On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.9K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 جایگاه نظریه‌ی ایرانشهری و آزادی فردی (۳) | ✍🏻 موسی غنی‌نژاد

➣ @Notes_On_Liberty

❃ بحث‌هایی که من در رابطه با انتقاد از ناسیونالیسم در ایران انجام داده‌ام و هنوز به آن اعتقاد دارم ناظر بر مفهومی رمانتیک از ناسیونالیسم و به معنی دقیق کلمه‌ی وارداتی است و ربطی به آن مفهوم از ایران یا ملّیت که طباطبایی از آن سخن می‌گوید ندارد.

❃ ناسیونالیسم ایرانی یا ناسیونالیسم در ایران مانند سوسیالیسم ایدئولوژی وارداتی عقب‌مانده‌ای است که عده‌ای آن را به دکان دونبشی برای کاسبی سیاسی و کسب قدرت تبدیل کرده‌اند. موضوع مورد بحث طباطبایی مرزبندی روشنی با این‌گونه ایدولوژی‌های خادم کاسبی سیاسی برای رسیدن به قدرت دارد.

❃ من معتقدم پژوهش سترگ این متفکر برجسته درباره ایران را نباید به دعواهای سیاسی ایدولوژی‌زده ربط داد. امیدوارم مباحث نظری مهم و عمیق وی درباره‌ی ایران، از سوی طرفداران و منتقدان وی، به موضوعات محقر روزمره و دعواهای نزدیک‌بینانه قدرت فروکاسته نشود. در پایان به این نکته هم باید اشاره کرد که واقعیت دنیای سیاسی امروز خواه‌ناخواه متشکل از واحدهای سیاسی به نام ملّت-دولت‌ها است؛ عمده روابط میان انسان‌ها در سطح جهانی ناگزیر در این چارچوب امکان‌پذیر است.

❃ از این‌رو، سرنوشت افراد به منافع واحدهای سیاسی ذی‌ربط یا به‌اصطلاح منافع ملّی هر کشور گره خورده است. به این ترتیب به اهمیت بی‌بدیل طرح موضوع ایران می‌توان پی برد. ایران در حقیقت ریشه قوام‌دهنده منافع ملّی و ضامن بقا و سرنوشت شهروندان این مرز و بوم در دنیای پرتلاطم و خطرخیز امروزی است.

#ایران #ایرانشهر #ایرانشهری
#آزادی #آزادی_فردی #دولت_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار، مانع استبداد (۱) | ✍🏻 فاستینو بالوه

➣ @Notes_On_Liberty

❃ تجارت آزاد یا بازار آزاد سبب حاکمیت مصرف‌کننده می‌شود و این حاکمیت چنان موثر، لازم و گریز‌نا‌پذیر است که چنان‌که دیده‌ایم، حتی اقتصاد کمونیستی هم نمی‌تواند آن را سرکوب کند و از آن‌جاکه مصرف‌کنندگان عموم مردم هستند، بی‌آنکه تمایزی بر اساس مقام یا ثروت آن‌ها در میان باشد، بازار آزاد آشکار‌ترین نمود حاکمیت مردم و بهترین ضامن دموکراسی است.

❃ اگر نه مردم، بلکه یک طرف سوم، چه دولت باشد و چه اتحادیه‌های تجاری، قیمت‌ها و دستمزد‌ها را تعیین کند و مشخص سازد که چه چیزی تولید و چه چیزی فروخته شود، ضمانت‌های منفرد بیان‌شده در قانون اساسی فایده‌ای برای مردم ندارند؛ چون در این صورت آن‌ها از حق انتخاب آزاد خود در بازار یا به سخن دیگر از این حق خود که به هر چیز، رتبه و ارزشی را نسبت دهند که سزاوار آن هستند، محروم می‌شوند و به این‌سان از جایگاه حاکم به جایگاه برده فرو می‌افتند. کنترل بازار از سوی مقامات دولت، ابزار دیکتاتوری جدید است که در مقایسه با پلیس و توسل به نیروی عریان، در ظاهر قساوت کمتری دارد و بسیار کمتر به چشم می‌آید، اما بسیار تاثیر‌گذار‌تر از آن است.

❃ در توضیح آنچه پیش‌تر گفته شد، می‌توان در آخر چنین نتیجه گرفت:

۱-
هیچ چیز در ذات خودْ ارزش ندارد. مصرف‌کننده با تلاش برای به دست آوردن چیزی به آن ارزش می‌دهد. از این‌رو ارزش یک کالا هیچ‌گاه عینی نیست، بلکه همیشه ذهنی است.

۲-
قیمت پولی یک چیز، معیار ارزش آن نیست، بلکه تنها بیانی از آن است. اگر بگوییم یک گاو دویست دلار می‌ارزد، انگار که گفته‌ایم به قدر بیست میش یا یک چرخ خیاطی ارزش دارد.

۳-
اشتباه است که فکر کنیم کسی که چیزی را می‌خرد، دوست دارد ارزشی برابر را در عوض آن بدهد یا گمان کنیم کسی که برای خرید یک گاو دویست دلار می‌پردازد، فکر می‌کند که این گاو دویست دلار ارزش دارد، یا بر‌عکس. در بازار، هم خریدار و هم فروشنده، چیزی کمتر از آنچه را که به‌دست می‌آورند، از کف می‌دهند. هر که برای یک گاو دویست دلار می‌پردازد، به این خاطر چنین می‌کند که گاوی که می‌خرد، برای او ارزشی بیش از مقداری که می‌پردازد، دارد و هر که گاوی را دویست دلار می‌فروشد، به این خاطر چنین می‌کند که این مبلغ برای او ارزشی بیش از آن گاو دارد. اگر چنین نبود، هیچ مبادله‌ای انجام نمی‌شد و هر کدام از این دو آنچه را که از قبل مال او بود، نزد خود نگه می‌داشت.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 بازار، مانع استبداد (۲) | ✍🏻 فاستینو بالوه

➣ @Notes_On_Liberty

۴- حاکمیت مصرف‌کننده به‌معنای استبداد مصرف‌کننده نیست. مقاومت مصرف‌کننده همراه با رقابت در میان فروشندگان سبب می‌شود که قیمت‌ها در سطحی پایین باقی بمانند و با این حال، حاشیه سودی را برای امرار معاش کسانی چون کار‌آفرین، صاحب سرمایه، متخصص، کار‌گر و مغازه‌داری که در تولید کالا و انتقال آن به بازار مشارکت کرده‌اند، امکان‌پذیر می‌کند. اگر به رغم این‌ها مصرف‌کننده باز پا پس بکشد و کالا را نخرد، قیمت‌ها دیگر کاهش پیدا نمی‌کنند، چون هیچ‌کس نمی‌‌خواهد که دارایی خود یا نیروی کارش را به دیگران هدیه کند؛ اتفاقی که می‌افتد، این است که این کالا دیگر تولید و فروخته نمی‌شود و از بازار محو می‌شود. اما اگر مصرف‌کننده این کالا را سود‌مند به شمار آورد، دست از مقاومت می‌کشد و فشار خود بر تولید‌کننده را کم می‌کند.

۵- بازار آزاد مایه‌ی دیکتاتوری تولید‌کننده یا کاسب نیز نمی‌شود، چون اگر تولید‌کننده یا مغازه‌داری که با یک کالای خاص سر و کار دارند یا همه تولید‌کنندگان این کالا قیمت‌های زیادی را در بازار مطالبه کنند، به این خاطر که تنها کسانی‌اند که چنین کالایی دارند (یا به سخن دیگر، اگر انحصار تشکیل دهند)، نه تنها مصرف‌کننده از خرید سر باز می‌زند و با چشم‌پوشی از این کالا چیز دیگری را جایگزین آن می‌کند («کاچی به از هیچی»)، بلکه تولید‌کنندگان و پیشه‌وران دیگر که به قدر این‌ها مال‌پرست و آزمند نیستند، این کالا را تولید می‌کنند و برای فروش به قیمتی کمتر عرضه می‌کنند. از این رو سطح قیمت، لاجرم سطحی است که هم خریدار و هم فروشنده آن را به یک اندازه قابل تحمل می‌پندارند.

۶- دیکتاتوری اقتصادی هنگامی سر بر‌می‌آورد که با عمل مقامات دولت، ساز‌و‌کار بازار از تولید و تجارت پس زده می‌شود. در این صورت، نه مصرف‌کننده حاکم است و نه فروشنده، بلکه تنها دیکتاتوری دیوان‌سالاری بر هر دوی آنها سایه می‌گستراند؛ هر چند چنان‌که پیش‌تر در شوروی دیده‌ایم، این دیکتاتوری صددرصد کارآ نیست. با این همه، بازار به کار خود ادامه می‌دهد، ولو در شکل مخفی و پنهانی‌اش (بازار سیاه)؛ اما به هر تقدیر دیکتاتوری اقتصادی، آزادی و بهروزی را از مردم می‌گیرد.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#تجارت_آزاد #رقابت_آزاد #لسه‌فر
#آزادی #آزادی_فردی #آزادی_اقتصادی
➣ @Notes_On_Liberty
«دچار زمانه‌ای شده‌ایم که اهل علم از کار افتاده و جز عده‌ی کمی باقی نمانده‌اند که از فرصت برای بحث و تحقیقات علمی استفاده کند. برعکس حکیم‌نمایان دوره‌ی ما همه دست‌اندرکارند که حق را با باطل بیامیزند، جز ریا و تدلیس کاری ندارند. اگر دانش و معرفتی نیز دارند صرف اغراض پست جسمی می‌کنند. اگر به انسانی مواجه شدند که در جست‌وجوی حقیقت صادق و راسخ است و روی از باطل و زور می‌گرداند و گرد تدلیس و مردم‌فریبی نمی‌گردد، او را موهون و شایسته‌ی استهزا می‌دانند.» (خیام، مقدمه‌ی رساله‌ی جبر)

❈ امروز ۲۸ اردی‌بهشت، زادروز خیام نیشابوری، فیلسوف و جامع‌الاطراف ایرانی است. وی در ریاضیات،‌ اخترشناسی، فلسفه، موسیقی و شعر سرآمد بوده و به‌خاطر اکتشافاتش در علم جبر و مقابله و طبقه‌بندی منظم و بحث و پژوهش در این معادلات، به فرد نامدار و مطرح جهانی تبدیل شد؛ تدوین گاهشماری جلالی از خدمات او به‌شمار می‌رود. رسالة فی شرح ما أشکل مِن مُصادَراتِ اقلیدس، رساله مشکلات‌الحساب، القول علی اجناس الذی بالاربعه(موسیقی)، رساله جبر و رباعیات از آثار اوست.

➣ @Notes_On_Liberty
Forwarded from جواد طباطبايي
فردا منتشر مي‌شود: •ايرانشهر يا ايرانستان؟ يادداشت محمد قوچاني در نقد اصلاح‌طلبي •ليبراليسم عليه فدراليسم: يادداشت حامد زارع درباره مواجهه طباطبايي و خاتمي در دو دهه اخير

💡كانال اختصاصي نشر آثار و آراء جواد طباطبايي

@javadtabatabai
📃 مداخله دولت؛ گرانی یا ارزانی؟ (۱) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ احساس می‌کنم وظیفه دارم خواننده را با برخی نکاتِ روشن -و متاسفانه، نظری- درباره‌ی توهماتی که عباراتی مثل «قیمت‌های بالا» و «قیمت‌های پایین» بدان‌ها منجر می‌شوند، آشنا کنم. می‌دانم که افراد در نگاه اول ممکن است این اشارات را کمی پیچیده یابند، ولی مسئله این نیست که آیا آن‌ها پیچیده هستند یا نه، بلکه این است که آیا درست هستند یا خیر.

❃ معتقدم که آن‌ها نه‌تنها کاملاً درست‌اند، بلکه به‌ویژه مناسب برانگیختن تردید در اذهان کسانی هستند -که تعدادشان هم به هیچ وجه کم نیست- که ایمان معصومانه‌ای به کارآمدی حمایت‌گرایی دارند.

❃ چه حامی بازار آزاد باشیم و چه طرفدار تدابیرِ تحدیدی، همه مجبور به استفاده از عبارات «قیمت‌های بالا» و «قیمت‌های پایین» هستیم. حامیان بازار، با نگاه به منافعِ مصرف‌کننده، خودشان را موافق قیمت‌های پایین اعلام می‌کنند. طرفداران اقدامات تحدیدی، با توجه به منافع تولیدکننده، با قیمت‌های بالا ابراز موافقت می‌کنند. دیگرانی هم هستند که موضع میانه‌ای می‌گیرند و می‌گویند: «تولیدکننده و مصرف‌کننده، یکی هستند و دو شخصِ جداگانه نیستند.» و از این‌رو این مسئله را بلاتکلیف می‌گذارند که آیا قانون باید به‌دنبالِ قیمت‌های بالا باشد یا پایین.

❃ به نظر می‌رسد که قانون در مقابل این تعارض، فقط یک راه‌حل دارد، و آن این است که اجازه دهد قیمت‌ها به‌طور طبیعی تعیین شوند. ولی در این صورت باید با اعتراضات دشمنان سرسخت لسه‌فر، روبه‌رو شد. قطعاً آن‌ها اصرار خواهند ورزید که قانون باید مداخله کند، حتی بدون دانستن جهت این مداخله.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 مداخله دولت؛ گرانی یا ارزانی؟ (۲) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با این‌همه، این فرض بر کسانی که خواهان استفاده از قانون به منظور ایجاد قیمت‌های مصنوعاً بالا و غیرطبیعی پایین هستند، واجب است که مبانی ترجیح خود را تبیین کنند. مسئولیت دلیل آوردن منحصراً بر دوش ایشان است. بنابراین، از این امر نتیجه می‌شود که تجارت آزاد همیشه مطلوب است، مگر این‌که خلافش ثابت شود، چراکه تجارت آزاد مستلزم این است که به قیمت‌ها اجازه دهیم به‌طور طبیعی تعیین شوند.

❃ ولی نقش‌ها معکوس شده‌اند. حامیان قیمت‌های بالا در به کرسی نشاندنِ نظام خودشان موفق بوده‌اند، و بر دوش طرفداران قیمت‌های طبیعی گذاشته‌ شده که برتری نظام خودشان را اثبات کنند. در هر دو سو، استدلال‌ها بر محور معنای این دو عبارت می‌چرخند، از این‌رو مشخص کردن معنای دقیق آن‌ها، ضروری است. اما ابتدا باید به مجموعه وقایعی توجه کنیم که می‌توانند به‌راحتی پشت قهرمانان هر دو اردوگاه را به خاک بمالند.

❃ محدودیت‌گرایان برای «بالا بردن» قیمت‌ها، تعرفه‌های حمایتی وضع کرده‌اند، ولی در میان شگفتی و استیصال آنان، قیمت‌ها پایین آمده‌اند. حامیان تجارت آزاد برای «پایین آوردن» قیمت‌ها، برخی اوقات با موفقیت برنامه‌های‌شان را به تصویب رسانده‌اند، ولی در میان حیرت ایشان، آن‌چه اتفاق افتاده، بالارفتن قیمت‌ها بوده است.

❃ برای مثال، در فرانسه، به منظور حمایت از کشاورزی، یک تعرفه‌ی ۲۲ درصدی بر واردات پشم بسته شد، ولی با این حال، پشم داخلی بعد از تصویب این قانون به قیمتی پایین‌تر از زمان پیش از تصویب آن به فروش رفت. در انگلستان، برای رفاه حال مصرف‌کننده، تعرفه‌ی پشم کاهش یافت و دست‌آخر به‌طور کامل برداشته شد، با این حال، اکنون قیمت پشم انگلیس بالاتر از هر زمان دیگر است.

❃ این‌ها، موارد استثنایی نیستند، چراکه چیز به‌خصوصی در قیمت پشم وجود ندارد که از قوانین کلی حاکم بر همه‌ی قیمت‌ها تخطی کند. هر موقع که شرایط مشابهی وجود داشته باشد، همین نتیجه حاصل می‌شود. برخلاف همه‌ی تصورات، تعرفه‌ی‌ حمایتی، بیشتر سبب سقوط قیمت کالاها شده، و رقابت غالباً مایه‌ی صعود آن.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 مداخله دولت؛ گرانی یا ارزانی؟ (۳) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

❃ با این اوصاف، بحث به اوج آشفتگی می‌رسد، چراکه حمایت‌گرایان به رقبای‌شان می‌گویند: «این نظام ماست که این قیمت‌های پایین را که شما آن‌قدر لافش را می‌زدید موجب شده»، و طرف مقابل پاسخ می‌دهد که «این تجارت آزاد است که آن قیمت‌های بالا را که شما آن اندازه مفید می‌یافتیدش موجب شده».

❃ آشکارا در تمام این مباحث یک کج‌فهمی، یک خبط وجود دارد که باید زدوده شود، و این همان چیزی است که هم‌اکنون سعی دارم انجام دهم:

❃ دو کشورِ مجزا را تصور کنید که هرکدام‌شان یک میلیون جمعیت دارند. فرض بگیرید که به‌شرطِ تساویِ سایرِ عوامل، یکی از آن‌ها دو برابر دیگری از چیزهای مختلفی نظیر گندم، گوشت، آهن، اسباب و اثاث، سوخت، کتاب، لباس و چیزهای دیگری از این دست برخوردار است، واضح است که یکی دوبرابر دیگری ثروتمند خواهد بود.

با این‌همه، دلیلی وجود ندارد که بگوییم «قیمت‌های پولی» نیز در این دو کشور متفاوت خواهد بود. این قیمت حتی می‌تواند در کشور ثروتمندتر بالاتر باشد. ممکن است همه چیز در آمریکا اسماً گران‌تر از لهستان باشد، ولی با این وجود مردم آمریکا از هر جهتی مرفه‌تر از مردم لهستان هستند؛ بنابراین می‌بینیم که چیزی که ثروت ایجاد می‌کند، نه ارزش پولی کالاها، بلکه فراوانی آن‌هاست. از این‌رو، هرگاه خواستیم حمایت‌گری و تجارت آزاد را مقایسه کنیم، نباید بپرسیم که کدام‌یک از آن‌ها موجب قیمت‌های پایین و کدام موجب قیمت‌های بالا می‌شوند، بلکه باید بپرسیم که کدام‌شان به فراوانی و کدام‌شان به کم‌یابی ختم می‌شوند.

❃ این نکته نیز باید گوشزد شود که وقتی فرآورده‌ها مبادله شوند، کم‌یابی نسبی هر‌چیز و وفور نسبی همه‌چیز، ارزش پولی اشیاء، و نه شرایط نسبی ساکنان دو کشور، را دقیقاً به یک نقطه‌ی مشترک می‌رساند.

📚 | سفسطه‌های اقتصادی، فردریک باستیا

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #لسه‌فر
#آزادی_اقتصادی #تجارت_آزاد
#رقابت_آزاد #مداخله‌گرایی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 انقلاب؛ نظریه‌های عمومی خشونت سیاسی (۴) | ✍🏻 جَک گلدستون ➣ @Notes_On_Liberty ❃ نخست اینکه، نظریه‌های عمومی، انقلاب‌ها را نتیجه اقدامات یک جنبش مخالف که درصدد کنترل دولت هستند، می‌دانند. این نظریه‌ها، انقلاب‌ها را اساساً به‌وسیله تحلیل ریشه‌های مخالفت و…
📃 نظریه‌های ساختاری انقلاب (۱) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نظریه‌های ساختاری استدلال می‌کنند که دولت‌ها دارای ساختارهای متفاوتی هستند، و از این‌رو، در مقابل انواع متفاوتی از انقلاب آسیب‌پذیری دارند. هم‌چنین، این نظریه‌ها می‌گویند که انقلاب‌ها از ترکیبی از ضعف دولت، منازعه میان دولت‌ها و نخبگان، و قیام‌های مردمی آغاز می‌گردند.

✦ دولت و نخبگان:
نظریه‌های ساختاری انقلاب از توضیحات روشنی در مورد دولت‌ها آغاز می‌شوند:
۱- همه دولت‌ها سازمان‌هایی هستند که منابع را از جوامع‌شان جمع‌آوری می‌کنند؛ ۲- دولت‌ها برای سرزمین، قدرت نظامی، و تجارت با دیگر دولت‌ها رقابت می‌کنند؛ ۳- بعضی از انواع سازمان‌های دولت در چنین رقابتی ناکام می‌شوند و به بحران‌های سیاسی شدیدی دچار می‌شوند.

❃ بنابراین، نظریه‌پردازان ساختارگرا این پرسش را مطرح می‌سازند که کدام نوع از سازمان‌های دولت در رقابت با دیگر دولت‌ها مستعد گرفتارشدن به بحران‌های مالی یا نظامی هستند؟ پژوهشگران چندین پاسخ ارائه کرده‌اند: دولت‌هایی با اقتصادهای نسبتاً عقب‌افتاده و غیرمولد، در مقایسه با دولت‌های رقیب‌شان، ممکن است با فشارهای بیرونی فوق‌العاده‌ای روبه‌رو شوند. موردِ افراطی چنین دولت‌هایی، روسیه در جنگ جهانی اول بود. دولت روسیه به‌خاطر شکست‌هایش در برابر دولت پیشرفته‌تر آلمان فروپاشید، و این شکست‌ها آغازگر انقلاب روسیه بودند، کشورهای دیگر نیز با فشارهای مشابهی، اگرچه با شدت کمتر، مواجه شده‌اند. فرانسه در قرن هجدهم با انگلیس که اقتصاد پیشرفته‌تری داشت، در ستیز بود.

❃ اما گاهی دولت‌ها بدون شکست در جنگ فرومی‌پاشند. احتمال فروپاشی درونی معمولاً به رابطه دولت با نخبگان بستگی دارد، خواه این نخبگان نجیب‌زادگان موروثی باشند، خواه زمین‌داران محلی، و خواه روحانیون. اسکاچپول خاطرنشان می‌کند که تلاش‌های دولت برای مقابله با فشارهای رقابتی بین‌المللی از طریق افزایش درآمد یا اقتدار حکومت، غالباً در تعارض با منافع نخبگان قرار می‌گیرد، چراکه شاید اهداف دولت مستلزم حذف امتیازات سنّتی نخبگان باشد و با منابع قدرت نخبگان را تهدید کند. بنابراین، آسیب‌پذیری دولت در برابر بحران سیاسی به میزان توانایی نخبگان برای تأثیرگذاری بر دولت و استفاده از منابع‌شان بر علیه دولت بستگی دارد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نظریه‌های ساختاری انقلاب (۲) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برای مثال، پادشاهی فرانسه قرن هجدهم نیازمند همکاری پارلمان‌های تحت کنترل نجیب‌زادگان بود و این‌ها نهادهای قضایی مستقلی بودند که می‌توانستند دستورات پادشاه را متوقف کنند یا به چالش بکشند، در دوره‌ی معاصر، روحانیون ایران، به‌خاطر حامیان مالی‌شان در اقتصاد بازار، نقش‌شان در دادگاه‌های سنّتی، و شبکه نفوذشان در مساجد و مدارس، بر منابعی کنترل داشتند که توانستند شاه را به چالش بکشند. بنابراین، وقتی منازعه میان پادشاه و نخبگان بروز نمود (در فرانسه بر سر ورشکستگی‌های دولت که ناشی از جنگ‌های قرن هجدهم با انگلستان بوده و در ایران بر سر برنامه‌های سریع مدرنیزاسیون شاه) نخبگان مخالف توانستند حکومت مرکزی را زمین‌گیر و فلج کنند.

❃ وفاداری ارتش نیز بسیار اهمیت دارد. در جایی‌که حکومت افسران را از همه طبقات استخدام می‌کند، آموزش‌های گسترده‌ای به نیروهای عادی می‌دهد، و سربازان را جدا از غیرنظامیان نگه می‌دارد، ارتش معمولاً ابزار قابل اتکایی برای سرکوب ناآرامی‌های داخلی است. اما در جایی‌که افسران ارتش اساساً از نخبگان زمین‌دار هستند، شاید در منازعه میان حکومت مرکزی و نخبگان جانب طبقه خود را بگیرند. در جایی‌که سربازان تازه استخدام شده‌اند و روابط دوستانه‌ای با توده مردم دارند، احساس همدلی‌شان با غیرنظامیان می‌تواند باعث نادیده‌گرفتن وفاداری خود به فرماندهان‌شان گردد. در هر دو مورد اخیر، اتكاناپذیری ارتش آسیب‌پذیری دولت را در برابر انقلاب افزایش می‌دهد.

❃ در مجموع، اگر یک گروه نخبه قدرتمند خارج از بوروکراسی دولت از منابع لازم برای فلج‌کردن دولت در برهه‌های منازعه برخوردار باشد، و اگر وفاداری‌های بیرونی باعث تضعیف ارتش شوند، در چنین شرایطی تلاش دولت‌ها برای افزایش اقتدار یا منابع‌شان، فضا را برای ایجاد بحران‌های سیاسی شدید مستعد می‌سازد. این نوع منازعه در طی انقلاب‌های فرانسه انگلیس، چین و ایران بسیار شدید و سرنوشت‌ساز شد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نظریه‌های ساختاری انقلاب (۳) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اما، دو نوع دیگر ساختار اجتماعی نیز مستعد فروپاشی دولت هستند، و در این‌جا نیز رابطه دولت‌ها و نخبگان عامل کلیدی است. اول اینکه، حتی اگر هیچ گروه نخبه مستقل قوى خارج از بوروکراسی دولت وجود نداشته باشد، باز هم امکان وقوع منازعه میان دولت‌ها و نخبگان وجود دارد. تریمبرگر(Trimberger) استدلال کرده که احتمال وقوع چنین وضعیتی هنگامی وجود دارد که مقاماتی که فاقد زمین‌های شخصی زیاد یا پیوند با طبقات زمین‌دار بوده، اما از امتیازات دولتی و آموزش‌های مربوط به نخبگان برخوردار شده‌اند، پست‌هایی را درون بوروکراسی یا نیروهای مسلح اشغال کرده باشند.

❃ این وضعیت هنگامی به‌وقوع می‌پیوندد که دولت بعضی از مقامات غیرنظامی و نظامی را از موقعیت ویژه و یا آموزش‌های مربوط به نخبگان بهره‌مند کند. اگر رفتارهای نظامی یا اقتصادی شدیدی دولت را از خارج تهدید کند، و این نخبگان به این نتیجه برسند که دولت قادر به مقابله با این فشارها نیست، احتمال وقوع پدیده‌ای که تریمبرگر آن را «انقلاب نخبگان» می‌نامد، وجود دارد. مقامات غیرنظامی و نظامیِ قدرتمند ممکن است کنترل دستگاه اداری مرکزی را به دست گیرند، و برای حل مشکلات نظامی و اقتصادی که ملّت را تهدید می‌کند، الگوی توزیع و کسب منابع را تغییر دهند.

❃ چنین مقاماتی که فاقد نفع شخصی در ساختار فعلی اقتصاد هستند، دست‌شان برای پاسخ به فشارهای بین‌المللی به‌وسیله اجرای اصلاحات بنیادین باز است، نظیر اصلاحات ارضی، الغاء یا کاهش تمایزات موقعیتی سنتی، و صنعتی‌سازی سریع. نمونه‌هایی از این تحول عبارت‌اند از: اصلاحات میجی در ژاپن در ۱۸۶۸، به‌دست‌گیری قدرت توسط آتاتورک در ترکیه در ۱۹۲۳، و کودتای انقلابی جمال عبدالناصر در مصر در ۱۹۵۲، انقلاب ضد کمونیستی در اتحاد شوروی نیز به این شیوه آغاز شد، به‌طوری‌که بوروکرات‌های کمونیست فعلی و سابق حمله به رژیم کمونیستی را رهبری کردند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نظریه‌های ساختاری انقلاب (۴) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ دوم اینکه، دولت‌های خاصی، که آیزنشتات(Eisenstadt) آ‌ن‌ها را نئوپاتريمونیال می‌نامد، دارای ساختاری هستند که ویژگی اصلی آن درجه بالایی از حمایت ارباب‌منشانه است. در چنین دولت‌هایی، حکومت شدیداً شخصی است. ریاست اجرایی مملکت موقعیت خود را نه با یک بوروکراسی قوی و مجری قانون، بلکه با حمایت از نخبگان و بوروکرات‌هایی که از طریق سیستم گسترده و غیررسمی پاداش‌های شخصی حمایت شده‌اند، حفظ می‌کند.

❃ در چنین دولتی، رهبر ممکن است بوروکراسی و نیروهای مسلّح را ضعیف و نامتحد نگه دارد، و در عین حال فساد را تشویق کند تا مقامات نظامی و غیرنظامی را به حمایت ارباب‌منشانه خود وابسته نگاه دارد.

❃ چنین دولتی مخصوصاً در برابر بحران‌های اقتصادی یا فشارهای نظامی آسیب‌پذیر است. دوره‌ای از ثبات و رشد اقتصادی، قوه‌ی اجرایی را از منابعی بهره‌مند می‌سازد که می‌تواند شبکه‌ی حمایت ارباب‌منشانه گسترده‌ای را ایجاد کند، اما یک رکود اقتصادی یا شکست نظامی شدید می‌تواند قوه اجرایی را از ابزار خود برای تداوم پاداش‌دهی به پیروان‌اش محروم سازد. در چنین وضعیتی این احتمال وجود دارد که شبکه حمایت ارباب‌منشانه شروع به فروپاشی کند، و رقابتی که در گذشته درون بوروکراسی تشویق می‌شد وفاداری پیروان را کاهش دهد. اگر در این وضعیت حتی یک شورش مردمی محدود رخ دهد، شکاف‌های درونی و فساد بوروکراسی و نیروهای مسلّح می‌تواند توانایی دولت را برای سرکوب سریع شورش محدود سازد، و در نهایت به سقوط دولت منجر گردد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 نظریه‌های ساختاری انقلاب (۵) | ✍🏻 جَک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این نوع انقلاب با انقلاب‌های دیگر تفاوت دارد، چراکه هدف اصلی رهبر انقلاب، سرنگونی حکومت شخصی رئیس بی‌اعتبار شده قوه اجرایی است، و نه تغییر حکومت، در حقیقت، ریس قوه اجرایی غالباً به‌خاطر نقض قانون اساسی دموکراتیک کشور مورد حمله قرار می‌گیرد، و مخالفان رژیم قول اعاده آن را می‌دهند. با این وجود، از آن‌جاکه حکومت به شخص رئیس قوه اجرایی اتکا دارد، نابودی شبکه حمایت ارباب‌منشانه به همراه حتی یک شورش مردمی محدود، می‌تواند فروپاشی گل رژیم را به همراه داشته باشد.

❃ بازسازی دولت به‌نوبه خود می‌تواند تغییرات گسترده‌ای را در حکومت و سازمان اجتماعی سبب شود. چنین انقلابی، معمولاً در درجه اول فاقد یک ایدئولوژی قوی است، و شاید زمان زیادی باید بگذرد تا انقلابیون تصمیم بگیرند چه شکلی از حکومت را جایگزین دولت شخصی کنند. انقلاب مکزیک، انقلاب کوبا، انقلاب نیکاراگوئه، و انقلاب «قدرت مردم» فیلیپین نمونه چنین انقلاب‌هایی هستند.

❃ در همه این موارد، انقلاب متکی به نخبگانی است که منابع مستقلی در اختیار دارند و از دولت به‌خاطر مسائلی نظیر مالیات‌گیری زیاد، فساد، حمله به نخبگان، یا شکست دولت در ایستادگی در برابر فشارهای خارجی، به‌شدت ناراضی هستند، بیش از دو هزار سال پیش، افلاطون اظهار داشت که «همه تغییرات سیاسی از ایجاد شکاف در قدرت حاکم نشأت می‌گیرند؛ یک حکومت متحد را... نمی‌توان تغییر داد»(جمهوری، دفتر هفتم). این استدلال هنوز هم معتبر است: دقیقاً آن دسته از دولت‌هایی که به‌لحاظ ساختاری مستعد منازعات درونی میان دولت و نخبگان هستند، بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر انقلاب دارند.

❃ اما فلج‌شدن دولت تنها بخشی از انقلاب است. نخبگان مخالف ممکن است دولت را ناتوان سازند و آن را در معرض کودتا یا انقلاب نخبگان قرار دهند، اما انقلاب تمام‌عیار تنها از طریق تلاقی چنین مخالفتی با قیام‌های مرمی گسترده رخ می‌دهد.

#انقلاب #انقلاب_مدرن #عصر_آزادی
#نوسازی_سیاسی #انقلاب_آزادی
#آزادی #عصر_آزادی #آزادی‌خواهی
#نظریه‌های_ساختاری_انقلاب
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۰) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ گفتیم که در جنگ‌ها، هر قبیله عربی تحت قیادت فرماندهی از قبیله خود می‌جنگید، اما سپاه ابومسلم سپاهی بود که همه افراد مختلف تحت قیادت فرماندهی واحدی بودند، و این یکی از وجوه بی‌نظیر بودن…
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ یکی دیگر از وجوه مهم تشابه میان ماکیاوللی و ابن‌مقفع، شغل دیوانی آن دو است که فرصت اندیشیدن درباره ماهیت قدرت را برای آنان فراهم آورد. ماکیاوللی سال‌ها فرستاده دولتشهر فلورانس در دستگاه پاپی و فرانسه بود و از این رهگذر با ماهیت قدرت و مناسبات سیاسی ناشی از آن از نزدیک و به‌صورت عملی آشنا شد و دریافت که میان «بود» قدرت و «نمود» آن فاصله و شکاف بسیار بزرگی وجود دارد که در انظار عمومْ آن را با عنصری به‌نام «اصول اخلاقی» پر می‌کنند، یا به‌عبارت دیگر، صاحبان قدرت اعم از پاپ و اسقف، یا لرد و اسقف، آن‌گونه نیستند که در برابر و انظار مردم «می‌نمایانند» بلکه همواره میان «بود» و «نمود» آنان فرقی بسیار است.

❃ او از این‌جا پی برد که «حقیقت موثر» قدرت، نه آن چیزی است که به‌صورت حقیقی وجود دارد، یا ادعا می شود که وجود دارد، بلکه آن چیزی است که «نمایانده» می‌شود، و از آن‌جاکه تنها عده‌ کمی که از نزدیک می‌توانند صاحبان قدرت را لمس کنند، از این حقیقیت اطلاع دارند، بنابراین صاحبان قدرت، خود را آن‌طوری می‌نمایانند که پسند عامه مردم است، زیرا عامهْ دوست دارند که حاکمانشان اسوه و پاسدار فضایل اخلاقی در جامعه باشند.

❃ تمایز میان «بود» و «نُمود» قدرت، یا حقیقت و حقیقت‌موثر قدرت، یکی از مهمترین یافته‌های ماکیاوللی است که سنگ زیربنای سیاست جدید و گسست از مبنای قدیم مبتنی بر اخلاق است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | زمانه و زمینه اِبْنِ مُقَفَّع و ماکیاولی (۲۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ فصل پانزدهم شهریارْ یکی از برجسته‌ترین فصل‌های این کتاب است که ماکیاوللی این آموزه را به شهریاران توضیح داده است. او به شهریاران می‌گوید؛ این‌که خوب یا بد باشید مهم نیست، بلکه مهم این است که بنمایانید که خوب یا بد هستید، و نیز بیاموزید؛ در جایی‌که باید خوب باشید، خوب بنمایانید ولو اینکه بد باشید. و در جایی‌که باید بد باشید، بنمایانید که بد هستید، ولو اینکه خوب باشید.

❃ البته شغل دیوانی برای ماکیاوللی، تنها فرصتی برای تامل در ذات و ماهیت قدرت نبود، بلکه گزارش‌های دقیقی که از ماموریت و مذاکرات خود به‌عنوان فرستاده، و نیز متن نامه‌های بسیار مهمی که برای دولت‌شهر فلورانس نوشته است، نیز راهنمای او بود تا دریابد که مناسبات قدرت و رابطه نیروها، مناسبات و رابطه‌ای به‌غایت ظریف است که بیان موفقیت‌آمیز آن‌ها، جز از طریق زبانی دقیق میسور نیست.

❃ گسست ماکیاوللی از مبنای قدیم که مبتنی بر تخلق به زیور اخلاق در همه احوال و اوقات می‌باشد، همین‌جاست که او به‌خلاف همه سیاستنامه‌نویسان پیشین که به پادشاه توصیه می‌نمودند تا در همه احوال به فضایل اخلاقی متخلق باشند، به‌ویژه در مقابل مردم، زیرا پادشاه علاوه‌بر اینکه حافظ بنیادهای اخلاقی جامعه است، به‌خلاف همه آن‌ها و البته به‌قیمت استقبال از بدنامی، اعلام داشت که اصول اخلاقی، به‌عنوان امری «فراسیاست»، نمی‌تواند و نباید بر سیاست سایه گسترد (رک: مقدمه منسفیلد بر ترجمه شهریار). نکته بسیار مهم این‌جاست که ماکیاوللی ناتوانی اخلاق در کنترل سیاست را از تامل تاریخی در کردار بزرگان کشف کرد، یعنی نشان داد که اصول اخلاقی هیچ‌گاه و در هیچ‌کجا مانع تصمیمات سیاسی مغایر با اصول اخلاقی نبوده است. درواقع او واضع و خالق این اصول نیست بلکه کاشف آن است.

- ادامه دارد...

📚 | مقاله از: مصطفی نصیری

#سیاست #اندیشه_سیاسی #فلسفه
#ماکیاولی #ابن_مقفع #فلسفه_سیاسی
#دولت_ملی #ایرانشهری #ایرانشهر
#اخلاق #حقیقت_موثر #ملت #دولت
➣ @Notes_On_Liberty
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۱-۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ افراد زیادی در جای‌جای دنیا پا می‌فشارند که «تجربه» شوروی، شواهد خدشه‌نا‌پذیری را در پشتیبانی از سوسیالیسم به دست داده! و نا‌درستی همه یا دست‌کم بیشتر ایراد‌هایی را که از آن گرفته می‌شد، نشان داده است. می‌گویند که واقعیت‌ها مثل روز روشن‌اند. دیگر نباید به استدلال‌های پیشا‌تجربی و بی‌پایه اقتصاد‌دانانی که برنامه‌های سوسیالیستی را به نقد می‌کشند، وقعی نهاد. آزمایشی حیاتی و سرنوشت‌ساز، پرده از مغلطه‌های آن‌ها بر‌داشته.

❃ پیش از هر چیز باید درک کرد که در میدان کنش هدفمند انسان و روابط اجتماعی، نمی‌توان هیچ آزمایشی انجام داد و تا‌کنون نیز چنین کاری انجام نشده. شیوه‌ی تجربی را که علوم طبیعی همه دستاورد‌هایشان را مدیون آن هستند، نمی‌توان در علوم اجتماعی به‌کار بست.

❃ علوم طبیعی می‌توانند پیامد‌های دگر‌گونی ایزوله و جدا‌افتاده در تنها یک مولفه را هنگامی که مولفه‌های دیگر تغییری نمی‌کنند، در تجربه آزمایشگاهی به چشم ببینند. این مشاهده تجربی آن‌ها دست‌آخر به عناصر جدایی‌پذیر خاصی در تجربه حسی باز‌می‌گردد. آن‌چه در علوم طبیعی، واقعیت خوانده می‌شود، ارتباطات علّی نشان‌داده‌شده در این دست آزمایش‌ها است. نظریه‌ها و فرضیات این علوم باید با این واقعیت‌ها همساز باشند.

❃ اما تجربه‌ای که علوم اجتماعی بایستی با آن سروکار داشته باشند، اساساً متفاوت است. این تجربه، تجربه تاریخی است. تجربه پدیده‌های پیچیده و اثرات مشترکی است که همیاری چندین عنصر در پی آورده. علوم اجتماعی هیچ‌گاه نمی‌توانند شرایط تغییر را کنترل کنند و آن‌ها را به شیوه‌ای که آزمایش‌گر در سازماندهی آزمایش‌هایش پیش می‌رود، از یکدیگر جدا سازند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۱-۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هیچ‌گاه نمی‌توانند پیامد‌های دگر‌گونی در یک مولفه تنها را درحالی‌که سایر شرایط تغییری نکرده است، ببینند. هرگز با فاکت‌ها، به معنایی که در علوم طبیعی به‌کار می‌رود، روبه‌رو نیستند. یکایک واقعیات و تجربیاتی که علوم اجتماعی باید با آن‌ها سروکار داشته باشند، تفسیر‌های گونه‌گونی را بر‌می‌تابند. فاکت‌ها و تجربیات تاریخی، هیچ‌گاه نمی‌توانند همچون یک آزمایش، گزاره‌ای را تایید یا رد کنند.

❃ تجربه تاریخی هیچ‌گاه خود درباره خود سخن نمی‌گوید. باید آن را از دید‌گاه نظریاتی که بدون کمک مشاهدات تجربی ساخته شده‌اند، تفسیر کرد. نیازی به ورود به تحلیلی معرفت‌شناختی از مسائل منطقی و فلسفی که در این میان گریبان‌مان را می‌گیرند، نیست. کافی است اشاره کنیم که هیچ‌کس، چه آدمی بی‌تخصص باشد و چه دانشمندی سوسیالیست، هیچ‌گاه در پرداخت به تجربه تاریخی به شیوه‌ای غیر از این عمل نمی‌کند.

❃ در هر گفت‌و‌گویی پیرامون مناسبت و معنای واقعیات تاریخی، بسیار زود به گفت‌و‌گویی درباره اصول انتزاعی عمومی که منطقاً جایگاهی پیشینی نسبت به واقعیاتی دارد که باید شرح داده شوند و تفسیر یابند، اتکا می‌شود. ارجاع به تجربه تاریخی هرگز نمی‌تواند گره از هیچ مشکلی بگشاید یا به هیچ پرسشی پاسخ دهد. رخداد‌های تاریخی و ارقام آماری یکسان، برهانی بر نظریه‌های متناقض خوانده می‌شوند.

❃ اگر تاریخ می‌توانست چیزی را ثابت کند و به ما بیاموزد، این بود که مالکیت خصوصی بر ابزار‌های تولید، پیش‌شرطی ضروری برای تمدن و رفاه مادی است. یکا‌یک تمدن‌ها تا‌کنون بر مالکیت خصوصی استوار بوده‌اند. تنها کشور‌های سر‌سپرده به اصل مالکیت خصوصی بر تنگدستی چیره شده‌اند و دانش، هنر و ادبیات پدید آورده‌اند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 آموزه‌های تجربه شوروی (بخش ۱-۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هیچ تجربه‌ای نشان نمی‌دهد که نظام اجتماعی دیگری می‌تواند هیچ‌یک از دستاورد‌های تمدن را فرا‌چنگ بشر آورد. با این همه، تنها افرادی انگشت‌شمار این را دلیلی بسنده و بی‌چون و چرا بر رد برنامه‌های سوسیالیستی می‌انگارند.

❃ در سوی دیگر داستان، حتی کسانی هستند که به شیوه‌ای وارونه استدلال می‌کنند. بار‌ها تاکید می‌کنند که کار نظام مالکیت خصوصی تمام شده، دقیقاً به این خاطر که نظامی بوده که انسان‌ها در گذشته به‌کار می‌بسته‌اند. می‌گویند که یک نظام اجتماعی، هر اندازه هم که در گذشته سود‌آور بوده باشد، نمی‌تواند در آینده نیز همین‌گونه باشد. دوره‌ای نو به شیوه سازماندهی اجتماعی تازه‌ای نیاز دارد. بشر به پختگی رسیده. برای او زیان‌بار است که از اصولی که در مراحل آغازین تکاملش به آن‌ها توسل می‌جسته، دل نکَند.

❃ این بی‌تردید ریشه‌ای‌ترین مخالفت با تجربه‌گرایی است. شیوه تجربی بر این نکته پا می‌فشارد که چون a در گذشته نتیجه b را به بار آورده، در آینده نیز همین نتیجه را در پی خواهد آورد. هیچ‌گاه تاکید نمی‌کند که چون a در گذشته نتیجه b را پدید آورده، بی‌تردید دیگر نمی‌تواند آن را به‌وجود آورد. با وجود اینکه بشر هیچ‌گاه شیوه تولید سوسیالیستی را تجربه نکرده، نویسندگان سوسیالیست برنامه‌های گونه‌گونی را بر پایه استدلال پیشا‌تجربی برای نظام سوسیالیستی پی ریخته‌اند.

❃ اما همین که کسی جرات تحلیل این پروژه‌ها و وا‌کاوی در آن‌ها به لحاظ امکان‌پذیری و توانایی‌شان در افزایش رفاه انسان را به خود می‌دهد، سوسیالیست‌ها به‌تندی زبان به اعتراض باز می‌کنند. می‌گویند که این تحلیل‌ها تنها گمانه‌زنی‌هایی پیشا‌تجربی و بیهوده‌اند. نمی‌توانند درستی گزاره‌های ما و مناسب بودن برنامه‌هایمان را رد کنند. تجربی نیستند. باید سوسیالیسم را آزمود و سپس نتایج مثل روز روشن خواهند شد.

#اقتصاد #سوسیالیسم_ویرانگر
#فروپاشی_شوروی #کمونیسم
#دژخیمان_کمونیست #سوسیالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
«مشروعیت ناشی از رعایت حق است. نه اینکه صرفاً حقوق اکثریت رعایت شود. حتی حقوق یک نفر اگر نقض شود به معنای آن است که سیستم مشروعیت ندارد. یعنی اکثریت منهای یک نفر نمی‌تواند حقوق همان یک نفر را نقض کند.»

❈ استاد موسی غنی‌نژاد
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | آگاهی جدید ایرانیان، آزادی‌خواهی و حکومت قانون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ نطفه‌ی آگاهی تاریخی جدید ایرانیان به دنبال شکست در جنگ‌های ایران و روس بسته شد و با پیروزی جنبش مشروطه‌خواهی و ایجاد نظام حکومت قانون به‌طور گسترده‌ای جانشین آگاهی کهن شد. با تشکیل دارالسلطنه‌ی تبریز، ایران در آستانه‌ی دوران جدید قرار گرفت و با تشکیل نخستین مجلس قانونگذاری، نظام حقوقی جدیدی بر پایه‌ی تفسیری از قانون شرع تدوین شد که اتفاقی بی‌سابقه در جهان اسلام به‌شمار می‌آمد و ایران با تدوین نخستین نظام حقوقی و ایجاد نهادهای جدید گامی بزرگ از «آستانه» به سوی دوران جدید برداشت... بدین سان، «تبریز» به این معنا نه اسم خاص، بلکه مفهومی عام به‌عنوان «آستانه»ی دوران جدید، آزادی‌خواهی و حکومت قانون است.

❃ بدیهی است که نه اندیشه‌ی تجددخواهی در آن دوره به تبریز اختصاص داشت و نه همه‌ی پیشگامان فکری جنبش تجدد و آزادی‌خواهی از تبریزیان بودند، بلکه تبریز خاستگاه این جنبش بود. ازین حیث تاریخ جدید ایران به پیش و پس از «مکتب تبریز» تقسیم می‌شود.

❃ توضیح وضع قلمروهای متفاوت حیات اجتماعی ایران نیازمند ایجاد دگرگونی‌های اساسی در مضمون نظام مفاهیمی است که تاکنون در تدوین تاریخ ایران به‌کار گرفته شده است. پدیدارشدن دو زمان متفاوت یا بهتر بگوییم تکثر زمان در ساختار تمدن ایرانی، از پی‌آمدهای بحرانی بود که به‌دنبال شکست ایران در جنگ‌های ایران و روس در آگاهی ایرانیان پدیدار شده بود، اما این تاخر زمان سنت نسبت به زمان دگرگونی‌های دیگر قلمروهای حیات اجتماعی ایران به نوبه‌ی خود بحران آگاهی از شکست سیاسی را ژرف تر‌کرد.

❃ صورتی از دگرگونی زبانی به دنبال شکست ایران در جنگ‌های ایران و روس پدیدار شد و ایرانیان با برخی مفاهیمی که به دستگاه اندیشه تجدد تعلق داشت آشنایی به هم رساندند. اما پدیدار شدن این مفاهیم به قلمرو عمل محدود می‌شد؛ در دارالسلطنهء تبریز عباس میرزا با تکیه بر آن مفاهیم اصلاحات خود را آغاز کرد و اگرچه میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام به اهمیت تَرک آن «بساط کهنه» و درانداختن «طرح نو» پی برده بود، طرحی نو در اندیشه‌ی سیاسی درانداخت، اما به‌رحال مبنای نظری نظام اندیشه‌ی سنتی تنها افقی بود که ایرانیان نمی‌توانستند از محدوده‌ی آن فراتر روند.

📚 | تأملی درباره ایران، نظریه حکومت قانون در ایران: مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی، استاد جواد طباطبایی، انتشارات مینوی خرد

#ایران #حکومت_قانون #مشروطیت
#آزادی_فردی #عصر_آزادی #ایرانشهر
#حقوق_طبیعی #مکتب_تبریز #دولت
➣ @Notes_On_Liberty