به مناسبت ۱۸ اکتبر روز جهانی یائسگی

چرا انسان یائسه میشود؟
انسان جزو معدود پستاندارانی است که دارای یائسگی است!
چند توجیه

Non adaptive theory
گونه انسان به دنبال افزایش طول عمر به یائسگی دچار شده است. قبل از آن بشر پیش از رسیدن به یائسگی فوت می‌کرده است

Mother hypothesis
مادری که در سن بالا بچه دار می‌شود احتمال مرگ و میر بالاتر دارد و نوزاد بدون مادر هم شانسی برای بقاء ندارد
Grandmother hypothesis
در موجودات اجتماعی مثل انسان و وال ها، مادربزرگ های باتجربه برای بقاء گروه بسیار با ارزش هستند و حفظ حیات آنها با حذف خطر بارداری (یائسگی) یک مزیت تکاملی است

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2440

به مناسبت ۱۹ اکتبر زادروز فیزیک‌دان بزرگ هندی سوبرامانیان چاندراسخار.

در دهه سی میلادی، چاندراسخار جوان بر روی نحوه تشکیل و مرگ ستارگان و چگونگی تغییرات آنها تحقیق می‌کرد.  طی چندین مقاله بسیار مهم، چاندراسخار موفق شد آنچه امروز به عنوان اصول علمی پذیرفته شده تشکیل و مرگ ستارگان است را پایه‌ریزی کند.

فیلم در مورد نحوه تشکیل ستارگان و سرنوشت آنها بر اساس جرم آنها بحث می‌کند. سرنوشت ستارگان یا "کوتوله سفید" است یا "ستاره نوترونی" و یا "سیاهچاله".
چاندراسخار در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.

#نوابغ_علم
https://youtu.be/NucdlR9EGbA

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2441

به مناسبت ۲۰ اکتبر روز جهانی آمار پستهای زیر در کانال به اشتراک گذاشته شده‌اند

تست t استیودنت: تحولی بزرگ در آمار
http://t.me/pubethicsmums/2006

چرا سطح معنی داری آماری 0.05 است؟
http://t.me/pubethicsmums/840

آیا لک‌لک ها نوزادان انسان را به والدین آنها می‌رسانند: استفاده نامناسب از آمار
http://t.me/pubethicsmums/855

فلورنس نایتینگل پیشگام استفاده از آمار در تغییر افکار عمومی
http://t.me/pubethicsmums/857

ماهی مرده ای که احساسات داشت: مشکلات استفاده از p-value
http://t.me/pubethicsmums/772

به مناسبت ۲۰ اکتبر روز جهانی تنبل

خرسهای تنبل از پستانداران بسیار معروف هستند و زندگی بسیار عجیبی دارند

-تقریبا نابینا هستند

-حرکت بسیار بسیار کند دارند

-تقریبا تمام زندگی خود را به صورت معکوس بر روی شاخه های درخت هستند(حتی جفت‌گیری و زایمان)

-دریچه های وریدی مخصوص باعث می‌شود خون به ناحیه جمجمه آنها سرازیر نشود

-هفنه ای یک‌بار مدفوع می‌کنند و برای اینکار از درخت پایین می‌آیند. در هر بار مدفوع کردن حدود یک‌سوم وزن خود را مدفوع می‌کنند!
مدفوع کردن خطرناکترین لحظه زندگی آنهاست و اکثرا در همان موقع شکار می‌شوند

-بر روی بدن آنها جلبک رشد میکند که رنگ سبز آن در استتار کمک کننده است. سطح بدن آنها یک‌ اکوسیستم ویژه با حشرات منحصر به فرد است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2443

به مناسبت ۲۱ اکتبر زادروز آلفرد نوبل

-آلفرد نوبل دانشمند سوئدی عواید ناشی از اختراع دینامیت را بعد از مرگش به جوایز نوبل اختصاص داد
-جوایز شیمی، فیزیک، پزشکی/فیزیولوژی،ادبیات و صلح را خود نوبل پیش‌بینی کرد و جایزه اقتصاد توسط بانک مرکزی بعدا اضافه شد
-در هر مورد حداکثر سه نفر مجاز به دریافت جایزه در هر سال هستند
-فرایند انتخاب با معرفی افراد واجد شرایط شروع‌ می‌شود. اعضاء آکادمی علوم سوئد یا موسسه کارولینسکا (برای نوبل پزشکی) و اعضاء کمینه نوبل نروژ (برای نوبل صلح) مسئول انتخاب نهایی برندگان هستند
-برندگان قبلی جایزه نوبل، اعضاء آکادمی علوم سوئد، اساتید دانشگاه‌های کشورهای اسکاندیناوی (سوئد، نروژ، فنلاند،‌ایسلند و دانمارک) و معادل آنها از سایر کشورها یا سایر کسانی که مناسب تشخیص داده شوند مجاز به معرفی افراد برای جایزه نوبل هستند.
-آرشیو معرف ها و معرفی شدگان برای ۵۰ سال محرمانه است! بعضی رکورد معرفی را شکسته اند ولی نوبل نگرفته اند مانند آرنولد سومرفلد که ۸۴ بار کاندید دریافت جایزه فیزیک نوبل شد
-جایزه نوبل به افرادی که در هنگام معرفی فوت کرده باشند تعلق نمی‌گیرد

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2444

6:02 صبح تا 6:02 عصر ۲۳ اکتبر (10/23)
6:02 10/23
به روز مول معروف است.

این روز بر اساس عدد آووگادرو
6.02×10^23
یا تعداد ذرات (اتم یا مولکول) موجود در یک مول از هر ماده است.


در سال ۱۸۱۱ آمادئو آووگادرو دانشمند ایتالیایی کشف کرد که حجمهای مشابه تمام گازها در دما و فشار برابر تعداد مولکول مساوی دارند.
این قانون تحت عنوان قانون آووگادرو معروف است.

Avogadro, Amedeo (1811). "Essai d'une manière de déterminer les masses relatives des molécules élémentaires des corps, et les proportions selon lesquelles elles entrent dans ces combinaisons". Journal de Physique. 73: 58–76.


فیلم در مورد مفهوم مول بحث می‌کند

https://youtu.be/TEl4jeETVmg

#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2445

روز جهانی فلج اطفال
۲۴ اکتبر هر سال به مناسبت زادروز جوناس سالک (مبدع واکسن فلج اطفال) روز جهانی فلج اطفال نامیده میشود.

در سال ۱۹۸۸، سازمان بهداشت جهانی برنامه ریشه کنی فلج اطفال را در دنیا شروع کرد. موفقیت این برنامه بسیار چشمگیر بوده است. در آخرین موفقیت عظیم این برنامه ریشه کنی، آفریقا از نوع وحشی ویروس فلج اطفال پاک اعلام شد.
فیلم به همین موضوع پرداخته است.

https://youtu.be/SkSdFnzjNPs

#worldpolioday
#endpolio

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2446

به مناسبت ۲۵ اکتبر روز جهانی هنرمند

غارنگاره قدیمی‌ترین هنر کشف شده انسان

در سال ۱۸۷۹ غاری در اسپانیا توسط مارسلینو سانتورا کشف شد که دارای نگاره‌های از حیوانات عصر یخبندان و سایر نقوش بود. قدمت این نگاره ها به ۳۶ هزار سال قبل می‌رسید.
این کشف به شدت مسخره شد چرا که تصور نمیشد مردم پیش از تاریخ بتوانند هنری با آن کیفیت ایجاد کنند. البته در سال ۱۹۰۲ طی مقاله معروف
Mea culpa d'un sceptique
این کشف تایید شد این مقاله عذرخواهی نویسنده آن از سانتورا است که متاسفانه سالها قبل فوت کرده بود.

غارنگاره ها از اولین هنرهای باقیمانده بشر هستند و حتی بعضی توسط نئاندرتالها خلق شده‌اند. این هنر شامل تصاویر حیوانات، شکارچیان و بسیاری علائم انتزاعی است. معروفترین علائم آنها اثر دست هایی است که با پاشیدن رنگدانه بر روی آنها بر روی دیواره غار ایجاد شده است.  جالب است که از برجستگیها و فرورفتگیهای غار برای نشان دادن شکل سه بعدی بعضی حیوانات استفاده شده است.

هدف این نگاره‌ها به نظر نوعی مراسم خاص برای موفقیت در شکار واقعی با نقاشی صحنه های شکار بوده است.


آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2447

به مناسبت ۲۶ اکتبر، زادروز استر دافلو
دافلو و همسرش برای حل مشکل فقر در دنیا، به مطالعات اجتماعی و کارآزمایی های تصادفی شده روی آوردند. آنها برای مشکلات ناشی از فقر جوابهای مبتنی بر شواهد فراهم کرده و میکنند‌
در این سخنرانی TED، دافلو به سه مشکل می‌پردازد.
https://youtu.be/0zvrGiPkVcs

۱- چگونه مادران را برای واکسیناسیون فرزندان تشویق کنیم؟
۲- آیا پخش پشه‌بند رایگان باعث کاهش مالاریا میشود؟
۳- موثرترین روشها برای افزایش مدت تحصیل در مناطق فقیر چه هستند؟
دافلو پاسخ این سوالات را با نتایج مطالعات تصادفی دارای گروه کنترل اجتماعی می‌دهد.
به عنوان مثال برنامه ریشه‌کنی کرم‌های روده‌ای بیش از هر برنامه دیگری (نطیر افزایش تعداد و حقوق معلمان، پخش غذای رایگان و ...) در افزایش طول مدت تحصیل موثر بوده است.

دافلو و همسرش برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۱۹ شدند.

برندگان جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۱ هم، اولین کسانی بوده‌اند که روش مطالعات کنترل شده تصادفی را در اقتصاد مطرح کردند.
http://t.me/pubethicsmums/1026

#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2448

به مناسبت ۲۸ اکتبر روز جهانی پویانمایی

۲۸ اکتبر ۱۸۹۲ تئاتر اپتیک چارلز امیل رینود در پاریس اولین نمایش خود را آغاز کرد.

این نمایش با استفاده از پراکسینوسکوپ انجام شد. اولین فیلم‌های انیمیشن تاریخ سینما توسط رینود تولید و نمایش داده شد. سه گانه "یک آبجوی خوب"، "دلقک و سگهایش" و "شراب بنجل" در همان سال نمایش داده شدند. متاسفانه فقط فیلم آخر تقریبا کامل در دسترس است (فیلم به اشتراک گذاشته شده)
http://www.youtube.com/watch?v=426mqlB-kAY

به دنبال اختراع سینماتوگراف توسط برادران لومیر، رینود ورشکست شد.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2449

به مناسبت ۲۹ اکتبر روز جهانی اینترنت

در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۶۹ اولین پیام موفق در ARPANET ارسال شد که شروعی بود بر عصر اینترنت
به همین مناسبت سه ویدئو در مورد تاریخچه اینترنت به اشتراک گذاشته میشود

http://t.me/pubethicsmums/2018
شروع اینترنت

http://t.me/pubethicsmums/2019
اینترنت در دسترس عموم

http://t.me/pubethicsmums/2020

قرن ۲۱ و دوران کمپانی های عظیم

به مناسبت ۳۱ اکتبر زادروز راگنار گرانيت.
در دهه ۳۰ تا ۵۰ میلادی، راگنار گرانيت دانشمند فنلاندی-سوئدی موفق شد کشف کند که سه نوع سلول مخروطی در شبکیه وجود دارد که هر کدام به طول موج خاصی از نور واکنش نشان می‌دهند. این سه نوع مخروط (قرمز، سبز و آبی) بنیان تشخیص رنگ در انسان هستند.

تشخیص رنگها بسیار پیچیده تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد و مغز انسان بر اساس درصدی از هر کدام از مخروطها که توسط طول موجهای مختلف نور فعال می‌شوند، رنگها را تشخیص می‌دهد.

از همین خاصیت چشم و مغز انسان در تولید صفحات نمایش استفاده میشود و فقط با سه نوع سلول رنگی، تمام رنگها را نمایش می‌دهند.

فیلم در مورد نحوه تشخیص رنگ توسط چشم و مغز انسان است.
در واقع تشخیص رنگ در مغز انسان در سه کانال  سیاه-سفید، آبی-زرد و سبز-قرمز صورت می‌گیرد و هر دو رنگ ذکر شده به صورت متضاد هم عمل می‌کنند.
طبق قانون هرینگ مغز انسان امکان ترکیب آبی-زرد یا سبز-قرمز را ندارد!
https://youtu.be/WN1yCigL3Hk

گرانيت در سال ۱۹۶۷ برنده جایزه نوبل شد.

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2451

به مناسبت ۳۱ اکتبر روز جهانی شهرها
سال ۱۹۵۰، باستان‌شناس استرالیایی گوردون چایلد در مقاله ای مهم تحت عنوان "انقلاب شهرنشینی" به بحث تبدیل روستا به شهر و تاریخچه آن پرداخت.
از نظر او شهر ۱۰ خصوصیت دارد
۱-سایز و جمعیت بیشتر از معمول: بیش از ۱۰ هزار نفر
۲-تقسیم کار
۳-نظام پرداخت اضافه تولید به حاکمان
۴-طبقات اجتماعی
۵-قدرت مرکزی
۶-معماری ویژه
۷-بوروکراسی
۸-تجارت با مناطق دوردست
۹-تولید علم
۱۰-پیشرفت هنر
موارد ۹ و ۱۰ مورد قبول همه نیستند

طبق این لیست، شهرهای اریحا، شوش و اوروک از قدیمی‌ترین مناطقی هستند که تبدیل به شهر (طبق لیست چایلد) شده اند

Childe, V. Gordon (1950). "The Urban Revolution". The Town Planning Review. 21 (1): 3–17.

فیلم نظریه چایلد و قدیمیترین ۵ شهر تاریخ را توضیح می‌دهد
http://www.youtube.com/watch?v=aE9uz4VTnmM

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2452

به مناسبت ۳۱ اکتبر و جشن هالووین

منشاء اصلی جشن هالووین به اقوام سلت شمال اروپا و جشن Samhein یا جشن انتهای تابستان است. به عقیده سلتها در این زمان خاص، فاصله بین دنیای مردگان و زندگان کوچک شده و امکان ارتباط با ارواح برقرار بود. برای همین با افروختن آتش در فضای آزاد سعی در دور کردن ارواح خبیث داشتند و با استفاده از صورتک سعی می‌کردند از ارواح خبیث مخفی شوند.

با ظهور مسیحیت این مراسم به سمت مذهبی شدن رفت و "روز همه قدیسان" در یک نوامبر بزرگ داشته می‌شد (Hallowmas). به شب استقبال از روز همه قدیسان (all hallows' eve) کم کم هالووین گفته شد.

مراسم هالووین از طریق ایرلندی های مهاجر به آمریکا راه یافت و کم کم شکل امروزی به خود گرفت.
فیلم در مورد هالووین و تاریخچه آن بحث میکند

https://youtu.be/R-VRAemIvbI

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2453

به مناسبت ۳ نوامبر روز عروس دریایی

بنجامین باتن دریا: عروس دریایی که هرگز نمی‌میرد!
Turritopsis dohrnii
نوعی عروس دریایی است که دوره زندگی ویژه ای دارد. ابتدا به صورت لارو کوچکی (پلانولا) است که به کف دریا چسبیده و پولیپ تشکیل می‌دهد.
پولیپها در نهایت عروسهای دریایی بالغ را تولید می‌کنند.
در صورتی که این عروس دریایی با شرایط نامساعد محیطی برخورد داشته باشد می‌تواند دوباره به حالت پولیپ بازگردد!
در واقع این نوع عروس دریایی از نظر بیولوژیک نامیرا است!

https://www.youtube.com/watch?v=Z7d5P0pDVUo

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2454

به مناسبت ۱۳ آبان
تاریخچه سفارت نوردی در ایران
۱۲۰۷:قتل گریبایدوف روسي اولین حمله ثبت شده به دیپلمات‌ها در تاریخ مدرن
۱۳۰۳:قتل ایمبری کنسول آمریکا در ایران به خیال بهایی بودن
بهمن ۵۷:اشغال سفارت آمریکا توسط چریکهای فدایی خلق
اسفند ۵۷:اشغال سفارت مصر در اعتراض به معاهده کمپ دیوید
۱۳ آبان ۵۸:اشغال سفارت آمریکا توسط مرتجعین سرخ و سیاه و شروع امریکا ستیزی کور و بحرانی که تا امروز نتایج فاجعه‌بارش بر ایران مشهود است
دی ۵۹:حمله به سفارت شوروی توسط افغانستانیها
مرداد ۶۶:حمله به سفارت عربستان و کویت به دنبال کشته شدن زوار ایرانی
اسفند ۶۶:حمله به سفارت و کنسولگری شوروی به دنبال خبر فروش موشک روسي به صدام
بهمن ۸۴: حمله به سفارت دانمارک و اتریش به دنبال انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام در نشریه دانمارکی
بهمن ۸۷: حمله به سفارت پاکستان در اعتراض به خشونت علیه شیعیان
آذر ۹۰:حمله و اشغال سفارت انگلستان به دنبال تشدید تحریم‌های انگلیس علیه ایران
دی ۹۴:حمله و اشغال سفارت و کنسولگری عربستان به دنبال اعدام شیخ نمر
بهمن ۱۴۰۱:حمله شخصی مسلح به سفارت جمهوری آذربایجان. تهران مساله را شخصی دانست


آدرس کانال

به مناسبت ۱۴ آبان روز مازندران

۱۴ آبان ۲۵۰ هجری قمری، حسن ابن زید علوی ملقب به داعی کبیر از مردم طبرستان (شامل مازندران کنونی) بیعت گرفت و اولین حکومت شیعی تاریخ ایران را بنیان نهاد.
به همین مناسبت ۱۴ آبان روز مازندران نامیده شده است.

فردوسی طوسی در وصف مازندران سروده است

که مازندران شهر ما یاد باد
همیشه بر و بومش آباد باد
که در بوستانش همیشه گلست
به کوه اندرون لاله و سنبلست
هوا خوشگوار و زمین پرنگار
نه گرم و نه سرد و همیشه بهار
نوازنده بلبل به باغ اندرون
گرازنده آهو به راغ اندرون
همیشه بیاساید از خفت و خوی
همه ساله هرجای رنگست و بوی
گلابست گویی به جویش روان
همی شاد گردد ز بویش روان
دی و بهمن و آذر و فرودین
همیشه پر از لاله بینی زمین
همه ساله خندان لب جویبار
به هر جای باز شکاری به کار
سراسر همه کشور آراسته
ز دیبا و دینار وز خواسته
بتان پرستنده با تاج زر
همه نامداران به زرین کمر

با آرزوی سلامتی برای تمام مردم مهمان‌نواز مازندران

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2456

به مناسبت ۵ نوامبر سالروز مرگ الکسیس کارل
سال ۱۸۹۴، فرانسوا کارنو، رئیس جمهور فرانسه مورد سوء قصد با چاقو قرار گرفت. آسیب به ورید پورت باعث مرگ او به علت خونریزی شدید شد.
به دنبال این اتفاق، کارل که در آنزمان دانشجوی پزشکی بود و تصمیم جدی گرفت که جراحی عروق را متحول کند.

سالهای بعد، آلکسیس کارل اصول جراحی عروق را پایه‌ریزی کرد. فیلم روش معروف آناستوموز عروق را که به افتخار او نام گرفته است، نشان می‌دهد.

Carrel, Alexis. "La technique opératoire des anastomses vasculaires et la transplantation des viscères." Lyon méd 98 (1902): 859-864.

کارل در سال ۱۹۱۲ برنده جایزه نوبل شد

الکسیس کارل را بیشتر به خاطر کتاب معروف "انسان موجودی ناشناخته" میشناسند.

الکسیس کارل از طرفداران اصلاح نژاد بشری و اعدام خلافکاران و افراد دارای نقصهای مادرزادی بود و از حزب نازی هم به همین دلیل طرفداری می‌کرد و از همکاران حکومت ویشی در جنگ دوم جهانی بود. قبل از محاکمه به خاطر همکاری با نازی ها به مرگ طبیعی درگذشت.

http://t.me/pubethicsmums/2457

به مناسبت پنجم نوامبر، روز جهانی آگاهی از سونامی.

سونامی واژه ای ژاپنی به معنای "موج بندرگاه" است و سابقه دیرینه در تاریخ بشر دارد.

اولین سونامی ثبت شده در تاریخ در سال ۴۷۹ قبل از میلاد طی محاصره شهر پوتیدایا توسط نیروهای ارتش ایران هخامنشی رخ داده است. ایرانی ها به دنبال کاهش عجیب سطح آب در اطراف شهر، ناگهان به سمت شهر هجوم بردند که با ظهور ناگهانی موجهای عظیم همه کشته شدند. هرودوتوس این واقعه را به خشم خدایان نسبت می‌دهد.

اولین توجیه علمی سونامی توسط توسیدید، مورخ یونانی بوده است. او درباره سونامی سال ۴۲۶ قبل میلاد، به دنبال مشاهده زلزله، نزول سطح دریا و ظهور امواج عظیم به دنبال هم، پیشنهاد می‌دهد که علت سونامی، زلزله است.
توسیدید را پدر تاریخ نگاری علمی می‌دانند چرا که بدون توجیه پدیده ها با توسل به دخالت الهه ها و خدایان، تاریخ نگاری کرده است.

فیلم در مورد ساز و کار سونامی است. سونامی در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۱ موجب خرابی و مرگ و میز فراوان در جنوب آسیا و ژاپن شد.

https://youtu.be/Wx9vPv-T51I

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2458

به مناسبت روز پرستار
روز پرستار مبارک
قدیمیترین پرستار ثبت شده در تاریخ ایران "قاسم بیماردار"

در مرکز اسناد آستان قدس رضوی، تعداد زیادی سند از پیشینه شغل پرستاری در دارالشفاء رضوی وجود دارد.
اسناد تشکیلات دارالشفاء رضوی در زمان صفویه شامل بیماردارباشی (سرپرستار)، بیماردار (پرستار) و خدمه بیمار (بهیار) بوده است. زنان و مردان هر دو در این مشاغل مشغول به کار بوده اند.

قدیمیترین سند مجموعه اسناد آستان قدس رضوی مربوط به رسید حقوق قاسم و امیرسلطان محمد بیماردار است (سال ۱۰۱۱ هجری قمری)

منبع
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2459