به مناسبت روز جهانی زنان در ریاضیات
ریاضی دان مرموز کلئو کیست؟

نوامبر ۲۰۱۳ کاربری در شبکه اجتماعی مخصوص ریاضیات، انتگرالی بسیار پیچیده به اشتراک گذاشت و برای حل آن درخواست کمک کرد.
کاربری تحت نام کلئو ۴ ساعت و نیم بعد جواب آن را بدون هیچ توضیحی به اشتراک گذاشت.
حل این انتگرال چندین روز وقت یک کاربر فیزیکدان دیگر را گرفت و به نتیجه مشابه رسید!

تا سال ۲۰۱۵، کلئو بارها جواب صحیح انتگرالهای بسیار پیچیده را بدون توضیح و راه حل به اشتراک گذاشته است
دسامبر ۲۰۱۵ این کاربر آخرین پیام را داده است و تا به حال خاموش است.

هویت او نامعلوم است ولی عده ای فکر می‌کنند مرحوم مریم میرزاخانی بوده است!

http://www.youtube.com/watch?v=CzUT4CpzcrA

حساب کاربری کلئو

https://math.stackexchange.com/users/97378/cleo

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2264

به مناسبت ۱۴ می، زادروز ریچارد پیتو
چرا بعضی موجودات زنده کمتر دچار سرطان میشوند؟ پارادوکس پیتو

سرطان ناشی از رشد بی‌رویه سلول‌هایی است که در فرایند تقسیم سلولی دچار اشکال یا جهش شده اند. از نظر منطقی، هر قدر یک موجود زنده سلول بیشتری داشته باشد، باید احتمال ایجاد سرطان در آن بیشتر باشد چرا که تقسیم سلولی بیشتری دارد! این نطریه در یک گونه معمولا تایید می‌شود مثلا انسانهای بلند قد بیش از کوتاه قدها دچار سرطان می‌شوند!
اما در بین گونه ها مساله متفاوت است. در سال ۱۹۷۷، ریچارد پیتو نشان داد که میزان جهش در سلولهای حیوانات بزرگی چون فیل و نهنگ بسیار بسیار کمتر از موجودات کوچکی مثل موش و انسان است!
در واقع در مسیر تکامل با بزرگ شدن جثه، راه حل کاهش سرطان هم پیدا شده است که احتمالا مهمترین آن افزایش نسخه های ژن‌های سرکوبگر سرطان است (فیل ۲۰ نسخه ژنp53 دارد و انسان یک نسخه)

از طرف دیگر آلودگی محیط، سیگار، الکل و چاقی و دیابت می‌توانند ریسک‌ سرطان را افزایش دهند. در واقع سرطان در انسان در دنیای مدرن به شدت افزایش یافته است.

فیلم در مورد پارادوکس پیتو بحث می‌کند

آدرس کانال

http://t.me/pubethicsmums/2265

به مناسبت ۱۵ می روز نکبت
مردم فلسطین قرنها به عنوان "اهل فلسطین" در این سرزمین زندگی می‌کردند
طی جنگ جهانی اول عرب‌های تحت کنترل عثمانی‌ها با کمک انگلیسی‌ها علیه عثماني ها وارد جنگ شدند به امید کشور متحد عربی
در سال ۱۹۱۷، در اعلامیه بالفور، دولت انگلیس از تشکیل حکومت یهودی در فلسطین توسط صهیونیست‌ها حمایت کرد
۱۹۲۰ قیمومیت انگلیس بر فلسطین آغاز شد و اعلامیه بالفور به اجرا درآمد با شعار

"سرزمینی بدون مردم برای مردمی بدون سرزمین"

فلسطینی‌ها شروع به مقاومت کردند که به شدت سرکوب شد
بعد از جنگ جهانی دوم و با استفاده از فاجعه هولوکاست، سازمان ملل طرح تقسیم فلسطین به دو کشور یهودی و عرب را تصویب کرد
قبل از اتمام قیمومیت انگلیس، شبه نظامیان یهودی طی عملیات موسوم به D شروع به قتل عام و تهدید روستاییان عرب ساکن در مناطق مشخص شده خود کردند. معروفترین آنها قتل عام دیر یاسین است. هزاران فلسطینی مجبور به ترک خانه خود شدند. روز ۱۵ می، اسرائیل اعلام موجودیت کرد و دیگر اجازه بازگشت به آوارگان نداد.
فلسطینی ها این روز را یوم‌النکبه می‌نامند و مظهر آنها کلیدهایی است که نشان دهنده امید آنها برای بازگشت به خانه خود است

به مناسبت دیده شدن شفق در کویر ایران!

طوفان های خورشیدی و خطر آنها
زمین به طور مداوم تحت بمباران ذرات پلاسمای خورشیدی است که توسط میدان مغناطیسی زمین منحرف می‌شوند. در مناطق شمالی و جنوبی زمین این ذرات باعث تحریک اکسیژن و نیتروژن جو شده و موجب ایجاد شفق قطبی می‌گردند
در صورت وقوع طوفان های خورشیدی بزرگ این شفق ها می‌توانند حتی در مناطق استوایی دیده شوند
مهمترین آنها واقعه کرینگتون بوده است (۱۸۵۹) که موجب ایجاد شفقهای قطبی در مناطق زیادی از زمین گردید. گزارش شده است که بعضی معدن کاران با مشاهده شفق بسیار نورانی تصور کردند روز شده است
در سال ۱۸۵۹ فقط خطوط تلگراف آسیب دیدند و بعضی اپراتورها دچار برق گرفتگی شدند. اتفاق با شدت کرینگتون در دوران معاصر عملا زندگی میلیاردها نفر را مختل خواهد کرد، تمام ماهواره ها از کار خواهند افتاد، اینترنت قطع شده و خاموشی ها وسیع رخ می‌هد. با اختلال در تراکنش‌های مالی عملا ضررهای جبران ناپذیر به اقتصاد وارد می‌شود. آسیب های ناشی از این اتفاق سالها طول می‌کشد تا ترمیم شوند
در جولای ۲۰۱۲، فورانی با قدرت مشابه کرینگتون به فاصله ۹ روز از کنار زمین گذشت!

http://t.me/pubethicsmums/2267

۲۸ اردیبهشت زادروز عمر خیام و روز بزرگداشت اوست.

قدیمیترین نوشته در مورد خیام از نظامی عروضی است که میگوید
خیام در نشستی دوستانه در بلخ گفت «گور من در موضعی باشد که هر بهار، شمال  بر من گل‌افشان می‌کند.»؛

"مرا این سخن مستحیل نمود و دانستم که چونونی گزاف نگوید. چون در سنهٔ ثلاثین به نیشابور رسیدم، چهار سال بود تا آن بزرگ روی در نقاب خاک کشیده بود. آدینه‌ای به زیارت او رفتم و یکی را با خود ببردم که خاک او به من نماید. مرا به گورستان حیره بیرون آورد و بر دست چپ گشتم. در پایین دیوار باغی، خاک او نهاده و درختان اَمرود و زردآلو، سر از باغ بیرون کرده و چندان برگ و شکوفه بر خاک او ریخته بود که خاک او در زیر گُل پنهان شده بود"

گرچه خیام را با رباعیاتش میشناسیم و شاید معروفترین شاعر ایرانی در دنیا باشد، او بیش از هر چیز دانشمندی بزرگ است

به مناسبت روز بزرگداشت خیام پنج پست در مورد خدمات او در کانال به منتشر میشود.

خیام و بسط دو جمله ای
http://t.me/pubethicsmums/1756

خیام و به کارگیری اعداد گنگ در ریاضیات
http://t.me/pubethicsmums/1757

خیام و هندسه نااقلیدسی: تلاش خیام برای اثبات اصل پنجم اقلیدس
http://t.me/pubethicsmums/1758

خیام و گاهشمار جلالی: دقیقترین گاهشمار جهان
http://t.me/pubethicsmums/1759

خیام و هندسه تحلیلی: حل معادلات درجه سه با روش هندسی
http://t.me/pubethicsmums/1760

رباعیات خیام: میراث ادبی ماندگار عمر خیام
http://t.me/pubethicsmums/1761

به مناسبت ۱۸ می روز جهانی موزه
موزه از واژه میوزئان که معبد مخصوص الهه ادبیات، دانش و هنر (موز‌ها) بوده است مشتق شده است
-قدیمیترین موزه تاریخ ۲۵۰۰ سال قبل در شهر اور توسط دختر پادشاه بابل (انیگالدی نانا) ایجاد شد. اشیاء موزه دارای برچسب‌هایی برای معرفی آنها بوده اند. جالب است که تمدنی که امروزه برای ما باستانی محسوب می‌شود، خود نیز تمدن‌های باستانی میشناخته است. در موزه شهر اور، مجسمه شولگی که قدمت ۴۰۰۰ ساله دارد نگهداری میشده است! این مجسمه برای انیگالدی نانا ۱۵۰۰ سال قدمت داشته است!


فیلم در مورد همین موزه بحث می‌کند

http://www.youtube.com/watch?v=tg7tpIabfYc
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2269

به مناسبت ۳۰ اردیبهشت روز ملی جمعیت
چرا در جوامع فقیر میزان فرزندآوری بالا است؟

مشکل پیری جمعیت و کاهش نرخ باروری امروزه گریبانگیر بسیاری جوامع است
مساله کاهش نرخ باروری مربوط به دوران معاصر نیست. در روم باستان برای افزایش نرخ باروری "قانون سه فرزند" به اجرا در می‌آمد که برای شهروندان با بیش از سه فرزند مزایای اقتصادی در نظر گرفته می‌شد.
به طور کلی نرخ باروری با وضعیت اقتصادی رابطه معکوس دارد! به این مساله
Demographic–economic paradox
گفته می‌شود
علت نرخ باروری پایین در جوامع مرفه (و برعکس):
۱- در جوامع مرفه،‌ هزینه نگهداری از فرزند نسبت به صرف وقت برای شغل و کسب درآمد بسیار بالا است.
۲- زنان دارای درآمد که می‌توانند زندگی مستقل داشته باشند تمایل کمتری برای ازدواج و فرزنداوری دارند
۳- در جوامع مرفه به فرزند به عنوان نیروی کار نگاه نمی‌شود(بر خلاف جوامع کمتر مرفه که اقتصاد بیشتر بر اساس کشاورزی است). بنابراین فرزند بیشتر از نظر اقتصادی صرفه ای برای آنها ندارد
۴-در جوامع مرفه، به کیفیت تربیت فرزند بیش از کمیت آنها توجه می‌شود

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2270

بیستم می به مناسبت سالروز انجام کارآزمایی بالینی با گروه کنترل توسط جیمز لیند، به عنوان روز جهانی کارآزمایی‌های بالینی نامیده میشود.‌
باید دانست اولین گزارش مستند در مورد استفاده از گروه کنترل در کارآزمایی های بالینی توسط زکریای رازی در قرن چهارم هجری در کتاب "الحاوی" ذکر شده است (تصویر).

و متی رایت هذه العلامات فافصد، فانی قد خلصت جماعه به و ترکت متعمدا جماعه استبریء بذلک رایی فسرسموا کلهم

زکریای رازی از بزرگترین دانشمندان قرون وسطی است. تاریخ پزشکی بدون ذکر زکریای رازی معنی خود را از دست میدهد. رازی در جهان غرب به Rhazes شناخته میشود.

#نوابغ_علم

Zarvandi, Mahdi, and Ramin Sadeghi. "Exploring the roots of clinical trial methodology in medieval Islamic medicine." Clinical Trials (2019):  16(3) 316–321

http://www.jameslindlibrary.org/al-razi-10th-century-ce-4th-century-ah/

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2271

به مناسبت ۱ خرداد روز بزرگداشت صدرالمتالهین ملاصدرا شیرازی فيلسوف بزرگ قرن ۱۱

ملاصدرا مهمترین فيلسوف مکتب اصفهان و مبدع "حکمت متعالیه" است. او فلسفه اشراق سهروردی، مشاء ارسطو و ابن سینا و عرفان ابن عربی را ممزوج کرد. کتاب مهم او "اسفار اربعه" است
"وجود" یا بودن در مرکز فلسفه اوست که اصالت دارد و ماهیت اشیاء ثانوی است. از این جهت او جزو اولین اگزیستانسیالیستهای تاریخ است
"وحدت وجود" آموزه دیگر اوست. در واقع ماهیت های متفاوت موجب گوناگونی در جهان است ولی وجود یکی است. در واقع خدا وجود ندارد، خدا خود وجود است. وجود در درجات و جهات مختلف در اشیاء تظاهر می‌یابد
""اتحاد عاقل و معقول" آموزه دیگر اوست در واقع در شناخت اشیاء قوه درک، شخص ادراک کننده و ادراک شونده یک چیز هستند و از هم جدا نیستند

ملاصدرا نقطه اوج فلاسفه دوران طلایی اسلامی در میان شیعیان است و امروزه طرفداران زیادی در میان علمای شیعه دارد ولی از جهت دیگر نقطه  شروع سقوط علم و دانش در دنیای اسلام است. زمانی که در‌غرب امثال دکارت در حال درانداختن دنیای نو بودند

فیلم درباره زندگی و فلسفه اوست
آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2272

۲۲ می زادروز جان باردین از مهمترین دانشمندان قرن بیستم است.

او دو بار برنده جایزه نوبل شد

اولین نوبل: اختراع ترانزیستور
http://t.me/pubethicsmums/1125

دومین نوبل: نظریه ابررسانایی
http://t.me/pubethicsmums/1768


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

به مناسبت سوم خرداد روز آزادی خرمشهر

همه ما آزادی خرمشهر را با نوحه معروف "ممد نبودی ببینی" که در سوگ محمد جهان‌آرا سروده شده است، میشناسیم


این نوحه ریشه در نوحه معروفی دارد که قبل از انقلاب توسط مرحوم جهانبخش کردی زاده (معروف به بخشو) خوانده شده است با مطلع "لیلا بگفتا ای شه لب تشنه‌کامان"

فیلم قسمتی از این نوحه است


درکانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2274

به مناسبت ۲۳ می روز جهانی لاک پشت

لاک در لاک‌پشت‌ها از دو قسمت پشتی (کاراپیس) و شکمی (پلاسترون) تشکیل شده است.
قسمت پشتی از دنده‌ای پهن منشاء می‌گیرد که به تدریج استخوانی می‌شوند. قسمت شکمی از سلولهای ستیغ عصبی مشتق می‌شود که به ۹ صفحه استخوانی تبدیل می‌شوند.

تکامل لاک
-اولین شواهد اجداد لاک‌پشت حدود ۲۶۰ میلیون سال قبل به صورت دنده های پهن دیده شده است.
-حدود ۲۲۰ میلیون سال قبل قسمت شکمی لاک هم در یک خزنده دریایی تکامل یافت
-اولین لاک‌پشت دارای لاک کامل حدود ۲۱۰ میلیون سال قبل ایجاد شد

لاک پشتها از حادثه انقراض دایناسورها حدود ۶۶ میلیون سال قبل جان سالم به در بردند و امروزه از مهمترین خزندگان کره زمین هستند.

فیلم در مورد تکامل لاک‌پشت بحث می‌کند.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2275

حدود ۲۱۰۰ سال قبل از میلاد، سومری ها برای اولین بار در تاریخ توانستند معادله درجه دوم را حل کنند. تصویر مربوط به قدیمی ترین لوح گلی است که در آن از راه حل معادله درجه دوم استفاده شده است.

Friberg, Jöran. "A geometric algorithm with solutions to quadratic equations in a Sumerian Juridical document from Ur III Umma." Cuneiform Digital Library Journal 3 (2009).

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2276

به مناسبت ۱۹ ذی‌القعده سالروز وفات کمال الدین فارسی دانشمند بزرگ ایرانی

کمال الدین فارسی دانشمند مسلمان ایرانی بزرگ قرن هفتم هجری است که نقش مهمی در پیشبرد نظریه اعداد و اپتیک داشته است.

او کتاب مهم "تنقیح المناظر" را در فیزیک نور نوشت. در این کتاب کمال الدین پدیده رنگین کمان را با آزمایشی بر روی یک گوی شیشه‌ای پر از آب، به دقت توصیف و توجیه کرد.

در این آزمایش کمال الدین فارسی نشان داد که علت رنگین کمان شکست نور درون قطرات آب باران است و هر رنگ از یک زاویه خاص به چشم ناظر می‌رسد. او همچنین نشان داد که اگر نور درون قطرات باران دوبار شکسته شود، دو رنگین کمان در آسمان دیده خواهد شد و در بین آنها یک‌ ناحیه کم نور از آسمان خواهد بود (چیزی که به نوار اسکندر معروف است)

فیلم در مورد آزمایشات کمال الدین فارسی توضیح می‌دهد

https://youtu.be/HDbUaQcGAmE

توضیح مدرن رنگین‌کمان به طرز قابل توجهی مشابه توجیه کمال الدین حدود ۸۰۰ سال پیش است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2277

به مناسبت ۲۸ می روز جهانی بهداشت قاعدگی


دو پست زیر در زمینه قاعدگی در کانال به اشتراک گذاشته شده است

۱-چرا قاعدگی در بشر وجود دارد؟ قاعدگی به نظر یک هدر دادن منابع با ارزش مانند آهن است. پس چه فایده از نظر تکاملی دارد؟
http://t.me/pubethicsmums/1774

۲- تاریخچه محصولات بهداشت باروری

http://t.me/pubethicsmums/1775

نبرد هالیس اولین واقعه تاریخی ثبت شده که روز دقیق آن مشخص است!

در ۲۸ می ۵۸۵ قبل از میلاد، در نبردی بین هوخشتره پادشاه مادی و پادشاه لیدیه در ترکیه کنونی، خورشید گرفتگی اتفاق افتاد که دو طرف نبرد آن را نشانه‌ای بد در نظر گرفتند و به صلح رضایت دادند. این نبرد به نبرد هالیس معروف است.
جالب است که دانشمند یونانی،احتمالا تالس ملطی این خورشید‌گرفتگی را قبل از رخداد، پیش‌بینی کرده بود. نبرد هالیس و خورشید‌گرفتگی آن اولین واقعه تاریخی است که می‌توان با دقت روز آنرا مشخص کرد و نیز اولین پیش‌بینی علمی یک واقعه نجومی قبل از وقوع است. آیزاک آسیموف آنرا "شروع دانش" می‌داند.
هوخشتره مدت کوتاهی پس از این نبرد درگذشت و پادشاهی ماد به ایشتوویگو پدربزرگ کوروش هخامنشی رسید.
فیلم در مورد اهمیت این واقعه تاریخی است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2279

به مناسبت ۲۹ می سالروز دوئل نافرجام اواریست گالوا مبدع نظریه گروهها

نظریه گروه‌ها یکی از مهمترین مباحث ریاضیات است. منظور از گروه، تمام روش‌هایی که یک آبجکت ریاضی می‌تواند قرینه باشد.
همانطور که تمام اعداد را میتوان به صورت حاصلضرب اعداد اول در نظر گرفت، تمام گروه‌ها هم می‌توان به صورت ترکیبی از یک سری گروه که گروه بسیط نام دارند، بیان کرد.
این گروه‌های بسیط معمولا به صورت دسته دسته (مانند جدول تناوبی) هستند ولی تعدادی از آنها (۲۸ عدد) در این گروه بندی نمی‌گنجند و به گروههای بسیط sporadic موسوم هستند. بزرگترین این گروه‌ها را "گروه غول" می‌نامند.

طی سالهای ۱۹۵۵ تا ۲۰۰۴ با صدها مقاله و کتاب (بیش از ۱۰ هزار صفحه) و با همراهی صدها ریاضی‌دان و استفاده از کامپیوتر در نهایت قضیه مربوط به طبقه‌بندی گروههای بسیط به اتمام رسید.

بدین ترتیب تمام روش‌هایی که می‌توان قرینگی را در ریاضیات بیان کرد تبیین شدند!

نظریه گروهها کاربردهای بسیار متنوع در ریاضیات  و فیزیک دارد.
فیلم یکی از بهترین توصیفها از نظریه گروهها و نیز گروه غول را بیان میکند.

https://youtu.be/mH0oCDa74tE

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2280

آلفافولد۳: پیشرفتی چشمگیر
آلفافولد یک برنامه هوش مصنوعی است که توسط
Google DeepMind
طراحی شده است و توانایی پیش‌بینی ساختار پروتئین ها را از روی سکانس اسیدهای آمینه دارد!
برنامه alphafold2 پیشرفتی چشمگیر در دانش بوده است و در ۲۰۲۱ پایگاه داده عظیم خود را (که شامل ساختار تقریبا تمام پروتئین‌های شناخته شده است) منتشر کرد.

اخیرا ورژن جدید این برنامه به نام Alphafold3 منتشر شد که توانایی پیش‌بینی ساختار فضایی ترکیبات DNA، RNA، لیگاندهای مختلف و یون‌ها را دارد. آلفافولد ۳ پیشرفت چشمگیر دیگری توسط شرکت گوگل است که میتواند امکانات بیشماری را برای تولید دارو و درمان و تحقیقات زیست پزشکی فراهم کند

https://www.youtube.com/watch?v=tmdArnBbTXk


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2281

به مناسبت ۳۱ می روز جهانی بدون دخانیات
برنامه مبارزه با دخانیات آلمان نازی!

یکی از جنبه‌های کمتر شناخته شده آلمان نازی، تلاش برای کاهش مصرف دخانیات است. اولین انجمن و اولین نشریه ضد تنباکو در ابتدایدقرن بیستم در آلمان ایجاد شد.
مطالعات دقیق پزشکی در آلمان به تدریج مضرات مصرف دخانیات را نشان دادند.
پزشک آلمانی فریتز لیکینت موفق شد رابطه مصرف دخانیات و بیماری‌ها و سرطان‌های مختلف را به دقت نشان دهد

نازی ها با اتکا به همین اطلاعات و نیز این جنبه ایدئولوژیک که به نظر آنها مصرف سیگار برای نژاد آریایی مضر است و منجر به کاهش جذابیت افراد و کاهش باروری است، جنبش ضد تنباکو را پیش بردند که بسیار موفق بود.
تبلیغات شرکت‌های تولید تنباکو محدود شد، مصرف سیگار در وسایل حمل و نقل عمومی و ساختمانی عمومی در بسیاری شهرها ممنوع شد. مالیات بسیار سنگین بر فروش تنباکو وضع شد و افسران اس اس مجاز به استفاده از تنباکو نبودند.

با شکست آلمان نازی این جنبش ضد تنباکو هم به پایان رسید.


https://www.youtube.com/watch?v=5KUCKTCFLcU

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2282

به مناسبت ۱ ژوئن زادروز کیپ ثورن

کیپ ثورن برنده جایزه نوبل فیزیک از مهمترین دانشمندان در حیطه نسبیت عام است

او مشاور علمی فیلم بین ستاره‌ای بوده است.

فیلم به اشتراک گذاشته صحنه های فیلم را از نظر دقت علمی بررسی می‌کند.
زمان لازم برای رسیدن به نزدیکی مشتری با سفینه، نحوه نمایش کرمچاله و عبور از آن، نحوه نمایش سیاه‌چاله، امواج جزر و مدی در یکی‌از سیارات حول سیاه‌چاله، عبور از افق رویداد و رسیدن به تکینگی و ... در این ویدئو بحث شده اند


https://youtu.be/Ui2pk-NKh6Q?si=_eIy13TvADW2tax2

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2283