی و «آگاهی کاذب» است- برای پنهان نگاه داشتن واقعیت ایران بهکار گرفته شده است. برای تدوین تاریخ ایران این پردهی پندار را باید درید؛ زیرا تاریخ ایران -در همهی بدیها و خوبیهای آن- نیازی به ایدئولوژی ندارد. آنچه ایران را از همهی کشورهای همسایهی او متمایز میکند -این تاریخیبودنِ یعنی غیر ایدئولوژیکیبودنِ- تاریخ آن است و همین تاریخی بودن تاریخ ایران -یعنی نفور بودن تاریخ ایران از همهی نظریه هایی است که با مواد آن سازگار نیست- نوشتن غیر ایدئولوژیکی تاریخ ایران را ممکن میكند.
#ایران #ایرانشهر #تاریخ_ایران
#دولت_ملی #هویت_ملی
#شاهنشاهی_ایران #هگل
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 بردگی در برابر آزادی: چرا سوسیالیسم نامطلوب است؟ (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس ➣ @Notes_On_Liberty ❃ درست است که آزادیای كه فرد میتواند در اقتصاد بازار داشته باشد، از دیدگاه متافیزیکی کامل نیست، اما مساله این است که چیزی بهعنوان آزادی کامل وجود ندارد. آزادی…
📃 بردگی در برابر آزادی: چرا سوسیالیسم نامطلوب است؟ (۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در رابطه با تمام مسائل اقتصادی، باید گفتههای فردریک باستیا، اقتصاددان بزرگ فرانسوی را به یاد داشته باشیم که این عنوان را برای یکی از نوشتههای درخشانش برگزید: «آنچه دیدنی است و آنچه نادیدنی است». برای درک کارکرد نظامهای اقتصادی، باید نه تنها به موضوعاتی بپردازیم که دیده میشوند، بلکه باید به آنهایی نیز که مستقیماً قابل درک نیستند، توجه کنیم.
❃ بهعنوان نمونه همهی آنهایی كه در اتاق رییس حاضرند، میتوانند دستوری را که به پادوی دفترش میدهد بشنوند. آنچه نمیتواند شنیده شود، دستورات و سفارشهایی است که مشتریان رییس به او میدهند.
❃ حقيقت اين است كه در نظام سرمایهداری، رؤسای غایی، مصرفکنندگاناند. حاکم، دولت نیست، مردماند و شاهد اینکه مردم فرمانروایی میکنند، آن است كه حق دارند که اشتباهاتی ابلهانه را مرتکب شوند. این امتیاز حكومت است. فرد حق دارد اشتباه کند. هیچکس نمیتواند او را از اشتباه باز دارد، البته او باید هزینهی خطاهایش را بپردازد. اگر میگوییم مصرفکننده فرمانروا يا حاكم است، منظورمان این نیست که از خطا بری است و همواره میداند که بهترین کار برای او چیست. مصرفکنندگان خیلی از مواقع چیزهایی را میخرند یا مصرف میکنند که نباید دست به خرید یا مصرفشان بزنند.
❃ اما این برداشت که شکل کاپیتالیستی دولت میتواند با کنترل مصرف انسانها، آنها را از آسیبرساندن به خودشان باز دارد، غلط است. ایده دولت بهمثابه مرجعی پدرانه و نگاهبان همه افراد، باور آنهایی است كه جانب سوسیالیسم را میگیرند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در رابطه با تمام مسائل اقتصادی، باید گفتههای فردریک باستیا، اقتصاددان بزرگ فرانسوی را به یاد داشته باشیم که این عنوان را برای یکی از نوشتههای درخشانش برگزید: «آنچه دیدنی است و آنچه نادیدنی است». برای درک کارکرد نظامهای اقتصادی، باید نه تنها به موضوعاتی بپردازیم که دیده میشوند، بلکه باید به آنهایی نیز که مستقیماً قابل درک نیستند، توجه کنیم.
❃ بهعنوان نمونه همهی آنهایی كه در اتاق رییس حاضرند، میتوانند دستوری را که به پادوی دفترش میدهد بشنوند. آنچه نمیتواند شنیده شود، دستورات و سفارشهایی است که مشتریان رییس به او میدهند.
❃ حقيقت اين است كه در نظام سرمایهداری، رؤسای غایی، مصرفکنندگاناند. حاکم، دولت نیست، مردماند و شاهد اینکه مردم فرمانروایی میکنند، آن است كه حق دارند که اشتباهاتی ابلهانه را مرتکب شوند. این امتیاز حكومت است. فرد حق دارد اشتباه کند. هیچکس نمیتواند او را از اشتباه باز دارد، البته او باید هزینهی خطاهایش را بپردازد. اگر میگوییم مصرفکننده فرمانروا يا حاكم است، منظورمان این نیست که از خطا بری است و همواره میداند که بهترین کار برای او چیست. مصرفکنندگان خیلی از مواقع چیزهایی را میخرند یا مصرف میکنند که نباید دست به خرید یا مصرفشان بزنند.
❃ اما این برداشت که شکل کاپیتالیستی دولت میتواند با کنترل مصرف انسانها، آنها را از آسیبرساندن به خودشان باز دارد، غلط است. ایده دولت بهمثابه مرجعی پدرانه و نگاهبان همه افراد، باور آنهایی است كه جانب سوسیالیسم را میگیرند.
➣ @Notes_On_Liberty