بگذارید سیاست به اقتصاد کمک کند!

✔️دوستی ارجمند در یک مقاله با عدد و رقم نشان داده بود که ایران یک هزینه فرصت 3 میلیارد دلاری برای گندم می پردازد. به گفته ایشان می شود مقدار غله مصرفی کشور را از روسیه و چین به نصف قیمت فعلی خرید، ولی دولت آن را به قیمت بالاتر از کشاورز ایرانی می خرد و قضیه به نان و گندم یارانه ای می رسد که همه از آن خبر داریم.

✔️البته کشاورزان از این حمایت خوشحال می شوند، ولی بقیه مردم هزینه آن را می پردازند. کسانی دیگر با توجه به قضیه آب البته استدلال مقاله اصلی را تایید می کردند. اما دوستی دیگر در نقد این نظر گفته بود البته این "تحلیل های اقتصادی" درست است، ولی کشوری که رابطه خوبی با دنیا ندارد، درست نیست که در مورد یک کالای استراتژیک مثل گندم خود را وابسته به اجنبی کند.

✔️این حرف اخیر هم بیراه نیست و پیشتر هم در مورد بریتانیا و انگلستان جنگ جهانی اول هم نوشته ام، اما اجازه دهید قضیه را جور دیگر نگاه کنیم، چرا یک کشور باید اینقدر مجبور باشد از خودش دفاع کند و هزینه پرداخت کند؟ به عنوان یک دانشجوی علم سیاست آنقدرها می فهمم که دنیا کارتون نیست و باید مراقب خباثت ذاتی بشر هم باشیم، اما هزینه دفاع و دیپلماسی ما چقدر باید باشد؟

✔️یک دولت یاغی مثل کره شمالی که احتمالا جز چین با همه دنیای متمدن مشکل دارد هم البته دلایل کافی برای پرداختن هزینه های بالای دفاعی را دارد، حتی اگر مردمش از قحطی تلف شوند، پیشوای بزرگ می تواند ادعا کند که این اقتصاد دان های لیبرال که حرف از تقسیم کار و مزیت نسبی و ارتباط با کشورهای دیگر می زنند چیزی از سیاست سر در نمی آورند! ما نمی توانیم خود را به دیگران وابسته کنیم و "استقلال" خود را به خطر بیندازیم.

✔️حرف پیشوا البته از نظر سیاست "مستقل" کشورش توجیه پذیر است، ولی ایراد آن "سیاست مستقل" بدوی و مضحکی است که پیش گرفته است. گاهی بد نیست به جای صحبت از مفاهیمی به شدت مبهم مانند "استقلال" به این شکل به قضیه نگاه کنیم: هزینه "استقلال" ما چقدر است؟ اینکه مجبوریم تمامیت ارضی را حفظ کنیم و جلوی جنگ های احتمالی را بگیریم، البته حرف درستی است، ولی یک نکته اساسی را نادیده می گیرد: با چه هزینه ای مجاز به این کار هستیم؟

✔️اگر معیار ما فقط شکست نخوردن در جنگ و از دست ندادن بخشی از کشور باشد و هزینه ها را در نظر نگیریم، استدلال مان معیوب است، صدام حسین تا روز قبل از سقوطش می توانست چنین ادعایی کند که "استقلال" کشورش را حفظ کرده است و در این راه هزینه های بسیار مهم نیست! یک سوال خوب برای ارزیابی سیاسیون کشورها می تواند این باشد، هزینه این "استقلال ها" و "حق مسلم ها" چقدر بوده است؟ احتمالا خیلی ها با همان زیرکی همیشگی شان خواهند گفت: والله اعلم! اما چاره ای هم نداریم.


کانال راهبرد
@RahbordChannel

در فضیلت هیچ کاری نکردن!

✔️اسلاوی ژیژک فیلسوف نامدار اسلوونیایی از مرد جوانی یاد می‌کند که در فرانسه سال‌های جنگ جهانی دوم بر سر دوراهی قرار گرفته بود که آیا باید به مادر تنها و بیمارش کمک می‌کرد یا وارد جنبش مقاومت می‌شد و با نازی‌های اشغالگر می‌جنگید. او برای این پرسش یک راه حل سوم داشت که به قول خودش راهی شرم آور است.

✔️پیشنهادش به مرد جوان این بود که به مادرش بگوید به جنبش مقاومت می‌پیوندد و به دوستانش در جنبش بگوید که می‌خواهد از مادرش مراقبت کند، ولی در واقع به کنجی جدا و دور از دیگران بخزد و مشغول مطالعه شود و بیاموزد و بیاموزد و بیاموزد! منظور مرد فیلسوف این بود که در بسیاری از موارد با وجود دشواری باید از وسوسه «کاری کردن» پرهیز کرد، از موضوع فاصله گرفت و بیشتر اندیشید.

✔️در این مورد اخیر گورخوابی هم واکنش نشان ندادن کار دشواری است، ولی شاید درست ترین کار باشد! در این یادداشت دنیای اقتصاد سعی کرده ام نگاهی متفاوت به موضوع ارائه دهم و البته اشاره ای هم به یک برنامه مشابه در ایالات متحده داشته ام. جان کلام این است که بیش و پیش از "اخلاقی" بودن باید "عقلانی" بود و رمانتیک ها به بهشت نمی روند.

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/ivtlRB

کانال راهبرد
@RahbordChannel

شبح جنگ از سر ایران گذشته است؟

✔️داریم از حدود سال 1390 شمسی (2011 میلادی) و اواسط دوره احمدی نژاد و درآمدهای بالای نفتی صحبت می کنیم. جیمز ماتیس، وزیر دفاع کنونی امریکا، در نقش فرمانده نیروی های این کشور در خاورمیانه مشغول بود طی یک ماه در تلفاتی کم سابقه حدود 15 نفر از نیروهایش در عراق کشته شدند، کسانی حملات را از جانب نیروهای نزدیک به ایران می دانستند. پیشنهاد "سگ هار" دادن پاسخی مناسب به ایران بود: حمله شبانه به یکی از نیروگاه ها یا پالایشگاه ها در خاک ایران!

✔️مقامات کاخ سفید البته پیشنهاد وی را نپذیرفتند. همان زمان حتی کسانی در امریکا نگران اقدامات پیش بینی نشده اسرائیل بودند، روشن نیست ارتباط انفجار بیدگنه در ایران در ماه های پایانی 2011 با اوضاع روز چه بود، ولی گفته اند نقش اصلی ماتیس در آن دوران این بود که در صورت واکنش نظامی اسرائیل به ایرانی ها تفهیم کند که پاسخ متقابل به آن کشور چقدر برایشان گران تمام خواهد شد.

✔️ژنرال امریکایی نظرش این بود که با دریافت نخستین نشانه ها از شروع جنگ آتی (مین گذاری تنگه هرمز) با پیش دستی جلوی آن را بگیرد و اجازه ندهد جنگی شروع شود! مدتها روی پیامدهای جنگ با ایران بحث بود و برنامه عملیاتی "جنگ جهانی سوم" برای متحدین امریکا شرح داده می شد.

✔️سال 2012 نخستین نشانه های تمایل ایرانی ها برای حل مسئله هسته ای اشکار شد و ماتیس هم به تدریج کنار رفت. اکنون او مسئول 1 میلیون و 300 هزار نفر نیروی نظامی امریکاست که در 150 کشور جهان پراکنده اند. او را کنار دیگر چهره های امنیتی و نظامی دولت ترامپ بگذارید.

✔️در نقش وزیر دفاع البته انتظار نمی رود مانند گذشته باشد، ولی احتمالا دولتی که ادعا می کند "عظمت از دست رفته امریکا را برگرداند" و باید نشان دهد "گزینه نظامی فقط تهدیدی در مذاکره نیست" به اندازه دولت قبلی ملایم نخواهد بود. می گویند نئولیبرالیسم و "تقدم تجارت بر جنگ" و "جهانی سازی" زمانش گذشته است و اکنون ظهور دوباره ملی گرایی را شاهد هستیم. قضاوتی در این مورد ندارم، ولی می توان انتظار داشت ارتش ها نقش پررنگ تری از قبل داشته باشند و این خوب نیست.

✔️جنگ شر مطلق است به ویژه برای ایرانی که هشت سال آن را چشیده است، روی کاغد خبری نیست، ولی خطر "سوء محاسبه" را کوچک نگیرید. همسایگان منطقه ای و عرب ها هم البته اهمیت دارند، الان که این را می نویسم یک روز از مرگ آیت الله گذشته است، کسانی به رابطه خوب او با اعراب و سعودی ها اشاره می کردند، کسی چه می داند، شاید بعدها دریابیم او می توانست نقش سازنده ای ایفا کند، والله اعلم.

goo.gl/eTfdqS

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب مرگ آیت الله

✔️گفته می شود شاه سابق که در ابتدا از او با عنوان "شاه جوانبخت" یاد می کردند، در سال های آغازین سلطنت زیر سایه سنگین قجری تبارها بود، مصدق و قوام از برجسته ترین ها بودند و در رده های پایین تر هم اوضاع خیلی متفاوت نبود. تعداد آنها که به دلیل تمکن خانوادگی در اروپا درسی خوانده بودند، در بدنه بوروکراسی پهلوی ها کم نبود.

✔️از جایی به بعد اوضاع مملکت و گرایش شاه به آنجا رسید که نسلی جدیدی جایگزین قبلی ها شود، در این نسل جدید تعداد "امریکا رفته ها" کم نبود، دوران قاجارها برای آنها معنای خاصی نداشت و حتی برخی خود را جوان های رضا شاهی می نامیدند. به نظرم می توان شباهتی با سال های اخیر ایران هم سراغ گرفت.

✔️بعد از دوران جنگ نسل جدیدی از مدیران به وجود آمدند که در بهترین شکل می توان آنها را با نام "کارگزاران" طبقه بندی کرد، به قول خودشان تکنوکرات هایی که در دهه اول جمهوری اسلامی تجربه کسب کرده بودند، برخی از آنها در دوره پهلوی در امریکا و اروپا درسی خوانده بودند و برخی دیگر هم بعد از انقلاب در انگلستان و اروپا تحصیل کردند تا به علم روز تجهیز شوند.

✔️اگر مدیران نسل قبل فقط نماد تعهد بودند، این جدید ها می خواستند نشان دهند که جنبه تخصص شان پررنگ تر است. کاری به عملکردشان نداریم، ولی دولت سازندگی چنین تصویری را نشان می داد. همین دیدگاه در هشت سال بعدی هم پی گرفته شد. دولت مهروزی اما یک بزنگاه جالب بود، با یک گفتمان متفاوت، نسل جدیدی بر سرکار آمد.

✔️کسانی آن را انقلابی دیگر می نامیدند. اهل فن می گویند که صرفا با تغییر قدرت سیاسی نمی توانید در رفتار دولت ها تغییر ملموس ایجاد کنید، بوروکرات های دولتی و ساختار اداری جلوی آن را می گیرند. این دولت جرات کرد و تمام بوروکراسی را زیر و زبر کرد.

✔️این مدیران جدید نسل مهرورزی جوانی شان هم از جنگ شروع می شد نه از مبارزات انقلابی. آنها جوان های جمهوری اسلامی بودند. شعار آنها مجهز شدن به علم روز دنیا نبود، بلکه ایجاد "الگوی بومی" بود؛ ترکیبی غریب که بیشتر نشان از شور داشت. پروژه آنها هرچند با عایدات نفت تا حدی پیش رفت، به دلیل سنبه پرزور اجنبی ها شکستش زودتر از موقع اشکار شد. نسل قبلی "کارگزاران" دوباره فراخوانی شد.

✔️پیش گویی کار متخصصان فال قهوه است، ولی بعید است این نسل قدیم عمر زیادی داشته باشد، جانشینی هم برای ادامه آنها سراغ نداریم. بازسازی اندیشه جدی هم در آنها نمی بینیم، آنقدر "پراگماتیک" اند که فرصت بازسازی فکری ندارند. آنها می خواهند نشان دهند که نه اصلاح طلب اند و نه اصول گرا و حرفشان "اعتدال" است. معتدل بودن هرچند فضیلتی شخصی است، ولی بعید است در مملکتی بلاخیز مانند ایران در بلندمدت خیلی جدی گرفته شود.


✔️دوست داشتم در زمان حیات آیت الله فقید فرصتی دست می داد، قهوه ای می نوشیدیم و گپی می زدیم، ولی شاید بشود گفت زمان واقعی مرگ این رجل سیاسی نامدار همان سال 1384 بود. والله اعلم.


goo.gl/rOVd3u

کانال راهبرد
@RahbordChannel

چرا سرمایه گذارها به ایران نمی آیند؟

سه ریسک عمده کسب و کار در ایران عبارتند از: تجارت غیرقانونی، بحران آب و تورم غیرقابل کنترل.
خطر جنگ بین دولت ها در رده بعدی است!

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب توسعه، کریسمس، مادر بزرگ کیم و باقی قضایا

✔️جذب شدن در اقتصاد جهانی توهمی بیش نیست، کشورهای توسعه یافته (مرکز) منابع و ثروت کشورهای توسعه نیافته (پیرامون) را به غارت می برند، وقتی قدرت ها برابر نیست، همیشه وضعیت به نفع قدرتمندترهاست و ارتباط کشورهای فقیر با غنی جز یک دروغ بزرگ نیست. جهانی سازی نام دیگری برای بهره کشی از کشورهای توسعه نیافته و فقیر است.

✔️آنچه در بالا آمد و البته احتمالا شبیه آن را از اهل دل زیاد شنیده اید به تئوری وابستگی موسوم است. تئوری وابستگی واکنشی منفی به این دیدگاه بود که کشورها در راه توسعه از مراحل مشابهی می گذرند. کاری که برای بیرون آمدن کشورهای توسعه نیافته از مدار بدبختی باید کرد اینست که آنها را در مسیر درست هل داد (تئوری مدرنیزاسیون).

✔️بنا بر تئوری مدرنیزاسیون، اگر کشورهای پیشرفته با سرمایه گذاری و انتقال تکنولوژی به کشورهای عقب مانده آنها را تجهیز کنند و به بازار جهانی وصل کنند می شود امید داشت با بهبود تجارت اوضاع بهتر شود (توسعه صادرات). اما تئوری وابستگی این اقدامات را ترفندی برای غارت کشورهای توسعه نیافته می دید، پیشنهادش این بود این کشورها به جای امید به بیگانه روی پای خودشان بایستند و آنچه را که باید وارد کنند، خودشان تولید کنند. (جایگزینی واردات).

✔️این حرف ها بعد از جنگ جهانی دوم زده شد مقبول بسیاری از اهل دل ضد سرمایه داری و امپریالیسم بود، حتی می خواندم که آخرین نخست وزیر ایران هم هوادار پروپاقرص این دیدگاه بود. امروزه البته ایده های خودکفایی و مانند آن خیلی هوادار ندارد. اقتصاددانان می گویند نمونه های نقض تئوری وابستگی زیاد داریم. هند کشوری است که راه خلاف "روی پای خود ایستادن" را رفت و موفق هم بود. از آن طرف زیمباوه خواست "مستقل" بماند و اوضاعش کم از فاجعه نیست.

✔️در یک نمونه دیگر، بعد از جنگ کره، شبه جزیره کره دو قسمت شد و دو کشور به وجود آمد، یک کشور خواست روی پای خودش بایستد و دیگری با دنیا ارتباط برقرار کرد. قضیه مربوط به سال 1953 است و اوضاع هر دو شبیه به هم بود. بعد از گذشته سال ها می شود دید که تولید ناخالص داخلی سرانه سال 2014 در کره جنوبی حدود 20 برابر کره شمالی است.

✔️به تازگی هم پیشوای بزرگ آن کشور فرموده اند، کریسمس هم قرتی بازی است، به جای عیسی مسیح همین مادربزرگ خودم را عبادت کنید! از قرار می خواسته است در سنت ها هم به خودکفایی برسد. خلاصه چیزی که در دنیا انتها ندارد، حماقت است.

goo.gl/6lUleC

کانال راهبرد
@RahbordChannel

رشد و توسعه اقتصادی ایران چقدر فراگیر بوده است؟

✔️بسیارانی معتقدند رشد و توسعه اقتصاد البته ضروری است، ولی در صورتی که دستاوردهای آن رشد به همه بخش های جامعه رسوخ نکند و همگان از آن بهره مند نشوند مشکل ساز خواهد بود. به این معنا در کنار شاخص هایی مثل تولید ناخالص داخلی (جی دی پی) باید برخی عوامل دیگر را هم در نظر گرفت.

✔️مجمع جهانی اقتصاد که شاخص رقابت پذیری جهانی را منتشر می کند، مقیاسی با نام "رشد و توسعه فراگیر" هم معرفی کرده است که تلاشی است برای اندازه گیری این "رشد متوازن". کشورها در دو دسته کلی توسعه یافته (30 کشور) و در حال توسعه (79 کشور) طبقه بندی شده اند. هفت رکن اصلی هم مورد سنجش قرار گرفته اند. داده ها بر اساس نظر خبرگان و سنجش های آماری گردآوری شده اند.

✔️ایران در دسته در حال توسعه هاست و از نظر سرانه تولید ناخالص داخلی در رتبه 27 جای دارد. اما از نظر این شاخص جدید رتبه اش 21 در میان 79 کشور در حال توسعه است. در بعضی مولفه ها حتی رتبه 1 در میان کشورهای در حال توسعه را دارد. خلاصه که اوضاع خیلی بد نیست، همیشه که نباید خودتان را با اسکاندیناوی و آلمان مقایسه کنید.

Inclusive Growth and Development Index

goo.gl/KVkZIO

کانال راهبرد
@RahbordChannel

دولت مطلوب رندان!

✔️فرض کنید که دولت از همین فردا تصمیم بگیرد ماهانه هزینه های زندگی حداقلی را یکجا برای همه شهروندانش پرداخت کند، یعنی "همه افراد" اعم از فقیر و غنی و شاغل و بیکار مقداری پول دریافت می کنند تا اموراتشان بگذرد، اگر شاغلند که این مبلغ به درآمدشان اضافه می شود و اگر بیکارند تا زمانی که کار پیدا کنند دستکم گرسنه نمی مانند. من راضی، تو راضی، خدا هم راضی!

✔️چنین طرحی البته خیال و آرزو نیست و از آن به عنوان "درآمد پایه برای همه" یاد می کنند و در برخی کشورها بنا دارند حتی آن را اجرایی کنند، مثلا در فنلاند به صورت آزمایشی ماهانه 650 یورو به 2000 نفر پرداخت می کنند تا نتیجه را ببینند. از این عالی تر هم هست؟

✔️این طرح حتی مشکل طرح های مرسوم را هم ندارد که پرداخت را مشروط به کم درآمد بودن یا بی کاری می کنند، در طرح های فعلی به محض انکه طرف کاری پیدا کرد یا درآمدش از حدی بالاتر رفت پرداخت ها قطع می شود. این شاید باعث شود فرد دریافت کننده انگیزه کار را از دست بدهد، وقتی بدون کار کردن دریافتی دارد، چرا کار کند و خودش را به زحمت بیندازد. اما این طرح "درآمد پایه برای همه" حتی این مشکل را ندارد، اکازیون واقعی!

✔️اما کمی صبر کنید! در واقعیت قضیه خیلی متفاوت از قبل نیست: دولت ها که از خود پولی ندارند، باید آن را از داراها بگیرند و به ندارها بدهند. یک سیستم مالیاتی تصاعدی نیاز است که از درآمد بالاها پول بگیرند و آن را بین همه پخش کنند. این بدان معناست که از سطحی از درآمد بالاتر، افراد در واقع بیشتر دهنده اند تا گیرنده و بیشتر از "درآمد پایه" در واقع به عنوان مالیات از کیسه شان می رود.

✔️به زبان ساده، درآمد بالاتر به معنای پرداخت بیشتر است که البته مشوق های کار و درآمد بیشتر را از بین می برد. اما یک مسئله بزرگ دیگر هم وجود دارد، در بازار رقابتی، کسب وکارها یا باید سودآور باشند یا درشان تخته شود، در این طرح می توان دید که کسب و کارها با کارایی پایین هم می توانند به دلیل این کمک اضافی همچنان سرپا بمانند. افراد به جای آنکه سراغ کسب وکار ارزش افزا بروند، همان کار قبلی با کارایی پایین را همچنان ادامه می دهند و این وضعیت کل اقتصاد را بدتر می کند.

✔️اینجا هم باید پول را از کسب و کارهایی که ارزش بیشتری ایجاد می کنند گرفت و به ناکارآمدها داد تا لنگان لنگان ادامه دهند. مشوق ها را از موفق ها گرفته ایم و به متوسط ها و ضعیف ها انتقال داده ایم. یادمان نرود که کارایی پایین کسب و کارها به نوعی تحمیل هزینه به مشتریان آنها هم هست که ان را هم تشویق کرده ایم. همچنین باید حق الزحمه بوروکرات های دولتی را هم که زحمت توزیع می کشند پرداخت شود، هرچه باشند آنها هم زن و بچه دارند.

✔️جان کلام اینکه در اقتصاد چیز مجانی وجود ندارد، باید ثروتی باشد که بشود توزیعش کرد، شاید بهتر است هوای ثروت آفرینان را داشته باشید، زیرا به نفع فقرا هم خواهد بود. والله اعلم.

goo.gl/ErfYQO

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب پلاسکو و مردم همیشه در صحنه

✔️نمی دانم این میل بیمارگونه به سلفی گرفتن با همه چیز در بقیه جاهای دنیا هم رایج است یا نه، در حوادث طبیعی و انسانی نظیر پلاسکو بعید می دانم تعداد زیادی از مردم اینقدر مصرانه بخواهند خاطره فاجعه را جاودانه کنند.

✔️نیاز به بررسی دارد، ولی فکر می کنم بتوان این حدس را مطرح کرد که این افراد دنبال این اند با شواهد سفت و سخت مانند تصویر نشان دهد که چقدر تجربه متفاوتی داشته اند و چقدر "تک و منحصر به فرد" اند.

✔️یکی از دوستان حرف جالبی را مطرح می کرد که شاید در "فرهنگ رسمی" ما که نوعی جمع گرایی را تبلیغ می کند و فردگرایی به معنای "به رسمیت شناختن تفاوت ها فردی" جدی گرفته نمی شود، این میل به "تک نشان دادن" چنین بیمارگونه ظهور می کند. نمی توان این را آسیبی برآمده از سرکوب فردیت دانست؟

✔️دیدم برخی پیشنهاد کرده اند بد نیست در مملکت ما هم هر از چندی کارناوال (به مفهوم مدرن البته) برگزار شود تا ملت از نظر کمبود تجربه جالب به مشکل نخورند و تمام زندگی را بدل به فان و کارناوال نکنند. یادم هست مشایی زمانی مفهومی را مطرح می کرد با عنوان "مهندسی شادی"، هرچند واژه دلنچسب بود و نشان می داد که احتمالا گوینده خیلی از مرحله پرت است، ولی دستکم نشان می داد که به مشکل پی برده بود، والله اعلم

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بزرگترین تصمیم آیت الله

✔️بعد از مرگ آیت الله هاشمی عده زیادی به بررسی کارنامه او پرداختند، کسانی مایل بودند بدانند نمره وی در طول حیات سیاسی اش چند بود. نگارنده این سطور معتقد است دانستن اینکه متوفی چقدر به امیرکبیر شباهت داشت یا میزان خلوص نیت وی چقدر بود البته ضرری ندارد، ولی در حال حاضر مطلقا غیرضروری است.

✔️در مملکتی بلاخیز مثل ایران داوری اهل سیاست آسان نیست و بهتر است منتظر ماند تا تاریخ در آینده درباره آنها قضاوت بی طرفانه تری فراهم آورد. از قرار برای آن مرحوم هم قضاوت تاریخی اهمیت زیادی داشت و دوست داشت نام نیکی از خود به یادگار بگذارد. آیت الله فقید توانست در نظامی که برای تشکیل اش مبارزه کرده بود به مراتب بالا برسد و نقشی مهم در بزنگاه های آن داشته باشد.

✔️شاید اینکه اکنون بخواهیم ارزیابی کلی از حیات سیاسی او به دست آوریم و تکلیف را یکسره کنیم کمی زود باشد. اینکه چقدر می توانست مطابق دموکراسی رفتار کند و تا چه اندازه از کارهایی که به نام او و دولتش می شد باخبر بود، سوال هایی است که شاید بعدها بتوان جواب های بهتری برای آن پیدا کرد. او را با عملگرایی و پراگماتیسم می شناختند و از قرار الگوی تحول چینی را می پسندید.

✔️با این حال در این یادداشت دنیای اقتصاد سعی کرده ام یکی از جنجالی ترین رویدادهای زندگی او را بیشتر شرح دهم. مرحوم می خواست اقتصاد ایران بعد از جنگ را متحول کند و می شود حدس زد مایل بود ایران هم سری توی سرها در آورد. استدلالم این است که نمی توان در تحول های بزرگ اقتصادی مانند آنچه در اوایل دهه 70 ایران رخ داد، همزمان توسعه سیاسی و این قبیل تفنن ها را دنبال کرد!

✔️بعد از انقلاب و یک جنگ ویرانگر 8 ساله در کشوری وسط صحرای خاورمیانه به نظر نمی رسد بتوان "تعدیل اقتصادی" را با لبخند پیش برد. ترکیب جراحی اقتصاد و باز کردن فضای سیاسی در جایی مثل ایران ریسک کمی نیست. قضیه دستکم یکبار در گذشته اتفاق افتاده است.

✔️پرویز ثابتی، معاون امنیت داخلی ساواک، به اعلام «فضای باز سیاسی» در سال 1355 اشاره می‌کند که با فشار کارتر دنبال شد و رژیم همزمان به دنبال اجرای برخی سیاست‌های ریاضتی برای کاهش هزینه‌ها و کنترل تورم بود. او می گوید هر دانشجوی اقتصاد سیاسی این قاعده را می‌داند که نباید سیاست‌های اقتصادی سختگیرانه را که نارضایتی اجتماعی گسترده به همراه دارند، همزمان با پروژه‌هایی مانند «فضای باز سیاسی» پیش برد. این ترکیب ناهمساز به بحران‌های امنیتی می‌انجامد که حتی می‌تواند فروپاشی نظام سیاسی مستقر را در پی داشته باشد.

✔️اینکه آن سیاست ها علی رغم منطق درست اقتصادی شکست خورد و بی تدبیری ها در اجرای آنها کم نبود البته حرف درستی است، ولی اینکه طلبکار باشیم چرا "توسعه سیاسی" و "تعدیل اقتصادی" همزمان پیش نرفت، یعنی درکی از پیچیدگی های این مرز پرگهر نداریم. خوب می شد بتوان همزمان هم بیسمارک بود و هم ماندلا، ولی حیف که دنیا کارتون نیست.

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/ph8LZz

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بانک جهانی درباره آینده توسعه این مملکت چه می گوید؟

دغدغه اقتصاد های بزرگ جهان (جی 20) این است رشد اقتصادی آنها به صورت متوازن اتفاق بیفتد و همه شهروندانشان از منافع آن بهره مند شوند، اما چه باید کرد و وضع مملکت ما چگونه است؟

بانک جهانی در یک پژوهش جامع اعلام کرده است که به این منظور کشورها باید در درجه اول بتوانند برای مدت طولانی رشد اقتصادی "پایدار" داشته باشند. سیاست های کلان برای تضمین رشد بلندمدت هم عبارتند از:

✔️ایجاد و حفظ ثبات اقتصاد کلان (برای نمونه قیمت ارز در ایران را در ذهن داشته باشید!)
✔️سرمایه گذاری روی سرمایه های انسانی و زیرساخت های فیزیکی
✔️ایجاد محیط مناسب برای رقابت و تجارت
✔️بهبود و تقویت سیستم مالی
✔️به کارگیری تکنولوژی مدرن و افزایش سطح نوآوری
✔️ایجاد نهادهای قدرتمند و موثر
✔️توجه به پایداری (پایندگی) زیست محیطی

نگاهی به فهرست سیاست های بالا بیندازید، به نظرم نمی رسد در هیچ کدام از آنها وضع رضایتبخشی داشته باشیم، اما صبر کنید! آنچه بالا دیدید فقط برای اطمینان از رشد در بلند مدت بود، اگر بخواهیم این رشد "متوازن" باشد و به همه بخش های جامعه برسد چند سیاست دیگر را هم باید به کار گرفت:

✔️تمرکز روی توسعه و رشد کودکان
✔️حمایت های مالی مشروط از نا برخوردارها
✔️دسترسی همگانی به تحصیلات و آموزش با کیفیت مطلوب
✔️دسترسی همگانی به خدمات بهداشتی
✔️بهبود زیرساخت ها برای دسترسی بهتر به مناطق فقیر
✔️ایجاد فرصت های کسب درآمد برای فقرا (دسترسی به منابع مالی و مانند آن)

اما خوش خیالی است که فکر کنیم در کشوری مثال ایران می شود همه اینها را با هم به کار گرفت، همان سیاست های دسته اول (رشد پایدار در بلندمدت) تمام وقت ما را می گیرد. دسته دوم نیاز به یک ساختار اداری و نهادی سالم و عاری از فساد دارد که این حوالی چیزی در حد کیمیاست، دست از خیال و قصه برداریم، اولویت اول توسعه در ایران رام کردن یک هیولاست: دولت!

goo.gl/UTxjOP

کانال راهبرد
@RahbordChannel

منحنی های عرضه و تقاضا را دور بریزید!

✔️شاید یکی از معدود چیزهایی که همه اقتصاددانان با آن موافق هستند اینست که قیمت را عرضه و تقاضا معین می کند. اغلب این مفهوم را با منحنی های عرضه و تقاضا نشان می دهند. این منحنی ها ابزارهایی پایه ای اند که دانشجویان اقتصاد از همان آغاز با آنها آشنا می شوند.

✔️در این یادداشت سایت بوروژوا، ترجمه یکی از یادداشت های موسسه میزس را در نقد اقتصاد متعارف و منحنی های عرضه و تقاضا آورده ام، به زبان ساده به بررسی پیش فرض های پایه ای عرضه و تقاضا پرداخته است و خواندن آن برای همه علاقه مندان اقتصاد سودمند خواهد بود.

لینک یادداشت بورژوا:
goo.gl/3IFJm8

کانال بورژوا:
https://t.me/bourgeois_ir


کانال راهبرد
@RahbordChannel

مصیبت! نئولیبرالیسم (1990-2015)

کاهش چشمگیر گرسنگی، فقر، بی سوادی و مرگ کودکان در 25 سال موسوم به "دوره نئولیبرالیسم"

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب فساد جهان

گزارش 2016 شاخص برداشت از فساد نشان می دهد از میان 176 کشور، ایران رتبه 131 را داراست. با وجود افزایش امتیاز، نسبت به سال قبل 1 رتبه سقوط داشته ایم.

کانال راهبرد
@RahbordChannel

آخرین وضعیت دموکراسی مملکت

ایران رتبه 154 بین 167 کشور را داراست (رتبه سال گذشته 156 اُم)، مردم اروپا و امریکا از سیاسیون رو برگردانده اند، خطر پوپولیسم را جدی بگیرید!

کانال راهبرد
@RahbordChannel

دولت در ایران چقدر به حرف شهروندان گوش می کند؟

بسیارانی در مملکت آریایی اسلامی ما تصور می کنند که کار مملکت پشت پرده تدبیر می شود و کسانی نشسته در اتاق های دربسته و ظلمانی سیاست ها را تعیین می کنند، بسیاری اوقات اینکه واقعیت چیست خیلی اهمیت ندارد، باور مردم از هر واقعیتی واقعی تر است.

اهل دل شاخصی برای سنجش میزان روشن بودن حساب و کتاب کشورها و پاسخگو بودن دولت ها تعریف کرده اند به نام "دولت باز" که 4 مولفه دارد؛ 1) دسترسی عمومی به قانون ها و اطلاعات مربوط به دولت به صورت مناسب و به زبان ساده، 2) حق دسترسی به اطلاعات در صورت درخواست شهروندان 3) مشارکت مدنی به معنای به رسمیت شناختن حق آزادی بیان و تجمع و اعتراض شهروندان به دولت و پاسخگویی درست دولت 4) رسیدگی قانونی و قضایی موثر به شکایت شهروندان از دولت.

در گزارش 2015 رتبه کل ایران در میان 102 کشور 99 است، در صدر فهرست کشورهای اسکاندیناوی جای دارند. پایین فهرست هم میانمار، ازبکستان و زیمباوه قرار گرفته اند.

goo.gl/ueUr9v

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بی اعتمادی شاهانه

داریوش همایون فقید شاه سابق ایران را اینگونه توصیف می کند او فرقی بین خودش و ایران نمی‌دید، مثل لوئی چهاردهم که می گفت دولت منم. ولی ایران از او تواناتر بود، از هرکسی دیگری تواناتر است. در آن مصاحبه آخرش که اهالی خارجه را اندرز می داد، انگار خودش را ارباب همه می دانست. اما چندی بعد صدای انقلاب را شنید و با چشم تر سوار هواپیما شد.

آن مرد فرهیخته می گوید "فضولی می کنند، غلط می کنند، آدم نیستند" از زبان شاه نمی افتاد، آدم نمی تواند نگاهش به ملتی چنین باشد و آن ملت را بالا ببرد. آن ملت یا بالا نمی رود یا آن آدم و حکومتش را دچار مصیبت می کند. به گفته او شاه هوشی فوق العاده داشت، ولی هوش به تنهایی کافی نیست، کاراکتر (منش) اهمیتی بیشتر از هوش دارد چه در جنگ و چه در جامعه.

شاه این نکته را درنیافته بود که در مسیر توسعه و پیشرفت یک جامعه مهمتر از "پدر ملت" بودن این است که کی به "فرزند" خود اعتماد می کنی. لحظه بحرانی آنجاست که باید خودت کنار بایستی و کار را دست مردم بسپاری و این در سرزمین های بلاخیز خاورمیانه از دشوارترین کارهاست. چالش اصلی توسعه ایران در این سال ها هم جز این نیست.

این بحث زیاد مطرح می شود که دولت در اقتصاد و پیشرفت مملکت "مداخله" کند یا آن را به حال خودش بگذارد. بماند که خیلی وقت ها مشخص نیست منظور از "مداخله" چیست، ولی فرض کنید با توجه به تجربه تاریخی دولت های توسعه گرا این "ضرورت" را هم پذیرفتیم. اما مهمتر از خود مداخله این است که دولت در چه زمانی و در چه شرایطی دست از مداخله برخواهد داشت!

روی کاغذ زمانی که اقتصاد به "حدی" از بالندگی رسید، دولتی ها باید کار را به دست بخش خصوصی بسپارند، اما کاش کار به این سادگی بود. آن زمان موعود بعید است به سادگی فرا برسد. آن مداخله فوق الذکر فقط به اقتصاد محدود نمی ماند، بلکه ابعاد سیاسی پیدا می کند. عایدات این مداخله های اقتصادی در میان اهالی سیاست و نورچشمی ها هوادار کم ندارد و آن تحویل کار به "مردم" به دلایلی موجه! و "شرایط حساس کنونی" همواره به تاخیر می افتد.

در این حوالی که ما زندگی می کنیم، ساده لوحی است که مدام از ضروت نقش آفرینی دولت در توسعه صحبت کنیم، پرسش اصلی ما چگونگی محدود کردن دولت است تا به پشتوانه پترودلارهای خزانه اش بدمستی نکند. علت اینکه امثال من از بازار آزاد و محدود کردن نقش دولت در اقتصاد دفاع می کنیم، لزوما این نیست که زیادی از واقعیت پرت ایم، بلکه شاید ترسی موجه داریم. ترسی از جنس همان پدری که اسم بچه اش رستم گذاشته بود، ولی جرات نمی کرد صدایش بزند، والله اعلم.

goo.gl/EcWrIL

کانال راهبرد
@RahbordChannel

"عرصه نبرد" ترامپ؟

چند سال پیش از حمله به عراق، نئوکان های امریکایی (رامسفلد، چینی، ولفوویتز و ...) نامه ای به کلینتون نوشته اند و خواستار حمله نظامی به عراق و سرنگونی صدام حسین شدند، کلینتون نپذیرفت، ولی بعد از یازده سپتامبر و در دولت بوش بهانه لازم فراهم شد.

امروز پیرامون ترامپ هم کسانی هستند که صریح گفته اند باید به ایران حمله کرد، برای قضاوت زود است، ولی به نظر می رسد ترامپ از همین آغاز و با وضع محدودیت های اخیر به توصیه های فلین در کتابش "عرصه نبرد" عمل کرده است. می خواهد نشان دهد در جنگ علیه تروریسم و برای منافع ملی اش جدی است و خود را برای یک نبرد طولانی آماده می کند. وقتی وزیر دفاع شما می گوید سه اولویت سیاست خارجی امریکا اینها هستند: اول ایران، دوم ایران و سوم ایران. خبر خوبی به نظر نمی رسد.

دیدم ران پل هم از در دستور کار قرار گرفتن قانونی صحبت می کند که امکان حمله پیش دستانه به ایران را به رئیس جمهور می دهد بدون آنکه نیاز به کسب تکلیف از کنگره باشد. قید آن تنها و تنها صلاحدید رئیس جمهور و "در صورت ضرورت" است.

پرزیدنت اهل کاسبی هم حرفش این بود که نباید مجانی امنیت جهان را تامین کنیم و باید کشورهای دیگر پولش را بدهند، به نظرتان تامین هزینه "کاربرد زور" علیه ایران خیلی دشوار است؟ حدس می زنم برخی کشورها از آن استقبال هم می کنند.

برخی از وخیم تر شدن وضع اقتصادی امریکا در آینده صحبت می کنند، نمی توان اظهار نظر دقیقی در این مورد داشت. اما در صورت تحقق خبر خوبی نیست. مواردی که اهل سیاست، بحران های داخلی را با جنگ با دیگر کشورها پاسخ داده اند، کم نیست.

کسانی می گویند از چند سال شبیه سازی حمله به ایران در دانشگاه های نظامی امریکا و اسرائیل تمرین می شود. جنگ شر مطلق است و امیدوارم هرگز رخ ندهد، روی کاغذ هم شاید احتمال آن زیاد نباشد، ولی در تاریخ روند حوادث همیشه آدم ها را غافلگیر کرده است. امیدوارم در این مورد چنین نباشد.

goo.gl/puoG3Y

کانال راهبرد
@RahbordChannel

فاشیسم به زبان ساده


از ویژگی های فاشیسم ایجاد کردن جامعه ای توده ای و یکدست است، اتحادیه ها و احزاب و اصناف و دیگر کنش های سیاسی در جامعه محدود و ممنوع می شوند. حوزه خصوصی و جامعه مدنی بی معنا می شود، مردم هویتی جز ملیت خود ندارند و باید همواره مشغول نشان دادن عشق و علاقه به رژیم مستقر باشند. در رژیم فاشیست یک معیار بیشتر وجود ندارد و آن هم ملیت است و باید در تمام امور جمعی آن را نشان داد. ناگفته پیداست که فاشیسم بر نوعی پوپولیسم (عوام گرایی) استوار است و نمادپردازی و رمانتیسیم (احساس گرایی) در آن بسیار قوی است. شخص پیشوا و حزب او ارزش نمادین بالایی می یابند و پرستش وی به صورت یک آیین در می آید که به صورت های گوناگون در مناسک جمعی توده ها تمرین می شود.

در این یادداشت دنیای اقتصاد تلاش کرده ام به زبان ساده تصویری کلی از فاشیسم را به دست بدهم.

یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/4Dd8xx

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بهبود فلاکت

آخرین شاخص فلاکت می گوید که رتبه 9 جهان را داریم. 2 رتبه کاهش نسبت به پارسال را نشان می دهد، چند سال پیش افتخار دومی جهان را داشتیم!

https://goo.gl/AsrVLH

کانال راهبرد
@RahbordChannel