به مناسبت اول اکتبر روز جهانی قهوه
-طبق افسانه بزچرانی اتیوپیایی به نام خالد (kaldi) با مشاهده رفتار عجیب بزهایش پس از خوردن گیاه قهوه متوجه خاصیت نشاط آوری آن شد
-وجود کافئین در گیاه قهوه احتمالا برای دور کردن گیاه خواران است
قرن ۱۵ م: در ناحیه اتیوپی اولین بار قهوه توسط انسان مصرف شد. این گیاه سپس به شبه جزیره عربستان و سایر نواحی مسلمان نشین وارد شد و به عنوان نوشیدنی نشاط آور استفاده شد
-قرن ۱۶م: قهوه به صورت انبوه در یمن تولید و از بندر المخا صادر میشد که به mocha در سایر نواحی معروف شد
قرن ۱۷م: قهوه به اروپا وارد شد و به عنوان یک نوشیدنی انرژی زا و نشاط آور محبوب شد
قرن ۱۸م: اروپاییان با ایجاد مزارع قهوه در آفریقا، کارائیب و جنوب شرق آسیا صاحب تجارتی پرسود شدند
-۱۹۰۶ اولبن ماشین اسپرسو‌ساز تولید شد و به تدریج ماشینهای صنعتی تولید قهوه ایجاد شد و کم کم قهوه وارد زندگی روزانه مردم جهان گردید
جالب است که قهوه در سال ۱۵۱۱ م در مکه ممنوع شد و در انگلیس نیز در ۱۶۷۸ توسط چارلز دوم ممنوع شد!


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

به مناسبت ۱ اکتبر سالروز نبرد گاگامل

در سال ۳۳۱ قبل از میلاد، نبرد گاگامل در ناحیه اربیل کنونی بین داریوش سوم هخامنشی و اسکندر مقدونی درگرفت.
در این نبرد سرنوشت ساز، سپاهیان اسکندر، یک شکاف کاذب در آرایش جنگی خود ایجاد کردند که منجر به فریب سپاهیان داریوش شد. سپاهیان داریوش و گارد جاویدان به مرکز سپاه اسکندر حمله کردند و قلب سپاه داریوش را تقریبا خالی گذاشتند. اسکندر از این فرصت استفاده کرد و با جدا شدن از بقیه سپاه به مقر داریوش حمله کرد. داریوش به سمت کوه ها عقب نشینی کرد و سپاهیان اسکندر بقیه سپاه هخامنشی را تار و مار کردند.

نبرد گاگامل یکی‌از سرنوشت‌ساز ترین نبردهای تاریخ است که منجر به سقوط امپراطوری هخامنشی گردید. فیلم در مورد استراتژی نبوغ‌آمیز اسکندر در این جنگ است

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2405

به مناسبت ۲ اکتبر، زادروز سر ویلیام رمزی.

در سال ۱۸۹۴، سر ویلیام رمزی موفق شد گاز آرگون را کشف کند. گاز آرگون از گازهای نجیب(بی اثر) است که تقریبا واکنش شیمیایی از خود نشان نمی‌دهند. او و گروهش ستون آخر عناصر را به جدول تناوبی اضافه کردند.

پس از آرگون رمزی موفق به کشف نئون، کریپتون و زنون(بقیه گازهای نجیب) شد.

سر ویلیام رمزی از بزرگترین شیمی‌دانان تاریخ است و در سال ۱۹۰۴ موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شد.

فیلم در مورد کشفیات اوست.
https://youtu.be/afYnlQmykLY

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2406

به مناسبت هفته پزشکی هسته ای
حادثه گویانا: چگونه سزیوم رادیواکتیو در برزیل فاجعه آفرید

۱۳ سپتامبر ۸۷، دو دوره‌گرد وارد یک مرکز رادیوتراپی متروکه می‌شوند و یک منبع سزیوم ۱۳۷ را می‌دزدند
پس از مدتی دستکاری منبع، آنرا سوراخ کرده و پودر درخشانی را از آن خارج می‌کنند
منبع به یک اسقاط فروشی برده میشود. صاحب آنجا با دیدن درخشندگی از سوراخ ایجاد شده در منبع، آنرا به خانه می‌برد و در چند مهمانی به دوستان خود نشان میدهد! دوستان آنها مقداری از سزیوم ۱۳۷ را با خود برده و حتی بعضی به عنوان مواد آرایشی از آن استفاده می‌کنند. یک‌ کودک (که بعدا فوت میکند) با پودر مزبور بازی کرده و نقاشی کشیده و حتی مقداری از آنرا می‌بلعد.

علائم مسمومیت با پرتو در افراد مختلف ظاهر می‌شود. پودر سزیوم را به بیمارستان برده و پس از مدتی علت علائم مشخص می‌شود
۴ نفر فوت میکنند، ۲۴۹ نفر به شدت آلوده می‌شوند
سزیوم ۱۳۷ محلول در آب مناطق وسیعی را آلوده می‌کند. خاک سطحی بسیاری از مناطق جمع می‌شود. بسیاری از خانه ها تخریب می‌شوند

حادثه گویانا نشان دهنده خطری است که مواد رادیواکتیو دارند به خصوص در شرایط ناآگاهی عامه

http://t.me/pubethicsmums/2407

به مناسبت ۱۴ مهر روز ملی دامپزشکی

دامپزشکی قدمتی دیرینه دارد. اولین اشاره به یک دامپزشک مربوط به "اورلوگالدینا" است که ۵۰۰۰ سال قبل در سومر می‌زیسته و "در درمان حیوانات ماهر بوده است". (پایین تصویر مهر اورلوگالدینا است). او اولین دامپزشک ثبت شده تاریخ است
در زمان حمورابی نرخ درمان دامپزشکان کاملا مشخص بوده و دامپزشکی یک حرفه تثبیت شده بوده است.

در ایران ۱۴ امین روز هر ماه به افتخار "گوش‌اورون" یا ایزد نگهبان چهارپایان به روز گوش معروف است.
گوش‌اورون یا ایزد درواسپ که ایزد حافظ چهارپایان بوده است در اوستا ستایش شده است (بالای تصویر، نقش درواسپ بر روی سکه کوشانی است).
در گاهان گوشورون از بدکرداری دیو خشم و ستمی که مردمان بر چهارپایان روا می‌دارند، به درگاه اهورامزدا گله می‌کند و به نگاهبانی و پشتیبانی از چهارپایان گماشته می‌شود. گوشورون در اوستای نو نگاهبان گله ها و رمه هاست.
درواسپ به معنی دارنده اسب درست است.

روز ۱۴ مهر به همین مناسبت روز ملی دامپزشکی نامیده شده است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2408

به مناسبت ۷ اکتبر روز جهانی پنبه

الیاف پنبه چگونه تشکیل میشوند؟
پنبه در زندگی بشر نقش بسیار بارزی داشته و دارد. الیاف پنبه بسیار مقاوم و منعطف هستند. علت چنین خصوصیاتی در بیولوژی پیچیده الیاف پنبه است.
الیاف پنبه از دانه های پنبه نشات گرفته و رشد میکنند. هر یک از الیاف پنبه در واقع یک سلول است با دیواره سلولی چند لایه. لایه اولیه باعث رشد سریع طولی الیاف می‌شود که حدود ۱۶ روز طول می‌کشد سپس الیاف با تجمع سلولز مستحکم میشوند. هر یک از الیاف پنبه می‌تواند تا ۳.۶ سانتی متر طول داشته باشد.
مرحله بعدی تشکیل لایه بعدی دیواره الیاف است که با تجمع سلولز تقویت می‌شود. مقاومت و دوام الیاف پنبه بستگی به این لایه از الیاف دارد که می‌تواند تا ۹۰ درصد وزن نهایی الیاف را شامل شود. پس از آن سلول الیاف می‌میرد و فقط سلولز باقی میماند.
فیلم در مورد بیولوژی پنبه است

https://youtu.be/tKLJ6KQAcjI

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2409

به مناسبت ۷ اکتبر روز جهانی لبخند

آیا حیوانات هم میخندند؟

دو نوع خنده وجود دارد: ۱- خنده اجتماعی که در حیواناتی وجود دارد که حس شوخ‌طبعی دارند مانند گوریلها و شامپانزه ها.
۲- خنده ناشی از تماس فیزیکی. این نوع خنده در انسانها به صورت واکنش به قلقلک‌خود را نشان میدهد. باید دانست این نوع خنده در بسیاری از حیواناتی نظیر موش صحرایی، دلفین، شتر، پنگوئن، جغد، سگ و غیره به صورت واکنش صدادرآوردن به علت لذت‌بخش بودن تماس فیزیکی بین اعضاء یک‌گونه است که منجر به افزایش پیوند اجتماعی آنها می‌شود.

در  واقع از نطر تکاملی واکنش خنده قدمتی بسیار بیش از گونه انسان دارد.

فیلم در مورد واکنش خنده در حیوانات بحث می‌کند.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2410

جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۴ به
Victor Ambros
و
Gary Ruvkun
به خاطر کشف microRNA و نقش آن در تنظیم پس از نسخه برداری ژنها اعطا شد.

#نوبل_۲۰۲۴
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2411

جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۴ به کاشفان microRNA تعلق گرفت
سال ۱۹۹۳ طی دو مقاله پشت سر هم در مجله Cell، دو گروه پژوهشی به رهبری Ambros و Ruvkun موفق شدند کشف microRNA را برای اولین بار اعلام کنند
Wightman et al Posttranscriptional regulation of the heterochronic gene lin-14 by lin-4 mediates temporal pattern formation in C. elegans

Lee et al The C. elegans heterochronic gene lin-4 encodes small RNAs with antisense complementarity to lin-14".

این نوع خاص از RNA طی فرایندی چند مرحله و پیچیده به سیتوپلاسم منتقل شده و آنجا فعال می‌شود.

وظیفه اصلی microRNA خاموش کردن ژنها است. روش آنها می‌تواند در موجودات مختلف متفاوت باشد. یکی از مهمترین آنها غیر فعال کردن RNA پیامبر است که موجب می‌شود ژن نتواند پروتئینی را که کد می‌کند تولید کند.

فیلم در مورد مکانیزم microRNA است.
بسیاری از بیماری ها ناشی از اختلال عملکرد microRNA است یا با microRNA خاصی در ارتباط هستند.

https://www.youtube.com/watch?v=t5jroSCBBwk

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2412

جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۴ به کشف microRNA اختصاص پیدا کرد

پس از کشف microRNA در سال ۱۹۹۳، جامعه علمی توجه زیادی به آن نداشت.
در سال ۲۰۰۰ مشخص شد که بعضی از microRNA ها طی تکامل موجودات زنده (برای بیش از ۵۰۰ میلیون سال) در آنها حفظ شده اند که نشانه اهمیت آنها در تکامل موجودات زنده است.

#نوبل_۲۰۲۴
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2413

برندگان جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۴ مشخص شدند

GEOFFREY E. HINTON
و
JOHN J. HOPFIELD

برای کشف ها و اختراعاتی ‌که منجر به استفاده از شبکه های عصبی در یادگیری ماشین شدند

#نوبل_۲۰۲۴

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2414

به مناسبت دومین چهارشنبه اکتبر روز سنگواره
https://youtu.be/sSiZQ6yp4DM

ترداکین فسیلی

ترداکین غذایی خاص است که یک جوجه را در داخل شکم اردک و سپس اردک را داخل شکم یک بوقلمون گذاشته و می‌پزند.
به فسیلهایی که یک‌ جاندار، موجود دیگری را بلعیده که داخل شکمش یک موجود دیگر است ترداکین می‌گویند.

سه نمونه در فیلم دیده میشود
-ماری از ۴۸ میلیون سال قبل که مارمولکی را خورده و مارمولک هم قبلا یک حشره خورده بوده است
-تایلوروسی از ۸۰ میلیون سال قبل که یک پلزیوسوروس را بلعیده است و پلزیوسوروس هم یک ماهی خورده بوده است
-فسیل کوسه ای از ۲۵۰ میلیون سال قبل که دوزیستی را بلعیده که یک ماهی خورده بوده است.

این نوع فسیلها بسیار نادرند ولی برشی از یک زنجیره غذایی به ما ارائه می‌دهند

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2422

برندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ مشخص شدند
David Baker
در سال ۲۰۰۳ موفق شد پروتئین های بسازد که شبیه آنها در طبیعت موجود نبود و خواص متنوعی از خود بروز می‌دادند. این پیشرفت عظیم منجر به تحول در صنعت داروسازی و تهیه واکسن و ... گردید.

Demis Hassabis
John M. Jumper
در سال ۲۰۲۰ موفق شدند با استفاده از هوش مصنوعی، پروژه Alphafold2 را معرفی کنند. با این پروژه میتوان ساختار نهایی هر پروتئین را با دادن سکانس اسیدهای آمینه های آن پیش‌بینی کرد. تمام ۲۰۰ میلیون پروتئین شناخته شده تاکنون توسط Alphafold2 پردازش شده اند.

اهمیت کار این سه دانشمند غیر قابل تصور است. زندگی بدون پروتئین غیر ممکن است. بدون دانستن ساختار پروتئین و نیز امکان تولید پروتئین دلخواه، پژوهش بر روی پروتئین‌ها غیر ممکن است!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2423

نیمی از جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به پروژه Alphafold2 تعلق گرفت.
در ابتدا آلفافولد با استفاده از AI و تمام پروتئین‌هایی که ساختار آنها مشخص شده است آموزش داده شد.
با دادن سکانس اسید‌ آمینه یک پروتئین با ساختار نامشخص، آلفافولد به دنبال پروتئین‌های مشابه به خصوص در گونه های دیگر می‌گردد.
در مرحله بعد پروتئین‌های مشابه در کنار یکدیگر پردازش می‌شوند و به خصوص مشخص می‌شود که چه اسید آمینه هایی در سیر روند تکامل حفظ شده اند یا تغییر کرده اند.
این اطلاعات سپس با استفاده از شبکه عصبی مخصوص آلفافولد، یک نقشه از فاصله احتمالی اسیدهای آمینه پروتئین مورد نظر ایجاد می‌شود و طی سه مرحله iteration یک ساختار احتمالی به عنوان برون ده ارائه می‌شود.ثابت شده است که ساختار ارائه شده با ساختاری که به روش تجربی مشاهده می‌شود مطابقت بسیار بالایی دارد.
آلفافولد شاهکار استفاده از هوش مصنوعی است و قابلیت‌های آن بیشمار است.


جوایز نوبل فیزیک و شیمی امسال عملا به استفاده از هوش مصنوعی اختصاص یافتند که نشانه اهمیت هوش مصنوعی در دنیای امروز است
#نوبل_۲۰۲۴

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2424

جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۴ به هان کانگ نویسنده اهل کره جنوبی رسید.
«برای نثر بسیار شاعرانه‌اش که با رنج‌های تاریخی روبرو می‌شود و شکنندگی زندگی انسانی را به تصویر می‌کشد»

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2425

گیاهخوار مهمترین رمان هان کانگ نویسنده کره جنوبی است که در سال ۲۰۲۴ برنده جایزه نوبل ادبیات گردید.

رمان داستانی سه قسمتی درباره یئونگ های است که با دیدن رویاهایی از ذبح حیوانات تصمیم می‌گیرد گیاه‌خوار شود. همسر یئونگ های و خانواده اش دخالت کرده و سعی می‌کنند او را منصرف کنند ولی وضعیت روحی او به تدریج به هم می‌ریزد. یئونگ های به شوهرخواهرش روی آورده و پس از نقاشی گل بر روی بدن‌های خود با هم رابطه برقرار می‌کند. خواهر یئونگ های پس از اطلاع از ماجرا از شوهرش طلاق گرفته و تمام وقت مراقبت از خواهرش که روز به روز لاغرتر می‌شود و دیگر غذا نمی‌خورد را به عهده می‌گیرد. در پایان به نظر می‌رسد خواهر یئونگ های هم دچار همان مشکل یئونگ های شده است.


فیلم گیاه‌خوار ساخته ۲۰۰۹ کره جنوبی که تریلر آنرا مشاهده می‌کنید اقتباسی از این رمان معروف است.
#نوبل_۲۰۲۴
هان کانگ در مورد این رمان می‌گوید:
"خواسته من کنار آمدن با این سوال همیشگی درباره امکان یا عدم امکان معصومیت و بی‌گناهی در این دنیاست. دنیایی که پر خشونت و در عین حال زیبایی است"

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2426

جایزه صلح نوبل ۲۰۲۴ به نیهون هیدانکیو رسید.

نیهون هیدانکیو کنفدراسیون انجمن های آسیب دیدگان بمب های اتمی ژاپن است که فعالیت مداومی در آگاهی عمومی از خطر سلاحهای هسته‌ای داشته است.

درنای کاغذی که در تصویر بنیاد نروژی نوبل مشاهده می‌کنید نمادی از صلح جهانی و تلاش برای جهانی عاری از سلاحهای هسته‌ای است.
ساداکو ساساکی از بازماندگان انفجار اتمی هیروشیما بود. ده سال پس از بمب اتمی هیروشیما، ساداکو به سرطان خون میتلا شد.
دوستان ساداکو برایش افسانه‌ای ژاپنی که بر اساس آن، اگر شخص بیماری هزار درنای کاغذی بسازد، خداوند آرزویش را برمی‌آورد و بیماری‌اش را شفا می‌دهد، تعریف کردند.
ساداکو شروع به ساختن درنای کاغذی کرد ولی فقط توانست ۶۴۴ درنای کاغذی بسازد و فوت کرد.

درنای کاغذی از آن زمان نماد جهانی صلح و به خصوص خواست جهانی برای خلع سلاح هسته ای است

#نوبل_۲۰۲۴

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2427