راهبرد
12.1K subscribers
660 photos
137 videos
18 files
1.11K links
يادداشت هاي توسعه ایران

امیرحسین خالقی

تماس:

t.me/AmirHosseinKHQ
و
twitter.com/amirkhaleqi
و
joinclubhouse.com/@amirkhaleqi
و
instagram.com/amirhosseinkhqi

حمایت از راهبرد:

http://hamibash.com/rahbordchannel
Download Telegram
رهبر جهان کیست؟

یک دیدگاه جالب در ژئوپلیتیک نظریه "رهبری جهان" جرج مُدلسکی است، او با بررسی تاریخی به این نتیجه رسیده است که جهان برای هر دوره 100 ساله یک رهبر دارد و یک "کشور" نظم حاکم بر جهان را تعیین و حفظ می کند. در این نظریه از واژه رهبر استفاده می شود و این بدان معناست که رهبر پیروانی هم دارد و دیگر کشورها با نظم غالب مخالفتی ندارند.

رهبر جهان باید بتواند به همه جای دنیای دسترسی داشته باشد و از این رو کنترل اقیانوس ها و دریاها را در دست دارد و توان او با کشتی های نظامی و تجاری که در دسترس دارد سنجیده می شود. او باید بتواند یک "بدعت" بگذارد و نظمی نو بنیان نهد، یعنی نهادها و ایده ها و روال هایی را ایجاد کند که امنیت دنیا را تامین کند. (نهادهایی مانند ناتو و سازمان ملل و صندوق بین المللی پول را برای رهبر کنونی دنیا یعنی ایالات متحده در نظر بگیرید).

در این دوره 100 ساله 4 مرحله وجود دارد که هر کدام حدود 25 سال طول می کشد، مرحله اول "جنگ جهانی" است که نظم قبلی از بین می رود و رهبر جدید خود را نشان می دهد (ایالات متحده بعد از جنگ جهانی اول و دوم)، در مرحله بعدی رهبر جدید، نظم خود را در دنیا ایجاد می کنند و دیگران آن را می پذیرند، در مرحله سوم مشروعیت نظم جدید مورد تردید قرار می گیرد و به چالش کشیده می شود (دوران جنگ سرد و مواجهه بلوک شرق و غرب) و مرحله پایانی هم که ناکارآمدی نظم جهانی آشکار می شود و گزینه های جایگزین مطرح می شوند و دوباره همین روال با جنگ جهانی بعدی از سرگرفته می شود.

از قرن 15 به این سو، رهبران دنیا به ترتیب پرتغال، هلند، بریتانیا (دو دوره متوالی) و ایالات متحده بوده اند و این نظریه توانسته است توصیف تاریخی درستی ارائه دهد، رهبر قرن 21 هنوز معلوم نیست، ولی می تواند امریکا یا کشور(های) دیگری باشد. البته این نظریه ادعایی برای پیش بینی آینده ندارد. شاید وقتی پرزیدنت شیخ حسن از کدخدا صحبت می کند، دارد به رهبر جهان اشاره می کند، والله اعلم.

http://goo.gl/AJqNWM

کانال راهبرد
@RahbordChannel
"ایران هراسی" یک واقعیت است، محبوبیت ایران در میان کشورهای خاورمیانه بسیار کاهش یافته است. خطر امنیتی آینده برای ایران را جدی بگیرید!

http://goo.gl/GU6xDL

کانال راهبرد
@RahbordChannel
یک سرمایه فراموش شده: خوشنامی ملی

دوستی فرهیخته به نام سید حامد هاشمی نوشته بود برای ما ایرانی ها زمانی بیش از هر چیز خاک ایران مقدس شمرده می شد و در جنگ هشت ساله جوانان ایرانی با خون‌ خودشان آن را حفظ کردند. بعد از جنگ فهمیدند ذخایر گازی پارس جنوبی هم سرمایه کشور است که قطری ها با سیاستگذاری درست از آن بهتر استفاده کردند. بعدتر دریافتند که سرمایه بزرگتر همان مغزها و سرمایه ژنتیک جمعیت ایران است که ایران را ترک می کنند. اکنون در مملکت این فهم به وجود آمده است که محیط زیست ایران، از جنگلها و دریاچه‌ها تا مرجان های زیر خلیج فارس هم سرمایه ملی است و باید آنها را پاسداری کرد و بی توجهی به چگونگی برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی هم می‌تواند ایران را به یک بیابان غیرقابل زیست بدل کند. اما اهمیت یک سرمایه مهم دیگر یعنی "وجهه و خوشنامی" ایران هنوز به درستی شناخته نشده است.

خوشنامی و شهرت یک کشور در توسعه و پیشرفت آن یک منبع استراتژیک تلقی می شود و پیامد آن را در جذب گردشگر و سرمایه گذار خارجی، تعامل بهتر با دنیا و کاهش هزینه مبادلات می توان دید. از قضا موسسه هایی در دنیا آن را مورد سنجش قرار می دهند، در یکی از شناخته شده ترین این گزارش ها برای سال 2016 رتبه های 70 کشور جهان ارائه شده است. در صدر فهرست بیشتر کشورهای اروپایی قرار دارند و ایران جایگاهی بهتر از رده 69 و بالاتر از عراق پیدا نکرده است!

خوشمان بیاید یا نه کشور کوچک همسایه ما امارات متحده در این زمینه بسیار بهتر عمل کرده است و دستاوردهایش هم نیاز به گفتن ندارد، برای ما ایرانی ها کنار آمدن با پیشرفت دیگر کشورهای صحاری خاورمیانه ساده نیست، ولی شاید وقتش شده با واقعیت ها روبه رو شویم.

http://goo.gl/4tDrqh

کانال راهبرد
@RahbordChannel
پدر پوپولیسم نفتی!

کسانی گفته اند به کار بردن عنوان کودتا برای 28 مرداد نادرست است، بعد از انحلال مجلس شاه به صورت قانونی می توانست وی را برکنار کند و چنین هم کرد. وقتی سه روز قبل از آن واقعه نصیری حکم برکناری مصدق را به او می دهد و در عوض تمکین بازداشت می شود، نمی توان آنچه در 28 مرداد رخ داد را کودتا خواند. شاه بعد از شنیدن خبر بازداشت نصیری از ترس جان به رم گریخت.

گفته اند پیرمرد به رادیو رفت و نطقی آتشین کرد، حزب توده و روزنامه فاطمی هم خواستار لغو سلطنت و انقلاب شدند، به نظر می رسید ایران در آستانه افتادن به دام آن امپراتوری شیطانی شمالی بود، اما خوشبختانه چنین نشد. گفته می شود "کودتا" توطئه یانکی ها بود که با خرج مشتی دلار توسط اوباش و فواحش حکومت مردمی و نیمه جان مصدق را ساقط کردند. خوشبختانه مملکت آریایی-اسلامی ما از نظر توطئه خودکفاست و مثل بسیاری دیگر از داستان های این حوالی در اهمیت نقش شخصیت ها اغراق می شود، کشوری با مشکلات اقتصادی فراوان که در راسش مردی تکرو است که قرار است نفت را مسئله ناموسی تلقی کند، بعید بود زیاد دوام بیاورد. گفته می شد پیش از این پیشنهاد خوبی برای بهره برداری "غیراستعماری" از عایدات نفت به او داده شده بود که قهرمان ضداستعمار آن را نپذیرفته بود.

پیرمرد آنقدر قهرمانی و وجیه المله بودن را دوست داشت که سیاست را از یاد برده بود، در دنیای دو قطبی آن روز بعید بود بتوان در "حیاط خلوت" شوروی "مستقل" ماند. نیت وی شاید خیر بود، ولی راه جهنم هم با نیت های خیر فرش شده است. شاهزاده قجری و تحصیل کرده فرنگ با لیستی از محسنات که اکنون هم دل از ایرانی جماعت می برد، وطنش را دوست داشت، ولی راه دوست داشتن را نمی دانست. هرچند کسانی شاید از این مقایسه برآشوبند، مقاومت او مرا به یاد رئیس دولت قبل می اندازد، انگار تاریخ تکرار می شود، اگر بار نخست تراژدی است، تکرارش یک کمدی فلاکت بار بیشتر نیست، والله اعلم.

http://goo.gl/oBV5zx

کانال راهبرد
@RahbordChannel
چریک یا سیاستمدار؟

مرحوم داریوش همایون می گفت شاه دوست داشت ترکیبی باشد از کسانی همچون کوروش و انوشیروان و البته مصدق! شاه جوانبخت نوعی احساس احترام (اگر نگوییم حقارت) در برابر این شازده قجری حقوقدان داشت و بنا به گفته ها تا پایان کار مصدق در برابر وی مطیع محض بود!

سفیر آمریکا در ایران هم از هواداران پروپا قرص مصدق بود، یانکی می خواستند به امپراتوری رو به زوال بریتانیا خاتمه بدهند (نظریه رهبری جهان را یادتان هست؟)، می دانستند نارضایتی در کشورهای مستعمره باعث گسترش نفوذ ایدئولوژی شیطانی کمونیسم می شود، ولی دنبال راه حل قانونی و رضایتبخش کار بودند. شوخی بود فکر کنیم بدون رضایت ایالات متحده، مصدق یا هرکس دیگر می توانست نفت ملی کند و با کمپانی نفت انگلیس در بیفتد و همان مدت کوتاه هم در قدرت بماند. گفته اند ترومن، چرچیل و بانک جهانی پیشنهاد خوبی هم به مصدق دادند، ولی پیرمرد به هیچ چیز جز پیروزی کامل رضایت نمی داد.

همین کله شقی ها و بلندپروازی های او، امریکایی ها را از رسیدن به توافقی رضایتبخش ناامید کرد، آنها سه ماه تلاش کردند تا شاه متقاعد شود و حکم برکناری مصدق را امضا کند. شاه زیر بار نمی رفت، همایون معتقد بود که بزرگترین اشتباه قهرمان استعمارستیز این بود که شاه را وادار به کناره گیری کرد، در عمل می توانست به دست شاه هرکاری را بخواهد انجام دهد، شاه حتی فرماندهی کل قوا را که تمام قدرتش بود تقدیمش کرد. بعد از مقاومت مصدق در برابر برکناری و خروج شاه، توده ای ها شروع کردند مجسمه های او را پایین کشیدن و شادمانی از پایان سلطنت پهلوی، امثال دکتر فاطمی حرفی نبود که به شاه و خاندان سلطنت نزنند. این اوضاع خیلی ها را ترساند.

گفته اند بسیاری در آن زمان نگران تسلط روس‌ها بر ایران بودند، مصدق قدرتی در کشور نداشت، کسی طرفدارش نبود، روز ۲۸ مرداد یک نفر به طرفداری از مصدق به خیابان نیامد. مسئله در مصدق نبود، در این بود که کی جانشین او بشود: نیروهای طرفدار شاه یا کمونیست‌ها. حتی امروز هم در برابر چنین انتخابی اولی با تمام بدی ها بهتر از دومی به نظر می رسد.

اگر یک درس تاریخی بخواهیم از موضوع بگیریم این است: اگر می خواهید "زیادی" روی آرمان هایتان پافشاری کنید، سیاست به دردتان نمی خورد، چریک شدن انتخاب بهتری است، والله اعلم.

http://goo.gl/GpX1Z2

کانال راهبرد
@RahbordChannel
اعترافات

داریوش همایون فقید گفته بود: "ما فرزندان دوره رضاشاه بودیم. ما در دوره رضاشاه به دنیا آمده بودیم و تا حمله نیروهای خارجی به ایران در ۱۳۲۰ که آن وقت من ۱۲ سالم بود، ما در یک فضای احساساتی و سیاسی مخصوصی زندگی می کردیم که نه قبل از ما، نسل های پدرانمان و نه بعد از ما، نسل فرزندانمان، آن فضا را تجربه کردند. ما در آن سال ها از ایران یک تصور بسیار اغراق آمیزی داشتیم و یک سربلندی نسبت به ایران احساس می کردیم که نه قبل از ما کسی احساس کرده بود و نه بعد از ما کسی احساس کرد. ما ایران را کشور فوق العاده نیرومند و مقتدر و سرافرازی می دانستیم و وقتی که نیروهای روس و انگلیس به آن آسانی به ایران ریختند و ایران را اشغال کردند و ما را تحقیر کردند، تأثیری که این ضربه ناگهانی در ما کرد و اثری که در ما گذاشت فوق العاده بود و هیچ وقت آن تأثیر از زندگی ما محو نشد".

مشابه چنین تفسیری را در خاطرات عالیخانی هم دیده ام، او نیز می گفت در دوره پهلوی اول به چشم می دیدم که کشور رو به جلو می رود و جاده می سازند و راه آهن می کشند و چهره ایران تغییر می کند و این حتی با دوران محمد رضا علیرغم پیشرفت های چشمگیر متفاوت بود. حکومت رضاشاه را می توان دولتی اقتدارگرا دانست، اعتراف می کنم این سوال برای من هوادار "عدم مداخله دولت" وجود داشت که گزینه جایگزین چه می توانست باشد، از کشوری عقب مانده نمی شد انتظار تحول فرهنگی داشت، دولت کاری نمی کرد، چه گروه و صنفی می توانست توسعه را در ایران آغاز کند؟

محمد ایمانی، دوستی فرهیخته از آلمان، تعبیر جالبی را نوشته که قابل تامل است. او با اشاره به تاریخ اندیشه روشنگری می گوید باید انتظار داشت که در ابتدا یک دولت اقتدارگرای زمینی/سکولار وجود داشته باشد تا اساسا افراد بتوانند به دور از مداخله اتوریته های آسمانی بنویسند و نقد کنند و نفس بکشند، پیشرفت فرهنگی در واقع دستاورد امنیتی است که حکومت مطلقه توسعه گرا ایجاد می کند. چنین دولتی در واقع موقت و دولت گذار است، بعدها با حاکم شدن مناسبات سرمایه داری و قدرت گرفتن بورژوازی می توان انتظار داشت که با گذر زمان به حکومت دموکراتیک نزدیک شویم (پیشتر تجربه ای مشابه از کتاب "توسعه و چپاول" برای کشورهای شرق آسیا مانند سنگاپور نوشته ام). دشواری های اینکه مطمئن شویم این اقتدارگرایی پابرجا نمی ماند البته کم نیست.

اوضاع کنونی مملکت آریایی-اسلامی البته با گذشته متفاوت است و قضاوت ساده نیست، اما دستکم ما نئولیبرال ها! باید در مسیر توسعه ایران به نقش و قلمرو دولت جدی تر بیندیشیم و بالاخره بفهمیم تکلیفمان با این خدای زمینی (دولت) چیست، والله اعلم

http://goo.gl/6A2s1X

کانال راهبرد
@RahbordChannel
سرمایه گذاری در ایران چقدر جذاب است؟

به ویژه پس از برجام در رابطه با فرصت های سودآور سرمایه گذاری در ایران بسیار صحبت می شد و شنیده می شد که برخی آن را بزرگترین بازار دست نخورده جهان می دانستند، ولی به واقع ایران چقدر از نظر سرمایه گذاری جذابیت دارد؟

شاخص فرصت جهانی پاسخی به این پرسش است و رتبه جذابیت سرمایه گذاری در کشورهای مختلف را محاسبه می کند، این شاخص جامع چهار حوزه کلی "متغیرهای پایه ای اقتصاد"، "سهولت کسب و کار"، "مقررات سرمایه گذاری" و "حکومت قانون" را در بر می گیرد.

در گزارش 2015 می توان دید که کشورهای صدر فهرست همگی از کشورهای توسعه یافته به شمار می آیند، جایگاه اول تا سوم به سنگاپور، هنگ کنگ و فنلاند اختصاص یافته است. در میان ده کشور نخست، تنها کشور در حال توسعه مالزی است و رتبه ایران 119 از میان 136 کشور است. وضعیت در زیر شاخص ها عبارت است از :

رتبه ایران در متغیرهای پایه اقتصاد: 107
رتبه ایران در سهولت کسب و کار: 88
رتبه ایران در مقررات سرمایه گذاری: 125
رتبه ایران در حکومت قانون: 110

http://goo.gl/WyOmVc

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ونزوئلا، لیبی، بولیوی و ایران؛ در این دوره رفتارشان مشابه نبود؟ انکارکننده هلوکاست رفته است و علیرغم غوغای بسیارش باز نخواهد گشت، ولی "پوپولیسم نفتی" را باید خوب شناخت.

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ما در یک عصر طلایی زندگی می کنیم!

“بی شرمی بی داد می کند... مملکت مثل چرخ کوزه گری به دور خود می چرخد... و عوام الناس حکم گوسفندانی رام و بی شبان را دارند... فقیر دیروز، امروز به مال و منال رسیده و ثروتمند دیروز مجیز او را می گوید.”

این توصیف مربوط به زمان ما نیست، بلکه در قطعه ای از پاپیروس مصری، متعلق به بیش از چهار هزار سال پیش، نوشته شده است! کمتر کسی تصور می کند که اکنون زندگی انسان بهتر از هر زمان دیگری در گذشته باشد (در یک رای گیری فقط 5 درصد بریتانیایی ها و 6 درصد از امریکایی ها چنین تصوری داشتند). بد نیست بدانیم در قرن 18 کالری مصرفی مردم در بریتانیا از میزان مصرف یک کودک آفریقایی امروزی هم کمتر بود و یک قرن پس از آن متوسط عمر چیزی در حدود 30 سال! مارکس فکر می کرد سرمایه داری فقرا را فقیرتر کرده است، ولی نمی دانست که زمان مرگش یک انگلیسی معمولی تا سه برابر بیشتر از زمانی که او به دنیا آمده است ثروتمندتر شده است (مارکس 65 سال عمر کرد).

سی و پنج سال پیش از هر 10 چینی 9 نفر در فقر مطلق بود، در حال حاضر فقط 1 نفر چنین است. آن زمان نصف جمعیت دنیا دسترسی به آب سالم داشت و اکنون بیش از 90 درصد. در 25 سال بعد از پایان جنگ سرد ثروت اقتصادی دنیا به انداز 25000 سال پیش از آن افزایش پیدا کرده است. ما فکر می کنیم 650 هزار نفر عراق و افغانستان کشته شده اند و این خبر خوبی نیست، ولی یادمان نرود در دهه 80 بیش از دو میلیون انسان در درگیری های داخلی کشورهایی مانند کلمبیا،آنگولا، چاد و سری لانکا کشته شدند. امروز ریسک جنگ، زندگی در سلطه دیکتاتورها و کشته شدن از حوادث طبیعی از هر زمان دیگری کمتر است.

چرا پس بسیاری فکر می کنند اوضاع بدتر شده است؟ دلیل اینست از نظر ذهنی ما گرایشی طبیعی به بدبینی داریم، این بدبینی ها و نگرانی ها ابزار زنده ماندن ما در گذشته بودند. اکنون که ثروتمندتر شده ایم، تحمل فقر و کاستی های زندگی دیگران هم دشوارتر شده است و رسانه ها هم به دلایل متعدد این بدبینی را تقویت می کنند. دنیا از همه جنبه ها بسیار بهتر از گذشته است، ولی ما نقادتر شده ایم.

دستاوردهای مادی بی همتای زندگی انسان و البته پیشرفت های فرهنگی او نظیر آزادی بیان، انتخاب سبک زندگی، دموکراسی و حق رای و آزادی زنان یکباره از آسمان فرو نیفتادند و خدایان آنها را به انسان تقدیم نکردند، این همه پیامد همان ناسزای معروف! یعنی "سرمایه داری" است، می توان البته به الترناتیوها امید داشت، ولی مراقب باشید حاصل بسیاری از چنین آلترناتیوهایی جز بازتولید بربریت نبوده است.

goo.gl/7vIC7x

کانال راهبرد
@RahbordChannel
دِه مرو، دِه مرد را احمق کند!

کسانی گفته اند در مراحل آغازین توسعه و با رشد شهرنشینی نوعی حسرت نسبت به زندگی ساده روستایی پدید می آید، حتی امروزه هم بسیاری بر این عقیده اند که صفا و صمیمیت روستا چیز دیگری است و زندگی شهری هنوز دین و ایمان اهالی آنجا را نبرده است. اگر به آنها بگویید زندگی روستایی در مجاورت طبیعت کار دشواری است و آرامشی که دنبالش هستند، به این سادگی به دست نمی آید، شاید نپذیرند، ولی از این طرف هم بعید است بتوانید آنها را متقاعد کنید چند روز آرزویشان را بیازمایند و در روستا زندگی کنند!

بگذارید یک تجربه تاریخی "روستانشینی اجباری" را مرور کنیم، خمرهای سرخ در کامبوج برای آنکه همه را از شر سرمایه داری و نابرابری راحت کنند، تصمیم گرفتند همه چیز را ویران کنند و از اول بسازند. سالی که به قدرت رسیدند را به پیروی از انقلاب فرانسه "سال صفر" نامگذاری کردند و خواستند یک جامعه کشاورزی عاری از خودپرستی و منفعت شخصی خلق کنند. برای آنکه نوع جدیدی از زندگی را به مردم نشان دهند و آنها را با ارزش برابری و همکاری آشنا کنند، سعی کردند نظام تقسیم کار، مالکیت شخصی، آموزش و دیگر مظاهر مدنیت و شهرنشینی را براندازند. روستاییان را خلق کهن و شهرنشینان بهره کش! را خلق جدید نامیدند، تمام شهرها را تخلیه کردند و انگل های شهری را به کار "مفید" در مزارع واداشتند، هنرمندان، روشنفکران، دانشگاهیان و بسیاری دیگر از صاحبان مشاغل "غیرضروری" یا کشته شدند یا با تحقیر تمام در غیرانسانی ترین شرایط به کار در مزارع واداشته شدند. حق مالکیت از خلق جدید گرفته شد، به ازای کار پولی به آنها پرداخت نمی شد و سهمیه غذایی اندکی برایشان تعیین شد و حاصل کار برای "منافع جمعی" هزینه می شد. گفته می شد حتی داشتن عینک هم می توانست نشان از تفاخر و بورژوا بازی تلقی شود و برای شخص خطرناک باشد. در این دوره درخشان! از مبارزات ضدسرمایه داری بسیاری از سوء تغذیه و بیماری های گوناگون مانند مالاریا و البته کشتار و شکنجه کشته شدند. هنوز هم کابوس ازدواج اجباری با مبارزان سرخ (بخوانید تجاوز) در ذهن بسیاری از زنان بازمانده وجود دارد.

یکی از مورخان گفته است این نفرت از شهرهای بهره کش و زندگی پرگناه شهری البته پدیده تازه ای نیست و تاریخی دراز از عهد عتیق به این سو دارد، هرچند شهرهای امروزی اساسا پدیده متفاوتی از گذشته اند، یکی از شگردهای عوامفریبانه ایدئولوگ های مدرن همین برانگیختن روستاییان و دهقانان و حاشیه نشینان علیه شهرهاست، حلب در سوریه زمان های دراز یک مرکز چندفرهنگی و مرکز تجارت بود، ولی اکنون یک ویرانه بیشتر نیست. علاوه بر مشکل آب و بنیادگرایی می توان این را حاصل شورش حاشیه علیه متن و روستا علیه شهر هم دانست. مائو هم از تز محاصره شهر از طریق روستاها صحبت می کرد و در جنگ داخلی لبنان هم حسادت و نفرت فقرای روستاها مناطق کوهستانی از بیروت بر خشونت ها افزود.

در ایران هم البته شگرد برانگیختن روستاها علیه شهرها استفاده شد و از قرار بی نتیجه هم نبود، ولی به نظر نمی رسد در کل به نفع منافع ملی ما باشد، در کشوری متنوع با قومیت ها و پیچیدگی های بسیار، انگشت نهادن بر تفاوت ها و این را علیه آن شوراندن می تواند بسیار خطرناک باشد، مملکت بلا خیز ما از نظر سوتفاهم چیزی کم ندارد، دامن زدن به آنها به نفع هیچکس نیست.

توضیح: دست روی بسیاری از "شهری های" فعلی از جمله نگارنده این سطور هم بگذارید، دو سه نسل قبلترش به پشت کوه بر می گردد، منظورم از "روستایی" لزوما زندگی در روستا نیست، از یک نوع فرهنگ و نگرش صحبت می کنم، چه بسیاری در تهران بزرگ! که به واقع روستایی اند و کسانی در روستاها که چنین نیستند.

goo.gl/YziIIl

کانال راهبرد
@RahbordChannel
👍1
سندان نشاید شکستن به مشت!

میلتون فریدمن فقید به چین سفر کرد، او را به بازدید از یک پروژه ساخت کانال بردند. اقتصاددان مشهور از چینی ها پرسیده بود چرا در این پروژه از بولدوزر و ماشین های خاکبرداری استفاده نمی کنید و کار را سخت می کنید؟ به او پاسخ داده بودند حواسمان به این هست، ولی می خواهیم اشتغال بیشتری برای ملت ایجاد کنیم. فریدمن پاسخ داده بود: آهان، فکر کردم می خواهید کانال بسازید، در حالیکه پروژه واقعی شما ایجاد شغل است، پس بهتر است بیل را از کارگران بگیرید و به هرکدام یک قاشق بدهید، به این شکل شغل بیشتری هم ایجاد می شود!

ایجاد اشتغال با ایجاد ثروت فرق دارد، اولی خیلی کار دشواری نیست، یادم هست یکی از دوستان شاغل در یکی از شرکت های زیرمجموعه سازمان گسترش چند سال پیش می گفت رئیس وقت سازمان در دوران مهرورزی به بازدید کارخانه آمده بود و بخشی از فرایند تولید مجهز به روبات را به او نشان دادیم و برایش از مزایای کار گفتیم، او پاسخ داده بود که با این همه ادم بیکار در مملکت لازم نیست شما به فکر این قرتی بازی ها باشید، آدم بیشتر استخدام کنید. آن دوست می گفت که ما هم مجبور شدیم فعلا اتوماسیون و روباتیک را کنار بگذاریم. نمی دانم الان وضع چگونه است، ولی توصیه آن رئیس البته از نظر سیاسی موجه بود.

اما ایجاد ثروت کار دشواری است، راه ثروت آفرینی فقط ایجاد شغل نیست، بلکه گاهی از بین رفتن مشاغلی است که دیگر لازم نیستند. پیشرفت فناوری و نوآوری بسیاری از شغل ها را غیرضروری می سازد و این به معنای بیکاری موقت برخی افراد است. در کشاورزی سنتی تعداد بیشتری مشغول به کارند، ولی خروجی کار قابل مقایسه با کشاورزی مدرن و تکنولوژیک نیست، درست است که با به بازار آمدن تکنولوژی های جدید تعداد کمتری برای کشاورزی نیاز است، ولی در عوض با افزایش بهره وری تعداد بیشتری از انسان ها می توانند به غذا و خوراک با قیمت پایین تر دسترسی داشته باشند.

بهترین راه ایجاد ثروت همان بازار آزاد و کارآفرینی است، کارآفرینانی مثل گیتس و جابز و البته نمونه های ایرانی آنها بهتر از هر بوروکرات دولتی می دانند چگونه ثروت ایجاد کنند. دولتی ها اهل سیاست اند، از آنها نباید انتظار ثروت آفرینی داشت و ایجاد شغل هم برای آنها پروژه ای سیاسی است. اینکه مسیر رسیدن به چنین هدفی در ایران ما چگونه است، البته ساده نیست، والله اعلم.


goo.gl/9QNFb1

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در باب هنر مرد سیاسی در ایران

شاه سابق ایران زندگی جالبی داشته است، او خودش را نظرکرده خداوند می دانست و عزیزی رِند می گفت ادعایش خیلی پرت هم به نظر نمی رسید؛ همینکه سه بار به ادم سوء قصد کنند و هربار میلیمتری از مرگ فرار کنی و حداکثر خراشی سطحی برداری، نشان می دهد که در عالم بالا خیلی بی هوادار نیستی. 😊

باری، قضیه سوء قصد ها به شاه را در تاریخ شفاهی می خواندم، در سوء قصد اول یکی از سربازان گارد جاویدان به نام رضا شمس آبادی در کاخ مرمر او را به گلوله می بندد، می گویند شاه به عادت ایرانی ها بعد از پیاده شدن از اتومبیل مکثی می کرد و آسمان و اوضاع هوا را نگاه می کرده و بعد به سمت کاخ می رفته است، آن روز خاص از قضا بخت یار او بود و چنین نمی کند و به همین دلیل شمس آبادی فرصت مناسب را از دست می دهد و بعد از کشتن دو نفر از محافظان شاه، خودش کشته می شود. عالیخانی می گوید من با شاه قرار جلسه داشتم و به کاخ رسیدم دیدم اوضاع غیرعادی است و وقتی از قضیه باخبر شدم خواستم زمان دیگری شرفیاب شوم. شاه ولی برخلاف انتظار او جلسه را برگزار کرد و دیدم آرامش عجیبی دارد، فکر کردم اینگونه وانمود می کند، ولی بعد دیدم با ژنرالی فرانسوی هم جلسه داشته است و او هم باورش نشده بود آدم بعد از آنکه قصد کشتنش را داشته اند چنین می تواند آرام و خونسرد رفتار کند. بعدها در دانشگاه هم که به او سوء قصد می شود بسیار خونسرد رفتار می کند. وقتی به طرف کسی تیراندازی می کنند انتظار اینست که در برود، ولی او از جایش تکان نخورده و فقط سرش را این طرف و آن طرف کرده است! در این حادثه گونه اش خراش برداشت.

برداشت عالیخانی این بود که او " شجاعت فیزیکی" داشت، ورزش هایی که شاه انجام می داد بسیار خطرناک بود، پایین آمدن با اسب از شیب های بسیار تند کوه که حتی برای سوارکاری کاربلد مانند اسدالله اعلم هم دیوانگی به نظر می آمد یا خلبانی در هوای بسیار بد که حتی همراهانش از ترس قالب تهی می کردند، ولی او هراسی به دل راه نمی داده است. یک بار در نزدیکی اصفهان همان زمانی که تازه هوانوردی یاد گرفته بود، موتور هواپیمایش از کار می افتد و او هواپیما را وسط سنگ های کوه فرود می آورد و همه گفته اند خونسرد منتظر می شود تا ماشین بیاید و اثری از ترس در او نبود.

اما از آن سو "شجاعت اخلاقی" نداشت، مسئولیت تصمیم هایش را نمی پذیرفت، مرد کارهای بزرگ نبود و به قول داریوش همایون حتی در زندگی اش یک تصمیم بزرگ نگرفت. پشتیبانی از زیردستانش در بحران ها نکرد، همیشه وقتی می دید اوضاع پس است پا عقب می گذاشت و با آن همه خودکامگی می گفت طبق قانون اساسی شاه وظیفه اجرایی ندارد! این اواخر بیماری اش کار را خرابتر کرده بود، ولی از نظر شخصیتی این ضعف اخلاقی را داشت.

هرچند به نظر می رسد این دو نوع شجاعت خیلی به هم همبستگی داشته باشند، ولی از قرار اینگونه نیست، مرد سیاسی به ویژه در مملکتی بلاخیز مثل ایران به ویژه نیازمند این "شجاعت اخلاقی" است، شبیه کاری که آیت الله خمینی فقید در قضیه پذیرش پایان جنگ و قطعنامه 598 از خود نشان داد، این شاید همان چیزی است که حضرت ماکیاولی از آن به نام هنر مرد سیاسی (ویرتو) یاد می کند.

goo.gl/2YdXRh

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در باب “پوپولیسم نفتی”

محمود احمدی نژاد، شاه سابق ایران، قذافی، چاوز و پوتین را می توان در یک دسته قرار داد؟ کسانی گفته اند کشورهای غنی از نظر منابع زیرزمینی و به ویژه نفت در دوره هایی رفتار مشترکی از خود نشان می دهند، اهل فن این پدیده را “پوپولیسم نفتی” نامیده اند که کشورهای نفتی در داخل و خارج مشابهت های بسیاری از خود نشان می دهند، در این یادداشت دنیای اقتصاد به بهانه بررسی وضعیت ونزوئلا بعضی از سرنخ های پدیده “پوپولیسم نفتی” را با توجه به پژوهش های قبلی آورده ام.

اما خیالتان راحت! با توجه به احتمال کم بالا رفتن قیمت نفت در آینده و آشکار شدن نشانه های پایان دوران نفت بعید است آن شکل حاد “پوپولیسم نفتی” را که پیشتر دیده ایم، در آینده شاهد باشیم. با این حال تجربه نشان می دهد در مملکت آریایی- اسلامی ما هر لحظه امکان دارد آدم غافلگیر شود، والله اعلم

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/p9cqQ2

کانال راهبرد
@Rahbordchannel
مملکت در حال "پیشرفت" است؟

گفته می شود مهدی بازرگان فقید بعد از پیروزی انقلاب گفته بود که من نمی دانستم صنعت برق اینقدر در این سالها توسعه پیدا کرده است، برخی گفته اند اگر شمایی که اهل فن بودی و در دانشگاه رفت و آمد می کردی فکرت این بود، تکلیف بقیه روشن است. اما این نکته ای اساسی حتی برای زمان ماست. شاید دولت ها تلاش کنند و روی کاغذ پیشرفت های بزرگی را برای مملکت رقم بزنند، ولی "پیشرفت" یک چیز است و "برداشت مردم از پیشرفت" چیز دیگر.

نصیری رئیس ساواک گزارشی از نارضایتی مردم را پیش شاه برده بود، مرد خودکامه اوقاتش تلخ شده بود که این گزارش ها چیست و این همه پیشرفت در مملکت اتفاق افتاده است و شماها نمی فهمید و بروید ببینید ما چه کرده ایم و به ساواک توپیده بود. او هم با گردن کج برگشته بود و کار اهالی امنیت مملکت این شد که تا مدتی فیلم و گزارش از پیشرفت های مملکت را ببینند تا بر اساس واقعیت ها! گزارش دهند. کسانی گفته اند شاه حتی با پرویز ثابتی معاون امنیت دیدار نمی کرد، زیرا مردی صریح بود و لزوما آنچه مورد پسند شاه بود را نمی گفت و به نظرش کار امنیتی ها گزارش واقعیت های امنیتی کشور بود.

این را هم اضافه کنید که هر پیشرفتی اتفاق می افتاد باید به نوعی به تدبیر شاهنشاه ربط داده می شد و این کار را خراب می کرد، وقتی تمام پیشرفت ها را به کسی نسبت می دهیم، شوخی است فکر کنیم شکست ها را می شود سر زیردست ها شکست. نمی شود مردم شما را مسئول همه پیشرفت ها بدانند، ولی در مورد شکست ها دیگران را مقصر تلقی کنند. چنانکه پیشتر هم آمد شاه فقید از این "شجاعت اخلاقی" بی بهره بود. مشکلات کیش شخصیت برای سیاسیون کم نیست.

در پاییز 57 و آن شلوغی ها وضعیت شاه را روایت کرده اند که با حالتی بغض آلود به یکی از زیردستان گفته بود چرا اینها (مخالفان) اینجوری می کنند و شهر را به هم می ریزند؟ مگر نمی بینند این همه پیشرفت مملکت را؟ می شد حدس زد که شاه خیلی زودتر از بهمن 57 وا داده بود. شاید به قول دکتر میلانی شاه ایران را دوست داشت، ولی بد دوست داشت.

مقایسه جوانان آن روزها با دوره رضاشاه آموزنده است که می گفتند ما پیشرفت را می دیدیم و می فهمیدیم ایران دارد جلو می رود، سالها گذشته است و به نظرم به ما هنوز درگیر این عارضه هستیم و پیشرفت ها کمتر دیده می شود، تبلیغ پیشرفت ها البته با اینکه در تلویزیون دولتی برنامه های آبکی درست کنیم و خیابان را از شعارهای پیشرفت بپوشانیم فرق می کند. برای ماندن "ایران" نیازی داریم "ایرانی ها" باور کنند داریم به جلو می رویم و پیشرفت می کنیم؛ امروز خطرها برای "ایران" کم نیست، به تازگی دیدم هیاهوی "ملت تورک" هم بلند شده است. به واقع ما یک ملت داریم آن هم "ایران" است همه هم در آن جا می گیریم. در مصائب پیش رو نفت به کارمان نمی آید، حواسمان به "ایران" باشد.

http://goo.gl/oJnrZ5

کانال راهبرد
@RahbordChannel
تبریک؛ اول شدیم!

به لطف دوستی فرهیخته گزارش شاخص ریسک پولشویی بازل را دیدم که رتبه بندی از کشورها را ارائه کرده بود و مملکت آریایی – اسلامی ما در صدر فهرست پرریسک ترین کشورها می درخشید! حرف اینست که بانک های معتبر رقم های میلیارد دلاری برای سازگاری با استانداردهای سفت و سخت پولشویی و تامین مالی تروریسم صرف می کنند، سرمایه گذار اجنبی هم اگر بفهمد که سیستم مالی مملکتی حساب و کتاب درستی ندارد، اعتماد نمی کند که پول بی زبان را وارد آنجا کند، به هرحال آنها هم به درجاتی به قضیه "لقمه شبهه" و حلال و حرام معتقدند!

اما اجازه دهید ببینیم چه چیزی را اندازه گیری کرده اند که به این نتایج رسیده اند و این رتبه درخشان ایران بر چه اساس بوده است: "ریسک پولشویی و تامین مالی تروریسم"، "ریسک فساد"، "شفافیت مالی و استانداردها"، "شفافیت عمومی و حساب پس دهی" و سرانجام "ریسک سیاسی". در پنج حوزه بالا، 14 شاخص کلان را شناسایی کرده اند و رتبه ها بر اساس ترکیب نتایج آنها محاسبه شده است. جالب اینجاست همه این شاخص ها در دسترس عموم هستند و البته مهم ترین مولفه آن همین شاخصی است که این روزها بسیار جنجالی شده است: شاخص کار گروه اقدام مالی (اف ای تی اف)

اینها اعداد و رتبه ها فقط بازی و تفنن نیست، در دنیا آنها را جدی می گیرند. کاری هم ندارند که اهالی یک کشور نفت زده در صحاری خاورمیانه در مورد خودشان و دنیا چه نظری دارند، قضیه روشن است مملکت جز نفت و معدن جات چیز جدی ندارد، از منابع زیرزمینی اش هم به خوبی استفاده نمی کنند، تکلیف رو زمینی ها که معلوم است. نیاز به فکر و سرمایه اجنبی دارد تا چیزهایی یاد بگیرد. گفته اند دوران استعمار در کنار بدی های بسیار خوبی هایی هم داشته است، مستعمره از کشور استعمارگر خیلی چیزها می آموخت که بعدها در دوران استقلال به کارش می آمد. همیشه "بازگشت به خویشتن" (دقیقا کدام خویشتن؟) بهترین راه حل نیست، والله اعلم.

پیشنهاد: کانال دکتر سعدوندی از استادان کاربلد مالی و بانکداری را از دست ندهید:
Telegram.me/alisaedvandi

goo.gl/7x4MoF

کانال راهبرد
@RahbordChannel
توسعه مبتنی بر فرهنگ ایرانی یعنی چه؟
*متن کوتاهی نیست، ولی یکی از جدی ترین دغدغه هایم برای توسعه ایران است.

رضا شاه فقید را برای توسعه آمرانه اش نقد می کنند، می گویند قزاق بیسواد کار را با داغ و درفش پیش می برد و به "فرهنگ" مردم بی توجه بود. امروز هم همه جا می شنویم که در توسعه باید اقتضائات "فرهنگی" را در نظر داشت، دیدم مجلاتی پژوهشی در خارجه با عنوان هایی مانند "رشد اقتصادی و تحول فرهنگی" وجود دارد و کتاب و نوشته در این مورد کم نیست و به چندتایی هم پیشتر اشاره کرده ام، نمی دانم در مملکتی عقب مانده که شپش از سروکول مردمش بالا می رفت و آب سالم برای خوردن نبود رضا شاه چه می توانست بکند، ولی به طور کلی این مفهوم "فرهنگ" مستعد سوتفاهم است.

توسعه کشور باید منطبق بر مولفه های فرهنگی آن باشد یعنی چه؟ بسیاری از این هواداران بومی سازی تا جایی که دیده ام منظورشان اینست که همانطور که به خیاطی می روی و جناب خیاط بالا و پایین ات را اندازه گیری می کند و برایت لباس می دوزد، ما هم بد نیست برویم چیزی مناسب قواره فرهنگی خود درست کنیم. در نگاه اول حرف حساب به نظر می رسد، حتی دیدم تجربه آمریکای لاتین را با چین و کره مقایسه کرده بود و گفته بود که از آنجا که در فرهنگ چینی ها همکاری و جمع گرایی بسیار پررنگ بود و کار جمعی بیشتر نهادینه شده بود، در یک دوره خاص آنها توانستند بهتر کار را پیش ببرند، هرچند باید توجه داشته باشید که در مورد زمان حال نمی توان لزوما چنین گفت و مثلا ژاپن در ظاهر بیشتر به یک جامعه غربی شبیه است، تا چیزی که در فیلم های کوروساوا می دیدیم و در مورد چین هم اوضاع در حال تغییر جدی است .

اما سر بزرگ قضیه زیر لحاف است، بیشتر پژوهش هایی که دیده ام و بر عامل "فرهنگ" تاکید دارند گذشته نگرند، یعنی دیده اند در گذشته تجربه عمدتا ناموفقی روی داده است و حال بعد از سالها می شود چیزی به نام عامل "فرهنگ" را آنجا جستجو کرد. بعید است بتوان برای برنامه ریزی آینده روی مفهوم مبهمی مثل "فرهنگ بومی" کار را پیش برد و مثلا بتوانید با توجه به "فرهنگ" مملکتی برایش نسخه توسعه بپیچید. این "ناموفق" هم البته خودش حرف و حدیث کم ندارد، مثلا می گویند در اروپای شرقی توصیه های بانک جهانی و نئولیبرال ها ناموفق بود، اعداد و ارقام چنین چیزی را نشان نمی دهد و به نظر زندگی در همین فضای "ناموفق" هم بسیار بهتر از دوران سرخ است، توسعه آمرانه رضاشاهی اگر هم ناموفق بود، هزاران قدم جلوتر از دوران انحطاط قجرها بود، اگر با سوییس مقایسه می کنید البته اوضاع فرق می کند  اهل دلی می گفت پیشترها خودمان را با سوئیس و دانمارک مقایسه می کردیم و می گفتیم اوضاع خیلی خوب نیست، الان با سوریه و عراق مقایسه می کنیم و می گوییم خدا را شکر به آن بدی نیست.

فرهنگ را هم در این مباحث توسعه ای تا جایی که دیدم بیشتر مترادف با فردگرایی-جمع گرایی و سرمایه اجتماعی به کار می گیرند تا چیز دیگر، مثلا در ژاپن به صورت سنتی فرهنگ همکاری و جمعی قوی بود و از این رو کیرتسو ها (گروه های اقتصادی بزرگ با روابط مالکیتی و حمایتی خاص) توانستند در دوره ای نقش اساسی در پیشبرد کار داشته باشند (در حال حاضر نمی توان با قوت چنین گفت، ژاپن اواخر دهه 1990 با اکنون متفاوت است). با اوضاع این حوالی مقایسه کنید که فرزانه ای می گفت در مملکت ما اگر به کسی دو قاشق عسل بدهی، با خود می گوید ببین خودش چند پاتیل برداشته است که این دو قاشقش به من رسیده است! همکاری و کار مشترک جدی به نظر در چنین فضای دوستانه ای! باد هواست.

وانگهی کدام فرهنگ؟ تنوع آنقدر زیاد است که بعید بتوان به سادگی از یک فرهنگ مشترک ایرانی صحبت کرد، در همین تهران بزرگ آدم داریم که حال و هوایش بیشتر به قرن 5 قبل از میلاد شباهت دارد و آدم داریم که در قرن 22 بعد از میلاد سیر می کند. منکر شباهت ها نیستم، ولی می خواهم اشاره کنم کار به این سادگی نیست (کتاب استاد داریوش آشوری در مورد تعریف فرهنگ را ببینید که بالغ بر صد و اندی فقط تعریف متفاوت از فرهنگ را ردیف کرده است و البته مدل هافستد را هم برای فرهنگ ملی از دست ندهید)

اینقدر که من می فهمم منظور بسیاری از این برادران بومی گرا از توسعه بومی چیزی است از نظر رفاه اقتصادی شبیه کشورهای اسکاندیناوی که البته کارها سرساعت برای نماز تعطیل می شود، نسوان پوشش مناسب برای گناه نیفتادن مومنان دارند و تبرج نمی کنند و تفریح جوان ها هم همکاری در فعالیت های اجتماعی مساجد است، امیدوارم در آینده حرف های جدی تری جز تکرار طوطی وار برخی شعارها بشنوم، به نظرم اگر بین آنها کسانی تلاش بیشتر کنند و به جای سیاسی کاری نقادی نظری کنند می شود چشم انتظار حرف های جدی بود، شاید هم به مثل بقیه جاهای دنیا نباید زیادی بی روغن سرخ کرد و شعار داد، والله اعلم

goo.gl/J6YhHd
کانال راهبرد
@RahbordChannel
ما “سرمایه داری” را آدم نکردیم، “سرمایه داری” ما را آدم کرد.

در دنیای متمدن زیاد اتفاق می افتد که شرکت ها را محکوم می کنند که شما به خاطر "سود" بیشتر کارخانه ها را به کشورهای فقیر انتقال دادید و با دستمزد "کافی" ندادن به کارگران و "کار کشیدن از کودکان" فقط به پرکردن جیب خودتان فکر می کنید، در این حوالی هم گاهی چنین ناله هایی از رمانتیک های وطنی به گوش می رسد و حتی کسانی برخی محصولات را به دلیل "کار کودکان" تحریم می کنند؛ گفته اند اوضاع نیروی کار با به وجود آمدن "اتحادیه ها " و "مقررات دولتی" بهتر شده است، این حرف بی بهره از حقیقت نیست، ولی اصل موضوع را ندیده می گیرد. باری، بگذارید قضیه کار کودکان را با برخی شواهد تاریخی دقیقتر ببینیم.

گفته می شود در آغاز قرن 19 کودکان مجبور بودند در مزرعه خانوادگی یا در کارخانه های صنعتی با شرایطی بد با استانداردهای امروز کار کنند. مورخان می گویند در آن زمان دستمزد کودکان 10 تا 15 ساله حدود یک پنجم درآمد خانواده را شامل می شد و این سهم کمی نبود، از این رو کودکان بیشتر نیروی اقتصادی تلقی می شدند. این را کنار احتمال بالای مرگ و میر مادران/ کودکان و وضع بعد بهداشت که بگذاریم روشن می شود که چرا قدما اینقدر در کار تولید مثل فعال بودند. گفته اند کار کودکان یک انتخاب شخصی نبود، بلکه اجباری برای بقا به شمار می آمد.

اما به تدریج و با انباشت سرمایه و پیشرفت فناوری بهره وری نیروی کار هم افزایش یافت، کارگری که در روز 10 قطعه تولید می کرد، اکنون با دستگاهی جدید می توانست ساعتی 100 قطعه تولید کند. از آنجا که دستمزد کارگر ارتباط مستقیم با بهره روی او داشته و دارد، به همین دلیل دستمزد نیروی کار هم چندین برابر شد. وقتی هم درآمد خانواده به حد کافی رسید، دیگری نیازی به کار کردن بچه ها نبود و می شد کودکان را به جای نان خور "ثمره زندگی" و "یادگار عشق" تلقی کرد :-) در مزرعه هم چنین شد و با ابزارهای جدید و بالا رفتن بهره وری نیازی به کار همه افراد خانواده نبود. به صورت تاریخی هم برای مثال در زمان ویکتوریا که وضع اقتصادی جامعه بهتر بود، میزان توجه به کودکان هم بیشتر شد.

در بررسی تاریخی در بریتانیا با بررسی کارخانه های تولید کتان و ابریشم نشان داده اند که حتی دو دهه پیش از نخستین قانون رسمی مربوط به بهبود شرایط کار (1833) نرخ کار کودکان کاهش نشان می داد و حتی تا چند دهه بعد که بسیاری از کارخانه ها این قانون های دولتی را اجرا نمی کردند، وضع چنین بود. دلیل اصلی این بهبود مقررات دولتی نبود بلکه بالا رفتن درآمدها و بهبود وضعیت اقتصادی آن را باعث شد. درست است که اکنون هم در جاهایی از دنیا کودکان مجبور به کارند، ولی دلیل آن “سرمایه داری” نیست، از قضا زمینه ساز اینکه کودکان بتواند دور از ضرورت بقا کودکی کنند، همین انباشت ثروت ناشی از “سرمایه داری” است. شواهدی وجود دارد که حتی با وجود همین "استثمار" “سرمایه داری” وضع کارگران در "بهره کش خانه ها" (سوییت شاپ) بهتر شده است.

اهل فن گفته اند همین که دوره ای به نام نوجوانی به رسمیت شناخته شد ناشی از همین تغییرات اقتصادی-اجتماعی است، پیشتر در همین مملکت انسان ها یا کودک بی تمیز بودند یا مرد بزرگ، این وسط دوره گذار نوجوانی وجود نداشت، ولی اکنون اوضاع فرق کرده است. اگر نگران بچه های کار هستید، البته حساسیت تان ستودنی است، ولی باید به یاد داشت در تحلیل نهایی، سهم کارآفرینان و اهالی اقتصاد در کاهش این پدیده ناخوشایند از فعالان حقوق کودک با تمام نیت خیرشان بیشتر است، والله اعلم.

goo.gl/ZD1BiW

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ایرانی ها می توانند تنگه هرمز را ببندند؟

همیشه برایم این سوال بود که تهدید بستن تنگه هرمز تا چه اندازه می تواند جدی باشد، این تنگه را شاهرگ نفت می دانند که حدود 20 درصد نفت جهان از آن عبور می کند. تا جایی که می دانم در آبراه ها و مسیرهای دریایی این نوع تهدیدها در عمل اعلان جنگ به همه جهان است، ایالات متحده که قدرتمندترین نیروی دریایی جهان را هم در اختیار دارد، در باز نگاه داشتن مسیرهای آبی تجارت و انرژی جهان شوخی ندارد. جنگ نفت کش ها در دهه 1980 از یادمان نرفته است، شلوغی در خلیج فارس یعنی کار فقط به کشورهای آن حوالی محدود نمی ماند. آخرین آمارهایی که دیده ام نشان می دهد روزانه 17 میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می کند، کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت آنجا متمرکزند و گاز مایع قطر نیازمند این آبراه استراتژیک هستند، ولی آیا جایگزینی هم هست؟

خط لوله فجیره که 3.3 میلیارد دلار هزینه خرج ان شده است می تواند با دور زدن تنگه هرمز نفت را به اقیانوس هند برساند و حدود 10 درصد از حجم نفتی تنگه را انتقال دهد. جایگزین دومی خط لوله پترولاین سعودی هاست که تا 5 میلیون بشکه در روز امکان انتقال نفت را فراهم می آورد و گفته شده است با یک بهبود فنی می تواند تا 11 میلیون بشکه هم برسد (خبر ندارم که این بهبود تاکنون عملیاتی شده است یا نه). از این دو مورد دست به نقد که بگذریم، روی کاغد امکان ساخت خط لوله از عراق از طریق سوریه و ترکیه وجود دارد که البته اما و اگر کم ندارد. البته فقط قضیه نفت نیست، درصد زیادی از گاز مایع جهان (تنها گاز در دسترس برخی کشورهای شرق آسیا و البته جایگزین گاز روسیه) از این مسیر می گذرد.

تنگه هرمز شلوغ شود، کشورهای واردکننده مجبور می شوند از ذخایر استراتژیکشان استفاده کنند که تا حدود سه ماه تقاضا را پوشش می دهد، کسانی گفته اند برای ناوگان امریکا حدود دو هفته طول می کشد تا تنگه را باز کند، با این حال بعید است ایرانی ها دنبال بستن کامل باشند، بیشتر خرابکاری و اختلال در عبور و مرور محتمل است. از این هم که بگذریم ایران خودش کشوری نفتی است که عمده درآمد دولتش از راه نفت است و با شلوغی تنگه هرمز خودش بیشتر گرفتار می شود. یادمان باشد در صورت وقوع این جنگی بین ایران و ایالات نیست، با این ماجراجویی ایران در عمل با همه دنیا وارد جنگ شده است.

تخصصی در علوم نظامی ندارم، ولی از قرار چنین تهدیدی را نمی توان جدی گرفت و به عنوان اخرین راه حل است، شبیه پدری که خانواده اش را گروگان گرفته است و تهدید می کند اگر کاری کنید، اینها را می کشم. با این حال قایق های تندرو ایرانی همچنان گاهی خبرها را به خود اختصاص می دهند، برای مقابله با تهدید آنها (حمله های زنبوری) هم البته کسانی به فکر افتاده اند، قایق های تندروی بدون سرنشین و تسلیحات لیزری نمونه ای از آنهاست، از یک تحلیلگر کاربلد نظامی خواندم بر خلاف تصور غالب، در شرایط بحرانی وقتی ناوهای آمریکایی آماده ترک خلیج فارس می شوند و به حدود اقیانوس هند می روند، جایی که تهدید قایق های تندرو بی اثر است، باید ترس از جنگ داشت. به همین دلیل است که ایرانی ها به فکر پهپادهای دوربرد افتاده اند تا با حمله در تعداد زیاد بتوانند آسیب بیشتری وارد کنند. تا جایی که دیده ام در حمله نظامی به ایران هیچوقت گزینه اشغال کامل نظیر عراق مدنظر نبوده است، ولی در صورت جنگ جدی در خلیج فارس، شاید این هم توجیه پیدا کند، والله اعلم.

توضیح: از نظر اصلاحی دوستان کاربلد و متخصص علوم نظامی و ژئوپلیتیک استقبال می کنم.

goo.gl/DOr9ds
کانال راهبرد
@RahbordChannel
قدرت نرم ایران؟

در این حوالی بسیاری دوست دارند تصور کنند ایران از نظر "قدرت نرم" وضعیت ممتازی در دنیا دارد، البته ایرادی هم ندارد، ولی مشروط بر آنکه در گام نخست بدانیم قدرت نرم چیست!؟

قدرت نرم یک کشور یعنی میزانی که بدون استفاده از داغ و درفش و تهدید جنگ بتوانی رفتار دیگر کشورها را تغییر دهی یا به قول اهل دل همان قدرت اقناع مغزها و قلب ها. کسانی سعی کرده اند قدرت نرم کشورها را اندازه بگیرند، در اینجا برخلاف بسیاری از رتبه بندی های مشابه که کشورهای اسکاندیناوی و نوردیک در صدرهستند، ایالات متحده آمریکا رتبه نخست را دارد و بعد از آن بریتانیا و آلمان قرار می گیرند. البته کشورهای اسکاندیناوی و نوردیک در این شاخص هم رتبه خوبی دارند، از کشورهای آسیایی ژاپن رتبه 7، سنگاپور 19، کره جنوبی 22 و چین 28 است، روسیه هم رتبه 27 را داراست. اما بر چه اساس قدرت نرم را اندازه گیری می کنند:

فرهنگ (تعداد گردشگرها، تعداد فیلم ها در جشنواره های جهانی، مدال های المپیک و ...)
دیجیتال (تعداد کاربران اینترنت، فالوورهای اینستاگرام و فیس بوک سران دولت، تعداد تلفن همراه و ...)
آموزش (تعداد دانشگاه های برتر در کلاس جهانی، نسبت بودجه آموزش به تولید ناخالص داخلی و ....)
تعهد (تعداد سفارتخانه در خارج، تعداد سفارتخانه های خارجی در داخل، تعداد کشورهایی که شهروندان برای ورود به آنها ویزا ندارند و ...)
کارسالاری (شاخص رقابت پذیری، شاخص آزادی اقتصادی، شاخص فساد، نرخ بیکاری و ...)
حکومت (شاخص توسعه انسانی، شاخص دموکراسی، شاخص برابری جنستی و ...)

داده های بالا را که به صورت عینی در دسترس است، با نتایج نظرسنجی از مردم جهان درباره وضعیت کشورها (مواردی مانند سهم در پیشرفت فرهنگی جهان، استقبال از گردشگران خارجی، تنوع خوراک و ...) ترکیب می کنند و حاصل تعیین کننده رتبه قدرت نرم کشورهاست، ایران در 30 تای نخست حضور نداشت و آماری برای آن گزارش نشده بود، با این شاخص ها و منابع قدرت نرم نمی دانم چه رتبه ای در کل جهان کسب می کردیم، والله اعلم.


goo.gl/TFkdKF

کانال راهبرد
@RahbordChannel
درویش پاریسی و شطرنج با گوریل

همواره می توان شباهت هایی میان حال و گذشته یافت، ولی اگر احوال و افکار برخی درست مانند دویست سال گذشته باشد اوضاع غریبی می شود، حضرت استاد جواد طباطبایی که عمر او دراز باد و از نوادر روزگار ماست، نوشته است یکی از اهل عرفان و هپروت در دوره قجرها سری به پاریس می زند، او بعد از گشتن در شهر فرنگ می نویسد:
"علم هرچیز را در پاریس به حد کمال رسانده اند و جمیع چیزهایی که در پاریس موجود است به اعلا درجه کمال است و چیزهای پست را کم کم متروک نموده اند ..."
اما وقتی از آزادی و قانون و دلیل رشد فرنگ می شنود، می نویسد:
"پس معنی آزادی صرف اختیار زن ها در بی عصمتی زن ها شد والا در فرنگستان مردم ابدا آزاد و به اختیار خود نیستند. مثلا اگر کسی در کوچه زیاد تند برود، پلیس او را می گیرد که چرا تند رفته و اگر خیلی یواش راه برود، باز پلیس می گوید چرا یواش راه می روی."
یا
"... حقیقت این آزادی بی ناموسی و بی عصمتی است که هیچکس اختیار زن خود را در شهر ندارد، اگر زنی بخواهد با مرد اجنبی حرکت کند، آزاد و مختار است چرا که آن زن آزاد است و فرنگستان شهر آزادی است."
او را به تماشاخانه می برند و می نویسد:
"باری، قصه ها و تماشاهای پاریس همه از این قبیل است، هوش و گوش مردم را برای این کارها دزدیده اند و مردم اوقات خود را بعد از کسب، صرف تماشای این نوع مضحکه ها و لهو و لعب ها می نمایند و ابدا در تمام پاریس دین و مذهب و دیانت و معنویت و روحانیت و حقیقت و انسانیت و ناموس و عِرض و مردی و مردانیت و غیرت به هیچ وجه یافت نمی شود ..."
و حسرت می خورد:
"افسوس و صد افسوس که هنوز بخت اهالی مملکت ایران خوابیده و مردمش بی هنر و بی علم و بی کمال تربیت می شوند ... خداوند ان شا الله لطف خود را شامل آنها فرماید."

مرد هپروتی که به دنبال معنویت بود سری به کلیسا و کتابخانه نمی زند، ولی تماشاخانه و مراکز عشرت را از دست نمی دهد. هنوز نمی خواهد باور کند که قرار نیست مردمی مورد لطف خداوند قرار بگیرد و یکباره اوضاعشان زیر و رو شود چنانکه احتمالا اهل عرفان بر این باورند. مناسبات اجتماعی در فرنگ پیامد یک منظومه پیچیده علت ها و حاصل تدبیر و اندیشه است که تکلیف خودشان را با همین کلمه قبیحه "آزادی" روشن کرده اند. امروز هم بسیاری از سلبریتی های متفکر! در این حوالی توصیف شان از غرب از آنچه گفته شد فراتر نمی رود. با دوستی فرهیخته دیشب صحبت از شیوه اصلاح آنها بود، به او می گفتم؛ به نظرت می شود با گوریل شطرنج بازی کرد؟ او معتقد بود شاید بشود، ولی حقیقتش خیلی خوش بین نیستم، والله اعلم

goo.gl/aN0PM5
کانال راهبرد
@RahbordChannel