راهبرد
12.1K subscribers
660 photos
137 videos
18 files
1.11K links
يادداشت هاي توسعه ایران

امیرحسین خالقی

تماس:

t.me/AmirHosseinKHQ
و
twitter.com/amirkhaleqi
و
joinclubhouse.com/@amirkhaleqi
و
instagram.com/amirhosseinkhqi

حمایت از راهبرد:

http://hamibash.com/rahbordchannel
Download Telegram
تحریم ها چه اثری بر اقتصاد ایران داشت؟

1- کوچک شدن کیک اقتصاد: طی دو سال تولید ناخالص داخلی ایران بر اثر تحریم ها 9 درصد کاهش پیدا کرد، برای اینکه هزینه فرصت را دریابیم اگر این اعداد را با حالتی مقایسه کنیم که تحریم ها وضع نمی شدند، می توان گفت تولید ناخالص داخلی ایران 15 تا 20 درصد کمتر شد.

2- کاهش صادرات نفتی ایران: نسبت به سال 2011، بر اثر تحریم ها صادرات نفتی ایران حدود 60 درصد کاهش پیدا کرد که هزینه ای معادل 160 میلیارد دلار برای ایران داشت، کاهش قیمت نفت از سال 2014، سهم از دست رفته ایران در بازارهای جهانی و رقابت با کشورهای منطقه وضعیت را بدتر کرد.

3- محدودیت دسترسی به درآمدهای ارزی: جز 700 میلیون دلار تعیین شده در هر ماه، ایران امکان دسترسی به درآمدهای خود را نداشت، این ذخایر در بانک های خارجی در حدود 115 میلیارد دلار برآورد شده بود.

4- کاهش ارزش پول ملی: ارزش پول ملی ریال در برابر دلار در طی دو سال از 2012 تا 2014 در حدود 56 درصد کاهش پیدا کرد.

5- افزایش تورم: کاهش ارزش ریال به افزایش تورم انجامید و ایران در سال های 2011 تا 2013 تورمی بین 50 تا 70 درصد را تجربه کرد.

6- کاهش تولیدات صنعتی: بسیاری از صنایع تولیدی به فناوری و قطعات وارداتی وابسته بودند که با توجه به کاهش ارزش ریال و محدودیت های بانکی مشکلات بسیاری را تجربه کردند، برای مثال، تولید خودرو در ایران طی دو سال حدود 60 درصد کاهش پیدا کرد.

یکی از پژوهشگران ایرانی، کریم سجادپور، هزینه کل برنامه هسته ای را حتی بالغ بر 500 میلیارد دلار برآورد کرده است.

https://goo.gl/hHjal5

کانال راهبرد
@RahbordChannel
نقش ایران در بهبود اوضاع جهان؟

شاخص “کشور خوب”، نشان می دهد یک کشور چقدر دنیا را برای همه جای بهتری ساخته است.
رتبه ایران در کل 136 است.
https://goo.gl/FE6YlV

کانال راهبرد
@RahbordChannel
آینده خاورمیانه، فاجعه در دو قدمی است!

آینده خاورمیانه را دو عامل تعیین می کند: نفت و آب. درباره نفت و دولت های پترولیست پیشتر نوشتم، از دهه 1970 و جهش قیمت نفت، اوضاع خاورمیانه هم دگرگون شد و حتی امروز هم از مهمترین عوامل تحولات خاورمیانه همین ماده بدبو است که به تدریج به پایان دوران آن می رسیم. اما نفت رقیب دیگری پیدا کرده است: آب!
نخستین پیامد ملموس آن جلوی چشم ماست: جنگ داخلی سوریه. در پژوهشی نشان داده اند نخستین جرقه های جنگ سوریه به دلیل خشکسالی گسترده و هجوم بیش از یک میلیون کشاورز به حومه شهرهایی مثل حمص و دمشق بود؛ اسکان غیرقانونی، زیرساخت ضعیف و بیکاری گسترده و بی تدبیری دولت در طی چند سال یک تمدن را به ویرانی کشاند. ایران، عراق و اردن هم با خطری مشابه روبه رو هستند.

تنها کشوری که در جهنم بی آب خاورمیانه توانسته تاب بیاورد اسرائیل است. کشوری که در سال 2008 پس از یک خشکسالی ده ساله نزدیک بود تنها منبع آب خود را از دست بدهد، اکنون بیش از نیاز خودش آب شیرین در اختیار دارد! اقدامات بهبود از سال 2007 شروع شد، در سراسر کشور در حمام ها و سرویس بهداشتی شیرآلات کم مصرف کار گذاشتند و با تجهیزات تصفیه پیشرفته تا 86 درصد پساب مصرفی را برای آبیاری بازیافت کردند (کشور موفق بعدی اسپانیا با 19 درصد بازیافت است). شیرین سازی (نمک زدایی) آب هم به کمک آمد و با سه کارخانه آب شیرین کن اصلی کمبود آب از بین رفت و آنها مانده اند با آب مازاد چه کنند. فراموش نکنیم استفاده از آب شیرین کن ها در مقیاس وسیع تا چند سال پیش ممکن نبود و اقتصادی به شمار نمی آمد، ولی اسرائیل توانست به دشواری های فنی غلبه کند و تجربه ای جدید به جهانیان ارائه دهد، شرکت اسرائیلی آی دی ای در جنوب کالیفرنیا و نقاط دیگر جهان مشغول ساختن تجهیزات تازه است.

اجازه دهید برخی پیامدهای سیاسی قضیه را مرور کنیم، چیزی که به آن دیپلماسی آب می گویند: اسرائیل بنا به پیمان اسلو سال 1995 آب نوار باختری را تامین می کند که البته فلسطینی ها بسیار کمتر از نیازشان دریافت می کنند، مسئله آب از مذاکرات صلح جدا نیست و حال که اسرائیل با این پیشرفت های تازه، اهرم آب را در اختیار دارد، برای پایان دادن به جدال قدیمی وضعیت بسیار بهتری خواهد داشت. سال 2018 هم بناست نشستی با عنوان "آب مرزی ندارد" با شرکت دانشمندانی از ترکیه، مصر، اردن، اسرائیل، نوار باختری و غزه برگزار شود که اسرائیل حرف های زیادی خواهد داشت. همچنین اردن و اسرائیل یک پروژه مشترک آب شیرین کن 900 میلیون دلاری را در محدوده دریای سرخ (مرز دو کشور) در دست اجرا دارند که بناست آب این دو کشور و فلسطین را تامین کند، پساب آب شیرین کن هم قرار است با لوله ای 100 مایلی از طریق اردن به دریای مرده برود تا آن را احیا کنند. تا 2020 دشمنان سنتی از یک شیر آب خواهند خورد!

صاحبنظری در علم سیاست از دانشگاه کلمبیا می گفت شوخی است در قرن 21 بخواهید سیاست را بفهمید و به محیط زیست و تغییرات اقلیم بی توجه باشید. سخن او را می توان برای صحاری نفرین شده خاورمیانه با قوت بیشتر تکرار کرد، آب جدی ترین مسئله خاورمیانه در آینده است، آب آنقدر عامل قدرتمندی است که در مقایسه با آن اسلام گرایی سیاسی و دیگر روندهای کنونی بی اهمیت جلوه می کند. باور کنید فرصتی نداریم، فاجعه در دو قدمی است!

http://goo.gl/jMRgGQ
(آقای کوروش دانا ترجمه ای از آن را ارائه داده اند)

کانال راهبرد
@RahbordChannel
برای حل مسئله آب می شود از شر دولت رها شد؟

حضرت مارکس جایی نوشته است “ضرورت بدیهی استفاده صرفه جویانه از آب... در شرق ناگزیر مداخله قدرت متمرکز دولت را می‌طلبد. منشأ آن وظیفه اقتصادی یعنی به ویژه وظیفه سازمان دادن امور عمومی که دولت‌های آسیایی مجبور بودند اجراء کنند، از همین جاست”. این مضمون را بعد از او بسیار تکرار کردند، از جمله گفته اند در همین مملکت برای حل مشکل آب روش ساخت قنات دنبال شد که به واقع از شاهکارهای ایرانیان باستان است. این کار نیازمند سازماندهی و کار جمعی و فرماندهی متمرکز بود و عجیب نبود که تمرکز قدرت در حکومت را هم شاهد باشیم و این خود را در ارزش ها و فرهنگ نیز بازتاب داده است، از جمله برخی حتی باور به تک خدایی را هم به همین تک فرومانروایی ربط داده اند. گفته اند در این حوالی وقتی روی زمین بناست یک نفر حاکم باشد، بعید است کسی به فکر بیفتد که عرصه ملکوت می تواند چند حاکم داشته باشد. خلاصه آنکه حاکم یکی و خدا یکی!

باری، گذشته از این ادعاها که خالی از اشکال نیست، همیشه دغدغه ام این بود که در ایران هرچقدر هم بخواهیم از شر مداخله دولت رها شویم، این مسئله آب مشکل ساز است و مثل گذشته همچنان باید دولت نقش پررنگ داشته باشد (چه خبر بدی!). اما از طرفی بعید است مداخله دولت در زمینه آب خیلی متفاوت از بقیه امور باشد، همان نقدهای سابق به دولت مثل نداشتن اطلاعات و انگیزه در این مورد هم رواست و به نظر می رسد اینجا هم مالکیت خصوصی و بازار باید کارآمدتر عمل کند، هیچ دولتی دلسوزتر از خود فرد برای دارایی او نیست. با این حال اجازه دهید مسئله را به شکل دیگری طرح کنیم، شاید بتوان راهکار دیگری یافت.

کسانی گفته اند یکی از بزرگترین مصیبت ها در مدیریت آب همین ارزان بودن آن به دلیل یارانه ها و حمایت های دولتی است، هر اقتصاد خوانده ای می داند که قیمت های پایین تر از قیمت واقعی باعث مصرف بیشتر و اتلاف می شود. قیمت در واقع علامت دادن برای مصرف کمتر یا بیشتر است. در مورد آب هم قضیه متفاوت نیست، ولی دولت ها با دلایل سیاسی و اجتماعی این حمایت های ویژه را توجیه می کنند.

بد نیست از یک تجربه متفاوت صحبت کنیم، در اسرائیل از آغاز تاسیس تمام منابع آب در مالکیت دولت بوده است و یک اداره دولتی مدیریت منابع آب را برعهده داشت، در سال 2008 قانونی تصویب شد که کل سیستم آب خرجش را خودش درآورد! به این معنی که مصرف کنندگان خودشان پول تمام هزینه را پرداخت کنند. البته هزینه دریافتی برای مصارف کشاورزی پایین تر بود، این هم بد نبود، چرا که در غیر این صورت، با بالا رفتن هزینه خوراک و تغذیه، افراد مجبور بودند حتی پول بیشتری هزینه کنند.

سال بعد مشترکین با 40 درصد افزایش هزینه آب روبه رو شدند، ولی همین مصرف را 15 درصد کاهش داد و کشاورزان هم خیلی زود به روش های آبیاری کارآتر رو آوردند. البته این به تنهایی کارساز نمی شد، اگر آنها پیش از واقعی سازی قیمت، آموزش شهروندان را در دستور کار قرار نمی دادند. پیش از این برای سالها، تبلیغات و آموزش فراوانی برای بهبود مصرف آب و استفاده بهینه از آن در دستور کار قرار گرفته بود و سپس از واقعی سازی قیمت به عنوان مشوق استفاده شد.

به نظر می رسد می شود مسئله حیاتی آب را به شکل متفاوتی دید، وقتی پای قیمت واقعی باز می شود، چرا فکر نکنیم در عرصه آب هم بخش خصوصی و نهادهای غیردولتی بهتر از دولت ها عمل نکنند؟ البته کار بسیار پیچیده است و باید بسیار پخته تر شود، ولی فکر کنم می توان آن را جدی گرفت.

http://goo.gl/nClwZW

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در گزارش بنیاد هریتج، ایران بزرگترین خطر امنیتی ایالات متحده در خاورمیانه است. رفتار ایران تهاجمی است، ولی قابلیت های نظامی آن چندان پیشرفته نیست.

http://goo.gl/KZUZu9

کانال راهبرد
@RahbordChannel
در باب توسعه و راسوها

کفار فرنگ اصطلاح جالبی دارند به نام واژه های راسو! راسو محتوای تخم مرغ را بدون آسیب زدن به پوسته آن از زیر میخورد، به طوریکه در ظاهر تخم مرغ توخالی سالم به نظر می رسد. از این رو واژه های راسو به کلماتی اشاره دارد که افراد استفاده می کنند، ولی معنا و محتوای مشخصی ندارد. چیزی که معنادار به نظر می رسد، ولی معلوم نیست گوینده به طور دقیق از چه حرف می زند. مردم از واژه های مانند "فرهنگ" یا "توسعه" زیاد استفاده می کنند و فکر می کنند می دانند از چه سخن می گویند، ولی آنقدر این مفهوم را گل و گشاد و بی دروپیکر به کار می برند که معنای مشخصی از آن بر نمی آید.

چند روز پیش دکتر رنانی که عمر او دراز باد از "توسعه" صحبت می کرد و به درستی می گفت "توسعه" فقط احداث زیرساخت و در دسترس بودن جدیدترین فناوری ها نیست، بلکه چیز دیگری است. اما آخر معلوم نشد آن چیز دیگر به واقع چیست، به نظر می آمد همشهری فرهیخته ما منظورش از "توسعه" چیزی معادل عصاره همه خوبی ها و فضایل مادی و معنوی بود! چنین نگاه البته بی فایده نیست، ولی در عمل کمکی به فهم اوضاع نمی کند. حال فرض کنید عده ای این وسط پیدا شوند از "توسعه بومی" هم صحبت کنند، کار حتی سخت تر می شود. باری، اجازه دهید ببینیم یک نهاد معتبر مثل سازمان ملل "توسعه پایدار" را در چه حوزه های تعریف می کند:

توسعه پایدار در 14 حوزه با 50 شاخص اصلی و 46 شاخص تکمیلی اندازه گیری می شود، کشور توسعه یافته باید در این حوزه ها وضعیت مناسبی داشته باشد: فقر، حاکمیت، سلامت و بهداشت، آموزش، جمعیت شناسی، حوادث طبیعی، آب و هوا، زمین، اقیانوس ها و دریاها و سواحل، آب تازه، تنوع زیستی، توسعه اقتصادی، شراکت های اقتصادی بین المللی، الگوهای تولید و مصرف.

تمام این حوزه ها را هم با شاخص های مشخص تعریف کرده است و برای مثال وقتی حرف از "توسعه اقتصادی" می زنیم منظورمان این شاخص های اصلی ست: عملکرد کلان اقتصاد (سرانه تولید ناخالص داخلی، درصد سرمایه گذاری از کل اقتصاد)، تامین مالی عمومی پایدار (نسبت بدهی به درآمد ناخالصی ملی)، اشتغال (نرخ اشتغال، بهره وری نیروی کار و هزینه واحد آن، درصد زنان شاغل در بخش غیرکشاورزی)، فناوری اطلاعات (تعداد کاربران اینترنت) و گردشگری (سهم گردشگری در توسعه)

منابع دیگری هم وجود دارند که می توان به آنها استناد کرد، شاخص های بانک جهانی و شاخص پیشرفت اجتماعی را هم بد نیست ببینید که پیشتر از آخری نوشتم. پیشنهاد می کنم هر وقت کسی از مفاهیمی مثل توسعه صحبت کرد، همان اول مطمئن شویم که هم گوینده و هم شنونده می دانند در مورد چه صحبت می کنند.

http://goo.gl/GuK3kG

کانال راهبرد
@RahbordChannel
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
داعش چگونه متولد شد؟

اندیشکده بروکینگز

کانال راهبرد
@RahbordChannel
👍1
مورد غریب توکیو!

پایتخت ژاپن نزدیک به 13 میلیون جمعیت دارد، ولی جالب اینجاست که قیمت زمین در طی دوازده سال در مقایسه با دیگر ابرشهرهای جهان مانند لندن و سانفرانسیسکو تغییر چندانی نداشته است. از آنجا که عرضه زمین ثابت است و در توکیو تقریبا زمین خالی پیدا نمی شود، شاید حدس بزنید دلیل این پدیده کاهش جمعیت توکیو است، ولی چنین نیست. نرخ رشد جمعیت این شهر هم در حدود لندن و سانفرانسیسکو است.

بالا رفتن قیمت و هزینه مسکن تبعات اجتماعی نیز دارد و بر نابرابری ها می افزاید. توزیع ثروت به سود برخوردارها می شود و به ویژه کیفیت زندگی جوان ها کاهش می یابد. اگر بخواهیم از یک تشبیه استفاده کنیم، مانند آنچه در ایران می بینیم، به نوعی زنده کردن مناسبات ارباب و رعیتی است. اما دلیل توفیق ژاپنی ها چیست؟ دو عامل را ذکر کرده اند: یکی اهمیت اساسی حقوق مالکیت در ژاپن است که حتی در قانون اساسی هم به عنوان اصلی غیرقابل خدشه تاکید شده است، سیاست "چاردیواری اختیاری" برقرار است، هیچکس نمی تواند شما را وادار به فروش زمین تان کند و مداخله شهرداری ها بسیار محدود است.

اما این به تنهایی کافی نیست، عامل اصلی سیاست "مقررات زدایی" است، گفته شده است از 1986 تا 1991 حباب مسکن بزرگی به وجود آمد و پس از آن بود که دولت برای عادی شدن اوضاع تصمیم گرفت مقررات را تا اندازه زیادی کاهش دهد و فرایند صدور مجوز ساخت را سرعت بخشد. محدودیت های ارتفاع برداشته شد و دیگر نیازی به در نظر گرفتن فضاهای عمومی و محدودیت ها در محاسبات و نقشه ها نبود و سازندگان می توانستند در فضای بیشتری ساخت وساز کنند و مجوزها بسیار سریعتر صادر می شدند. گفته شده است توکیو شهری است که گویی دائم در حال بازسازی است. برخی مقامات معتقدند اگر اصلاحات بعد از حباب نبود وضعیت توکیو تفاوتی با شهرهایی مانند لندن نداشت؛ لندن در طی 20 سال بیش از 400 درصد رشد قیمت را تجربه کرد!

http://goo.gl/mFfKaS

کانال راهبرد
@RahbordChannel
دفاعیه ناخوانده!

"من مردم را بیست و هفت سال قبل به اخذ "تمدن فرنگی" از ظاهر و باطن و جسمانی و روحانی تشویق کرده‌ام هیچ وقت قصدم این گونه تقلید مجنونانه و سفیهانه تجملی نبوده، بلکه قصد از تمدن ظاهری فرنگ پاکیزگی لباس و مسکن و امور صحی [=بهداشتی] و تمیزی معابر و آب توی لوله و آداب پسندیده ظاهری و ترک فحش قبیح در معابر و تف انداختن به زمین و تقید به آمدن سر وقت و اجتناب از پرحرفی‌ بی معنی و بی‌ قیمتی وقت و هزاران اصول و آداب که می‌توانم ده صفحه در شرح آنها بنویسم بوده و مراد از تمدن روحانی میل به علوم و مطالعه و بنای دارالعلوم ها و طبع کتب و اصلاح حال زنان و احتراز از تعدد زوجات و طلا‌ق بی جهت و زناشویی ده‌ ساله و پاکی زبان و قلم و احترام و درستکاری و دفع فساد و رشوه و مداخل و باز هزاران (به معنی حقیقی کلمه) امور معنوی و حقوقی و اخلاقی و آدابی دیگر بوده که تعداد آنها هم ده صفحه دیگر می شود.

اگر جوانان ما مخیر باشند در اخذ ظواهر بی معنی یا کم معنی "تمدن فرنگی" و یا اخذ معنویات و ترک ظواهر، من بدون یک ثانیه تردید ترجیح می دهم که وکلای مجلس قبای قدک و لباس گشاد هفتاد سال قبل را بپوشند و ریش داشته باشند ولی اگر جلسه ساعت سه و نیم اعلان می شود ساعت پنج نیایند ...

بدبختانه ما نه تمدن ظاهری فرنگستان را گرفتیم نه تمدن معنوی آن را. از تمدن ظاهری جز فحشاء و قمار و لباس میمون صفت و خودآرایی با وسایل وارده از خارجه، و از تمدن باطنی آنها نیز هیچ نیاموختیم جز آنکه انکار ادیان را بدون ایمان به یک اصل و یک عقیده معنوی دیگر، فرنگی مآبان ما آموختند".

این بخشی از نامه سید حسن تقی زاده به ابوالحسن ابتهاج است، زمان آن 1326 خورشیدی است، ولی شوربختانه هنوز در بر همان پاشنه می چرخد!

http://goo.gl/dQ3pZm

کانال راهبرد
@RahbordChannel
شاخص میزان شیرتوشیر نبودن کشورها!

بیش از 100 سال پیش ملت ایران دنبال مشروطه رفتند، حرف این بود که قدرت مطلق پادشاه را مهار کنند و او را پاسخگو سازند، هدف مشروطه در یک کلام این بود: حکومت قانون.

اهل فن برای اندازه گیری "حکومت قانون" هم شاخص ساخته اند و 102 کشور از جمله ایران را بر آن اساس رتبه بندی کرده اند، چنانکه شاید انتظار داشته باشید صدر جدول شاخص حکومت قانون به کشورهای دانمارک و نروژ و سوئد و فنلاند تعلق دارد و در انتهای فهرست هم کشور دوست و برادر ونزوئلا ایستاده است. رتبه ایران در این فهرست 88 است.


http://goo.gl/qWLFwf

کانال راهبرد
@RahbordChannel
رهبر جهان کیست؟

یک دیدگاه جالب در ژئوپلیتیک نظریه "رهبری جهان" جرج مُدلسکی است، او با بررسی تاریخی به این نتیجه رسیده است که جهان برای هر دوره 100 ساله یک رهبر دارد و یک "کشور" نظم حاکم بر جهان را تعیین و حفظ می کند. در این نظریه از واژه رهبر استفاده می شود و این بدان معناست که رهبر پیروانی هم دارد و دیگر کشورها با نظم غالب مخالفتی ندارند.

رهبر جهان باید بتواند به همه جای دنیای دسترسی داشته باشد و از این رو کنترل اقیانوس ها و دریاها را در دست دارد و توان او با کشتی های نظامی و تجاری که در دسترس دارد سنجیده می شود. او باید بتواند یک "بدعت" بگذارد و نظمی نو بنیان نهد، یعنی نهادها و ایده ها و روال هایی را ایجاد کند که امنیت دنیا را تامین کند. (نهادهایی مانند ناتو و سازمان ملل و صندوق بین المللی پول را برای رهبر کنونی دنیا یعنی ایالات متحده در نظر بگیرید).

در این دوره 100 ساله 4 مرحله وجود دارد که هر کدام حدود 25 سال طول می کشد، مرحله اول "جنگ جهانی" است که نظم قبلی از بین می رود و رهبر جدید خود را نشان می دهد (ایالات متحده بعد از جنگ جهانی اول و دوم)، در مرحله بعدی رهبر جدید، نظم خود را در دنیا ایجاد می کنند و دیگران آن را می پذیرند، در مرحله سوم مشروعیت نظم جدید مورد تردید قرار می گیرد و به چالش کشیده می شود (دوران جنگ سرد و مواجهه بلوک شرق و غرب) و مرحله پایانی هم که ناکارآمدی نظم جهانی آشکار می شود و گزینه های جایگزین مطرح می شوند و دوباره همین روال با جنگ جهانی بعدی از سرگرفته می شود.

از قرن 15 به این سو، رهبران دنیا به ترتیب پرتغال، هلند، بریتانیا (دو دوره متوالی) و ایالات متحده بوده اند و این نظریه توانسته است توصیف تاریخی درستی ارائه دهد، رهبر قرن 21 هنوز معلوم نیست، ولی می تواند امریکا یا کشور(های) دیگری باشد. البته این نظریه ادعایی برای پیش بینی آینده ندارد. شاید وقتی پرزیدنت شیخ حسن از کدخدا صحبت می کند، دارد به رهبر جهان اشاره می کند، والله اعلم.

http://goo.gl/AJqNWM

کانال راهبرد
@RahbordChannel
"ایران هراسی" یک واقعیت است، محبوبیت ایران در میان کشورهای خاورمیانه بسیار کاهش یافته است. خطر امنیتی آینده برای ایران را جدی بگیرید!

http://goo.gl/GU6xDL

کانال راهبرد
@RahbordChannel
یک سرمایه فراموش شده: خوشنامی ملی

دوستی فرهیخته به نام سید حامد هاشمی نوشته بود برای ما ایرانی ها زمانی بیش از هر چیز خاک ایران مقدس شمرده می شد و در جنگ هشت ساله جوانان ایرانی با خون‌ خودشان آن را حفظ کردند. بعد از جنگ فهمیدند ذخایر گازی پارس جنوبی هم سرمایه کشور است که قطری ها با سیاستگذاری درست از آن بهتر استفاده کردند. بعدتر دریافتند که سرمایه بزرگتر همان مغزها و سرمایه ژنتیک جمعیت ایران است که ایران را ترک می کنند. اکنون در مملکت این فهم به وجود آمده است که محیط زیست ایران، از جنگلها و دریاچه‌ها تا مرجان های زیر خلیج فارس هم سرمایه ملی است و باید آنها را پاسداری کرد و بی توجهی به چگونگی برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی هم می‌تواند ایران را به یک بیابان غیرقابل زیست بدل کند. اما اهمیت یک سرمایه مهم دیگر یعنی "وجهه و خوشنامی" ایران هنوز به درستی شناخته نشده است.

خوشنامی و شهرت یک کشور در توسعه و پیشرفت آن یک منبع استراتژیک تلقی می شود و پیامد آن را در جذب گردشگر و سرمایه گذار خارجی، تعامل بهتر با دنیا و کاهش هزینه مبادلات می توان دید. از قضا موسسه هایی در دنیا آن را مورد سنجش قرار می دهند، در یکی از شناخته شده ترین این گزارش ها برای سال 2016 رتبه های 70 کشور جهان ارائه شده است. در صدر فهرست بیشتر کشورهای اروپایی قرار دارند و ایران جایگاهی بهتر از رده 69 و بالاتر از عراق پیدا نکرده است!

خوشمان بیاید یا نه کشور کوچک همسایه ما امارات متحده در این زمینه بسیار بهتر عمل کرده است و دستاوردهایش هم نیاز به گفتن ندارد، برای ما ایرانی ها کنار آمدن با پیشرفت دیگر کشورهای صحاری خاورمیانه ساده نیست، ولی شاید وقتش شده با واقعیت ها روبه رو شویم.

http://goo.gl/4tDrqh

کانال راهبرد
@RahbordChannel
پدر پوپولیسم نفتی!

کسانی گفته اند به کار بردن عنوان کودتا برای 28 مرداد نادرست است، بعد از انحلال مجلس شاه به صورت قانونی می توانست وی را برکنار کند و چنین هم کرد. وقتی سه روز قبل از آن واقعه نصیری حکم برکناری مصدق را به او می دهد و در عوض تمکین بازداشت می شود، نمی توان آنچه در 28 مرداد رخ داد را کودتا خواند. شاه بعد از شنیدن خبر بازداشت نصیری از ترس جان به رم گریخت.

گفته اند پیرمرد به رادیو رفت و نطقی آتشین کرد، حزب توده و روزنامه فاطمی هم خواستار لغو سلطنت و انقلاب شدند، به نظر می رسید ایران در آستانه افتادن به دام آن امپراتوری شیطانی شمالی بود، اما خوشبختانه چنین نشد. گفته می شود "کودتا" توطئه یانکی ها بود که با خرج مشتی دلار توسط اوباش و فواحش حکومت مردمی و نیمه جان مصدق را ساقط کردند. خوشبختانه مملکت آریایی-اسلامی ما از نظر توطئه خودکفاست و مثل بسیاری دیگر از داستان های این حوالی در اهمیت نقش شخصیت ها اغراق می شود، کشوری با مشکلات اقتصادی فراوان که در راسش مردی تکرو است که قرار است نفت را مسئله ناموسی تلقی کند، بعید بود زیاد دوام بیاورد. گفته می شد پیش از این پیشنهاد خوبی برای بهره برداری "غیراستعماری" از عایدات نفت به او داده شده بود که قهرمان ضداستعمار آن را نپذیرفته بود.

پیرمرد آنقدر قهرمانی و وجیه المله بودن را دوست داشت که سیاست را از یاد برده بود، در دنیای دو قطبی آن روز بعید بود بتوان در "حیاط خلوت" شوروی "مستقل" ماند. نیت وی شاید خیر بود، ولی راه جهنم هم با نیت های خیر فرش شده است. شاهزاده قجری و تحصیل کرده فرنگ با لیستی از محسنات که اکنون هم دل از ایرانی جماعت می برد، وطنش را دوست داشت، ولی راه دوست داشتن را نمی دانست. هرچند کسانی شاید از این مقایسه برآشوبند، مقاومت او مرا به یاد رئیس دولت قبل می اندازد، انگار تاریخ تکرار می شود، اگر بار نخست تراژدی است، تکرارش یک کمدی فلاکت بار بیشتر نیست، والله اعلم.

http://goo.gl/oBV5zx

کانال راهبرد
@RahbordChannel
چریک یا سیاستمدار؟

مرحوم داریوش همایون می گفت شاه دوست داشت ترکیبی باشد از کسانی همچون کوروش و انوشیروان و البته مصدق! شاه جوانبخت نوعی احساس احترام (اگر نگوییم حقارت) در برابر این شازده قجری حقوقدان داشت و بنا به گفته ها تا پایان کار مصدق در برابر وی مطیع محض بود!

سفیر آمریکا در ایران هم از هواداران پروپا قرص مصدق بود، یانکی می خواستند به امپراتوری رو به زوال بریتانیا خاتمه بدهند (نظریه رهبری جهان را یادتان هست؟)، می دانستند نارضایتی در کشورهای مستعمره باعث گسترش نفوذ ایدئولوژی شیطانی کمونیسم می شود، ولی دنبال راه حل قانونی و رضایتبخش کار بودند. شوخی بود فکر کنیم بدون رضایت ایالات متحده، مصدق یا هرکس دیگر می توانست نفت ملی کند و با کمپانی نفت انگلیس در بیفتد و همان مدت کوتاه هم در قدرت بماند. گفته اند ترومن، چرچیل و بانک جهانی پیشنهاد خوبی هم به مصدق دادند، ولی پیرمرد به هیچ چیز جز پیروزی کامل رضایت نمی داد.

همین کله شقی ها و بلندپروازی های او، امریکایی ها را از رسیدن به توافقی رضایتبخش ناامید کرد، آنها سه ماه تلاش کردند تا شاه متقاعد شود و حکم برکناری مصدق را امضا کند. شاه زیر بار نمی رفت، همایون معتقد بود که بزرگترین اشتباه قهرمان استعمارستیز این بود که شاه را وادار به کناره گیری کرد، در عمل می توانست به دست شاه هرکاری را بخواهد انجام دهد، شاه حتی فرماندهی کل قوا را که تمام قدرتش بود تقدیمش کرد. بعد از مقاومت مصدق در برابر برکناری و خروج شاه، توده ای ها شروع کردند مجسمه های او را پایین کشیدن و شادمانی از پایان سلطنت پهلوی، امثال دکتر فاطمی حرفی نبود که به شاه و خاندان سلطنت نزنند. این اوضاع خیلی ها را ترساند.

گفته اند بسیاری در آن زمان نگران تسلط روس‌ها بر ایران بودند، مصدق قدرتی در کشور نداشت، کسی طرفدارش نبود، روز ۲۸ مرداد یک نفر به طرفداری از مصدق به خیابان نیامد. مسئله در مصدق نبود، در این بود که کی جانشین او بشود: نیروهای طرفدار شاه یا کمونیست‌ها. حتی امروز هم در برابر چنین انتخابی اولی با تمام بدی ها بهتر از دومی به نظر می رسد.

اگر یک درس تاریخی بخواهیم از موضوع بگیریم این است: اگر می خواهید "زیادی" روی آرمان هایتان پافشاری کنید، سیاست به دردتان نمی خورد، چریک شدن انتخاب بهتری است، والله اعلم.

http://goo.gl/GpX1Z2

کانال راهبرد
@RahbordChannel
اعترافات

داریوش همایون فقید گفته بود: "ما فرزندان دوره رضاشاه بودیم. ما در دوره رضاشاه به دنیا آمده بودیم و تا حمله نیروهای خارجی به ایران در ۱۳۲۰ که آن وقت من ۱۲ سالم بود، ما در یک فضای احساساتی و سیاسی مخصوصی زندگی می کردیم که نه قبل از ما، نسل های پدرانمان و نه بعد از ما، نسل فرزندانمان، آن فضا را تجربه کردند. ما در آن سال ها از ایران یک تصور بسیار اغراق آمیزی داشتیم و یک سربلندی نسبت به ایران احساس می کردیم که نه قبل از ما کسی احساس کرده بود و نه بعد از ما کسی احساس کرد. ما ایران را کشور فوق العاده نیرومند و مقتدر و سرافرازی می دانستیم و وقتی که نیروهای روس و انگلیس به آن آسانی به ایران ریختند و ایران را اشغال کردند و ما را تحقیر کردند، تأثیری که این ضربه ناگهانی در ما کرد و اثری که در ما گذاشت فوق العاده بود و هیچ وقت آن تأثیر از زندگی ما محو نشد".

مشابه چنین تفسیری را در خاطرات عالیخانی هم دیده ام، او نیز می گفت در دوره پهلوی اول به چشم می دیدم که کشور رو به جلو می رود و جاده می سازند و راه آهن می کشند و چهره ایران تغییر می کند و این حتی با دوران محمد رضا علیرغم پیشرفت های چشمگیر متفاوت بود. حکومت رضاشاه را می توان دولتی اقتدارگرا دانست، اعتراف می کنم این سوال برای من هوادار "عدم مداخله دولت" وجود داشت که گزینه جایگزین چه می توانست باشد، از کشوری عقب مانده نمی شد انتظار تحول فرهنگی داشت، دولت کاری نمی کرد، چه گروه و صنفی می توانست توسعه را در ایران آغاز کند؟

محمد ایمانی، دوستی فرهیخته از آلمان، تعبیر جالبی را نوشته که قابل تامل است. او با اشاره به تاریخ اندیشه روشنگری می گوید باید انتظار داشت که در ابتدا یک دولت اقتدارگرای زمینی/سکولار وجود داشته باشد تا اساسا افراد بتوانند به دور از مداخله اتوریته های آسمانی بنویسند و نقد کنند و نفس بکشند، پیشرفت فرهنگی در واقع دستاورد امنیتی است که حکومت مطلقه توسعه گرا ایجاد می کند. چنین دولتی در واقع موقت و دولت گذار است، بعدها با حاکم شدن مناسبات سرمایه داری و قدرت گرفتن بورژوازی می توان انتظار داشت که با گذر زمان به حکومت دموکراتیک نزدیک شویم (پیشتر تجربه ای مشابه از کتاب "توسعه و چپاول" برای کشورهای شرق آسیا مانند سنگاپور نوشته ام). دشواری های اینکه مطمئن شویم این اقتدارگرایی پابرجا نمی ماند البته کم نیست.

اوضاع کنونی مملکت آریایی-اسلامی البته با گذشته متفاوت است و قضاوت ساده نیست، اما دستکم ما نئولیبرال ها! باید در مسیر توسعه ایران به نقش و قلمرو دولت جدی تر بیندیشیم و بالاخره بفهمیم تکلیفمان با این خدای زمینی (دولت) چیست، والله اعلم

http://goo.gl/6A2s1X

کانال راهبرد
@RahbordChannel
سرمایه گذاری در ایران چقدر جذاب است؟

به ویژه پس از برجام در رابطه با فرصت های سودآور سرمایه گذاری در ایران بسیار صحبت می شد و شنیده می شد که برخی آن را بزرگترین بازار دست نخورده جهان می دانستند، ولی به واقع ایران چقدر از نظر سرمایه گذاری جذابیت دارد؟

شاخص فرصت جهانی پاسخی به این پرسش است و رتبه جذابیت سرمایه گذاری در کشورهای مختلف را محاسبه می کند، این شاخص جامع چهار حوزه کلی "متغیرهای پایه ای اقتصاد"، "سهولت کسب و کار"، "مقررات سرمایه گذاری" و "حکومت قانون" را در بر می گیرد.

در گزارش 2015 می توان دید که کشورهای صدر فهرست همگی از کشورهای توسعه یافته به شمار می آیند، جایگاه اول تا سوم به سنگاپور، هنگ کنگ و فنلاند اختصاص یافته است. در میان ده کشور نخست، تنها کشور در حال توسعه مالزی است و رتبه ایران 119 از میان 136 کشور است. وضعیت در زیر شاخص ها عبارت است از :

رتبه ایران در متغیرهای پایه اقتصاد: 107
رتبه ایران در سهولت کسب و کار: 88
رتبه ایران در مقررات سرمایه گذاری: 125
رتبه ایران در حکومت قانون: 110

http://goo.gl/WyOmVc

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ونزوئلا، لیبی، بولیوی و ایران؛ در این دوره رفتارشان مشابه نبود؟ انکارکننده هلوکاست رفته است و علیرغم غوغای بسیارش باز نخواهد گشت، ولی "پوپولیسم نفتی" را باید خوب شناخت.

کانال راهبرد
@RahbordChannel
ما در یک عصر طلایی زندگی می کنیم!

“بی شرمی بی داد می کند... مملکت مثل چرخ کوزه گری به دور خود می چرخد... و عوام الناس حکم گوسفندانی رام و بی شبان را دارند... فقیر دیروز، امروز به مال و منال رسیده و ثروتمند دیروز مجیز او را می گوید.”

این توصیف مربوط به زمان ما نیست، بلکه در قطعه ای از پاپیروس مصری، متعلق به بیش از چهار هزار سال پیش، نوشته شده است! کمتر کسی تصور می کند که اکنون زندگی انسان بهتر از هر زمان دیگری در گذشته باشد (در یک رای گیری فقط 5 درصد بریتانیایی ها و 6 درصد از امریکایی ها چنین تصوری داشتند). بد نیست بدانیم در قرن 18 کالری مصرفی مردم در بریتانیا از میزان مصرف یک کودک آفریقایی امروزی هم کمتر بود و یک قرن پس از آن متوسط عمر چیزی در حدود 30 سال! مارکس فکر می کرد سرمایه داری فقرا را فقیرتر کرده است، ولی نمی دانست که زمان مرگش یک انگلیسی معمولی تا سه برابر بیشتر از زمانی که او به دنیا آمده است ثروتمندتر شده است (مارکس 65 سال عمر کرد).

سی و پنج سال پیش از هر 10 چینی 9 نفر در فقر مطلق بود، در حال حاضر فقط 1 نفر چنین است. آن زمان نصف جمعیت دنیا دسترسی به آب سالم داشت و اکنون بیش از 90 درصد. در 25 سال بعد از پایان جنگ سرد ثروت اقتصادی دنیا به انداز 25000 سال پیش از آن افزایش پیدا کرده است. ما فکر می کنیم 650 هزار نفر عراق و افغانستان کشته شده اند و این خبر خوبی نیست، ولی یادمان نرود در دهه 80 بیش از دو میلیون انسان در درگیری های داخلی کشورهایی مانند کلمبیا،آنگولا، چاد و سری لانکا کشته شدند. امروز ریسک جنگ، زندگی در سلطه دیکتاتورها و کشته شدن از حوادث طبیعی از هر زمان دیگری کمتر است.

چرا پس بسیاری فکر می کنند اوضاع بدتر شده است؟ دلیل اینست از نظر ذهنی ما گرایشی طبیعی به بدبینی داریم، این بدبینی ها و نگرانی ها ابزار زنده ماندن ما در گذشته بودند. اکنون که ثروتمندتر شده ایم، تحمل فقر و کاستی های زندگی دیگران هم دشوارتر شده است و رسانه ها هم به دلایل متعدد این بدبینی را تقویت می کنند. دنیا از همه جنبه ها بسیار بهتر از گذشته است، ولی ما نقادتر شده ایم.

دستاوردهای مادی بی همتای زندگی انسان و البته پیشرفت های فرهنگی او نظیر آزادی بیان، انتخاب سبک زندگی، دموکراسی و حق رای و آزادی زنان یکباره از آسمان فرو نیفتادند و خدایان آنها را به انسان تقدیم نکردند، این همه پیامد همان ناسزای معروف! یعنی "سرمایه داری" است، می توان البته به الترناتیوها امید داشت، ولی مراقب باشید حاصل بسیاری از چنین آلترناتیوهایی جز بازتولید بربریت نبوده است.

goo.gl/7vIC7x

کانال راهبرد
@RahbordChannel
دِه مرو، دِه مرد را احمق کند!

کسانی گفته اند در مراحل آغازین توسعه و با رشد شهرنشینی نوعی حسرت نسبت به زندگی ساده روستایی پدید می آید، حتی امروزه هم بسیاری بر این عقیده اند که صفا و صمیمیت روستا چیز دیگری است و زندگی شهری هنوز دین و ایمان اهالی آنجا را نبرده است. اگر به آنها بگویید زندگی روستایی در مجاورت طبیعت کار دشواری است و آرامشی که دنبالش هستند، به این سادگی به دست نمی آید، شاید نپذیرند، ولی از این طرف هم بعید است بتوانید آنها را متقاعد کنید چند روز آرزویشان را بیازمایند و در روستا زندگی کنند!

بگذارید یک تجربه تاریخی "روستانشینی اجباری" را مرور کنیم، خمرهای سرخ در کامبوج برای آنکه همه را از شر سرمایه داری و نابرابری راحت کنند، تصمیم گرفتند همه چیز را ویران کنند و از اول بسازند. سالی که به قدرت رسیدند را به پیروی از انقلاب فرانسه "سال صفر" نامگذاری کردند و خواستند یک جامعه کشاورزی عاری از خودپرستی و منفعت شخصی خلق کنند. برای آنکه نوع جدیدی از زندگی را به مردم نشان دهند و آنها را با ارزش برابری و همکاری آشنا کنند، سعی کردند نظام تقسیم کار، مالکیت شخصی، آموزش و دیگر مظاهر مدنیت و شهرنشینی را براندازند. روستاییان را خلق کهن و شهرنشینان بهره کش! را خلق جدید نامیدند، تمام شهرها را تخلیه کردند و انگل های شهری را به کار "مفید" در مزارع واداشتند، هنرمندان، روشنفکران، دانشگاهیان و بسیاری دیگر از صاحبان مشاغل "غیرضروری" یا کشته شدند یا با تحقیر تمام در غیرانسانی ترین شرایط به کار در مزارع واداشته شدند. حق مالکیت از خلق جدید گرفته شد، به ازای کار پولی به آنها پرداخت نمی شد و سهمیه غذایی اندکی برایشان تعیین شد و حاصل کار برای "منافع جمعی" هزینه می شد. گفته می شد حتی داشتن عینک هم می توانست نشان از تفاخر و بورژوا بازی تلقی شود و برای شخص خطرناک باشد. در این دوره درخشان! از مبارزات ضدسرمایه داری بسیاری از سوء تغذیه و بیماری های گوناگون مانند مالاریا و البته کشتار و شکنجه کشته شدند. هنوز هم کابوس ازدواج اجباری با مبارزان سرخ (بخوانید تجاوز) در ذهن بسیاری از زنان بازمانده وجود دارد.

یکی از مورخان گفته است این نفرت از شهرهای بهره کش و زندگی پرگناه شهری البته پدیده تازه ای نیست و تاریخی دراز از عهد عتیق به این سو دارد، هرچند شهرهای امروزی اساسا پدیده متفاوتی از گذشته اند، یکی از شگردهای عوامفریبانه ایدئولوگ های مدرن همین برانگیختن روستاییان و دهقانان و حاشیه نشینان علیه شهرهاست، حلب در سوریه زمان های دراز یک مرکز چندفرهنگی و مرکز تجارت بود، ولی اکنون یک ویرانه بیشتر نیست. علاوه بر مشکل آب و بنیادگرایی می توان این را حاصل شورش حاشیه علیه متن و روستا علیه شهر هم دانست. مائو هم از تز محاصره شهر از طریق روستاها صحبت می کرد و در جنگ داخلی لبنان هم حسادت و نفرت فقرای روستاها مناطق کوهستانی از بیروت بر خشونت ها افزود.

در ایران هم البته شگرد برانگیختن روستاها علیه شهرها استفاده شد و از قرار بی نتیجه هم نبود، ولی به نظر نمی رسد در کل به نفع منافع ملی ما باشد، در کشوری متنوع با قومیت ها و پیچیدگی های بسیار، انگشت نهادن بر تفاوت ها و این را علیه آن شوراندن می تواند بسیار خطرناک باشد، مملکت بلا خیز ما از نظر سوتفاهم چیزی کم ندارد، دامن زدن به آنها به نفع هیچکس نیست.

توضیح: دست روی بسیاری از "شهری های" فعلی از جمله نگارنده این سطور هم بگذارید، دو سه نسل قبلترش به پشت کوه بر می گردد، منظورم از "روستایی" لزوما زندگی در روستا نیست، از یک نوع فرهنگ و نگرش صحبت می کنم، چه بسیاری در تهران بزرگ! که به واقع روستایی اند و کسانی در روستاها که چنین نیستند.

goo.gl/YziIIl

کانال راهبرد
@RahbordChannel
👍1