در دوره‌ای که ایران با ضعف حکومت مرکزی، نفوذ قدرت‌های خارجی و درگیری‌های مسلحانه داخلی روبه‌رو بود، رضاخان با تقویت دولت مرکزی و ایجاد یک ساختار نظامی و اداری متمرکز، برای تثبیت حاکمیت حکومت در سراسر ایران اقدام کرد.

در مقابل، میرزا کوچک‌خان جنگلی با حکومت مرکزی ایران درگیر شد و در مقطعی نیز با بلشویک‌های شوروی همکاری کرد؛ همکاری‌ای که به تشکیل جمهوری شوروی گیلان انجامید.

🔻 علی خامنه‌ای در سال ۱۳۹۷ درباره میرزا کوچک‌خان گفت:

«ما در دوران مبارزه خودمان، هر وقت نام میرزا کوچک خان را به یاد می‌آوردیم و شرح حال او را می‌خواندیم، نیرو می‌گرفتیم...»

رضاشاه هدف خود را برپایی دولت مرکزی قدرتمند و حفظ تمامیت ارضی ایران گذاشت؛ در مقابل، رژیم جمهوری اسلامی و موش علی خامنه ای از تجزیه ایران حمایت کردند و رسما از میراز کوچیک خان جنگلی که دنبال تجزیه ایران بود حمایت کردند!

پس از شکست نهضت تجزیه طلب جنگل، میرزا کوچک‌خان به کوه‌های تالش عقب‌نشینی کرد و در آذر ۱۳۰۰ بر اثر سرما به درک واصل شد.