به مناسبت ۱۴ اکتبر روز تخم‌مرغ

داستان تخم egg

- ۳۸۵ م‌ سال قبل جانوران شروع به خروج از آب کردند

-۳۱۴م سال قبل اولین آمنیوتها ایجاد شدند این جانوران بر خلاف دوزیستان، دارای پوسته ای محافظ اطراف تخم خود هستند

-آمنیوتها به دو گروه انشعاب یافتند.
سوراپسیدها شامل پرندگان و خزندگان به تخم گذاشتن ادامه دادند
سیناپسیدها شامل پستانداران بیش از ۱۰۰ م سال به تخم گذاشتن ادامه دادند. پستاتداران گروه مونوتریم با وجود شیر دادن نوزاد خود، تخم‌گذار هستند!
-۱۶۰ م سال قبل پستانداران جفت دار ایجاد شدند که تخم در آنها با جفت درون بدن نگهداری می‌شود و تخم‌گذاری در آنها وجود ندارد.

-قدم اساسی برای ایجاد پستانداران جفت دار، یک عفونت ویروسی ۱۹۰ م سال قبل بود که ژن‌های مهمی که در تشکیل جفت نقش دارند را وارد ژنوم پستانداران کرد.

اگر ویروسها نبودند ما پستانداران هنوز تخم‌گذار بودیم

تکامل تخم از مهمترین اتفاقات در حیات کره زمین است که منجر به فتح خشکی توسط جانوران شد. بدون تخم، خشکی در اختیار بندپایان باقی میماند!

ضمنا پاسخ سوال
Which one came first the chicken or the egg?
قطعا
Egg
است


http://t.me/pubethicsmums/2844

به مناسبت ۱۶ اکتبر روز بیهوشی
۱۶ اکتبر ۱۸۴۶ روزی است که اولین بار ویلیام مورتون از اتر برای بیهوشی در جراحی خارج کردن توده گردن از گیلبرت ابوت توسط جان وارن رئیس انجمن جراحان آمریکا استفاده کرد.

الزهراوی و بیهوشی

أبو القاسم خلف بن عباس الزهراوی بزرگترین جراح قرون وسطی است. او مبدع بسیاری وسائل و روش‌های جراحی است.

کتاب مشهور او "التصریف لمن عجز عن التألیف" در زمینه پزشکی و به خصوص جراحی است.

تا قبل از زهراوی، برای کاهش درد بیمار هنگام جراحی از تریاک خوراکی استفاده می‌شد که خطر دوز بیش از حد و مسمومیت را داشت. زهراوی با ابداع "اسفنج بیهوشی" قدم بزرگی در ایمن کردن جراحی برداشت.
اسفنج را با حشیش، تریاک و عصاره گندم آغشته کرده و خشک می‌کردند. هنگام جراحی با مرطوب کردن اسفنج آن را بر روی دهان و بینی بیمار می‌گذاشتند (تصویر).

https://link.springer.com/article/10.1007/s00381-009-0912-9

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2845

به مناسبت ۱۶ اکتبر روز جهانی غذا

چگونه یک علف تاریخ دنیا را تغییر داد: اهلی سازی گندم و انقلاب کشاورزی

حدود ۱۲ هزار سال قبل در ناحیه تپه گوبکلی در آسیای صغیر اولین اهلی سازی گندم اتفاق افتاد.
گندم وحشی دانه هایی دارد که بعد از رسیدن کامل به سستی به پایه گیاه متصل می‌شوند و به سرعت از پایه جدا می‌شوند.
گندم اهلی این خصوصیت را نداشت و امکان درو و ذخیره سازی گندم را فراهم کرد. به این ترتیب اولین بار در تاریخ بشر، نان ابداع شد.

انسانها پس از اهلی کردن گندم به تدریج از حالت شکارچی/جمع‌آوری کننده تبدیل به کشاورز شدند.

از این تاریخ به بعد یکجا نشینی و تمدن شروع شد. همه اینها رهاورد علفی به نظر ناچیز به نام گندم بود!

فیلم در مورد اهلی سازی گندم در آناتولی است!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2846

به مناسبت ۱۸ اکتبر روز جهانی یائسگی

چرا انسان یائسه میشود؟
انسان جزو معدود پستاندارانی است که دارای یائسگی است!
چند توجیه

Non adaptive theory
گونه انسان به دنبال افزایش طول عمر به یائسگی دچار شده است. قبل از آن بشر پیش از رسیدن به یائسگی فوت می‌کرده است

Mother hypothesis
مادری که در سن بالا بچه دار می‌شود احتمال مرگ و میر بالاتر دارد و نوزاد بدون مادر هم شانسی برای بقاء ندارد
Grandmother hypothesis
در موجودات اجتماعی مثل انسان و وال ها، مادربزرگ های باتجربه برای بقاء گروه بسیار با ارزش هستند و حفظ حیات آنها با حذف خطر بارداری (یائسگی) یک مزیت تکاملی است

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2847

به مناسبت ۱۹ اکتبر زادروز فیزیک‌دان بزرگ هندی سوبرامانیان چاندراسخار.

در دهه سی میلادی، چاندراسخار جوان بر روی نحوه تشکیل و مرگ ستارگان و چگونگی تغییرات آنها تحقیق می‌کرد.  طی چندین مقاله بسیار مهم، چاندراسخار موفق شد آنچه امروز به عنوان اصول علمی پذیرفته شده تشکیل و مرگ ستارگان است را پایه‌ریزی کند.

فیلم در مورد نحوه تشکیل ستارگان و سرنوشت آنها بر اساس جرم آنها بحث می‌کند. سرنوشت ستارگان یا "کوتوله سفید" است یا "ستاره نوترونی" و یا "سیاهچاله".
چاندراسخار در سال ۱۹۸۳ موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.

#نوابغ_علم
https://youtu.be/NucdlR9EGbA

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2848

به مناسبت ۲۰ اکتبر روز جهانی آمار پستهای زیر در کانال به اشتراک گذاشته شده‌اند

تست t استیودنت: تحولی بزرگ در آمار
http://t.me/pubethicsmums/2006

چرا سطح معنی داری آماری 0.05 است؟
http://t.me/pubethicsmums/840

آیا لک‌لک ها نوزادان انسان را به والدین آنها می‌رسانند: استفاده نامناسب از آمار
http://t.me/pubethicsmums/855

فلورنس نایتینگل پیشگام استفاده از آمار در تغییر افکار عمومی
http://t.me/pubethicsmums/857

ماهی مرده ای که احساسات داشت: مشکلات استفاده از p-value
http://t.me/pubethicsmums/772

به مناسبت ۲۱ اکتبر زادروز آلفرد نوبل

-آلفرد نوبل دانشمند سوئدی عواید ناشی از اختراع دینامیت را بعد از مرگش به جوایز نوبل اختصاص داد
-جوایز شیمی، فیزیک، پزشکی/فیزیولوژی،ادبیات و صلح را خود نوبل پیش‌بینی کرد و جایزه اقتصاد توسط بانک مرکزی بعدا اضافه شد
-در هر مورد حداکثر سه نفر مجاز به دریافت جایزه در هر سال هستند
-فرایند انتخاب با معرفی افراد واجد شرایط شروع‌ می‌شود. اعضاء آکادمی علوم سوئد یا موسسه کارولینسکا (برای نوبل پزشکی) و اعضاء کمینه نوبل نروژ (برای نوبل صلح) مسئول انتخاب نهایی برندگان هستند
-برندگان قبلی جایزه نوبل، اعضاء آکادمی علوم سوئد، اساتید دانشگاه‌های کشورهای اسکاندیناوی (سوئد، نروژ، فنلاند،‌ایسلند و دانمارک) و معادل آنها از سایر کشورها یا سایر کسانی که مناسب تشخیص داده شوند مجاز به معرفی افراد برای جایزه نوبل هستند.
-آرشیو معرف ها و معرفی شدگان برای ۵۰ سال محرمانه است! بعضی رکورد معرفی را شکسته اند ولی نوبل نگرفته اند مانند آرنولد سومرفلد که ۸۴ بار کاندید دریافت جایزه فیزیک نوبل شد
-جایزه نوبل به افرادی که در هنگام معرفی فوت کرده باشند تعلق نمی‌گیرد

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2850

۲۲ اکتبر ۲۰۰۴، آندرو گایم و کنستانتین نووسلوف، برای اولین بار با استفاده از نوار چسب و گرافیت موفق به تولید گرافین شدند.
گرافین، یک‌لایه اتم‌های به هم پیوسته از کربن است که استحکام بیشتر از الماس، رسانایی بیشتر از فلزات و انعطاف‌پذیری بالایی دارد.

روش بسیار ساده گایم و نووسلوف منجر به انقلابی در تحقیقات بر روی گرافین شد و این دو در سال ۲۰۱۰ موفق به دریافت جایزه نوبل شدند.
جالب است بدانید اندرو گایم تنها فردی است که هم جایزه طنزآمیز ایگ‌نوبل و هم جایزه نوبل را برده است.
http://t.me/pubethicsmums/1011

کاربردهای بالقوه گرافین بسیار زیاد هستند و فیلم در مورد آنها بحث می‌کند.

https://youtu.be/dQCJpYR0og8

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2851

6:02 صبح تا 6:02 عصر ۲۳ اکتبر (10/23)
6:02 10/23
به روز مول معروف است.

این روز بر اساس عدد آووگادرو
6.02×10^23
یا تعداد ذرات (اتم یا مولکول) موجود در یک مول از هر ماده است.


در سال ۱۸۱۱ آمادئو آووگادرو دانشمند ایتالیایی کشف کرد که حجمهای مشابه تمام گازها در دما و فشار برابر تعداد مولکول مساوی دارند.
این قانون تحت عنوان قانون آووگادرو معروف است.

Avogadro, Amedeo (1811). "Essai d'une manière de déterminer les masses relatives des molécules élémentaires des corps, et les proportions selon lesquelles elles entrent dans ces combinaisons". Journal de Physique. 73: 58–76.


فیلم در مورد مفهوم مول بحث می‌کند

https://youtu.be/TEl4jeETVmg

#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2852

روز جهانی فلج اطفال
۲۴ اکتبر هر سال به مناسبت زادروز جوناس سالک (مبدع واکسن فلج اطفال) روز جهانی فلج اطفال نامیده میشود.

در سال ۱۹۸۸، سازمان بهداشت جهانی برنامه ریشه کنی فلج اطفال را در دنیا شروع کرد. موفقیت این برنامه بسیار چشمگیر بوده است. در آخرین موفقیت عظیم این برنامه ریشه کنی، آفریقا از نوع وحشی ویروس فلج اطفال پاک اعلام شد.
فیلم به همین موضوع پرداخته است.

https://youtu.be/SkSdFnzjNPs

#worldpolioday
#endpolio

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2853

به مناسبت ۲۵ اکتبر روز جهانی هنرمند پستهای زیر در کانال به اشتراک گذاشته میشود

مرد ویتروویوسی: اثری که با نام رنسانس عجین شده است
http://t.me/pubethicsmums/1697

موسیقی هنری است که قدمتی به اندازه عمر بشر دارد
در این فیلم، ۳۲ قطعه موسیقی کلاسیک غرب معرفی شده اند با نام قطعه و پدیدآورنده آنها
http://t.me/pubethicsmums/1698

در طول تاریخ، هنر همواره در خدمت نظامی‌گری بوده است و عملا نظامیان برای هنر جان خود را به خطر نمی‌انداختند ولی در جنگ جهانی دوم، ارتش سرخ برای اجرای یک قطعه موسیقی حاضر به یک عملیات نظامی شد
http://t.me/pubethicsmums/1699

هنر همواره با زندگی انسان همراه بوده است. قدیمیترین هنر کشف شده مربوط به غارنگاره ها است
http://t.me/pubethicsmums/1700

هنرمند نقاشی که با وجود آب مروارید شاهکار هنری خلق کرد
http://t.me/pubethicsmums/1701

هنر در بین مسلمانان بر خلاف غربی‌ها تنوع ندارد. خوشنویسی جزو معدود هنرهایی است که مسلمانان در آن دست بالا داشته و دارند. تاریخچه این هنر را در فیلم زیر ببینید
http://t.me/pubethicsmums/1702

سینما جدیدترین هنر در بین هنرها است و در فرهنگ و تمدن معاصر نقش عمده دارد
فیلم زیر ۱۰۰ جمله معروف سینما را به اشتراک گذاشته است
http://t.me/pubethicsmums/1703

نقاشی از هنرهای مهم بشر است و قدمت دیرینه دارد. ۱۰۰ نقاشی معروف به همراه نقاش آنها در فیلم زیر به اشتراک گذاشته شده است
http://t.me/pubethicsmums/1704

هنر مجسمه سازی در بین مسلمانان به علت همراهی با بت پرستی عملا ظهوری نداشته است ولی در میان سایر ملل و ادیان قدمتی دیرینه دارد. فیلم زیر مهمترین مجسمه های باستانی از تمدن هند و چین و مصر باستان و یونان و روم به اشتراک گذاشته است
http://t.me/pubethicsmums/1705
فیلم بعد ۱۰ مجسمه بی نظیر تمدن غرب از یونان باستان تا رنسانس و معاصر را معرفی کرده است
http://t.me/pubethicsmums/1706


چرا تئاتر و تراژدی لذت‌بخش است
http://t.me/pubethicsmums/1660

قدیمیترین موسیقی قابل بازسازی تاریخ مربوط به ۵۴۰۰ سال قبل را در فیلم زیر گوش دهید
http://t.me/pubethicsmums/1239

اولین شاعر ثبت شده تاریخ بانو انهدوانا مربوط به ۴۳۰۰ سال قبل
http://t.me/pubethicsmums/970

قدیمیترین شعر ثبت شده تاریخ: حماسه گیلگمش مربوط به ۴۱۰۰ سال قبل
http://t.me/PubEthicsMUMS/1154

به جرات میتوان گفت غیر از ادبیات و خوشنویسی، مسلمانان در هنرهای دیگر تاثیر چندانی بر دنیا نداشته اند. در زمینه ادبیات، تصحیح انتقادی متون کهن ادبی از مهمترین مسائل علمی درباره هنر ادبیات است که در فیلم زیر درباره اش بحث شده است
http://t.me/pubethicsmums/1641

به مناسبت ۲۶ اکتبر، زادروز استر دافلو
دافلو و همسرش برای حل مشکل فقر در دنیا، به مطالعات اجتماعی و کارآزمایی های تصادفی شده روی آوردند. آنها برای مشکلات ناشی از فقر جوابهای مبتنی بر شواهد فراهم کرده و میکنند‌
در این سخنرانی TED، دافلو به سه مشکل می‌پردازد.
https://youtu.be/0zvrGiPkVcs

۱- چگونه مادران را برای واکسیناسیون فرزندان تشویق کنیم؟
۲- آیا پخش پشه‌بند رایگان باعث کاهش مالاریا میشود؟
۳- موثرترین روشها برای افزایش مدت تحصیل در مناطق فقیر چه هستند؟
دافلو پاسخ این سوالات را با نتایج مطالعات تصادفی دارای گروه کنترل اجتماعی می‌دهد.
به عنوان مثال برنامه ریشه‌کنی کرم‌های روده‌ای بیش از هر برنامه دیگری (نظیر افزایش تعداد و حقوق معلمان، پخش غذای رایگان و ...) در افزایش طول مدت تحصیل موثر بوده است.

دافلو و همسرش برنده جایزه نوبل اقتصاد سال ۲۰۱۹ شدند.

جالب است که برندگان جایزه نوبل اقتصاد امسال هم (۲۰۲۱)، اولین کسانی بوده‌اند که روش مطالعات کنترل شده تصادفی را در اقتصاد مطرح کردند.
http://t.me/pubethicsmums/1026

#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2855

به مناسبت ۲۷ اکتبر روز زعفران

زعفران از مهمترین صادرات ایران و گیاهی ملی برای ایرانیان است.
اولین اشاره مکتوب به گیاه زعفران مربوط به ۷۰۰ قبل از میلاد در یک‌ لوح گلی به زبان اکدی از کتابخانه آشوربانیپال است. در این لوح به استفاده از زعفران برای درمان مشکلات گردن اشاره شده است.

اما کاربرد زعفران به مدتها قبل از آن بر می‌گردد. قدیمترین نگاره از زعفران مربوط به یک دیوارنگاره ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ سال قبل در کرت و سواحل دریای اژه است که دو زن در حال برداشت زعفران هستند (تصویر)

قبل‌تر از این تاریخ هم رنگدانه زعفران در غارنگاره هایی در کشور عراق یافت شده است که مربوط به ۵۰ هزار سال قبل است.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8913524/pdf/fpls-13-834416.pdf
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2856

به مناسبت ۲۸ اکتبر روز جهانی پویانمایی سه فیلم زیر به اشتراک گذاشته شده اند


اولین انیمیشن تاریخ: شراب بنجل
http://t.me/pubethicsmums/2449

دو انیمیشن استثنایی از نورالدین زرین‌کلک
چشم تنگ دریادار
http://t.me/pubethicsmums/1404
دنیای دیوانه دیوانه دیوانه
http://t.me/pubethicsmums/1403

به مناسبت ۲۹ اکتبر روز جهانی اینترنت

در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۶۹ اولین پیام موفق در ARPANET ارسال شد که شروعی بود بر عصر اینترنت
به همین مناسبت سه ویدئو در مورد تاریخچه اینترنت به اشتراک گذاشته میشود

http://t.me/pubethicsmums/2018
شروع اینترنت

http://t.me/pubethicsmums/2019
اینترنت در دسترس عموم

http://t.me/pubethicsmums/2020

قرن ۲۱ و دوران کمپانی های عظیم