راهبرد
12.1K subscribers
660 photos
137 videos
18 files
1.11K links
يادداشت هاي توسعه ایران

امیرحسین خالقی

تماس:

t.me/AmirHosseinKHQ
و
twitter.com/amirkhaleqi
و
joinclubhouse.com/@amirkhaleqi
و
instagram.com/amirhosseinkhqi

حمایت از راهبرد:

http://hamibash.com/rahbordchannel
Download Telegram
مملکت در حال "پیشرفت" است؟

گفته می شود مهدی بازرگان فقید بعد از پیروزی انقلاب گفته بود که من نمی دانستم صنعت برق اینقدر در این سالها توسعه پیدا کرده است، برخی گفته اند اگر شمایی که اهل فن بودی و در دانشگاه رفت و آمد می کردی فکرت این بود، تکلیف بقیه روشن است. اما این نکته ای اساسی حتی برای زمان ماست. شاید دولت ها تلاش کنند و روی کاغذ پیشرفت های بزرگی را برای مملکت رقم بزنند، ولی "پیشرفت" یک چیز است و "برداشت مردم از پیشرفت" چیز دیگر.

نصیری رئیس ساواک گزارشی از نارضایتی مردم را پیش شاه برده بود، مرد خودکامه اوقاتش تلخ شده بود که این گزارش ها چیست و این همه پیشرفت در مملکت اتفاق افتاده است و شماها نمی فهمید و بروید ببینید ما چه کرده ایم و به ساواک توپیده بود. او هم با گردن کج برگشته بود و کار اهالی امنیت مملکت این شد که تا مدتی فیلم و گزارش از پیشرفت های مملکت را ببینند تا بر اساس واقعیت ها! گزارش دهند. کسانی گفته اند شاه حتی با پرویز ثابتی معاون امنیت دیدار نمی کرد، زیرا مردی صریح بود و لزوما آنچه مورد پسند شاه بود را نمی گفت و به نظرش کار امنیتی ها گزارش واقعیت های امنیتی کشور بود.

این را هم اضافه کنید که هر پیشرفتی اتفاق می افتاد باید به نوعی به تدبیر شاهنشاه ربط داده می شد و این کار را خراب می کرد، وقتی تمام پیشرفت ها را به کسی نسبت می دهیم، شوخی است فکر کنیم شکست ها را می شود سر زیردست ها شکست. نمی شود مردم شما را مسئول همه پیشرفت ها بدانند، ولی در مورد شکست ها دیگران را مقصر تلقی کنند. چنانکه پیشتر هم آمد شاه فقید از این "شجاعت اخلاقی" بی بهره بود. مشکلات کیش شخصیت برای سیاسیون کم نیست.

در پاییز 57 و آن شلوغی ها وضعیت شاه را روایت کرده اند که با حالتی بغض آلود به یکی از زیردستان گفته بود چرا اینها (مخالفان) اینجوری می کنند و شهر را به هم می ریزند؟ مگر نمی بینند این همه پیشرفت مملکت را؟ می شد حدس زد که شاه خیلی زودتر از بهمن 57 وا داده بود. شاید به قول دکتر میلانی شاه ایران را دوست داشت، ولی بد دوست داشت.

مقایسه جوانان آن روزها با دوره رضاشاه آموزنده است که می گفتند ما پیشرفت را می دیدیم و می فهمیدیم ایران دارد جلو می رود، سالها گذشته است و به نظرم به ما هنوز درگیر این عارضه هستیم و پیشرفت ها کمتر دیده می شود، تبلیغ پیشرفت ها البته با اینکه در تلویزیون دولتی برنامه های آبکی درست کنیم و خیابان را از شعارهای پیشرفت بپوشانیم فرق می کند. برای ماندن "ایران" نیازی داریم "ایرانی ها" باور کنند داریم به جلو می رویم و پیشرفت می کنیم؛ امروز خطرها برای "ایران" کم نیست، به تازگی دیدم هیاهوی "ملت تورک" هم بلند شده است. به واقع ما یک ملت داریم آن هم "ایران" است همه هم در آن جا می گیریم. در مصائب پیش رو نفت به کارمان نمی آید، حواسمان به "ایران" باشد.

http://goo.gl/oJnrZ5

کانال راهبرد
@RahbordChannel
تبریک؛ اول شدیم!

به لطف دوستی فرهیخته گزارش شاخص ریسک پولشویی بازل را دیدم که رتبه بندی از کشورها را ارائه کرده بود و مملکت آریایی – اسلامی ما در صدر فهرست پرریسک ترین کشورها می درخشید! حرف اینست که بانک های معتبر رقم های میلیارد دلاری برای سازگاری با استانداردهای سفت و سخت پولشویی و تامین مالی تروریسم صرف می کنند، سرمایه گذار اجنبی هم اگر بفهمد که سیستم مالی مملکتی حساب و کتاب درستی ندارد، اعتماد نمی کند که پول بی زبان را وارد آنجا کند، به هرحال آنها هم به درجاتی به قضیه "لقمه شبهه" و حلال و حرام معتقدند!

اما اجازه دهید ببینیم چه چیزی را اندازه گیری کرده اند که به این نتایج رسیده اند و این رتبه درخشان ایران بر چه اساس بوده است: "ریسک پولشویی و تامین مالی تروریسم"، "ریسک فساد"، "شفافیت مالی و استانداردها"، "شفافیت عمومی و حساب پس دهی" و سرانجام "ریسک سیاسی". در پنج حوزه بالا، 14 شاخص کلان را شناسایی کرده اند و رتبه ها بر اساس ترکیب نتایج آنها محاسبه شده است. جالب اینجاست همه این شاخص ها در دسترس عموم هستند و البته مهم ترین مولفه آن همین شاخصی است که این روزها بسیار جنجالی شده است: شاخص کار گروه اقدام مالی (اف ای تی اف)

اینها اعداد و رتبه ها فقط بازی و تفنن نیست، در دنیا آنها را جدی می گیرند. کاری هم ندارند که اهالی یک کشور نفت زده در صحاری خاورمیانه در مورد خودشان و دنیا چه نظری دارند، قضیه روشن است مملکت جز نفت و معدن جات چیز جدی ندارد، از منابع زیرزمینی اش هم به خوبی استفاده نمی کنند، تکلیف رو زمینی ها که معلوم است. نیاز به فکر و سرمایه اجنبی دارد تا چیزهایی یاد بگیرد. گفته اند دوران استعمار در کنار بدی های بسیار خوبی هایی هم داشته است، مستعمره از کشور استعمارگر خیلی چیزها می آموخت که بعدها در دوران استقلال به کارش می آمد. همیشه "بازگشت به خویشتن" (دقیقا کدام خویشتن؟) بهترین راه حل نیست، والله اعلم.

پیشنهاد: کانال دکتر سعدوندی از استادان کاربلد مالی و بانکداری را از دست ندهید:
Telegram.me/alisaedvandi

goo.gl/7x4MoF

کانال راهبرد
@RahbordChannel
توسعه مبتنی بر فرهنگ ایرانی یعنی چه؟
*متن کوتاهی نیست، ولی یکی از جدی ترین دغدغه هایم برای توسعه ایران است.

رضا شاه فقید را برای توسعه آمرانه اش نقد می کنند، می گویند قزاق بیسواد کار را با داغ و درفش پیش می برد و به "فرهنگ" مردم بی توجه بود. امروز هم همه جا می شنویم که در توسعه باید اقتضائات "فرهنگی" را در نظر داشت، دیدم مجلاتی پژوهشی در خارجه با عنوان هایی مانند "رشد اقتصادی و تحول فرهنگی" وجود دارد و کتاب و نوشته در این مورد کم نیست و به چندتایی هم پیشتر اشاره کرده ام، نمی دانم در مملکتی عقب مانده که شپش از سروکول مردمش بالا می رفت و آب سالم برای خوردن نبود رضا شاه چه می توانست بکند، ولی به طور کلی این مفهوم "فرهنگ" مستعد سوتفاهم است.

توسعه کشور باید منطبق بر مولفه های فرهنگی آن باشد یعنی چه؟ بسیاری از این هواداران بومی سازی تا جایی که دیده ام منظورشان اینست که همانطور که به خیاطی می روی و جناب خیاط بالا و پایین ات را اندازه گیری می کند و برایت لباس می دوزد، ما هم بد نیست برویم چیزی مناسب قواره فرهنگی خود درست کنیم. در نگاه اول حرف حساب به نظر می رسد، حتی دیدم تجربه آمریکای لاتین را با چین و کره مقایسه کرده بود و گفته بود که از آنجا که در فرهنگ چینی ها همکاری و جمع گرایی بسیار پررنگ بود و کار جمعی بیشتر نهادینه شده بود، در یک دوره خاص آنها توانستند بهتر کار را پیش ببرند، هرچند باید توجه داشته باشید که در مورد زمان حال نمی توان لزوما چنین گفت و مثلا ژاپن در ظاهر بیشتر به یک جامعه غربی شبیه است، تا چیزی که در فیلم های کوروساوا می دیدیم و در مورد چین هم اوضاع در حال تغییر جدی است .

اما سر بزرگ قضیه زیر لحاف است، بیشتر پژوهش هایی که دیده ام و بر عامل "فرهنگ" تاکید دارند گذشته نگرند، یعنی دیده اند در گذشته تجربه عمدتا ناموفقی روی داده است و حال بعد از سالها می شود چیزی به نام عامل "فرهنگ" را آنجا جستجو کرد. بعید است بتوان برای برنامه ریزی آینده روی مفهوم مبهمی مثل "فرهنگ بومی" کار را پیش برد و مثلا بتوانید با توجه به "فرهنگ" مملکتی برایش نسخه توسعه بپیچید. این "ناموفق" هم البته خودش حرف و حدیث کم ندارد، مثلا می گویند در اروپای شرقی توصیه های بانک جهانی و نئولیبرال ها ناموفق بود، اعداد و ارقام چنین چیزی را نشان نمی دهد و به نظر زندگی در همین فضای "ناموفق" هم بسیار بهتر از دوران سرخ است، توسعه آمرانه رضاشاهی اگر هم ناموفق بود، هزاران قدم جلوتر از دوران انحطاط قجرها بود، اگر با سوییس مقایسه می کنید البته اوضاع فرق می کند  اهل دلی می گفت پیشترها خودمان را با سوئیس و دانمارک مقایسه می کردیم و می گفتیم اوضاع خیلی خوب نیست، الان با سوریه و عراق مقایسه می کنیم و می گوییم خدا را شکر به آن بدی نیست.

فرهنگ را هم در این مباحث توسعه ای تا جایی که دیدم بیشتر مترادف با فردگرایی-جمع گرایی و سرمایه اجتماعی به کار می گیرند تا چیز دیگر، مثلا در ژاپن به صورت سنتی فرهنگ همکاری و جمعی قوی بود و از این رو کیرتسو ها (گروه های اقتصادی بزرگ با روابط مالکیتی و حمایتی خاص) توانستند در دوره ای نقش اساسی در پیشبرد کار داشته باشند (در حال حاضر نمی توان با قوت چنین گفت، ژاپن اواخر دهه 1990 با اکنون متفاوت است). با اوضاع این حوالی مقایسه کنید که فرزانه ای می گفت در مملکت ما اگر به کسی دو قاشق عسل بدهی، با خود می گوید ببین خودش چند پاتیل برداشته است که این دو قاشقش به من رسیده است! همکاری و کار مشترک جدی به نظر در چنین فضای دوستانه ای! باد هواست.

وانگهی کدام فرهنگ؟ تنوع آنقدر زیاد است که بعید بتوان به سادگی از یک فرهنگ مشترک ایرانی صحبت کرد، در همین تهران بزرگ آدم داریم که حال و هوایش بیشتر به قرن 5 قبل از میلاد شباهت دارد و آدم داریم که در قرن 22 بعد از میلاد سیر می کند. منکر شباهت ها نیستم، ولی می خواهم اشاره کنم کار به این سادگی نیست (کتاب استاد داریوش آشوری در مورد تعریف فرهنگ را ببینید که بالغ بر صد و اندی فقط تعریف متفاوت از فرهنگ را ردیف کرده است و البته مدل هافستد را هم برای فرهنگ ملی از دست ندهید)

اینقدر که من می فهمم منظور بسیاری از این برادران بومی گرا از توسعه بومی چیزی است از نظر رفاه اقتصادی شبیه کشورهای اسکاندیناوی که البته کارها سرساعت برای نماز تعطیل می شود، نسوان پوشش مناسب برای گناه نیفتادن مومنان دارند و تبرج نمی کنند و تفریح جوان ها هم همکاری در فعالیت های اجتماعی مساجد است، امیدوارم در آینده حرف های جدی تری جز تکرار طوطی وار برخی شعارها بشنوم، به نظرم اگر بین آنها کسانی تلاش بیشتر کنند و به جای سیاسی کاری نقادی نظری کنند می شود چشم انتظار حرف های جدی بود، شاید هم به مثل بقیه جاهای دنیا نباید زیادی بی روغن سرخ کرد و شعار داد، والله اعلم

goo.gl/J6YhHd
کانال راهبرد
@RahbordChannel
ما “سرمایه داری” را آدم نکردیم، “سرمایه داری” ما را آدم کرد.

در دنیای متمدن زیاد اتفاق می افتد که شرکت ها را محکوم می کنند که شما به خاطر "سود" بیشتر کارخانه ها را به کشورهای فقیر انتقال دادید و با دستمزد "کافی" ندادن به کارگران و "کار کشیدن از کودکان" فقط به پرکردن جیب خودتان فکر می کنید، در این حوالی هم گاهی چنین ناله هایی از رمانتیک های وطنی به گوش می رسد و حتی کسانی برخی محصولات را به دلیل "کار کودکان" تحریم می کنند؛ گفته اند اوضاع نیروی کار با به وجود آمدن "اتحادیه ها " و "مقررات دولتی" بهتر شده است، این حرف بی بهره از حقیقت نیست، ولی اصل موضوع را ندیده می گیرد. باری، بگذارید قضیه کار کودکان را با برخی شواهد تاریخی دقیقتر ببینیم.

گفته می شود در آغاز قرن 19 کودکان مجبور بودند در مزرعه خانوادگی یا در کارخانه های صنعتی با شرایطی بد با استانداردهای امروز کار کنند. مورخان می گویند در آن زمان دستمزد کودکان 10 تا 15 ساله حدود یک پنجم درآمد خانواده را شامل می شد و این سهم کمی نبود، از این رو کودکان بیشتر نیروی اقتصادی تلقی می شدند. این را کنار احتمال بالای مرگ و میر مادران/ کودکان و وضع بعد بهداشت که بگذاریم روشن می شود که چرا قدما اینقدر در کار تولید مثل فعال بودند. گفته اند کار کودکان یک انتخاب شخصی نبود، بلکه اجباری برای بقا به شمار می آمد.

اما به تدریج و با انباشت سرمایه و پیشرفت فناوری بهره وری نیروی کار هم افزایش یافت، کارگری که در روز 10 قطعه تولید می کرد، اکنون با دستگاهی جدید می توانست ساعتی 100 قطعه تولید کند. از آنجا که دستمزد کارگر ارتباط مستقیم با بهره روی او داشته و دارد، به همین دلیل دستمزد نیروی کار هم چندین برابر شد. وقتی هم درآمد خانواده به حد کافی رسید، دیگری نیازی به کار کردن بچه ها نبود و می شد کودکان را به جای نان خور "ثمره زندگی" و "یادگار عشق" تلقی کرد :-) در مزرعه هم چنین شد و با ابزارهای جدید و بالا رفتن بهره وری نیازی به کار همه افراد خانواده نبود. به صورت تاریخی هم برای مثال در زمان ویکتوریا که وضع اقتصادی جامعه بهتر بود، میزان توجه به کودکان هم بیشتر شد.

در بررسی تاریخی در بریتانیا با بررسی کارخانه های تولید کتان و ابریشم نشان داده اند که حتی دو دهه پیش از نخستین قانون رسمی مربوط به بهبود شرایط کار (1833) نرخ کار کودکان کاهش نشان می داد و حتی تا چند دهه بعد که بسیاری از کارخانه ها این قانون های دولتی را اجرا نمی کردند، وضع چنین بود. دلیل اصلی این بهبود مقررات دولتی نبود بلکه بالا رفتن درآمدها و بهبود وضعیت اقتصادی آن را باعث شد. درست است که اکنون هم در جاهایی از دنیا کودکان مجبور به کارند، ولی دلیل آن “سرمایه داری” نیست، از قضا زمینه ساز اینکه کودکان بتواند دور از ضرورت بقا کودکی کنند، همین انباشت ثروت ناشی از “سرمایه داری” است. شواهدی وجود دارد که حتی با وجود همین "استثمار" “سرمایه داری” وضع کارگران در "بهره کش خانه ها" (سوییت شاپ) بهتر شده است.

اهل فن گفته اند همین که دوره ای به نام نوجوانی به رسمیت شناخته شد ناشی از همین تغییرات اقتصادی-اجتماعی است، پیشتر در همین مملکت انسان ها یا کودک بی تمیز بودند یا مرد بزرگ، این وسط دوره گذار نوجوانی وجود نداشت، ولی اکنون اوضاع فرق کرده است. اگر نگران بچه های کار هستید، البته حساسیت تان ستودنی است، ولی باید به یاد داشت در تحلیل نهایی، سهم کارآفرینان و اهالی اقتصاد در کاهش این پدیده ناخوشایند از فعالان حقوق کودک با تمام نیت خیرشان بیشتر است، والله اعلم.

goo.gl/ZD1BiW

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ایرانی ها می توانند تنگه هرمز را ببندند؟

همیشه برایم این سوال بود که تهدید بستن تنگه هرمز تا چه اندازه می تواند جدی باشد، این تنگه را شاهرگ نفت می دانند که حدود 20 درصد نفت جهان از آن عبور می کند. تا جایی که می دانم در آبراه ها و مسیرهای دریایی این نوع تهدیدها در عمل اعلان جنگ به همه جهان است، ایالات متحده که قدرتمندترین نیروی دریایی جهان را هم در اختیار دارد، در باز نگاه داشتن مسیرهای آبی تجارت و انرژی جهان شوخی ندارد. جنگ نفت کش ها در دهه 1980 از یادمان نرفته است، شلوغی در خلیج فارس یعنی کار فقط به کشورهای آن حوالی محدود نمی ماند. آخرین آمارهایی که دیده ام نشان می دهد روزانه 17 میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می کند، کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت آنجا متمرکزند و گاز مایع قطر نیازمند این آبراه استراتژیک هستند، ولی آیا جایگزینی هم هست؟

خط لوله فجیره که 3.3 میلیارد دلار هزینه خرج ان شده است می تواند با دور زدن تنگه هرمز نفت را به اقیانوس هند برساند و حدود 10 درصد از حجم نفتی تنگه را انتقال دهد. جایگزین دومی خط لوله پترولاین سعودی هاست که تا 5 میلیون بشکه در روز امکان انتقال نفت را فراهم می آورد و گفته شده است با یک بهبود فنی می تواند تا 11 میلیون بشکه هم برسد (خبر ندارم که این بهبود تاکنون عملیاتی شده است یا نه). از این دو مورد دست به نقد که بگذریم، روی کاغد امکان ساخت خط لوله از عراق از طریق سوریه و ترکیه وجود دارد که البته اما و اگر کم ندارد. البته فقط قضیه نفت نیست، درصد زیادی از گاز مایع جهان (تنها گاز در دسترس برخی کشورهای شرق آسیا و البته جایگزین گاز روسیه) از این مسیر می گذرد.

تنگه هرمز شلوغ شود، کشورهای واردکننده مجبور می شوند از ذخایر استراتژیکشان استفاده کنند که تا حدود سه ماه تقاضا را پوشش می دهد، کسانی گفته اند برای ناوگان امریکا حدود دو هفته طول می کشد تا تنگه را باز کند، با این حال بعید است ایرانی ها دنبال بستن کامل باشند، بیشتر خرابکاری و اختلال در عبور و مرور محتمل است. از این هم که بگذریم ایران خودش کشوری نفتی است که عمده درآمد دولتش از راه نفت است و با شلوغی تنگه هرمز خودش بیشتر گرفتار می شود. یادمان باشد در صورت وقوع این جنگی بین ایران و ایالات نیست، با این ماجراجویی ایران در عمل با همه دنیا وارد جنگ شده است.

تخصصی در علوم نظامی ندارم، ولی از قرار چنین تهدیدی را نمی توان جدی گرفت و به عنوان اخرین راه حل است، شبیه پدری که خانواده اش را گروگان گرفته است و تهدید می کند اگر کاری کنید، اینها را می کشم. با این حال قایق های تندرو ایرانی همچنان گاهی خبرها را به خود اختصاص می دهند، برای مقابله با تهدید آنها (حمله های زنبوری) هم البته کسانی به فکر افتاده اند، قایق های تندروی بدون سرنشین و تسلیحات لیزری نمونه ای از آنهاست، از یک تحلیلگر کاربلد نظامی خواندم بر خلاف تصور غالب، در شرایط بحرانی وقتی ناوهای آمریکایی آماده ترک خلیج فارس می شوند و به حدود اقیانوس هند می روند، جایی که تهدید قایق های تندرو بی اثر است، باید ترس از جنگ داشت. به همین دلیل است که ایرانی ها به فکر پهپادهای دوربرد افتاده اند تا با حمله در تعداد زیاد بتوانند آسیب بیشتری وارد کنند. تا جایی که دیده ام در حمله نظامی به ایران هیچوقت گزینه اشغال کامل نظیر عراق مدنظر نبوده است، ولی در صورت جنگ جدی در خلیج فارس، شاید این هم توجیه پیدا کند، والله اعلم.

توضیح: از نظر اصلاحی دوستان کاربلد و متخصص علوم نظامی و ژئوپلیتیک استقبال می کنم.

goo.gl/DOr9ds
کانال راهبرد
@RahbordChannel
قدرت نرم ایران؟

در این حوالی بسیاری دوست دارند تصور کنند ایران از نظر "قدرت نرم" وضعیت ممتازی در دنیا دارد، البته ایرادی هم ندارد، ولی مشروط بر آنکه در گام نخست بدانیم قدرت نرم چیست!؟

قدرت نرم یک کشور یعنی میزانی که بدون استفاده از داغ و درفش و تهدید جنگ بتوانی رفتار دیگر کشورها را تغییر دهی یا به قول اهل دل همان قدرت اقناع مغزها و قلب ها. کسانی سعی کرده اند قدرت نرم کشورها را اندازه بگیرند، در اینجا برخلاف بسیاری از رتبه بندی های مشابه که کشورهای اسکاندیناوی و نوردیک در صدرهستند، ایالات متحده آمریکا رتبه نخست را دارد و بعد از آن بریتانیا و آلمان قرار می گیرند. البته کشورهای اسکاندیناوی و نوردیک در این شاخص هم رتبه خوبی دارند، از کشورهای آسیایی ژاپن رتبه 7، سنگاپور 19، کره جنوبی 22 و چین 28 است، روسیه هم رتبه 27 را داراست. اما بر چه اساس قدرت نرم را اندازه گیری می کنند:

فرهنگ (تعداد گردشگرها، تعداد فیلم ها در جشنواره های جهانی، مدال های المپیک و ...)
دیجیتال (تعداد کاربران اینترنت، فالوورهای اینستاگرام و فیس بوک سران دولت، تعداد تلفن همراه و ...)
آموزش (تعداد دانشگاه های برتر در کلاس جهانی، نسبت بودجه آموزش به تولید ناخالص داخلی و ....)
تعهد (تعداد سفارتخانه در خارج، تعداد سفارتخانه های خارجی در داخل، تعداد کشورهایی که شهروندان برای ورود به آنها ویزا ندارند و ...)
کارسالاری (شاخص رقابت پذیری، شاخص آزادی اقتصادی، شاخص فساد، نرخ بیکاری و ...)
حکومت (شاخص توسعه انسانی، شاخص دموکراسی، شاخص برابری جنستی و ...)

داده های بالا را که به صورت عینی در دسترس است، با نتایج نظرسنجی از مردم جهان درباره وضعیت کشورها (مواردی مانند سهم در پیشرفت فرهنگی جهان، استقبال از گردشگران خارجی، تنوع خوراک و ...) ترکیب می کنند و حاصل تعیین کننده رتبه قدرت نرم کشورهاست، ایران در 30 تای نخست حضور نداشت و آماری برای آن گزارش نشده بود، با این شاخص ها و منابع قدرت نرم نمی دانم چه رتبه ای در کل جهان کسب می کردیم، والله اعلم.


goo.gl/TFkdKF

کانال راهبرد
@RahbordChannel
درویش پاریسی و شطرنج با گوریل

همواره می توان شباهت هایی میان حال و گذشته یافت، ولی اگر احوال و افکار برخی درست مانند دویست سال گذشته باشد اوضاع غریبی می شود، حضرت استاد جواد طباطبایی که عمر او دراز باد و از نوادر روزگار ماست، نوشته است یکی از اهل عرفان و هپروت در دوره قجرها سری به پاریس می زند، او بعد از گشتن در شهر فرنگ می نویسد:
"علم هرچیز را در پاریس به حد کمال رسانده اند و جمیع چیزهایی که در پاریس موجود است به اعلا درجه کمال است و چیزهای پست را کم کم متروک نموده اند ..."
اما وقتی از آزادی و قانون و دلیل رشد فرنگ می شنود، می نویسد:
"پس معنی آزادی صرف اختیار زن ها در بی عصمتی زن ها شد والا در فرنگستان مردم ابدا آزاد و به اختیار خود نیستند. مثلا اگر کسی در کوچه زیاد تند برود، پلیس او را می گیرد که چرا تند رفته و اگر خیلی یواش راه برود، باز پلیس می گوید چرا یواش راه می روی."
یا
"... حقیقت این آزادی بی ناموسی و بی عصمتی است که هیچکس اختیار زن خود را در شهر ندارد، اگر زنی بخواهد با مرد اجنبی حرکت کند، آزاد و مختار است چرا که آن زن آزاد است و فرنگستان شهر آزادی است."
او را به تماشاخانه می برند و می نویسد:
"باری، قصه ها و تماشاهای پاریس همه از این قبیل است، هوش و گوش مردم را برای این کارها دزدیده اند و مردم اوقات خود را بعد از کسب، صرف تماشای این نوع مضحکه ها و لهو و لعب ها می نمایند و ابدا در تمام پاریس دین و مذهب و دیانت و معنویت و روحانیت و حقیقت و انسانیت و ناموس و عِرض و مردی و مردانیت و غیرت به هیچ وجه یافت نمی شود ..."
و حسرت می خورد:
"افسوس و صد افسوس که هنوز بخت اهالی مملکت ایران خوابیده و مردمش بی هنر و بی علم و بی کمال تربیت می شوند ... خداوند ان شا الله لطف خود را شامل آنها فرماید."

مرد هپروتی که به دنبال معنویت بود سری به کلیسا و کتابخانه نمی زند، ولی تماشاخانه و مراکز عشرت را از دست نمی دهد. هنوز نمی خواهد باور کند که قرار نیست مردمی مورد لطف خداوند قرار بگیرد و یکباره اوضاعشان زیر و رو شود چنانکه احتمالا اهل عرفان بر این باورند. مناسبات اجتماعی در فرنگ پیامد یک منظومه پیچیده علت ها و حاصل تدبیر و اندیشه است که تکلیف خودشان را با همین کلمه قبیحه "آزادی" روشن کرده اند. امروز هم بسیاری از سلبریتی های متفکر! در این حوالی توصیف شان از غرب از آنچه گفته شد فراتر نمی رود. با دوستی فرهیخته دیشب صحبت از شیوه اصلاح آنها بود، به او می گفتم؛ به نظرت می شود با گوریل شطرنج بازی کرد؟ او معتقد بود شاید بشود، ولی حقیقتش خیلی خوش بین نیستم، والله اعلم

goo.gl/aN0PM5
کانال راهبرد
@RahbordChannel
در برقراری حکومت قانون، 5 قرن اول از همه سختتر است! (براون)

درآمد کشورها با میزان استقرار حکومت قانون در آنها همبستگی زیادی دارد، کدامیک "علت" دیگری است؟
goo.gl/pIQSRG

کانال راهبرد
@RahbordChannel
تهران را می شود خلوت کرد؟

🌑اگر از نگارنده که از اساس "بچه شهرستان" است بگذریم، در مورد قریب به اتفاق "بچه های تهران" هم سابقه حضور در پایتخت بیش از دو سه نسل نیست، خیلی ها می گویند دلشان می خواهد از این جهنم پردود فرار کنند، وقتی دولتی ها می گویند تهران را باید خلوت کرد، خیلی ها علیرغم آنکه ته دلشان امیدی به وعده ها ندارند، بدشان نمی آید چنین شود. اما از قرار قضیه محدود به تهران نیست و بزرگ شدن "افراطی" شهرها در کشورهای در حال توسعه زیاد امر غریبی نیست.

🌘در سال 1950 بزرگترین شهرها در کشورهای ثروتمند بودند، ولی در 2015 تقریبا همه آنها در کشورهای کم درآمد و درحال توسعه قرار داشتند. شهرنشینی اصلا بد نیست، افراد می تواند از مزیت های تجمع جمعیت استفاده کنند؛ بازار کار بهتر، خدمات بهداشتی و اجتماعی مناسبتر و امکان فراهم آوردن زیرساخت ها و کالاهای عمومی و کاهش هزینه مبادله از جمله آنهاست، افزایش شهرنشینی از روندهایی است که در گذار از اقتصاد کشاورزی به صنعتی به آن بر می خوریم، به صورت طبیعی با کاهش نیاز به نیروی کار در روستاها و صنعتی شدن می توان انتظار داشت که شهرها بزرگتر شوند، ولی در کشورهای غیرتوسعه یافته عواملی دیگری هم در کارند که بسیار جالب اند. این عوامل عبارتند از:


🌗 رانت منابع طبیعی: شهرهایی که در کشورهای خام فروش و وابسته به منابع طبیعی قرار دارند به صورت مصنوعی بزرگ می شوند، شهرهایی "مصرفی" که توان تولیدی متناسب با تقاضای خود را ندارند، بهره وری پایین و "رشد مشاغل خدماتی و کاذب" از ویژگی های آنهاست. از قرار می توان از شهرنشینی نفتی (پترو اربنیزیشن) هم صحبت کرد.

🌓رانت سیاسی: شهرهای بزرگ در کشورهای غیردموکراتیک تا 50 درصد بزرگتر از شهرهای مشابه در دموکراسی ها هستند، نزدیکی به مرکز قدرت به نوعی برخورداری از مواهب سیاسی و مادی است، پس می شود انتظار داشت شهرهای بزرگ در چنین کشورهای بزرگتر باشند. عکس آن هم ممکن است موج دموکراتیک شدن در کشورهای آفریقایی توانسته است به کاهش رشد شهرهای بزرگ و رونق شهرهای کوچک کمک کند. (حکومت قانون حتی در اندازه شهرها هم اثر دارد!)

🌔بهبود خدمات بهداشت و سلامت: پیشتر گفته می شد زندگی در شهرهای بزرگ یعنی فرصت های اقتصادی بهتر، ولی عمر کوتاه تر. انتظار می رفت با توجه به آلودگی، استرس و فشار زندگی، شهرنشینان عمرشان کوتاه تر باشد. با پیشرفت بهداشت و پزشکی قضیه متفاوت شد و اکنون در بسیاری از کشورهای در حال توسعه هم جمعیت شهرها به این دلیل رشدی فزاینده یافته است.

🌕البته نیاز به بررسی دقیق است، ولی این دلایل برای تهران هم موجه به نظر می رسد و خلوت کردن تهران نیازمند تغییرات ساختاری در این حوزه هاست. این که به در و دیوار تبلیغ می شود، "تهران شهر اخلاق" البته بد نیست، ولی بدون تحول در بنیادها به نظر شوخی بزرگی است. با توصیه صرف به اخلاق شاید بشود مناسبات مردم یک روستای چندصدنفری را بهبود داد، ولی بهبود اوضاع در کلان شهرهایی که سگ صاحبش را نمی شناسد با موعظه ممکن نیست.

goo.gl/YztBt6

کانال راهبرد
@RahbordChannel
تناقض توسعه در ایران!

🌑 یکی از رجال سیاسی دوران پهلوی دوم به نقل از استاد فرانسوی اش نقل می کرد سیاستگذاری در دنیای واقعی مثل اینست که بخواهی بیمار را با کارد آشپزخانه روی میز نهارخوری جراحی کنی! شرایط لزوما مانند اتاق عمل نیست و ابزار و وسایل مناسب هم در دسترس نیست. حکایت دموکراسی و توسعه هم جز این نیست.

🌒 داریوش همایون فقید بر این باور بود که دمکراسی را یک شبه نمی شود به یک جامعه عقب مانده وارد کرد. مقدمات اجتماعی و اقتصادی وسیعی نیاز است، به ویژه در جایی مثل ایران با چندپارچگی و اختلافات قومی و مذهبی تنها نیرویی که تمام تکه های مختلف جامعه را دور هم جمع می کند نیروی دولت است، در چنین جامعه‌ ای مبارزه با حکومت تفاوت چندانی با مبارزه با خود کشور ندارد و تبدیل می شود به مبارزه با خود مملکت، دمکراسی را باید بتدریج وارد طرز تفکر و نهادهای مملکت کرد و باید مشارکت را به مردم یاد داد.

🌓به عقیده او، تمام جوامع پیشرفته دنیا دوره ای سیاست های متمرکز و دولت های نیرومند مرکزی داشتند که به زور یا به زبان خوش جامعه را پیش بردند و بعد دموکراتیک شدن آغاز شد. حزب ها در مراحل آغازین چندان مناسب نیستند و می توانند ضد توسعه عمل کنند. وقتی می خواهید همه چیز را از صفر بسازید، گاهی سیاست‌ هایتان را خیلی از مردم نمی پسندند و احزاب می‌توانند از این تضاد و تناقض استفاده بکنند و جلوی این سیاست ها را بگیرند.

🌔 همایون از سویی دیگر می گفت، این هم اشتباه بود که کسی مثل هویدا را 13 سال نگاه داریم. او هویدا را مردی بسیار هوشمند و خوش نیت و درستکار می دانست که حقیقتاً می خواست برای اصلاح مملکت کار بکند. هویدا مدیر یا نظریه پرداز برجسته ای نبود، ولی می توانست اعتماد شاه و مردم را جلب کند، ولی در آن سیزده سال متحجر و بی‌تفاوت شد و بیشتر به ترمزی بدل شد که جلوی کارهای اصلاحی را می گرفت. هویدا ‌بایستی بعد از 3 یا 4 سال مدتی کنار می رفت و بار دیگر روی کار می آمد، اگر هویدا اوایل دهه ۵۰ کنار رفته و اواسط دهه ۵۰ هنگام ظهور بحران دوباره روی کار آمده بود جلوی انقلاب گرفته شده بود.

🌕 الان در قرن 21 اوضاع البته فرق کرده است، ولی قضیه هنوز خیلی پیچیده و متناقض است؛ از یک سو به محور و ستونی نیاز است که تمامیت مملکتی پراشوب در صحرای خاورمیانه را حفظ کند، از سویی دیگر نباید آنقدر نخبگان را در جایی نگه داشت که متحجر شوند و به قول آشپزها ته بگیرند. به زبان دیگر، نیاز است تا یک دولت مقتدر توسعه گرا و حافظ منافع "ملی" را که به ویژه در جایی مثل ایران آسیب هایش کم نیست، با نوعی سازوکار دموکراتیک جذب و گردش "نخبگان" همراه کرد. پرسش های باز هم در این میان کم نیست، اگر از تمثیل مرد فرانسوی برای اوضاع ایران استفاده کنم، در آن جراحی فوق الذکر علاوه بر آن دشواری های اولیه، نه تنها میزت شکسته است، کارد آشپزخانه ات هم تیز نیست!

goo.gl/Tm718t

کانال راهبرد
@RahbordChannel
شما را فریب دادیم! در صحرای حجاز چه خبر است؟

🌑در اعترافی بی سابقه ولیعهد جوان عربستان به خلیل زاد، سفیر سابق امریکا در عراق، می گوید حمایت سعودی ها از بنیادگرایی اسلامی (اسلامیسم) از سال ها پیش شروع شد، برای مقابله با ایدئولوژی سوسیالیستی جمال عبدالناصر که تهدیدی بر آنها بود، اسلامگرایی را تقویت کردند. گفتنی است مرد مصری فوق الذکر کشورهای عرب را هم علیه ایران تحریک می کرد و البته بسیاری از مخالفان شاه مانند ابراهیم یزدی در خارج از مرزهای ایران با حمایت مستقیم مصر آموزش نظامی می دیدند تا در داخل کشور مبارزه مسلحانه را پیش ببرند، علی شریعتی هم در این میان نقش داشت. با این حال سعودی ها توانستند خطر را مهار کنند.

🌓بعدها آل سعود برای مبارزه با شوروی در افغانستان و همین طور کنترل نفوذ ایران از اسلامیسم بهره ها بردند. البته بعد از 11 سپتامبر فیتیله را پایین کشیدند و کار را علنی دنبال نکردند، ترسشان این بود ایالات متحده آنها را دشمن تلقی کند. با این حال می گویند این ماری که پرورده اند بلای جانشان شده است و می خواهند از شرش راحت شوند، گرچه امروز هم حرف و حدیث در مورد حمایت مالی آنها از امثال جبهه النصره کم نیست. حکام حجاز می خواهند آینده ای دیگر بسازند و کشور را مدرن کنند. مدرن شدن برای جایی مثل صحرای حجاز در نگاه اول تناقض آمیز به نظر می رسد.

🌔بنا دارند با تمرکز بر اقتصاد کار را پیش ببرند و البته این وسط دشمنی با ایران هم از اصول آنهاست. از قرار می خواهند حمایت های مالی از اسلامیسم در بیرون مرزها را محدود کنند، تندروها را از دولت کنار بگذارند و با انتصاب رهبران مذهبی جدید و تقویت دیدگاه های میانه روتر به تدریج قدرت نهادهای مذهبی را کاهش دهند. مدرن شدن در صحرای خاورمیانه کار ساده ای نیست، ولی آنها پول دارند و مخالف داخلی جدی هم ندارند و این احتمال موفقیت را بالاتر می برد. خلیل زاد می نویسد پیشتر فکر می کردم عرب ها تنبل اند، ولی اکنون رهبران جوان سعودی را می بینم که گاه تا 18 ساعت در روز برای طرح تحول اقتصادی پیش رو کار می کنند!

🌕محمد بن سلمان می خواهد نقش مثل رضا شاه و آتاتورک را بازی کند، بعید هم نیست سرنوشتی مثل آنها هم پیدا کند! از آنجا که حکومت در صحاری خاورمیانه جز مشاغل سخت است، جای شاهزاده جوان بودم سرگذشت آن دو را ورق به ورق می خواندم. قائم مقام زمانی در وصف همسایه شمالی گفته بود دشمنی روس ها بلاست و دوستی شان بلاتر! همین را باید در مورد رابطه ما با عرب ها هم تکرار کرد. هر روز به گفته داریوش همایون فقید فکر می کنم که "باید از باتلاق خاورمیانه خارج شویم"، هرچند به عملی شدنش خوشبین نیستم.

goo.gl/cybMVq

کانال راهبرد
@RahbordChannel
👍2
بازهم درخشیدیم!

در گزارش 2016 فریزر، رتبه ایران در شاخص آزادی اقتصادی 150 است که نسبت به سال پیش 3 رده سقوط کرده است (از 159 کشور). ما 125امین دولت بزرگ دنیا را داریم.

کانال راهبرد
@RahbordChannel
بی عقلی عاقلانه!


🌑فرض کنید دارید در خیابانی خلوت راه می روید، مردی قوی هیکل جلوی رویتان سبز می شود و چاقو به دست از شما طلب پول می کند، چه می کنید؟ بسیار محتمل است که دست به جیب شوید، پول را تقدیم کنید و جان را برهانید. اما اگر مطمئن باشید که امکان ندارد زورگیر محترم از چاقویش استفاده کند، واکنشتان چیست؟ در این مورد بعید است تهدید او را جدی تلقی کنید و پولی بدهید. با آنکه می دانید او از شما قوی تر است و قدرت بیشتری دارد، ولی از آنجا که خاطر جمع اید که از آن قدرت استفاده نمی کند، تهدیدش اثری نخواهد داشت.

🌒همین منطق در روابط میان کشورها هم برقرار است، اگر کشوری توان نظامی بالایی داشته باشد، ولی کشورهای دیگر مطمئن باشد که از قدرت بالایش استفاده نخواهد کرد، بعید است که آن سازوبرگ نظامی توان بازدارندگی داشته باشد و امنیت ایجاد کند. آن کشور قدرتمند باید هر از گاهی نشان دهد که "همه گزینه ها روی میز است".

🌓اما یک مرور تاریخی، در جنگ سرد و در کشاکش جدال اتمی میان شوروی و امریکا، دیدگاهی وجود داشت که برای بازدارندگی موثر، باید دشمن همیشه در حالت "ترس" باقی بماند و مطمئن باشد حتی اگر در حمله اتمی پیش دستی کرد، باز هم طرف مقابل توان کافی برای تلافی و نابودی کامل او را داراست! اگر یک طرف 5 موشک بالستیک اتمی در زرادخانه اش دارد، طرف دیگر باید 10 تا انبار کند تا دشمن خیال نگاه چپ به او را هم به سرش راه ندهد. سخت نیست بفهمیم که این "بازی تعداد موشک ها" هیچ وقت به پایان نمی رسد، هر طرف سعی می کند بیش از دیگری موشک داشته باشد و طرفین برای آنکه کم نیاورند، همیشه در حال افزایش توان اتمی خود هستند.

🌔اما این همه ماجرا نیست، نه تنها هر کشور باید زرادخانه اش پر باشد، بلکه باید نشان دهد در مواقع ضروری ابایی از به کار بردنش هم ندارد. به همین دلیل در جنگ سرد هردو کشور سیگنال های برای هم می فرستادند که چقدر می توانند "بی عقل" و "کله خر" باشند، مثلا کنترل پرتاب موشک ها را به رایانه ها می سپردند و در حالت خودکار قرار می دادند تا نشان دهند، اگر رادارها اعلام خطر کنند، هیچ ملاحظه ای و مانعی در استفاده از قدرتشان نخواهد بود یا زیردریایی های اتمی در صورتی که ارتباطشان با مرکز قطع می شد، مجاز به استفاده از سلاح اتمی بودند. این نمونه ها و موارد دیگر با توجه به ریسک بالا "بی عقلی" محض بود، ولی از قضا "عاقلانه ترین" کار ممکن هم بود! از این رو بود که در زمان بحران اتمی کوبا دنیا در کابوس جنگ هسته ای به سر می برد.

🌕از این روست که در دنیا به افزایش هزینه نظامی کشورها حساسیت وجود دارد، تنها خرید جنگ افزار کافی نیست، بلکه باید نشان دهی اراده استفاده از ان را هم داری و این همانجایی است که ریسک جنگ بالا می رود. (هزینه های نظامی عربستان را به تازگی دیده اید؟) پیشتر فکر می کردم مگر امکان دارد به این سادگی جنگی در بگیرد، جنگ جدی ترین کار دنیاست و در زمان ما چنین بلاهتی بعید است، بعدها که گذرا تاریخ بعضی جنگ ها را مرور کردم و دیدم چقدر گاهی "حماقت از قضا عاقلانه ترین کار است" و چقدر انسان ها می توانند اشتباه کنند، دیگر اطمینان قبل را ندارم. شاید هم بد نباشد روی حرف باستیا بیشتر تامل کنیم و در حوزه های دیگر هم چاره جویی کنیم: "اگر کالاها از مرزها رد نشوند، سربازان این کار را خواهند کرد".

goo.gl/mnFYH9
کانال راهبرد
@RahbordChannel
اقتصاد یک تریلیون دلاری ایران؟

🌑در گزارش اخیر مک کینزی پیش شده است که اقتصاد ایران پتانسیل این را دارد که اندازه اش تا سال 2035 به یک تریلیون دلار برسد، می شود انتظار داشت که وقتی در تحلیل ها به ارقام کلان یک صفر اضافه شود، یعنی از میلیون به میلیارد دلار یا از میلیارد به تریلیون دلار برسیم، منطق کار عوض شود. این همان جایی است که کمیت در واقع کیفیت را دگرگون می کند. اقتصاد میلیارد دلاری با تریلیون دلاری تفاوت های اساسی دارند. ارقام به ما می گوید اقتصادهای کمی در جهان در 2015 تولید ناخالص داخلی تریلیون دلاری داشته اند: سه تای نخست ایالات متحده در حدود 17 و چین نزدیک به 10 و بعد از آن ژاپن با 4 تریلیون!

🌓اما در این بین به نظرم در آن گزارش یک عدد مهم تر از آن 1 تریلیون وجود دارد که باید آن را چاره کرد: برای تحقق آن پتاسیل مورد اشاره باید سرجمع 3.5 تریلیون دلار؟ سرمایه گذاری انجام شود که بخش عمده ای از آن از قرار سرمایه گذاری اجنبی یا همان اف دی آی است. اوضاع پسابرجام، امنیت سرمایه گذاری و تصویر جهانی ایران را هم که می دانیم، ایران از بسیاری جهات آنقدرها که خودمان تصور می کنیم برای سرمایه گذار خارجی جذابیت ندارد. آخرین رتبه ما در “شاخص فرصت جهانی” که نمایانگر همین جذابیت سرمایه گذاری است، خیلی رضایتبخش نیست: رتبه 119 از 136 کشور.

🌕من جای شما باشم بیشتر روی آن تریلیون دلار دومی یعنی میزان سرمایه گذاری تمرکز می کنم. از آنجا که ذاتا بلندپرواز نیستم، همین که تا 2035 آبی برای خوردن در مملکت وجود داشته باشد هم خدا را شکر می کنم، هرچند در مملکت آریایی اسلامی ما هیچ چیز بعید نیست و شاید اوضاع بهبود غریبی کند، والله اعلم.

http://goo.gl/WyOmVc
http://goo.gl/ffEXrb

کانال راهبرد
@RahbordChannel
شاخص حسن روابط با جهان

🌑اگر احیانا قصد سفر به خارجه و به ویژه اروپا و امریکا را داشته باشید، می دانید که گرفتن ویزا چه کار نفس گیری است، حتی از قرار برای نوبت گرفتن از سفارت هم بازار سیاه شکل گرفته است و کسانی از این راه نان می خورند. برای رتبه بندی کشورها از لحاظ سهولت سفر به خارجه "شاخص گذرنامه" را تعریف کرده اند که تعداد کشورهایی است که شهروندان یک کشور خاص می توانند بدون درخواست ویزا به آنها سفر کنند.

🌓در صدر فهرست آلمان و سوئد می درخشند که شهروندان آنها می توانند بدون ویزا به 158 کشور سفر کنند، در انتها و رتبه 94 ام افغانستان قرار دارد که شهروندانش می توانند تنها به 24 کشور سفر کنند. در رتبه بندی سال گذشته این شاخص امریکا و بریتانیا در صدر قرار داشتند که در سال جدید بریتانیا به رتبه دوم و امریکا به رتبه چهارم نزول کرده است.

🌕ایران نیز جایی بهتر از رتبه 89ام نیافته است و البته این جایگاه را با لیبی و بنگلادش شریک است. کشورهای پایین فهرست در این شاخص بیشتر کشورهای فقیری هستند که درگیر تعارضات داخلی اند و شاید بتوان این شاخص را تقریبی از حسن روابط با جهان هم تلقی کرد که با تصویر کلی جهانیان از هر کشور هم بی ارتباط نیست.

goo.gl/HkweP4

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در باب توهم زدایی: 7 افسانه درباره کشورهای اسکاندیناوی

🌑گفته اند اگر اسکاندیناوی نبود، چپ ها یکی اختراع می کردند! خیلی ها در پاسخ به هواداران اقتصاد بازار آزاد از کشورهای اسکاندیناوی (دانمارک، نروژ و سوئد) مثال می زنند. می گویند این کشورها توانسته اند رشد بالای اقتصادی را با سطح پایین نابرابری؛ نوآوری و مهمتر از همه دولت بزرگ و مالیات بالا ترکیب کنند، کشورهای اسکاندیناوی در بسیاری از شاخص های پیشرفت در صدر هستند و حتی در همین انتخابات اخیر ایالات متحده هم کسانی الگوی اسکاندیناوی را تحسین می کردند. باری، بد نیست نگاه دقیقتری به اوضاع بیندازیم:

🌓 نخست، دلیل موفقیت این کشورها ربطی به نقش پررنگ دولت ندارد، باید به مدتها پیش از آن برگشت. در سوئد ردپای دولت بزرگ به شکل کنونی را باید از دهه 1960 پی گرفت، ولی این کشور در سالهای 1870 تا 1936 رشد بی سابقه اش را تجربه کرد و بالاترین نرخ رشد را در میان کشورهای صنعتی داشت. بعدها ورق برگشت و از 1936 تا 2008 نرخ رشد اقتصاد این کشور به رتبه 13 در میان 28 کشور صنعتی کاهش یافت.

🌓 دوم، تا پیش از دهه 1960، نسبت مالیات دریافتی به تولید ناخالص داخلی در این کشورها از 25 تا 32 درصد متغیر بود که تفاوت چندانی با دیگر کشورهای توسعه یافته نداشت و حتی امروزه هم دوباره می توان دید که این نسبت در مقایسه با سال های قبل تعدیل شده است و برخلاف تصور عموم مردم عدد بالایی نیست.

🌓 سوم، به طور خاص، آن دوره طلایی سوسیال دموکراسی که خیلی از منتقدان سرمایه داری حسرتش را می خورند (اوایل دهه 1970 تا اوایل 1990) یک اشتباه تمام عیار بود، سوئد که در آغاز این دوره 4 امین کشور ثروتمند دنیا بود به رده 13 ام سقوط کرد. تاسیس کسب و کارهای جدید و موفق در آن دوران ناامید کننده بود. از 1950 تا 2000 جمعیت سوئد از 7 میلیون به 9 میلیون رسید، ولی در عمل شغل جدیدی ایجاد نشد.

🌓 چهارم، طول عمر بالای اهالی اسکاندیناوی و نرخ پایین مرگ و میر نوزادان هم به دوران قبل از دولت بزرگ برمی گردد. در 1960 در میان کشورهای سازمان همکاری های اقتصادی این کشورها بهترین وضعیت را داشتند، ولی در 2005 تفاوت آنها با بریتانیا و ایالات متحده به طور جدی کاهش پیدا کرد و حتی به مرور زمان ایسلند که دولت بزرگی هم ندارد از آنها پیشی گرفته است.

🌓 پنجم، جامعه برابر اسکاندیناوی هم مربوط به پیش از دوران "طلایی" دولت است. در سه دهه پایانی قرن 19 و نیمه نخست قرن 20 تفاوت درآمدها به شدت کاهش یافت. جامعه به اصطلاح برابر فعلی ربطی به دولت و مالیات ندارد، حرکت اصلی پیش از آن انجام گرفته بود.

🌓 ششم، دولت رفاه، سرمایه اجتماعی این کشورها را نابود کرد! وقتی بیمه بیکاری و مزایایی از این دست در دسترس باشد، عجیب نیست که اگر کسانی از شرایط کاری ناراضی باشند، خود را به ناخوشی بزنند و پول بی زبان را در جیبشان بگذارند، در جام جهانی 2002 غیبت از کار 41 درصد افزایش پیدا کرد. اوایل دهه 1980 در حدود 82 درصد سوئدی ها بی دلیل پول گرفتن از دولت را نادرست می دانستند، ولی در اوایل دهه 2010 این میزان به 55 درصد رسید.

🌓 هفتم، جذب مهاجران در این کشورها بسیار دشوار است، در کشورهای انگلوساکسون نرخ بیکاری مهاجران و بومی ها با تحصیلات پایین کم وبیش یکسان است، ولی در اسکاندیناوی بیکاری مهاجران بسیار بیشتر است، حتی برای تحصیل کرده ها هم کار چندان ساده نیست. در فنلاند و سوئد بیکاری مهاجران تحصیل کرده تا 8 درصد بیشتر از بومی ها با همان سطح تحصیلات است.

🌕خلاصه آنکه امام زاده "دولت" در عرصه اقتصاد حاجت نمی دهد و زیاد هم برای اسکاندیناوی بی روغن سرخ نکنیم، یادمان باشد سوسیالیسم جرم نیست، ولی بیماری است 😊

goo.gl/wzCKjB

کانال راهبرد
@RahbordChannel
اوضاع حمل و نقل ایران؟

رتبه ایران در عملکرد لجستیک 96ام جهان است، حوالی ما امارات رتبه 13ام است، به نقشه جهان نگاه کنید، پررنگ ترها وضعیت بهتری دارند.

goo.gl/yb21Iu

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در جهنم خاورمیانه چه خبر است؟

هزینه های نظامی دو رقیب منطقه ای عربستان (بالا) و ایران (پایین)

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در باب علل بدبختی مملکت!

🌑در این حوالی گروه بزرگی از منتقدان عادت دارند در بیان علت اوضاع شیرتوشیر کنونی، به بعضی چیزها فحش بدهند: یکی از آنها "سرمایه داری" است. بسیارانی باورشان این است که ایران یک کشور "سرمایه داری" است و از حرفشان کوتاه هم نمی آیند. از آن سو کسانی واژه باکلاس تر "نئولیبرال" را می پسندند و باورشان اینست که کار کار اجنبی است. از آنجا که نگارنده این سطور ذاتا دموکرات است، اعتقاد دارد هیچ ایرادی ندارد آدم ها انتقاد کنند، ولی مشروط بر اینکه بدانند از چه انتقاد می کنند.

🌒اگر “سرمایه داری” را معادل فحش ندانیم، حرف کلی اینست که در توزیع منابع در اقتصاد به سازوکار بازار اعتماد کنیم و دولت زیاد در کار اقتصادی مردم موش ندواند (اقتصاد بازار آزاد). بماند که حرف و حدیث و جزئیات در همین تعریف ساده کم نیست، ولی اجازه دهید به شاخصی رجوع کنیم که نشان می دهد یک کشور چقدر به واقع "سرمایه داری" است: شاخص آزادی اقتصادی هریتج.

🌓کفار غربی گفته اند آزادی اقتصادی یعنی اینکه در چهار حوزه حکومت قانون، دولت محدود، کارایی مقررات و بازارهای باز اوضاع کشور خوب باشد، جان کلام اینست که فضا چقدر برای عملکرد درست بازار و مبادله داوطلبانه مساعد است و نیازی به ورود دولت در اقتصاد نیست. در سال 2016 بر همین اساس 178 کشور را درپنج دسته (آزاد، تقریبا آزاد، تا حدی آزاد، تقریبا غیرآزاد و سرکوب شده) رتبه بندی کرده اند. اما ایران کجا قرار می گیرد؟

🌔تبریک! درست حدس زدید؛ در دسته آخر! رتبه ایران در جهان 171 است، چنانکه انتظار دارید رتبه آخر یعنی 178 به کره شمالی می رسد و هنگ کنگ و سنگاپور اول و دوم اند، بر خلاف انتظار آمریکا آزادترین اقتصاد جهان نیست و در رتبه 11 است. خلاصه که حرف های مانند در ایران "سرمایه داری" حاکم است، عمدتا در مایه های قصه کلثوم ننه است و نباید آن را جدی گرفت.

🌕یادم هست دکتر منصور با همان جدیت خاص خودش می گفت؛ چیزی که در اقتصاد ایران می بینیم بیشتر قانون جنگل است تا “سرمایه داری” که نیازمند بستر قانونی و حقوقی و نهادی قوی است. راستش را بخواهید با او هم نظرم . 😊

goo.gl/YximdD

کانال راهبرد
@RahbordChannel
چشم ها را باید شست، اوضاع دنیا خوب است!

فرض کنید سال 1986 درآمد روزانه یک ویتنامی 1 دلار و درآمد دیگری 10 دلار بوده باشد، سی سال بعد درآمدها هشت برابر شده است، یکی 8 دلار و دیگری 80 دلار درآمد دارد، اگر تفاوت "مطلق" آنها را در نظر بگیرید، نابرابری بیشتر شده است، ولی اگر "نسبی" ببینید، نابرابری تغییری نکرده است. نمودارهای ضریب جینی "نسبی" (تفاوت درآمدی) نشان می دهد، در سال های اخیر انسان ها برابرتر هم شده اند.


goo.gl/9jT89e
کانال راهبرد
@RahbordChannel