به مناسبت ۱۴ مارس زادروز آلبرت انیشتن

فیلم های آموزشی زیر درباره انیشتن در کانال به اشتراک گذاشته شده اند

نظریه نسبیت در سه فیلم

۱- تبدیل گالیله و نسبیت گالیله ای
http://t.me/pubethicsmums/649
۲- تبدیل لورنس و نسبیت خاص
http://t.me/pubethicsmums/650
۳-جاذبه و نسبیت عام
http://t.me/pubethicsmums/651

تایید نسبیت عام با یک خورشیدگرفتگی
http://t.me/pubethicsmums/701

ثابت کیهانی: اشتباه انیشتن که بعدها مشخص شد اشتباه نبوده است. انیشتن وقتی اشتباه هم می‌کرد باز هم درست میگفت!
http://t.me/pubethicsmums/719

اشتباه بزرگ انیشتن و کسی که اشتباه او را تصحیح کرد
http://t.me/pubethicsmums/748

نسبیت عام و پدیده لنز گرانشی
http://t.me/pubethicsmums/1067

امواج گرانشی چه هستند؟ پیش‌بینی درست دیگر از انیشتن
http://t.me/pubethicsmums/1074

چگالش بوز-انیشتن: پیشبینی درست دیگر از انیشتن
http://t.me/pubethicsmums/1161

حمایت ماکس پلانک از انیشتن جوان
http://t.me/pubethicsmums/1305

ساتیندرا بوز و حمایت انیشتن از او
http://t.me/pubethicsmums/1306

آخرین اشتباه انیشتن: در همتنیدگی کوانتومی
http://t.me/pubethicsmums/1369

آلبرت انیشتن و نقش او در فیزیک کوانتوم: چرا انیشتن جایزه نوبل گرفت
http://t.me/pubethicsmums/1393

نسبیت عام چیست؟ خلاصه نسبیت عام در چند دقیقه
http://t.me/pubethicsmums/1440

تاریخچه مفهوم فضا و نظریه نسبیت عام
http://t.me/pubethicsmums/1587

۱۹۰۵ سال جادویی انیشتن
http://t.me/pubethicsmums/1635

سیاره ای که انیشتن از بین برد
http://t.me/pubethicsmums/1957

چگونه نسبیت خاص انیشتن، مایع بودن جیوه را توضیح می‌دهد
http://t.me/pubethicsmums/2192

به مناسبت ۱۵ مارس زادروز امیل فون بهرینگ. اولین برنده جایزه نوبل پزشکی

در سال ۱۸۹۰ فون بهرینگ و همکار ژاپنی اش موفق شدند با تزریق توکسین دیفتری و کزاز به اسب، آنتی‌توکسین این دو بیماری مهلک را از سرم خون اسب جدا کرده و برای درمان بیماری دیفتری و کزاز در انسان استفاده کنند.

مطالعات فون بهرینگ شروعی بود بر سرم‌درمانی و درمان با آنتی‌توکسین ها در پزشکی. بعد از کشف فون بهرینگ به علت نجات جان هزاران کودک مبتلا به دیفتری، او به "نجات‌دهنده کودکان" معروف شد.

فون بهرینگ در سال ۱۹۰۱ موفق به دریافت اولین جایزه نوبل پزشکی شد.

فیلم در مورد اهمیت کار علمی اوست.

Von Behring, E., and S. Kitasato. Ueber das zustandekommen der diphtherie-immunität und der tetanus-immunität bei thieren
 Deutsch. Med. Wochenschr 16 (1890): 1145-1148.

. #نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/3003

به مناسبت ۲۵ اسفند روز بزرگداشت پروین اعتصامی

پروین اعتصامی و حمایت از کشف حجاب


پروین در اسفند ۱۳۱۴ به مناسبت کشف حجاب و در حمایت این اقدام شعری تحت عنوان "گنج عفت" میسراید. این شعر در چاپ دوم دیوان در سال ۱۳۲۰ به طور کامل چاپ می‌شود. ۴ بیت آخر قصیده:

چشم و دل را پرده میبایست اما از عفاف
چادر پوسیده، بنیاد مسلمانی نبود

خسروا، دست توانای تو، آسان کرد کار
ورنه در این کار سخت امید آسانی نبود

شه نمی‌شد گر‌ در این گمگشته کشتی ناخدای
ساحلی پیدا از این دریای طوفانی نبود

باید این انوار را پروین به چشم عقل دید
مهر رخشان را نشاید گفت نورانی نبود

جالب است که سه بیت آخر در چاپ دوم کتاب که در زمان حیات پروین تهیه شده بود وجود دارد ولی در چاپ سوم به بعد (پس از مرگ پروین) سه بیت آخر که در ستایش کشف حجاب است حذف شدند. با توجه به جو ضد رضاشاه بلافاصله پس از سقوط او و در ابتدای سلطنت پسرش،‌ برادر پروین که مسوولیت چاپ دیوان او را داشته است این سه بیت را حذف کرده است! عنوان قصیده را هم به "زن در ایران" تغییر داده است
جزئیات بیشتر در
http://ensani.ir/fa/article/download/184869
آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/3004

طالع بینی چینی!
امسال سال اسب است

نگاهداری زمان در فرهنگ چینی بسیار پیچیده بوده است.
گاهشماری چینی دارای یک دوره ۶۰ ساله است که هر سال بر اساس ۱۲ "شاخه زمینی" (با استفاده از حرکت مداری مشتری) و ۱۰ "ساقه آسمانی" نامگذاری می‌شوند. هر سال بر اساس "شاخه زمینی" آن به نام یک حیوان است. بنا بر طالع بینی چینی متولدین هر سال خصوصیات ویژه حیوان سال خود را دارند

گاهشماری چینی توسط فاتحین مغول به ایران وارد شد. نام هر سال به ترتیب بر اساس شعر زیر مشخص می‌گردد

موش و بقر و پلنگ و خرگوش شمار
زان چار چو بگذری نهنگ آید و مار
آنگاه به اسب و گوسفند است حساب
حمدونه و مرغ و سگ و خوک آخر کار
"حمدونه به معنای میمون است"

در گاهشماری چینی اژدها یکی از سالها است ولی در فرهنگ ایرانی تبدیل به "نهنگ" به معنی هر موجود بزرگ آبزی شده است
بر اساس افسانه ای چینی، امپراطوری جید مسابقه ای برای حیوانات ترتیب داد و حیوانات به ترتیب برنده شدن در سالها قرار گرفتند (اولین سال موش است)
برای یافتن نام سال، عدد سال را منهای ۶ کرده و به ۱۲ تقسیم کرده باقیمانده آن ترتیب سال را نشان میدهد.

http://t.me/pubethicsmums/3005

مهمترین پیشرفت‌های علوم کامپیوتر بر اساس نظر Qunata Magazine
Faster hash tables
جداول هش نوعی ساختمان داده هستند که برای ذخیره و بازیابی اطلاعات به کار می‌روند. تاکنون الگوریتمی که برای این کار استفاده میشد با افزایش اطلاعات ذخیره شده کندتر میشد. امسال نشان داده شد با روش دیگری میتوان جداول هش ایحاد کرد که سرعت بازیابی اطلاعات آنها تقریبا ثابت است!
Quantum error correction
کامپیوترهای کوانتومی از واحد پایه کیوبیت استفاده میکنند. با افزایش تعداد کیوبیت ها، نرخ اشتباه هم در محاسبات افزایش می‌یابد. از نظر تئوری با روشی به نام surface code میتوان این اشتباهات را کاهش داد. امسال برای اولین بار با این روش یک پردازشگر ۷۲ کیوبیتی به نام willow ساخته شد که نرخ اشتباه را به طور نمایی کاهش میدهد
Time vs. Space
حجم حافظه مورد نیاز برای اجراء یک برنامه با زمانی که برنامه نیاز دارد رابطه مستقیم دارد. ۱۹۷۵ اولین پیشرفت برای کاهش حافظه مورد نیاز مشاهده شد ولی طی ۵۰ سال دیگر موفقیتی حاصل نشد. امسال الگوریتمی ابداع شد که با استفاده مکرر از فضای حافظه، میزان حافظه مورد نیاز را متناسب با جذر زمان محاسبه کاهش داد

آدرس کانال

به مناسبت ۲۰ مارس روز جهانی شعر

گاتهای زرتشت قدیمیترین سرود (شعر) ایرانی

گاتهای اوستا جزو قدیمیترین قسمتهای اوستا هستند که به نظر می‌رسد توسط خود زرتشت سروده شده اند. این سرودها به وزن هجایی هستند.

فیلم خوانش چند قطعه از وَهیشتوایشْت‌گاه  و اَهونَوَدگاه هستند که اول به زبان اوستایی و سپس ترجمه آنها خوانده می‌شوند

اهنود گات
هات ۲۸ بند ۴
هات ۳۰ بند ۱ و ۲
هات ۳۰ بند ۹
هات ۳۱ بند ۸
هات ۳۱ بند ۱۱

وهیشتوایش گات
هات ۵۳ بند ۶

https://youtu.be/B3tviMaEmEE
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/3007

به مناسبت ۲۹ اسفند روز ملی شدن صنعت نفت

تاریخچه نفت در ایران
- الواح هخامنشی مصرف نفت را برای مقاصد روشنایی ذکر میکند

-قرارداد دارسی در ۱۹۰۱

-۲۶ می ۱۹۰۸: کشف نفت در مسجد سلیمان

-نوامبر ۱۹۳۲: لغو قرارداد دارسی توسط رضاشاه

-قرارداد ۱۹۳۳: بین دولت ایران و شرکت نفت ایران انگلیس.

-تصویب قرارداد گس-گلشاهیان (الحاقی) در ۱۳۲۸

-مخالفت مجلس ۱۵ با قرارداد الحاقی و عدم تصویب آن در مجلس

-تلاش نخست وزیران محمدرضا شاه برای تصویب قرارداد الحاقی با قتل رزم‌آرا (۱۶ اسفند ۱۳۲۹) عقیم ماند

-۱۷ اسفند ۱۳۲۹: قانون ملی شدن صنعت نفت در کمیسیون نفت تصویب شد

-۲۴ اسفند ۱۳۲۹ در مجلس و ۲۹ اسفند در سنا تایید گردید و نفت ملی شد (تصویر)

-۸ اردیبهشت ۱۳۳۰ مصدق به نخست وزیری رسید

-پیروزی دولت ایران در شورای امنیت و لاهه

-پس از کودتا ۲۸ مرداد قرارداد کنسرسیوم بین دولت ایران و کنسرسیومی از شرکت‌های نفتی بسته شد که در سال ۱۳۵۲ تمدید شد

-۱۴ اسفند ۱۳۵۷: اختیارات کنسرسیوم لغو گردید و تمامی مراحل اکتشاف، استخراج، پالایش، و صدور نفت به شرکت ملی نفت سپرده شد

-۲۷ آدر ۱۳۶۹ با رای دیوان لاهه به نفع ایران، پرونده کنسرسیوم بسته شد

به مناسبت نزدیک شدن به عید نوروز

چگونه ماهی قرمز را نگهداری کنیم

ماهی قرمز از محبوب‌ترین حیوانات خانگی در دنیا است که منشاء اصلی آن چین است

عمر طبیعی ماهی قرمز بین ۵ تا ۱۵ سال است
علت اصلی مرگ ماهی قرمز، آلودگی آب محل زندگی به مدفوع آنهاست که حاوی آمونیاک بالا است
برای نگهداری مناسب باید

-یک محیط پر از باکتری تجزیه کننده آمونیاک از قبل برای آنها فراهم کرد. این فرایند نیاز به کلرزدایی آب و سپس پرورش باکتری در آب دارد که تقریبا ۲ ماه طول می‌کشد.

-حجم آب مورد نیاز برای زندگی یک ماهی قرمز ۱۵۰ لیتر یا صد بطری نوشابه خانواده است! تنگ ماهی حدود ۴ لیتر آب حداکثر فراهم میکند!

-هر دو هفته یک بار باید یک سوم آب محیط زندگی ماهی را عوض کرد!
-نگهداری ماهی قرمز در یخچال هیچ فایده ای برای افزایش طول عمر آن ندارد

در نهایت نگهداری ماهی قرمز نیاز به فراهم کردن محیط مناسب دارد که مطمئنا در سر سفره هفت سین وجود ندارد و فقط منجر به مرگ زجرآور ماهی قرمز می‌شود.

برای اطلاعات بیشتر

https://petpors.com/red-fish/

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/3009

به مناسبت آغاز سال ۱۴۰۵ شمسی.

منشاء نام ماههای گاهشماری هجری شمسی چیست؟

۱- اسامی شش ماه از ماههای گاهشمار ایرانی بر اساس نام شش امشاسپند است
امشاسپندان از آفریده های بزرگ اهورامزدا هستند که حامی سایر مخلوقات در گیتی بوده اند
اردیبهشت از "اشا وهیشتا: بهترین راستی"
خرداد از "هورتات: رسایی و کمالی"
مرداد از "امرتات: نا‌میرا" (مرداد اشتباه است و امرداد درست است)
شهریور از "خشترا ویرا: کشور آرزو شده"
بهمن از "وهو مناه: نیک نهاد"
اسفند از "اسپنتا آرمائیتی: فروتنی مقدس"

۲- نام چهار ماه از ماههای گاهشمار ایرانی از ایزدهای زرتشتی برگرفته شده اند.
تیر از "تیشتریا"
مهر از "میترا"
آبان از "ایزد آب"
آذر از "ایزد آتش"

۳- نام یکی از ماههای زرتشتی (فروردین) از  فروشی یا فروهر
۴-  در نهایت ماه دی از لفظ اوستایی "داثوش" می آید که به معنی دادار یا آفریننده است. این ماه اختصاص به اهورامزدا دارد.

سال نو مبارک

آدرس کانال

http://t.me/pubethicsmums/3010

به مناسبت ۲۲ مارس روز جهانی آب دوست فیلم زیر به اشتراک گذاشته شده است
خصوصیات ویژه آب چیست که این مایع را مایه حیات کرده است؟
http://t.me/pubethicsmums/1650

منشاء خارج زمینی آب کره زمین

http://t.me/pubethicsmums/1651

به مناسبت ۲۳ مارس روز جهانی ریاضیات


نقشه ریاضیات: شاخه های مختلف ریاضیات

http://t.me/pubethicsmums/1652

ریاضیات کشف است یا اختراع؟
http://t.me/pubethicsmums/1653

سابقه تاریخی هفت سین

با وجود گستردگی استفاده از سفره هفت سین در ایران، از تاریخچه آن چیز زیادی نمی‌دانیم

-عده ای ریشه آنرا امشاسپندان که افریده های مهم اهورامزدا هستند میدانند
-بیرونی رسم ایرانیان در کاشتن هفت صنف غله در سال نو را ذکر کرده است
-قدیمیترین اشاره در شعر برندق خجندی از عصر تیموری است

چون به میدانِ طرب رانی بُراقِ عیش را
هم ز عینِ مردمی باید که چینی «هفت سین»
سبزهٔ سیراب و سنبل، سوسن و سرو و سمن
ساغرِ می در میانِ بزم و ساقی هفتمین

-ابراهیم سلطان تیموری (سده ۹) اینگونه گفته است

"در روز نوروز جماعتی می‌گفتند که به حسب نظر نجومی امسال از جهت میمنه حال اشتغال به چیزهایی می‌باید نمود که سر الفاظ او «سین» باشد، همچنان‌که سر و سبزی و سرکه می‌باید خورد و سقرلاط و سمور و سنجاب می‌باید پوشید"

به نظر می‌رسد سین ها در نقاط مختلف متفاوت بوده است از سنبل و سرکه و سکه و سمنو و سیب و سماق و سیر گرفته تا سنگک و سبزی و ...

قدیمیترین نقاشی از سفره هفت سین در سال ۱۳۰۱ توسط "حسین شیخ" کشیده شده است که فیلم زیر در مورد آن است
https://youtu.be/dHA2FyeezlM

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/3013

رنگ آبی!

۱- آبی در جانداران نادر است. ایجاد رنگدانه آبی نیاز به مولکولهای بسیار بزرگ دارد که به سرعت با سایر مواد واکنش نشان می‌دهند و عملکرد خود را از دست می‌دهند. به این ترتیب تقریبا تمام رنگهای آبی در جانداران حاصل "رنگ ساختاری" است یعنی ساختار مولکول‌ها به نوعی است که نور آبی را برگشت دهند ولی خودشان آبی نیستند!

۲- رنگدانه آبی در نقاشی هم بسیار نادر و گرانقیمت بوده است. تنها رنگهای آبی موجود سنگ لاجورد از معدن سرسنگ افغانستان و کانی آزوریت بوده است. تا اینکه در قرن ۱۸ به طور اتفاقی آبی پروس ساخته شد.

۳- انسانهای در قدیم تفاوتی بین سبز و آبی قائل نبودند و اصولا آبی و سبز را دو طیف یک‌ رنگ می‌دانستند. در واقع در ادبیات پارسی آسمان معمولا با سبز توصیف می‌شود.

"مزرع سبز فلک دیدم و داس مه نو"

رنگی به نام آبی فقط در نهضت بازگشت به ادبیات پارسی وارد شد!

مغز انسان با توجه به زبانی که با آن صحبت می‌کند می‌تواند رنگها را از هم افتراق دهد. آبی و سبز معمولا دیرتر از بقیه رنگها در زبانها از هم تفکیک می‌شوند!

فیلم در مورد نادر بودن آبی در طبیعت است.

https://youtu.be/3g246c6Bv58

http://t.me/pubethicsmums/3014

به مناسبت ۲۷ مارس روز جهانی تئاتر

نمایشنامه پارسیان قدیمیترین تراژدی نوشته شده تاریخ

http://t.me/pubethicsmums/1661

چرا تراژدی لذت بخش است

http://t.me/pubethicsmums/2611

به مناسبت ۱۰ فروردین، سالروز به توپ بسته شدن حرم رضوی توسط نیروهای روس

سال ۱۲۹۰ شمسی، به دنبال فرار محمدعلی شاه و پایان استبداد صغیر، نیروهای روس در سردرگمی بودند. کنسول روس در مشهد هنوز از شاه مخلوع دفاع می‌کرد ولی دولت مرکزی روسیه دیگر از حمایت شاه ناامید شده بود.

نیروهای طرفدار محمدعلی شاه که به حمایت روسیه دل بسته بودند به رهبری فردی به نام یوسف هراتی در حرم تحصن کردند ولی پس از اینکه متوجه شدند که روس‌ها دیگر از آنها حمایت نمی‌کنند، شروع به اقدامات عملی علیه نیروهای روس کردند.
به دنبال شلیک طرفداران محمدعلی شاه به سمت نیروهای روس، روس‌ها حرم رضوی را محاصره کردند و حرم را به توپ بستند. در نهایت غائله پس از چند روز ختم شد و یوسف هراتی اعدام شد.

این واقعه تاثیر عمیقی بر مردم ایران و ادبیات پارسی گذاشت
شعر "توپ روس" ملک الشعرای بهار در همین زمینه است (تصویر)

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/3016

به مناسبت ۳۰ مارس زادروز ون‌گوگ
چند فیزیکدان در مطالعه ای دریافتند ون‌گوگ در دوران آشفتگی روانی خود با دقت ریاضی بالا جریان متلاطم را نقاشی می‌کرده است

توضیح حرکت متلاطم سیالات از مشکلات فیزیک است. هایزنبرگ می‌گوید:
در آن دنیا از خدا میپرسم چرا نسبیت و چرا تلاطم؟ احتمالا خدا فقط برای اولی پاسخ دارد!

در نهایت کولموگوروف موفق شد تا حدی از نظر ریاضی جریان متلاطم را توضیح دهد
انرژی جریان متلاطم در فاصله r متناسب است با توان ۵/۳ فاصله

نقاشان امپرسیونیست و نیز ون‌گوگ روش نقاشی خاصی داشتند که بر نشان دادن اثر گذر زمان بر کیفیت نور استوار است.
بررسی نورتابی نقاشی های ون‌گوگ در دوران آشفتگی ذهنی و دوران آرامش زندگی اش نشان میدهد که در دوران آشفتگی ذهنی،‌نقاشی هایش از نظر ریاضی با دقت بسیار زیاد با قانون کولموگوروف از جریان متلاطم تطابق دارند. سایر امپرسیونیستها و نیز دوران آرامش ذهنی ون‌گوگ، این خصوصیت را ندارند!

نبوغ منحصر به فرد ون‌گوگ در دوران آشفتگی ذهنی اش آشکار می‌شد!
آسمان پرستاره و جاده با درخت سرو و ستاره حاصل این دوره هستند

https://youtu.be/PMerSm2ToFY

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/3017

به مناسبت ۱۱ فروردین سالروز تبدیل تقویم رسمی ایران به هجری شمسی

۱۱ فروردین ۱۳۰۴ هجری شمسی مجلس شورای ملی تقویم رسمی ایران را به تقویم هجری شمسی تبدیل کرد

این تقویم بر اساس گاه‌شماری جلالی با مبداء هجرت پیامبر اسلام است و اسامی ماههای آن از نامهای اوستایی و پهلوی گرفته شده است (نام ماههای گا‌ه‌شماری اوستایی نو)


فیلم در مورد انواع گاه‌شماری در تاریخ بشر بحث می‌کند

گاهشماری به صورت قمری به اساس مشاهده اهله ماه در تاریخ شروع شده است. با توجه به اینکه فصل‌ها در گاهشماری قمری جا به جا می‌شوند کم کم گاهشمار خورشیدی/قمری ایجاد شد.
گاهشمار خورشیدی توسط مصریان باستان ابداع شد که قدم بسیار مهمی در تاریخ گاهشماری است.
با وجود برتری گاهشماری خورشیدی بر خورشیدی/قمری و قمری، باز هم فصل‌ها به تدریج جا به جا می‌شدند! تصحیح این جا به جایی با کبیسه گیری و روش‌های دیگر آخرین پیشرفت در گاهشماری بود

قبل از اسلام، اعراب نوعی کبیسه گیری به نام "نسی" داشتند که باعث عدم جابه‌جایی فصل‌ها می‌شد. سال ۱۰ هجری با نزول آیه ای نسی ممنوع شد! تقویم مسلمانان تنها تقویم قمری فعلی دنیا است
آدرس کانال

http://t.me/pubethicsmums/3018

تاریخچه برنج

http://www.youtube.com/watch?v=YiiLg_KbZDM

اولین تجویز ماساژ قلبی برای احیاء بیمار در تاریخ پزشکی
در قرن نهم هجری برهان الدین نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی یا به طور خلاصه برهان‌الدین کرمانی که از پزشکان نامدار ایرانی بود در بخش  "غشی" کتاب "شرح الاسبابِ و العلامات" به طور مفصل به بحث سنکوپ می‌پردازد.
یکی از انواع سنکوپ و درمان آنرا به صورت زیر بیان می‌کند

و اما الآخرون الذی یحدث بهم ذلک بعقب الخمول قوه النبض مع صفره اللون فبهزهم قبل النوبه و تحریک ایدیهم و اعضائهم الیسری و عض  الجانب الایسر من صدورهم

اگر بیمار نبض ضعیف داشت یا نبض نداشت و رنگش زرد شده بود، آنها را تکان دهید و سمت چپ بدن بیمار را با تکان دست‌هایش تحریک کنید و به شدت سمت چپ سینه آنها را فشار دهید.

این گزارش اولین تجویز ماساژ قلبی برای درمان بیماران در تاریخ پزشکی است.

#نوابغ_علم
تصویر مربوط به صفحه کتاب "شرح الاسبابِ و العلامات" است که همین مطلب در آن ذکر شده است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2233

Kolmogorov axioms