به مناسبت ۷ اسفند سالمرگ علی‌اکبر دهخدا

دهخدا از پرکارترین و بزرگترین شخصیت‌های علمی ادبی ایران است
مقالات او با عنوان "چرند و پرند" در روزنامه صوراسرافیل معروف شد. در دوران پر تلاطم استبداد صغیر و جنگ جهانی مشغول فعالیت‌های سیاسی در اروپا و ایران بود.
پس از دوران کوتاهی فعالیت سیاسی در نهایت تصمیم به تهیه یک لغت نامه جامع گرفت.

او چهل سال هر روز بر روی واژه‌نامه اش کار کرد به جز دو روز یه خاطر فوت مادرش و دو رو به خاطر بیماری سخت!
کار سترگ او به دست شاگردانش در نهایت در سال ۱۳۵۹ به پایان رسید.


لغت‌نامه دهخدا به قول خودش
"حاصل یک عمر نیست
حاصل عمرها است"

روحش شاد

فیلم در مورد زندگی اوست
http://www.youtube.com/1xjepptYsEs

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2173

به مناسبت ۲۶ فوریه سالروز اعدام مانی پیامبر ایرانی

در قرن سوم میلادی مانی در بین‌النهرین ساسانی زاده شد. معنای نام مانی "فرشته روشنی" است.
پدر مانی از فرقه گنوسی بود که از زن و شراب و گوشت دوری می‌کردند و مراسم خاص خود را داشتند.
مانی در ۱۲ و ۲۴ سالگی دچار انقلاب روحی شد و شروع به تبلیغ دین جدید خود کرد
با تشکیل امپراطوری ساسانی، مانی دین خود را به شاپور اول عرضه کرد و کتاب شاپورگان را برای او نوشت
دین مانی ترکیبی از ادیان زرتشتی، مسیحی و آیین گنوسی بود و بر مبارزه دائم خیر و شر استوار بود. کتاب‌های متعدد مانی و به خصوص کتاب مصور ارژنگ او بسیار معروفند
در دوران شاپور، مانی برای تبلیغ دینش آزاد بود ولی در دوران بهرام اول ورق برگشت. هرمز او را به گندی‌شاپور کشاند و به تحریک کرتیر به زندان انداخت ود در نهایت در ۲۶ فوریه ۲۷۶ میلادی او را زنده زنده پوست کندند و جسدش را بر دروازه گندی‌شاپور به دار آویختند.

با مرگ مانی دینش خاموش نشد و از چین تا اروپا گسترده شد. از معروفترین مانوی ها در تاریخ، آگوستین قدیس است.
در نهایت آیین مانی از رونق افتاد و امروزه تعدادی طرفدار در چین دارد

https://youtu.be/Z8TJDXppMJc

به مناسبت ۲۷ فوریه، روز جهانی توت‌فرنگی

چرا توت فرنگی ۸ کپی کروموزوم دارد؟

ژنها در گیاهان و جانوران در ساختارهایی تکه تکه به نام کروموزوم مجتمع شده‌اند و ماده ژنتیکی یکپارچه نیست . معمولا هر موجود دو کپی از هر کروموزوم دارد که از یکی از والدین خود به ارث برده است.
بعضی موجودات به خصوص گیاهان بیش از دو کپی کروموزوم دارند (سیب زمینی ۴، کیوی ۶ و توت‌فرنگی ۸ کپی) به این حالت پلی‌پلوئیدی میگویند. گیاهان دارای سه کپی کروموزوم عقیم هستند (مانند هندوانه بدون تخم!)

چرا گیاهان پلی‌پلوئید میشوند؟

۱- بر خلاف جانوران، گیاهان تحمل تغییر شکل نواحی مختلف بدن خود ناشی از پلی‌پلوئیدی را دارند. در واقع جانوران به شدت مقدار ماده ژنتیکی منتقل شده در هر تولید مثل را کنترل می‌کنند.
۲- دلشتن چند کپی از ژنها باعث میشود، ژنهای معیوب بهتر تحمل شوند.
۳- پلی‌پلوئیدی می‌تواند باعث تنوع بیشتر در موجود زنده شود و در سیر تکامل به بقاء آن کمک می‌کند.

فیلم در مورد پلی‌پلوئیدی در گیاهان به خصوص توت‌فرنگی بحث می‌کند.
https://youtu.be/exA6-wrqOGQ

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2175

Time-lapse of the entire universe

در این کلیپ زیبا تمام تاریخ جهان هستی از انفجار بزرگ تاکنون به صورت یک فیلم ده دقیقه ای نشان داده شده است.
هر ثانیه معادل ۲۲ میلیون سال است.
فیلم با انفجار بزرگ در ۱۳.۸ میلیارد سال قبل شروع شده و با پیدایش اولین ستارگان و کهکشان‌ها و کوازارها ادامه می‌یابد.
پیدایش و نابودی ستارگان به صورت ابرنواختر تکرار شده و منجر به ایجاد عناصر سنگین تر از هیدروژن و هلیوم می‌شوند.
پیدایش خورشید و منظومه شمسی در ادامه نمایش داده میشود.
تشکیل حیات و موجودات پرسلولی و اشکال پیچیده تر حیات نشان داده می‌شود.
پیدایش بشر در لحظه آخر فیلم و در یک بیست و چهارم ثانیه رخ می‌دهد!

عمر بشر نسبت به جهان هستی به اندازه کمتر از یک پلک زدن است!


http://www.youtube.com/watch?v=TBikbn5XJhg


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2176

نخستین مجلس تاریخ ایران

مجلس مهستان
این مجلس به احتمال زیاد در زمان پادشاهی مهرداد اول اشکانی تاسیس شده و شامل دو مجلس مشورتی جداگانه بوده است
۱- مردان جوان خانواده سلطنتی
۲- سران روحانی و بزرگان ۷ خاندان ممتاز (سورن، مهران، وراز، سپهبد، اسپندیار، قارن، و زیک)
وظیفه مهستان انتخاب پادشاه و یا عزل او بود و در این زمینه قدرت واقعی داشت. به عنوان مثال ماجرای عزل مهرداد سوم و به تخت نشاندن برادرش ارد معروف است

مهستان با اعتباربخشی به پادشاهان اشکانی یکی از علل دوام این سلسله بود
بنا بر نظر دیاکونوف مورخ بزرگ روسی، در اواخر دوران اشکانی عوامل متعدد دست به دست هم داد و منجر به سقوط اشکانیان گردید: انحصار قدرت و ثروت در طبقه حاکم، کاهش ارزش پول (دراخم اشکانی) و بحران اقتصادی، و شورش‌های متعدد در نواحی تحت کنترل اشکانیان

مجلس مهستان در اوضاع آشفته آخر دوران اشکانیان فقط به تمرکز قدرت در طبقه حاکم اهمیت میداد. در شرایطی که احتمال فروپاشی شاهنشاهی را نمی‌دادند، اوضاع به هم ریخته تر شد و در نهایت اشکانیان به دست اردشیر ساسانی سقوط کردند


https://youtu.be/Pi4deKuwjy8


http://t.me/pubethicsmums/2177

به مناسبت ۳ مارس سالمرگ رابرت هوک
کاشف سلول و نویسنده اولین کتاب پر فروش علمی تاریخ

در سال ۱۶۶۵ میلادی، رابرت هوک انگلیسی برای اولین بار موفق به مشاهده سلول شد. واژه سلول را هم او برای اولین بار به کار برد.
فیلم مربوط به کتاب معروف و بی نطیر رابرت هوک
Micrograph
است. در این کتاب رابرت هوک تصاویر میکروسکوپی بی نظیر از موجودات بسیار ریز کشیده است. بعضی از این تصاویر هنوز هم معروف و پرکاربرد هستند.

این کتاب اولین کتاب پرفروش در تاریخ علم است و باعث اقبال عمومی به دانش گردید.
#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2178

به مناسبت ۳ مارس روز جهانی شنوایی

سن گوش شما چقدر است؟

با افزایش سن انسان، سلولهای عصبی حلزون گوش داخلی به تدریج از بین می‌روند و کم کم انسان نمی‌تواند فرکانس های زیر را بشنود. با افزایش سن این کاهش حساسیت به فرکانس‌های بالا شدیدتر می‌شود.

فیلم به طور تقریبی نشان میدهد که سن شنوایی شما چند سال است.
هیچ فرایند دیگر نمی‌تواند گذر عمر انسان را اینگونه نشان دهد

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2179

به مناسبت ۴ مارس روز جهانی چاقی!

حیات بشر در طول تاریخ با مشکلات تهیه غذا همراه بوده است. انسان‌هایی که توانایی ذخیره چربی بیشتر داشتند شانس بقاء بیشتز داشتند. در واقع تکامل، بشر را مستعد چاقی کزده است. خطر چاقی برای سلامتی تا قرن ۱۸ شناخته نبوده است.
با افزایش غذا در سطح جهانی در قرون اخیر، چاقی یک اپیدمی خطرناک شده است. چاقی از عوامل اصلی دیابت، فشار خون، سکته مغزی و سرطان است.  چاقی در هر سنی ممکن است و در بعضی جوامع تا ۶۰ درصد کودکان چاق هستند.
گرچه چاقی به صورت BMI  بیش از سی در نظر گرفته میشود، عوامل دیگری مثل توده عضلانی در  BMI دخیل باشند.

به طور کلی چاقی به علت عدم تناسب دریافت و مصرف انرژی ایجاد می‌شود و در صورت عدم کنترل مصرف یا کمبود فعالیت بدنی می‌تواند یک مشکل عمده برای سلامتی باشد.

چاقی از عوارض تکامل بشر در شرایط سوء تغذیه در دوران پیش از تاریخ است. توانایی بشر برای ذخیره چربی که یک صفت مفید برای بقاء بود، با فراوان شدن غذا در قرون اخیر منجر به اپیدمی چاقی شده است.
چاقی خطر بزرگی برای سلامتی است. چاقی را جدی بگیریم.

https://youtu.be/-vNVG7XJpVE

http://t.me/pubethicsmums/2180

به مناسبت ۵ مارس سالروز درگذشت سرگئی پروکفیف

سرگئی پروکفیف از بزرگترین آهنگسازان قرن بیستم است.
قطعه "پیتر و گرگ" او از معروفترین موسیقی های کودکان است

در این قطعه هر شخصیت داستان یک آلت موسیقی دارد که با حضورش نواخته می‌شود.

فیلم یکی از بهترین اجراهای این موسیقی است

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2181

به مناسبت ۲۵ شعبان سالروز قتل ابومسلم خراسانی

ابومسلم خراسانی از بزرگترین فرماندهان نظامی تاریخ است. او از مریدان ابراهیم امام بود که به دستور او شروع به فعالیت علیه امویان کرد.
طرفدارانش (سیاه‌جامگان) با شعار "الرضا من ال محمد"  پیروزیهای چشمگیر بر امویان داشتند و منجر به ختم حکومت امویان شدند.

ابراهیم امام طی قیام کشته شد و برادرش سفاح به خلافت عباسی رسید. با مرگ سفاح ابوجعفر المنصور به خلافت رسید. منصور موسس اصلی خلافت عباسی و بنیانگذار شهر بغداد است.

منصور با حیله ابومسلم را که وقعی به او به عنوان خلیفه نمی‌نهاد به خیمه خود کشاند و با یادآوری کینه‌هایش از ابومسلم او را به قتل رساند.
قتل ابومسلم از مهمترین وقایع بعد از اسلام ایران است. قیامهای زیادی به خونخواهی ابومسلم در ایران برپا شد که همه توسط عباسیان سرکوب شد.
فیلم صحنه قتل ابومسلم را به دستور منصور عباسی نشان میدهد. او یک به یک وقایعی را که منجر به کینه او از ابومسلم شده است را ذکر میکند و سپس او را به قتل میرساند.

http://t.me/pubethicsmums/2182

به مناسبت ۱۸ اسفند روز بوشهر

بوشهر از شهرهای بسیار قدیمی در کناره خلیج فارس است. شهرنشینی در منطقه بوشهر حدود ۵۰۰۰ سال قبل میلاد آغاز شده است. عیلامی‌ها در نزدیکی بوشهر امروزی شهر بسیار مهمی "لیان" را بنا نهادند که مرکز مهمی از نظر مذهبی و تجاری گردید. در دوره عیلامی میانه، لیان بسیار آباد بود، معبد مخصوص خدای محافظ لیان (کیریریشا) بارها توسط شاهان عیلامی نوسازی گردید. کیریریشا الهه شهر لیان از مهمترین خدایان عیلامی گردید که در سراسر عیلام پرستش می‌شد و به "بانوی لیان" معروف بود. کیریریشا در عیلامی یعنی "بانوی بزرگ"
با شکست عیلام از بخت‌النصر، لیان به خرابه ای تبدیل شد
در دوران سلوکی، نزدیکی بوشهر شهر انطاکیه پارس بنا شد. در دوران ساسانیان، شهر ریواردشیر در نزدیکی بوشهر کنونی ساخته شد که به ریشهر هم معروف است (خرابه های تصویر)
فتح ریشهر توسط مسلمانان بسیار سخت بود و غنائم فراوانی نصیب آنان کرد (وقعه ریشهر). دو دوران اسلامی تا زمان نادر ریشهر شهری کم اهمیت بود. نادر ساکنان ریشهر را به شهر بوشهر کنونی کوچ داد و بوشهر کم کم شکل گرفت
بوشهر امروزه از شهرهای مهم ساحل جنوبی ایران است
http://t.me/pubethicsmums/2183

به مناسبت ۸ مارس روز جهانی زنان

بار-اولی قدیمیترین شاهدخت در فلات ایران که نقش او در دسترس است

بار-اولی کوچکترین دختر پادشاه مقتدر عیلام، شیلهاک-اینشوشیناک، است. او از بزرگترین پادشاهان سلسله شوتروکید عیلام است که موفق شدند سیطره پادشاهی عیلام را تا بابل و بین‌النهرین گسترش دهند. غنائمی که این سلسله از بین النهرین به شوش آوردند بسیار معروف است (مانند لوح قوانین حمورابی).

شیلهاک-اینشوشیناک گردآویزی از جنس یشم آبی را به دخترش بار-اولی هدیه می‌دهد. بر روی این هدیه نوشته زیر دیده می‌شود:

«من، شیلهاک-اینشوشیناک، گسترنده فرمانروایی، این یشم را از پورالیش گرفتم. آنچه دقیق و پرزحمت ساخته شده، من در اینجا قرار دادم و به بار-اولی دختر دوست داشتنی‌ام دادم.»

فیلم در مورد این هدیه زیبا است
http://www.youtube.com/watch?v=SprfH72PWB8

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2184

به مناسبت روز جهانی زنان ۸ مارس


فیلم زنان برنده جایزه نوبل و اهمیت کار آنها را نشان میدهد


تقدیم به تمام زنان و دختران


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2185

محدودیت انسان:سرعت نور و گسترش هستی

-راه شیری و اندرومدا و چندین کهکشان کوچک "گروه محلی" را تشکیل می‌دهند. صدها گروه به همراه گروه محلی ابرخوشه لانیاکیا را تشکیل میدهند و تعداد زیادی ابرخوشه جهان قابل رویت ما را
-۹۴٪ جهان هستی قابل رویت، از دسترس ما خارج است! ولی هنوز آنها را می‌بینیم! چرا؟
هستی در حال گسترش است و این گسترش در حال تسریع است. این مساله یک افق رویداد ایحاد کرده است که در ورای آن (۱۸ بیلیون سال نوری) دنیا با سرعتی از ما دور میشود که نور آنها دیگر به ما نخواهد رسید. این نواحی دنیا از دسترس ما خارجند! نوری که از آنها به ما می‌رسد قبل از گذشتن آنها از افق رویداد به سمت ما گسیل شده
تمام دنیای خارج از گروه محلی از ما دور می‌شوند و به تدریج از افق رویداد خواهند گذشت. هر ثانیه ۶۰ هزار ستاره از افق رویداد گذشته و دیگر دسترسی به آنها وجود ندارد

هر جسم در فاصله ۵ میلیون سال نوری ما در نهایت به ما پیوسته و کهکشان میلکدرومدا را خواهد ساخت

دنیای قابل رویت ما به تدریج فقط میلکدرومدا خواهد شد(۱۵۰ بیلیون سال دیگر)
مردم آن زمان (اگر مردمی باشند)هیچ کهکشان دیگری را نخواهند دید!

http://t.me/pubethicsmums/2186

به مناسبت ۱۰ مارس زادروز جورج اسمیت مبدع نمایش فاژی (Phage display)

آنزیم‌ها و آنتی‌بادی ها جزو پیچیده ترین مولکول‌های حیاتی هستند که در طی میلیونها سال تکامل به نحو احسن با محیط زندگی موجودات تطابق یافنه‌اند.
در دهه ۸۰ میلادی، جورج اسمیت با استفاده از ویروس‌هایی که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند (باکتریوفاژ) موفق شد روشی برای تولید آنتی‌بادی های دلخواه ابداع کند.
ابتدا ژن‌های مختلفی را در DNA فاژهای مختلف وارد می‌کنند و کتابخانه ای از تعداد عظیمی این ژنها و پروتئین های متناظر آنها می‌سازند. سپس آنتی ژنهایی که در یک بیماری خاص نقش دارد و قصد دارند علیه آن آنتی‌بادی بسازند وارد سوپی از فاژها می‌کنند تا بهترین مولکول مطابقت دار را بیابند. سپس بر روی ژن این مولکول یافته شده جهش القاء می‌کنند تا به تدریج بهترین مولکول علیه آنتی ژن مورد نظر را بیابند. در واقع به طور مصنوعی از مفهوم تکامل برای تولید انتی‌بادی های درمانی استفاده می‌کنند.

فیلم در مورد همین تکنولوژی بحث می‌کند.

https://youtu.be/AqQDZxoCGqE

اسمیت در سال ۲۰۱۸ برنده جایزه نوبل شیمی شد.
http://t.me/pubethicsmums/2187

به مناسبت ۲۱ اسفند روز بزرگداشت نظامی گنجوی

نظامی گنجوی از بزرگترین شاعران پارسی‌گو است که آوازه اش از مرزهای پارسی‌زبانان گذشته است. او آغازگر ادبیات داستانی خاصی در پارسی بود که بارها و بارها تقلید شد

خمسه نظامی شاهکار اوست و شامل
مخزن الاسرار
خسرو و شیرین: اورهان یاموک نویسنده ترک برنده جایزه نوبل در کتاب "نام من سرخ" از این داستان عاشقانه اقتباس کرده است
لیلی و مجنون: بارها در نقاط مختلف دنیا اقتباس شده است. مانند آهنگ "لیلا" اثر اریک کلاپتون در ۱۹۷۱
هفت پیکر: بارها مورد اقتباس قرار گرفته است. جیاکومو پوچینی اوپرای "توراندخت" را بر اساس یکی از داستان‌های هفت پیکر ساخته است
اسکندرنامه

فیلم در مورد زندگی او و مقبره اش است

http://www.youtu.be/v2n7H0Yf5gE

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2188

به مناسبت جشن چهارشنبه سوری
همه چیز درباره آتش‌بازی
اولین گزارش ترقه ۲۰۰۰ سال قبل از چین است که با استفاده از بامبو ساخته می‌شده
باروت هم اولین بار در چین از ترکیب نیترات پتاسیم، گوگرد و زغال ساخته شده است. اکسیژن انفجار باروت از نیترات پتاسیم است و به همین دلیل حتی در زیر آب هم می‌تواند شعله‌ور شود!
برای انفجار باروت باید آن را در یک محفظه محدود کرد. برای پرتاب محفظه به آسمان هم از مقداری باروت استفاده میشود. برای شروع به کار فشفشه و ترقه از فتیله که در واقع یک رشته آغشته به باروت است استفاده می‌گردد.
مواد درون محفظه، به شیوه خاص چیده می‌شوند تا در آسمان نماهای ویژه ایجاد کنند. معمولا گلوله هایی از باروت به شروع محیطی چیده شده اند که با انفجار محفظه به اطراف پرتاب شده و شعله ور می‌گردند و نمایش زیبای آتش بازی ایجاد می‌شود.

رنگهای مختلف آتش بازی از افزودنی های مختلف مانند ترکیبات پس و باریم و کلسیم ایجاد می‌شوند.

فیلم به زیبایی جزئیات آتش بازی را نشان میدهد

https://youtu.be/lfkjm2YRG-Q


با رعایت موارد ایمنی از چهارشنبه سوری لذت برده و سالم بمانید

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2189

✅ چند فایل صوتی درباره چهارشنبه سوری در کانال چشم انداز تاریخ

✅ سبب و سابقه برگزاری چهارشنبه سوری و سیزده بدر 🔺دکتر سجاد آیدنلو  https://t.me/history_perspective/425

✅ آیین چهارشنبه سوری و بنیان اساطیری آن در جامعه کشاورز ایرانی 🔺دکتر علی مولودی آرانی https://t.me/history_perspective/430

✅ ریشه‌های چهارشنبه سوری و آداب و رسوم آن🔺 دکتر محمد نوبخت  https://t.me/history_perspective/1326
.
🌍چشم انداز تاریخ
🌍 @history_perspective

به مناسبت ۲۲ اسفند سالمرگ ایرج میرزا شاعر بزرگ دوران مشروطیت ایران


تصویر شرح ندارد جز

مه فشاند نور و سگ عوعو کند
هر کسی بر طینت خود می‌تند
http://t.me/pubethicsmums/2191

به مناسبت ۱۴ مارس زادروز آلبرت انیشتن

چگونه نسبیت خاص انیشتن مایع بودن جیوه را در دمای اطاق توضیح میدهد؟

چرا جیوه با وجود فلز بودن، مایع است و نقطه ذوب بسیار پایین دارد؟

جیوه به همراه فلزات روی و کادمیوم در گروه ۱۲ فلزات واسطه جدول تناوبی قرار دارد. این گروه دارای لایه های الکترونی s و d کاملا پر شده هستند. به همین علت این فلزات واکنش‌پذیری کمی دارند و پیوند فلزی بین اتم‌های آنها به قدرت بقیه فلزات واسطه نیست و نقطه ذوب این فلزات به مراتب پایین تر از سایر فلزات واسطه است.
اما نقطه ذوب جیوه فقط با این دلیل توجیه نمیگردد.
برای توجیه نقطه ذوب پایین جیوه باید از نسبیت خاص انیشتن کمک گرفت. اتم جیوه با ۸۰ پروتون نسبتا سنگین است و نیروی بیشتری به لایه های الکترون‌های خود وارد میکند که منجر به افزایش سرعت حرکت این الکترون‌ها(تا حد نصف سرعت نور) و به تبع آن بر اساس نسبیت انیشتن منجر به افزایش قابل توجه جرم الکترون‌ها و در نهایت کوچک شدن شعاع الکترون‌ها دور اتم جیوه میگردد‌.
پر بودن لایه های s و d و اثر نسبیت خاص منجر به کاهش قدرت پیوند فلزی جیوه و مایع بودن آن می‌شود.

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2192