به مناسبت ۱۱ بهمن روز ویراستار
۱۱ بهمن ماه به مناسبت زادروز احمد سمیعی گیلانی روز ویراستار نام گرفته است

فیلم درباره زندگی پربار اوست


https://www.aparat.com/v/qhhv996

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2960

مهمترین پیشرفت‌های علمی ۲۰۲۵ بر اساس مجله SCIENCE
مهمترین پیشرفت مربوط به مقرون به صرفه شدن انرژی خورشیدی بود
Neurons supercharge cancer cells
-سلولهای عصبی با فرستادن میتوکندری به سلولهای سرطانی می‌توانند باعث تهاجمی‌تر شدن تومورها شوند
Face to face with a denisovan
-استخراج DNA از پلاک دندانی یک جمجمه و اثبات دنیزوان بودن آن که یک گونه از انسانها بوده است
Rice that beats the heat
یافتن ژنی که باعث مقاومت برنج به موج گرما میشود
Custom gene editing shows promise
درمان موفق یک اختلال ژنتیکی نادر با استفاده از تکنیک CRISPR شخصی سازی شده
An all-seeing eye on the sky
شروع به کار تلسکوپ روبین که هر سه روز تمام آسمان را اسکن میکند. این تلسکوپ بیش از کل تاریخ نجوم اطلاعات اپتیکال خواهد داد
Xenotransplants set new records
بقاء ۹ ماهه پیوند کلیه خوک به انسان
LLMs do science
هوش مصنوعی توانایی بسیار بالا در حل مسائل ریاضی و سایر مسائل علمی پیدا کرده است
A new tools to fight gonorrhea
درمان جدید برای سوزاک
Particle mystery resolved
مشاهدات جدید با محاسبات مدل استاندارد ذرات درباره میونها مطابقت پیدا کرد

آدرس کانال

به مناسبت ۲ فوریه سالمرگ دیمیتری مندلیف

جدول تناوبی را میتوان یکی از مهمترین کشفیات بشر دانست

فیلم های آموزشی زیر در این زمینه به اشتراک گذاشته شده است

اهمیت جدول تناوبی
http://t.me/pubethicsmums/2129

منشاء کیهانی عناصر: ما همه غبار ستارگان هستیم
http://t.me/pubethicsmums/2130

چگونه مکانیک کوانتوم ساختار جدول تناوبی را توضیح می‌دهد
http://t.me/pubethicsmums/2131

به مناسبت ۱۵ بهمن سالروز بنیان‌نهادن دانشگاه تهران توسط رضا شاه پهلوی

در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی، به پیشنهاد دولتمردان پهلوی و با دستور رضا شاه، کلنگ زنی تاسیس دانشگاه تهران شروع شد

دانشگاه تهران از تجمیع چندین مرکز آموزش عالی مانند مدرسه طب، مدرسه فلاحت مظفری‌، مدرسه صنایع مستظرفه و ... ایجاد شد.‌ اکثر این موسسات در زمان شاهان قاجار تاسیس شده بودند.  تالار کالبدشکافی اولین ساختمان این دانشگاه بود.

دانشگاه تهران مظهر آموزش عالی در ایران است و تاسیس آن گامی بزرگ در توسعه ایران مدرن بود.

سردر دانشگاه تهران که همه با آن آشنا هستیم با طرح کوروش فرزامی در سالهای ۱۳۴۵و ۱۳۴۶ هجری شمسی ساخته شد.

فیلم در مورد ماجرای تاسیس دانشگاه تهران است
http://www.youtube.com/watch?v=cODaP8t0sxU

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2963

به مناسبت ۴ فوریه روز جهانی سرطان

انواع درمان سرطان
http://t.me/pubethicsmums/2134

آخرین ترانه بانو هایده درباره رنج سرطان
http://t.me/pubethicsmums/2135

تاریخچه سرطان
http://t.me/pubethicsmums/1118

ملکه موزا اولین فرمانروای زن در ایران باستان

ملکه موزا یک کنیز رومی بود که امپراطور اگوستوس به فرهاد چهارم هدیه داده بود.

موزا به سرعت مورد علاقه فرهاد چهارم قرار گرفت و ملکه اصلی پادشاهی اشکانی گردید.

فرهاد چهارم و موزا در سال ۱۹ قبل از میلاد صاحب یک پسر شدند. در سال ۱۰ قبل از میلاد، با تحریک ملکه موزا، فرهاد چهارم بقیه پسرانش را به روم می‌فرستد تا از درگیری بر سر جانشینی جلوگیری شود.

پسر موزا ۱۷ ساله بود که موزا، همسرش را مسموم کرده و به قتل میرساتد و همراه پسرش که فرهاد پنجم (یا فرهادک) نام می‌گیرد به تخت سلطنت اشکانی می‌نشیند.
موزا اولین زن در تاریخ ایران است که تصویرش بر سکه ضرب می‌شود (تصویر)
سلطنت فرهاد پنجم و موزا از ۲ قبل از میلاد تا ۴ پس از میلاد طول می‌کشد.

به دنبال معاهده صلح فرهاد پنجم با آگوستوس بر سر سرنوشت ارمنستان، در نهایت بزرگان اشکانی فرهاد پنجم و ملکه موزا را از سلطنت خلع کرده و به روم تبعید می‌کنند.

از سرنوشت آنها اطلاع بیشتری در دسترس نیست

http://t.me/pubethicsmums/2965

به مناسبت ۶ فوریه، روز سخنرانی معروف لوئی پاستور در آکادمی علوم فرانسه در مورد رد نظریه ایجاد خودبه‌خودی موجودات.
در سال ۱۸۶۲، لویی پاستور در آزمایشی بسیار معروف (Swan neck experiment) موفق شد ثابت کند نظریه ایجاد خود به خودی موجودات زنده اشتباه است و موجودات زنده از اجسام بیجان ایجاد نمی شوند!

فیلم در مورد همین آزمایش است و پیش زمینه های قبلی آن.

https://youtu.be/AndOnmx9cuM

#نوابغ_علم

آزمایش پاستور را از مهمترین آزمایشات تاریخ میدانند.
جالب است که در قرن نوزده میلادی هنوز دانشمندان تصور می کردند که کرم از گل و موش از کاه به وجود می‌آید!

Pasteur, Louis. Mémoire Sur les corpuscules organisés qui existent dans l'atmosphère: Examen de la doctrine des générations spontanées

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2966

به مناسبت ۷ فوریه روز جهانی جدول تناوبی

شعر جدول تناوبی

در این فیلم زیبا، هر عنصر با بیتی شعر خاص (هاییکو) توصیف میشود


https://scim.ag/6K6

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2967

به مناسبت یکشنبه دوم فوریه روز ازدواج

-تاریخچه ازدواج: تکامل مراسم ازدواج و مراسم ویژه ازدواج در فرهنگهای مختلف را توضیح می‌دهد
http://t.me/pubethicsmums/1573

-چرا سکس: چرا تولید مثل جنسی با وجودی که مقرون به صرفه به نظر نمی‌رسد در تمام جانوران وجود دارد
http://t.me/pubethicsmums/1574

-تکامل اندام‌های جنسی در جانوران: اندام‌های جنسی بسیار متنوع و پیچیده هستند! چرا؟

http://t.me/pubethicsmums/1575

-تولید مثل جنسی چگونه آغاز شد؟ به تکامل تولید مثل جنسی و شواهد آن می‌پردازد

http://t.me/pubethicsmums/1576

به مناسبت ۹ فوریه روز دندان درد

اولین دندانپزشک نامبرده شده در تاریخ فردی مصری است (۲۶۰۰ قبل میلاد) به نام هسی-را که در مقبره اش از او به عنوان بزرگترین درمانگر بیماریهای دندان یاد شده است (تصویر)
در واقع دندانپزشکان از افراد بسیار متمول و با نفوذ مصر باستان بودند. آنها مقبره مخصوص به خود داشتند

البته طبق متون مصری باستان دو گروه دندانپزشک وجود داشته اند. گروه اول iryw-ebew نامیده شده و برای مردم عادی بوده اند و گروه دوم ir iryw-ebew بوده اند که مخصوص افرار متمول و خانواده فراعنه بودند. هرودوت ۵۰ نفر مصری را نام میبرد که دندانپزشک بوده اند.

قدیمیترین متن پزشکی که حاوی اطلاعات دندانپزشکی است باز هم مربوط به مصر باستان است. این متن به عنوان پاپیروس اِبِرز معروف است.

مطالب دندانپزشکی پاپیروس ابرز (نوشته ۱۵۰۰ قبل میلاد) بسیار متنوع است. از درمانهای مربوط به درد دندان گرفته تا انواع اقدامات پیشگیری کننده.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2969

به مناسبت ۱۰ فوریه روز جهانی حبوبات

حبوبات دانه های خوراکی خشک گیاهان بوده که منبع غذایی بسیار مهمی برای انسان هستند مانند لوبیا، عدس، ماش و ...
حبوبات منبع مهم پروتئین برای بخش عظیمی از ساکنان کره زمین هستند

کشت حبوبات نسبت به سایر مواد غذایی با محیط زیست سازگارتر است و فواید مشخص برای سلامتی انسانها دارند.

دانه‌های مغذی برای آینده ای پایا
http://www.youtube.com/watch?v=Ire7sAP3S4o

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2970

به مناسبت ۱۱ فوریه سالروز درگذشت سرگئی آیزنشتاین سینماگر معروف شوروی

انقلاب شوروی و مونتاژ!

پس از انقلاب بلشویکها در روسیه، تمام استودیوهای فیلم سازی تحت نظر دولت درآمد. به علت عدم دسترسی به فیلم خام، سینماگران شوروی به مطالعه فیلم های قدیمی در دسترس پرداختند و اولین آکادمی سینمای دنیای را تشکیل دادند
یکی‌از مهمترین سینماگران شوروی، لو کولشوف بود که پدیده کولشوف به نام اوست (یک صحنه در صورت همراهی با صحنه هایی متفاوت معانی متفاوتی به ذهن متبادر می‌کند، یک ظرف سوپ پس از تصویر یک مرد نشانه گرسنگی و یک زن زیبا پس از همان تصویر نشانه علاقه و شهوت است)
نظریات این سینماگران منجر به نظریه مونتاژ شد که به نحوه تدوین فیلم‌ها می‌پردازد

مهمترین سینماگر این دوران سرگئی آیزنشتاین نظریه مونتاژ را در فیلم "رزم‌ناو پوتمکین" به نحو احسن به طور عملی نشان داد. صحنه پلکان ادسا در این فیلم بسیار معروف است.

فیلم به اشتراک گذاشته شده در مورد نظریه مونتاژ و سینماگران شوروی بحث می‌کند

http://t.me/pubethicsmums/2971

۱۲ فوریه
زادروز چارلز داروین و روز داروین است.

داروین جزو مهمترین و تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ دنیا است.

نظریه فرگشت (تکامل) با انتخاب طبیعی امروزه زیربنای زیست‌شناسی مدرن است.

به همین مناسبت ۳ شگفتی در مورد فرگشت به اشتراک گذاشته شده است
۱- ماهی های استخوانی از نظر ژنتیکی به انسانها شبیه‌تر هستند تا کوسه ها
http://t.me/pubethicsmums/2146

۲- چرا فرگشت در طراحی از انسانها برتر است؟ چون چیزی در اختیار دارد که انسانها ندارند! در پست زیر بحث شده است
http://t.me/pubethicsmums/2147

۳- قارچها از نظر ژنتیکی به انسانها شبیه تر هستند تا گیاهان
http://t.me/pubethicsmums/2148


پستهای آموزشی زیر نیز به موضوع فرگشت مربوط هستند

-نظریه فرگشت قبل از داروین
http://t.me/pubethicsmums/948

-گونه حلقوی: برشی از گونه زایی طی زمان
http://t.me/pubethicsmums/844

-دوازده نکته در مورد فرگشت: به تعدادی سوء تفاهم در مورد فرگشت اشاره می‌کند
http://t.me/pubethicsmums/1567

-آیا اولین انسان وجود داشته است؟ به مساله چگونگی پیدایش گونه ها و تعریف گونه می‌پردازد
http://t.me/pubethicsmums/1568

-آیا فرگشت قابل مشاهده است؟ فرگشت معمولا
زمان  بسیار طولانی برای مشاهده نیاز دارد ولی در شرایط خاص میتوان آنرا آزمایشگاهی مشاهده کرد

http://t.me/pubethicsmums/1569

-فرگشت و سرطان: چگونه موجودات زنده بزرگ جثه توانستند بر سرطان غلبه کنند
http://t.me/pubethicsmums/1570

-رفتار ایثارگرانه و فرگشت: چرا بعضی موجودات جان خود را فدا میکنند تا همنوعان آنها زندگی کنند؟

http://t.me/pubethicsmums/1571

-هفت میلیون سال تاریخچه خویشاوندان انسان در هفت دقیقه
http://t.me/pubethicsmums/2049

-فرگشت قلب
http://t.me/pubethicsmums/1964

-فرگشت زندگی فرااجتماعی
http://t.me/pubethicsmums/1764

-ریشه فریبکاری و دروغ در فرگشت
http://t.me/pubethicsmums/1671

-آلفرد والاس و نقش او در نظریه انتخاب طبیعی
http://t.me/pubethicsmums/1435

-خط والاس چیست؟
http://t.me/pubethicsmums/2028

-چگونه انگل مالاریا از موجودی بی آزار تبدیل به بزرگترین قاتل بشر شد
http://t.me/pubethicsmums/1185

-تکامل لاک
http://t.me/pubethicsmums/1217

-ارتباط تکاملی انسان با سایر گونه های هومو
http://t.me/pubethicsmums/1372

-اول مرغ بوده است یا تخم مرغ
http://t.me/pubethicsmums/1387

-سکس چگونه به وجود آمد
http://t.me/pubethicsmums/1576

-چاقی و تکامل بشر
http://t.me/pubethicsmums/1619

-تشکیل حیات پرسلولی از تک سلولی
http://t.me/pubethicsmums/1626

-تکامل ناخن
http://t.me/pubethicsmums/1736

-شباهت ژنتیکی ۹۹ درصد بین انسان و شمپانزه یعنی چه؟
http://t.me/pubethicsmums/1846

-تکامل مقعد:گامی مهم در پیچیدگی جانوران
http://t.me/pubethicsmums/1898

-تکامل ستون فقرات در انسان: یک فاجعه مهندسی
http://t.me/pubethicsmums/1998

Nothing in biology makes sense except in the light of evolution

هیچ چیز در زیست‌شناسی بدون فرگشت معنا نمی‌یابد!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2149

به مناسبت ۱۳ فوریه روز شروع به کار رادیوی سازمان ملل و روز جهانی رادیو

تاریخچه رادیو
۱۸۷۳: ماکسول و پیش‌بینی امواج الکترومغناطیس
۱۸۸۸: هرتز به طور عملی امواج الکترومغناطیس را نشان داد
۱۸۹۲: تسلا نشان داد که امواج الکترومغناطیس را میتوان برای انتقال اطلاعات استفاده کرد
۱۸۹۶: مارکونی اولین انتقال بدون سیم امواج الکترومغناطیس را انجام داد و در سال ۱۹۰۱ اولین ارسال رادیویی از یک سو به سمت دیگر اقیانوس اطلس را انجام داد
-اختراع رادیوی کریستالی در ابتدای قرن بیستم، رادیو را تبدیل به یک وسیله همگانی کرد
-۱۹۳۳: ابداع موج FM موجب افزایش برد امواج رادیویی شد
-در نهایت اختراع ترانزیستور به رادیوهای مدرن کنونی ختم شد.

رادیو با انتقال آزاد اطلاعات جهان را تغییر داد

تصویر کره ای ناچیز را در کهکشان راه شیری نشان میدهد که قطر ۲۰۰ سال نوری دارد و نقاطی از فضا است که امواج رادیویی انسان به آتجا رسیده است. این کره در برابر جهان هستی و حتی کهکشان راه شیری بسیار ناچیز است. بسیار بعید است بیگانگان! امواج رادیویی ما را دریافت کرده باشند!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2973

به مناسبت روز ولنتاین

آیا مونوگامی (تک همسری) در جانوران شایع است؟
تنها ۳٪ پستانداران تک همسرند
در پرندگان این مساله ظاهرا فرق دارد و حدود ۹۵٪ پرندگان در فصل تولید مثل با یک جفت زندگی میکنند
آزمایش DNA بر روی جوجه ها نشان داده است که درصد کمی از جوجه ها حاصل جفت گیری زوج پرنده هستند (حدود ۱/۴) و بقیه حاصل جفت گیری با سایر نرهای اطراف است!
از نظر تکاملی این رفتار قابل توجیه است. پرندگانی که به صورت زوج زندگی میکنند امکان مراقبت بیشتری از جوجه ها را دارند ولی جفت گیری با سایر نرها و ماده ها می‌تواند باعث افزایش تنوع ژنتیکی نسل بعد و بقاء بهتر شود!
علت اصلی شکل بسیار متفاوت جنس نر و ماده در پرندگان همین چند همسری بودن است چرا که طی نسل‌های متمادی نرهایی که توجه ماده های بیشتری را جلب کنند و ظاهر متمایزتر داشته باشند انتخاب می‌شوند. در موجودات تک همسر اصولا شکل ظاهری نر و ماده کاملا یکسان است!
شاید تنها زوجی که نمی‌توانند خیانت کنند گونه ای کرم پهن هستند که نر و ماده به هم متصل شده و تا آخر عمر به هم چسبیده باقی می‌مانند!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2974

به مناسبت ۱۵ فوریه سالروز مرگ سقراط

اعدام سقراط در سال ۳۹۹ قبل از میلاد با نوشیدن شوکران از مهمترین وقایع تاریخ فلسفه است.

چرا سقراط اعدام شد؟

سقراط در محاکمه ای که هیات منصفه آن تعدادی از مردم آتن بودند به جرم منحرف کردن جوانان به مرگ محکوم شد!
سقراط از منتقدین جدی سیستم دموکراسی در یونان باستان بود!
اینکه یک‌دستاورد عظیم یونان باستان (فلسفه) مخالف دستاورد عظیم دیگر (دموکراسی) باشد بسیار عجیب است
استدلال سقراط که در مکالمات افلاطون ثبت شده است این است که رای دادن در واقع یک هنر و تکنیک است که باید فرد در آن خبره باشد و الا افراد نادرستی را برای حکمرانی انتخاب خواهند کرد

از نظر سقراط مردم عادی مثلا توانایی تشخیص اینکه یک شیرینی فروش به صلاح آنها رفتار می‌کند یا یک پزشک، ندارند. آنها درد و رنج موقتی که پزشک به آنها تحمیل می‌کند را دیده و عملا دیگر به دفاعیات پزشک توجه نخواهند کرد.

محاکمه سقراط یک نمونه بارز عوامفریبی در دموکراسی شناخته میشود


فیلم در مورد چرایی انتقاد سقراط از دموکراسی است
http://www.youtu.be/fLJBzhcSWTk

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2975

استره اکام

در قرن ۱۴ میلادی ویلیام اکام فيلسوف انگلیسی قاعده ای را بیان کرد که امروزه استره اکام یا
Occam's razor
نام گرفته است و به "صرفه جویی فلسفی" هم معروف است

Numquam ponendo est pluritas sine necessitate
موجودیت ها یا وجود ها نباید بدون نیاز ضروری (به توجیه یک پدیده) اضافه شوند

به عبارت دیگر هنگام توجیه یک پدیده آن توجیهی که ساده تر است معمولا صحیح‌تر است!
منظور از ساده تر با "کمترین فرض ها است"

رابرت وودورث در این زمینه مثال معروفی دارد که برای کاربرد استره اکام در علم پزشکی بیان کرده است.
"وقتی صدای سم بر روی سنگفرش می آید به اسب فکر کنید نه گورخر"

http://www.youtube.com/watch?v=YmScreEnszI

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2976

تاریخچه گوشی پزشکی

به مناسبت ۱۷ فوریه زادروز رنه لنک (Laennec, René) مخترع اولین گوشی پزشکی

در سال ۱۸۱۶، رنه لنک به بالین خانم جوانی با مشکلات قلبی می‌رود تا او را معاینه کند. او باید گوش خود را به سینه برهنه بیمار می‌چسباند تا بتواند صدای قلب او را بشنود.
رنه لنک که از این کار خجالت می‌کشید به یاد بازی های دوران کودکی خود افتاد و کاغذی را لوله کرد و به سینه بیمار چسباند. صدای قلب بیمار به راحتی شنیده می‌شد.

او به سرعت دست به کار شد و اولین گوشی پزشکی را ساخت.
از زمان لنک تا گوشی های امروزی تغییرات زیادی در گوشی پزشکی ایجاد شده است و فیلم در همین مورد بحث می‌کند.

https://youtu.be/LSew213FAKY


Laennec, René (1819). De l'auscultation médiate ou traité du diagnostic des maladies des poumon et du coeur. Paris: Brosson & Chaudé.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2977

به مناسبت ۱۸ فوریه زادروز ارنست ماخ
آیا فضا وجود دارد؟

تاریخچه مفهوم فضا

-یونان باستان: مفهوم اثر که در تمام هستی پخش است

-نسبیت گالیله و فضای مطلق نیوتونی: حرکت با سرعت ثابت "نسبی" است. بر این اساس نیوتون حرکت دورانی در فضای خالی را مطرح کرد که باعث نیروی گریز از مرکز می‌شود. در حرکت دورانی اجسام نسبت به چه چهارچوبی حرکت میکند؟ او این چهارچوب مرجع همگانی را فضای مطلق نامید

-ارنست ماخ: جهان هستی خالی نیست پس آنچه به حرکت دورانی و نیروی گریز از مرکز مفهوم میدهد، ماده درون فضا است و خود فضا وجود ندارد! (اصل ماخ)

-ماکسول: نور با سرعت خاصی به صوت موج در فضا حرکت میکند. این فضا پر از اثر در نظر گرفته میشد

-مایکلسون و مورلی: نشان دادند سرعت نور به حرکت جسم نورانی وابسته نیست و همواره ثابت است

-البرت انیشتن: فضا و زمان مطلق نیستند و بسته به چهارچوب ناظر تغییر می‌کنند. این نظریه فعلا نظریه غالب است. انیشتن نشان داد نیروی گریز از مرکز به علت وجود "فضا-زمان" حس می‌شود. در واقع "اصل ماخ" درست است ولی نه به علت وجود ماده در فضا بلکه به علت وجود چیزی به نام "فضا-زمان"

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2978

به مناسبت ۲۰ فوریه زادروز لودویگ بولتزمن پستهای زیر در کانال به اشتراک گذاشته شده است


انتروپی چیست؟

http://t.me/pubethicsmums/2574

آیا ما مغزهای بولتزمن هستیم؟

http://t.me/pubethicsmums/2163

چرا زمان رو به جلو حرکت میکند نه عقب؟ قوانین فیزیک در حرکت زمان به جلو و عقب یکسان هستند!

http://t.me/pubethicsmums/2162

اهمیت بولتزمن در تاریخ علم

http://t.me/pubethicsmums/1592