در جهنم خاورمیانه چه خبر است؟

هزینه های نظامی دو رقیب منطقه ای عربستان (بالا) و ایران (پایین)

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب علل بدبختی مملکت!

🌑در این حوالی گروه بزرگی از منتقدان عادت دارند در بیان علت اوضاع شیرتوشیر کنونی، به بعضی چیزها فحش بدهند: یکی از آنها "سرمایه داری" است. بسیارانی باورشان این است که ایران یک کشور "سرمایه داری" است و از حرفشان کوتاه هم نمی آیند. از آن سو کسانی واژه باکلاس تر "نئولیبرال" را می پسندند و باورشان اینست که کار کار اجنبی است. از آنجا که نگارنده این سطور ذاتا دموکرات است، اعتقاد دارد هیچ ایرادی ندارد آدم ها انتقاد کنند، ولی مشروط بر اینکه بدانند از چه انتقاد می کنند.

🌒اگر “سرمایه داری” را معادل فحش ندانیم، حرف کلی اینست که در توزیع منابع در اقتصاد به سازوکار بازار اعتماد کنیم و دولت زیاد در کار اقتصادی مردم موش ندواند (اقتصاد بازار آزاد). بماند که حرف و حدیث و جزئیات در همین تعریف ساده کم نیست، ولی اجازه دهید به شاخصی رجوع کنیم که نشان می دهد یک کشور چقدر به واقع "سرمایه داری" است: شاخص آزادی اقتصادی هریتج.

🌓کفار غربی گفته اند آزادی اقتصادی یعنی اینکه در چهار حوزه حکومت قانون، دولت محدود، کارایی مقررات و بازارهای باز اوضاع کشور خوب باشد، جان کلام اینست که فضا چقدر برای عملکرد درست بازار و مبادله داوطلبانه مساعد است و نیازی به ورود دولت در اقتصاد نیست. در سال 2016 بر همین اساس 178 کشور را درپنج دسته (آزاد، تقریبا آزاد، تا حدی آزاد، تقریبا غیرآزاد و سرکوب شده) رتبه بندی کرده اند. اما ایران کجا قرار می گیرد؟

🌔تبریک! درست حدس زدید؛ در دسته آخر! رتبه ایران در جهان 171 است، چنانکه انتظار دارید رتبه آخر یعنی 178 به کره شمالی می رسد و هنگ کنگ و سنگاپور اول و دوم اند، بر خلاف انتظار آمریکا آزادترین اقتصاد جهان نیست و در رتبه 11 است. خلاصه که حرف های مانند در ایران "سرمایه داری" حاکم است، عمدتا در مایه های قصه کلثوم ننه است و نباید آن را جدی گرفت.

🌕یادم هست دکتر منصور با همان جدیت خاص خودش می گفت؛ چیزی که در اقتصاد ایران می بینیم بیشتر قانون جنگل است تا “سرمایه داری” که نیازمند بستر قانونی و حقوقی و نهادی قوی است. راستش را بخواهید با او هم نظرم . 😊

goo.gl/YximdD

کانال راهبرد
@RahbordChannel

چشم ها را باید شست، اوضاع دنیا خوب است!

فرض کنید سال 1986 درآمد روزانه یک ویتنامی 1 دلار و درآمد دیگری 10 دلار بوده باشد، سی سال بعد درآمدها هشت برابر شده است، یکی 8 دلار و دیگری 80 دلار درآمد دارد، اگر تفاوت "مطلق" آنها را در نظر بگیرید، نابرابری بیشتر شده است، ولی اگر "نسبی" ببینید، نابرابری تغییری نکرده است. نمودارهای ضریب جینی "نسبی" (تفاوت درآمدی) نشان می دهد، در سال های اخیر انسان ها برابرتر هم شده اند.


goo.gl/9jT89e
کانال راهبرد
@RahbordChannel

قرمز (مطلق): افزایش نابرابری
آبی (نسبی): کاهش نابرابری
goo.gl/9jT89e
کانال راهبرد
@RahbordChannel

"نفت" مسئله مرگ و زندگی نیست چیزی فراتر از هر دوی اینهاست!

🌑بسیارانی تصور می کنند که واقعا در مملکت ایرانی اسلامی ما خبرهایی است و این حوالی کرور کرور استعداد خوابیده است. انگار همه چیز حی و حاضر است و فقط یک "یا علی" نیاز است تا ایران بشود سوییس! آنها بر این باورند که به واقع ایران و کشورهای صحرای خاورمیانه جز میوه جات اند و فقط نیاز به "خودباوری" دارند تا مشت محکم را بر دهان بقیه بکوبند. اما کار به این سادگی نیست.

🌓دُن کرلئونه می گفت که برایش مهم نیست که یک مرد از چه راهی پول در می آورد، ولی از قرار برای آنکه بفهمیم یک کشور با خودش چند چند است، بیش از همه باید ببینیم از چه راهی پول در می آورد. از شعارهای اهل سیاست که بگذریم، مملکت ما عمدتا روی پول نفت می چرخد. کشورهایی که منابع زیرزمینی ندارند، برای توسعه، مجبورند این کمبود را با پرورش استعدادهای روی زمین و عقلانیت جبران کنند. اما خوشبختانه در ایران نیازی به این قبیل حرف ها نیست! صد سالی است به ما خبر داده اند که زیر پایتان نفت است و فهمیده ایم بدون نیاز به تدبیر و زحمت و کارآفرینی و ... می شود پول در آورد.

🌓درست است که ایرانی ها فکر می کنند از هوشمندترین ها در جهانند و سابقه تاریخی شان خار چشم اجنبی است، ولی اهل دل می دانند که با حلواحلوا کردن دهان شیرین نمی شود. تولید ثروت در همه جا دشوار است و در این مملکت عشقی دشوارتر. چون ما فکر می کنیم خیلی کارمان درست است، قرار نیست در واقعیت هم همین طور باشد. درآمد نفتی که بالا باشد شاه سابق حرف از باج ندادن به چشم آبی ها می زند و مرد مهروز هم به همه دنیا درس "مدیریت جهانی" می دهد، ولی با پایین آمدن آن همه فتیله را پایین می کشند و می فهمند که باید فکر نان کرد. این قضیه در بسیاری از کشورهای نفتی به درجاتی رخ می دهد و پول نفت بالا و پایین شود، اقتصاد و سیاست و فرهنگ و بقیه چیزها هم دچار تحول می شود.

🌕 در این یادداشت کوتاه دنیای اقتصاد با ارجاع به برخی منابع به این موضوع و گفتمان ضدتوسعه پیامد آن اشاره کرده ام، توصیه اینست که زیادی نخواهیم خودمان را به رخ این و آن بکشیم و از دنیا طلبکار باشیم که چرا ما را به حد کافی دوست ندارید. سرمان به کار خودمان باشد و زیاد بی روغن سرخ نکنیم، بفهمیم اینی که الان هم هست از برکت نفتی است که اجنبی برایمان کشف کرده است و کمربندها را برای فردای بدون نفت محکم ببندیم. افسری "اینگیلیسی" که گویا در دوره قجر گذرش به این حوالی افتاده بود، زمانی گفته بود؛ "ایرانیان جز سطحی ترین معنای واژه، از هرگونه حس وطن پرستی عاری اند". امروز هم حرفش خیلی پرت نیست، وطن پرستی کار دشواری است و بیش از شعار نیازمند عقلانیت است. حواسمان باشد دوران نفت سر رسیده است و "ایران" را باید حفظ کرد.

لینک یادداشت دنیای اقتصاد: goo.gl/9ZmZQv

https://goo.gl/gkqB2k

کانال راهبرد
@RahbordChannel

نمره سیاست اقتصادی دولت "اعتدال"؟

رتبه و امتیاز جهانی ایران در حوزه رقابت پذیری (نهادها، سیاست ها و عوامل موثر بر بهره وری اقتصاد) در دولت یازدهم 2013 تا 2016.

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب جوانان ایران و آن جانی تکریتی

🌑راست و دروغش با راوی، می گویند صدام حسین جایی نوشته خداوند سه موجود را بی دلیل خلق کرده است: مگس، یهودی ایرانی! آن جانی تکریتی کینه ای غریب به ایرانی داشت، پیشترها محمدرضا شاه او را با قرارداد الجزایر تحقیر کرده بود، در کنار قدرتی بزرگ مانند ایران امثال وی امکان عرض اندام نداشتند. عراق حتی پیش از انقلاب محلی برای تحرکات مخالفان رژیم ایران شده بود، عرفان قانعی فرد از شاه سابق نقل می کند که بعد از قرارداد الجزایر به سرلشگر پاکروان گفته بود حیف که نمی شود همه چیز را گفت اما این دیوانه به ایران و ایرانی خیال سوء دارد.

🌒شاه ایران که از نظر سیاسی واقع گرا بود، بی دلیل آن همه تسلیحات را خریداری نکرده بود، او می دانست که قدرت را باید با قدرت مهار کرد، همزیستی با امثال صدام حسین ممکن نبود. عرب ها پیش از انقلاب هم همسایگان آرامی نبودند، از همان دوران جمال عبدالناصر با ایران مشکل داشتند و مخالفان شاه را حمایت می کردند، نقل می کنند هویدا به یکی از شیوخ عرب گفته بود که نمی شود پیش روی ما اظهار دوستی کنید و چون در خلوت می روید آن کار دیگر، ما چنین دوستانی نیاز نداریم.

🌓بعد از انقلاب که اوضاع را مناسب دیدند و حکومت جدید را تهدیدی برای موجودیتشان احساس می کردند، از کمک به برادر تکریتی خود دریغ نکردند. از قول ژنرال علوی کیا آورده اند: “آن همه ژنرال نظامی ‌و افسر برجسته امنیتی بخاطر پرونده سازی این چپ ها و توده ای های ملعون اعدام ‌شدند و شیرازه امنیت مملکت از هم‌ پاشید و صدام هم فرصت را متناسب دید و خلا را شناخت”.

🌔در اسناد اخیر آمریکایی ها آمده است که حتی کسی مثل سلطان قابوس عمان، چگونه بنا داشته برای حمله به ایران پایگاه در اختیار بعثی ها قرار دهد و با تهدید یانکی ها منصرف شده است، نقش بقیه عرب ها که نیاز به توضیح ندارد. یاسر عرفات فردای انقلاب به ایران آمد، ولی در نهایت کنار برادر عربش قرار گرفت. بماند که کسانی مثل رجوی و بختیار زیر چتر بعثی ها و با حمایت صدام مثلا می خواستند با حکومت ایران مبارزه کنند!

🌕این روزها یادآور رشادت جوانان ایرانی است که نگذاشتند خوزستان عربستان شود و هرچند برخی از آنها زبانشان عربی بود، اما بیش از آن ایرانی بودند و با جانشان از این گربه بزرگ حفاظت کردند. در این جنگ بی تدبیری داخلی ها هم کم نبود و کاش عقلانیت حاکم بود، اما عزیزی گفته است بین شمال و جنوب خلیج تا ابد فارس فقط فاصله جغرافیایی نیست، یک فاصله عمیق فرهنگی و پرناشدنی است. پیشتر نمیشد با عرب ها بی دردسر زیست، اکنون هم نمی شود. البته این توصیه به دشمنی کور نیست، بلکه گوشزد کردن لزوم دیپلماسی خردمندانه است.

goo.gl/UH39yp

کانال راهبرد
@RahbordChannel

دغدغه های توسعه: از این "مردم" بخاری بلند می شود؟

🌑یکی از بزنگاه های تاریخی جالب در ایران اصلاحات ارضی است، پروژه ای که قرار بود سیستم ارباب رعیتی ایران را تغییر دهد، گفته اند یکی از خان های کردستان در زمین های وسیعش اجازه ساخت مدرسه را نمی داد و معتقد بود اگر رعایا بفهمند و سواد داشته باشند، دیگر از من فرمان نمی برند. کار به جایی رسیده بود که یک مالک خیرخواه دیگر که زمین هایش در محاصره خان قدرتمند بود، مخفیانه یک طویله را در اختیار کودکان قرار داده بود که آنجا درس بخوانند!

🌒گفته اند که شاه سالها پیش از این قضیه وقتی از آذربایجان برمی گشت و فقر و فلاکت مردم را می دید، فکر تغییر در سرش ایجاد شده بود، وی می گفت که حکومت بر مردمی فقیر و ژنده پوش فضیلتی ندارد. از قرار همه روشنفکران و تحصیل کرده ها هم با این موافق بودند و شاه می خواست ابروی از دست رفته در قضیه 28 مرداد را اعاده کند. البته اجبار و فشار امریکا برای تغییر در ایران هم بخش اساسی ماجرا بود. محمد قائد جایی به مضمون گفته است اگر امریکا پشت قضیه نبود، نه محمدرضا شاه و نه مصدق و نه هیچکس دیگر نمی توانست جلوی مالکان را بگیرد که به کوه نزنند و تفنگچی تجهیز نکنند. چنانکه با این همه باز هم مخالفت ها در میان روحانیون و ملاکان دیده شد.

🌓با ترتیب خاصی این طرح پیش برده شد، از قرار به مدت 2 سال شوراهایی در هر روستا تشکیل شده بود که بذر و کود و دیگر ابزار موردنیاز را برای روستاییان تهیه می کرد و مبلغی هم دریافت می کرده است که برای عمران روستا از آن استفاده می کردند. گفته شده است که اینها عملکرد مناسبی داشتند و با توجه به آنکه کارشان جنبه سیاسی هم نداشت، خطری هم برای حکومت نداشتند و به نوعی تمرین مشارکت و توانمندسازی هم به شمار می آمدند. اما بعدها با تاسیس یک سازمان مرکزی اصلاحات ارضی (بعدها وزارت) این تشکل های خودجوش و محلی هم از میان رفتند و تحت نظارت دولت درآمدند که البته دیگر اثربخش نبودند.

🌔دکتر غنی نژاد که عمر وی دراز باد در مصاحبه ای می گفت، این کار اشتباه بود و شاه به دست خودش یک "مهندسی اجتماعی" کرد که زمینه ساز انقلاب هم شد، پیش نهادش این بود که دولت نباید دخالت در توزیع زمین می کرد و مالکیت این منبع اقتصادی را حتی با نیت خیرخواهانه جابه جا می کرد، باید استقرار "حکومت قانون" و آزادسازی را پیش می برد و خود مردم بهتر می توانستند اقتصادشان را چاره کنند و البته انقلابی هم در کار نبود. با کلیت حرف نمی توان مخالف بود، ولی سوال اینجاست اگر دخالت دولت و بالاتر از آن فشار امریکا نبود، با رعایایی فقیر و ناآگاه چگونه می شد چشم به حقوق برابر و "حکومت قانون" داشت. برای نمونه حتی در مجلس آن دوران نیز مالکان عمده نفوذ زیادی داشتند، زیرا روستاییان با توجه به اقتدار سنتی به افرادی موردنظر آنها رای می دادند.

🌕هرچقدر فکر می کنم می بینم در جامعه ای مثل ایران در آن شرایط باید یک دولت توسعه گرا با مشت آهنین حرکت را آغاز می کرد، هرچند پس از آغاز شاید بهتر بود پایش را اندک اندک بیرون می کشید. مطمئن نیستم، ولی شاید در آن شرایط ایران، سودای "حکومت قانون" بدون دخالت دولت به همان ملوک الطوائفی دوران پیش از رضا شاه می انجامید، والله اعلم.

goo.gl/MGrHTT

کانال راهبرد
@RahbordChannel

گاه شمار یک دشمنی

🌑ایران و عربستان از بعد از جنگ جهانی دوم رقیب منطقه ای یکدیگر به حساب می آمدند، ولی بعد از انقلاب این رقابت شکلی ایدئولوژیک هم به خود گرفت، شاه خالد عربستان پس از انقلاب ایران نامه تبریک ارسال می کند و آرزو می کند که با همبستگی اسلامی بتوانند ارتباط نزدیکتری داشته باشند، ولی پاسخ رضایتبخشی دریافت نمی کند. حال و هوای آن سالها و دعوت کشورانقلابی از همه مسلمین جهان به وحدت زیر پرچم "اسلام واقعی" نشان می داد که بعید است ارتباط سعودی ها و ایران رو به گرمی باشد.

🌒سعودی ها در جنگ ایران و عراق از کمک های مالی کلان به بغداد فروگذار نکردند و از آن سوی ایرانی ها هم از حمایت از شیعیان استان های شرقی عربستان غافل نبودند، مراسم حج هم به عنوان یک گردهمایی سیاسی فراملی تلقی شد و حتی گفته شد که مکه شهر مقدس مسلمین به دست کفار افتاده است و باید به دست مسلمانان واقعی آزاد شود. در آن سو، پس از بیرون راندن عراقی ها از مرزهای ایران، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس پیشنهاد جبران خسارت دادند که پذیرفته نشد، سعودی ها شعار "راه قدس از کربلا می گذرد" را تهدیدی برای خود به شمار می آوردند.

🌓سال 67 هم در درگیری حجاج ایرانی و سعودی ها 400 نفر کشته شدند که بیشترشان ایرانی بودند. فردا هم در تهران به سفارت عربستان حمله شد که به مرگ یکی از عرب ها انجامید و ارتباط قطع شد. پس از پایان جنگ و تغییرات سیاسی در ایران، صدام حسین با حمله به کویت به افسانه "اخوت عربی" پایان داد و ایران و عربستان علیرغم مخالفت های داخلی برای مقابله این تهدید مشترک با هم متحد شدند، روابط از سر گرفته شد و آنها مدتی همکاری خوبی با هم داشتند.

🌔اما با حمله ایالات متحده به عراق ورق برگشت، از قرار تنها کشور اسلامی که از سقوط صدام رضایت داشت ایران بود. نفوذ بالای ایران در عراق و خلا قدرت سیاست های منطقه ای ایران را دچار تحول کرد، ایرانی ها از طریق بغداد و دمشق و لبنان تا نزدیک اسرائیل رسیده بودند. زنگ خطر برای سعودی ها و دیگر دولت های عرب به صدا درآمد. از قرار ادعا شده بود حاضرند تا میلیارد دلار خرج کنند که دولت شیعه عراق را سرنگون کنند. قضیه هسته ای هم به کمک عرب ها آمد و مشهور است که سعودی ها به امریکایی ها گفته اند باید سر مار (ایران) را به سنگ کوبید. قضیه حمایت مالی سعودی ها از نیروهای مخالف اسد در جنگ سوریه را هم که شنیده ایم و جنگ یمن هم هنوز در جریان است. بعد از اعدام یک روحانی بلندپایه شیعه در عربستان و آتش زدن سفارت های آن درایران بار دیگر ارتباط ها به کلی قطع شد.

🌕آینده چه خواهد شد بستگی به خیلی چیزها دارد و کار متخصصان فال قهوه است، ولی به نظرم این وسط بیش از ایدئولوژی ها باید به قیمت یک ماده سیاه بدبو (نفت) توجه کرد. ایدئولوژی ها در این حوالی تا وقتی با عایدات نفت حمایت نشوند بعید است منشا اثر سیاسی جدی باشند. با این حال تاریخ صحاری خاورمیانه نشان داده است که هر آن می شود غافلگیر شد.

https://goo.gl/u7afF4

کانال راهبرد
@RahbordChannel

کمونیسم وداع با تمدن


🌑در بیشتر سال‌های 1970 کالای ساده‌ای مثل سنجاق سر برای زنان در لهستان یافت نمی‌شد، برنامه اقتصادی را مردان تهیه می‌کردند و از قرار چنین محصولاتی از چشمشان دور مانده بود. در نمونه‌ای دیگر، در چین زمان مائوتسه تونگ، پیشوای مردمی تصمیم گرفت تولید فولاد کشور را افزایش دهد و باز در یک حرکت «مردمی» و با «برنامه‌ریزی» دقیق همه روستاییان و کشاورزان بدون تخصص و دانش لازم به تولید فولاد وا داشته شدند و حاصل البته یک افتضاح تمام عیار پرهزینه و دردناک بود.

🌕در این یادداشت کوتاه دنیای اقتصاد بسیار کوتاه به برخی ابعاد کمونیسم پرداخته ام، جان کلام اینست که باید به هر دیدگاه که به بهانه خیر جمعی "فرد" را نادیده می گیرد بدبین بود. اجازه بدهید صریح باشیم، برای افزایش ثروت راهی بهتر از مبادله اختیاری در بازار با حفظ اصل مالکیت خصوصی (همان سرمایه داری) وجود ندارد، به ویژه در مملکت ایرانی اسلامی با این همه مصیبت یک کار خوب می تواند این باشد که به ملت یادآوری کنیم که "سرمایه دارها" و "لیبرال ها" را دوست بدارید، آنها شما را نجات می دهند. 😊

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/ouNnFD


کانال راهبرد
@RahbordChannel

راهنمای کاربردی تربیت ملل یاغی: مشت آهنین همیشه بد نیست!

🌑ژاپنی ها پیش از جنگ جهانی دوم یکبار دیگر هم شکست از امریکایی ها را تجربه کرده بودند، در سال های میانه قرن 19 ژاپن کشوری منزوی بود که خارجی ها حق ورود به آن را نداشتند و ارتباط تجاری آن تنها با هلند از بندر ناکازاکی بود. در سال 1853 یک کشتی جنگی آمریکایی وارد خلیج توکیو شد و به فرمان ژاپنی ها مبنی بر ترک محل و رفتن به ناکازاکی توجه نکرد. کار بالا گرفت و یانکی ها ضرب شستی به چشم بادامی ها نشان دادند. همین باعث شد که ژاپنی های دورمانده از جهان بفهمند چقدر از دنیا عقب مانده اند و البته مجبور به امضای قراردادی شدند که بندرهای ژاپن را به روی آمریکایی ها باز می کرد. پیش از آن ژاپنی ها خودشان را قدرتمند می پنداشتند که شکست چرتشان را پاره کرد.

🌒این سرآغاز تحول عظیمی در ژاپن بود، آنها که می ترسیدند به سرنوشت چین رو به زوال رفته دچار شوند، تغییرات اساسی موسوم به اصلاحات میجی را دنبال کردند. سیستم فئودالی پیشین ازمیان رفت، ارتش بازسازی شد و با سرعت رو به صنعتی شدن رفتند. آنها خواستند از غربی ها تقلید کنند، ولی در آن دوران تقلید از غربی ها معنایی جز دنبال کردن سیاست های امپریالیستی نداشت، به ویژه که ژاپن از نظر منابع طبیعی کشور فقیری بود. هدف اول مستعمره سازی ژاپنی ها کره بود که منابع آهن و زغال سنگ فراوانی داشت. آنها با پیروزی در جنگ این کشور را از چنگ چینی ها در آورند و به تایوان هم دست پیدا کردند. بعدها بر سر کره و منچوری با روسیه هم درگیر شدند و البته آن را هم شکست دادند. در جنگ جهانی اول هم اوضاع به کامشان شد و سرزمین های امپراتوری آلمان در اقیانوس آرام را تصرف کردند.

🌓بعد از جنگ این توسعه طلبی ژاپنی ها ادامه یافت، به ویژه که این کشور آسیبی هم در جنگ ندیده بود. آنها دوباره با چین درگیر شدند و توحش ژاپنی ها در آن دوران شاید در تاریخ معاصر کم نظیر باشد (قضیه نانجینگ)، جنگ طولانی شد و ژاپن که هیچ متحدی هم نداشت با بحران های اقتصادی جدی روبه رو شد. به سیبری هجوم برد که از روسیه شکست خورد و بعد هم حمله به فیلیپین، مالایا، هنگ کنگ و سنگاپور و پرل هاربر حمله کرد که این لاف آخری کار دستش داد و پایان قصه را هم که می دانیم.

🌔ژاپنی ها می خواستند سری توی سرها داشته باشند و بلای چین به سرشان نیاید، ولی نفهمیدند که قاعده بازی عوض شده است. وقتی دوره استعمارگری گذشته باشد و کشوری بخواهد همچنان بر روال قبل پیش برود، بعید است احترامی پیدا کند. در چنین حالتی بیشتر حکومتی یاغی تلقی می شود که باید با زبان زور با آن حرف زد. کشوری که بخواهد تنها با زور و یاغیگری پیش برود، سرنوشت خوبی ندارد.

🌕اما نکته مهم این بود که بعد از آن بمب معروف امریکایی ها آن را به حال خودشان وا نگذاشتند، ماندند و میخ را محکم کوبیدند و اکنون آن کشور یاغی بعد از آن سال ها سرش به کار خودش است و دستاوردهای فراوانی داشته است. مقایسه کنید با افغانستان که ایالات متحده خیلی زود آن را ترک کرد و اکنون یک دولت ورشکسته در آن به سر کار آمده است و احتمالا صادراتش فقط مواد مخدر و تروریست است. روشن بود که از دل آن سرزمین نفرین شده دموکراسی و آزادی در نمی آید، تنها راهش شاید این بود با زور تفنگ اجنبی از نهال آزادی حفاظت می شد تا با گذر زمان کم کم پا بگیرد. در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، بعید است از صندوق جز بن لادن و مرسی کسی بیرون بیاید. واقع بین باشید!

goo.gl/w59f4h

کانال راهبرد
@RahbordChannel

خرج قدرت یک کشور را از کجا بیاوریم؟

🌑چندی پیش یکی از صاحبنظران علوم نظامی درباره نوعی موشک پیشرفته "ای جی ام-158" نوشته بود که این موشک پرقدرت با 1000 کیلومتر برد اندازه کوچکی دارد و به همین دلیل می توان 24 فروند از آنها را به بمب افکن های بزرگ (مانند بی-1) سوار کرد، از این رو یک پرواز این بمب افکن ها برای از کار انداختن کل دفاع هوایی ساحلی یک کشور نیرومند جهان سوم کافی خواهد بود!

🌒در جستجوی بیشتر مشخص شد که برای ساخت چنین موشکی از حدود 15 سال پیش مشغول به کار بودند و 3 میلیارد دلار هم هزینه کرده اند و اکنون هم قیمت هر فروند از موشک فوق الذکر 1 میلیون و 327 هزار دلار است. از این یک فقره که بگذریم قیمت جنگ افزار سرگیجه آور است از موشک کروز که هر دانه اش 830 هزار دلار آب می خورد تا تانکی که 6.2 میلیون دلار قیمت دارد و جنگنده های که هر فروندش 150 میلیون دلار است و همینطور هواپیمای فوق پیشرفته با قیمت یک میلیارد و 100 میلیون دلار، زیردریایی های دو میلیارد و 300 میلیون دلاری تا ناوهواپیمابری که 13 میلیارد و 500 میلیون دلار قیمت دارد. در کنار اینها ایالات متحده سالانه حدود 52 میلیارد دلار خرج برنامه های اتمی می کنند!

🌔این را کنار هزینه های لجستیک و نیروی انسانی و بقیه موارد بگذارید می بینید که جنگ عجب پرهزینه است! در این حوالی جنگ را بیشتر یک عمل قهرمانانه و فردی تصور می کنیم که کافی است شجاعت به میزان کافی وجود داشته باشد تا از هر مانعی بگذری، تخصصی در جنگاوری ندارم، ولی به نظرجنگ مدرن بیش از رشادت نیازمند جنگ افزار و استراتژی و تاکتیک است. ارقام بالا البته مربوط به قدرتمندترین ارتش دنیاست، ولی می شود حدس زد که در هر کشوری هزینه نگهداری یک ارتش منظم و خرید و ساخت سلاح سرسام آور است. اگر کشوری در جنگی درگیر باشد که واویلاست. (می توانید این را از حکام صحرای حجاز که با قیمت پایین نفت و جنگ های مستقیم و نیابتی روبه رو هستند بپرسید)

🌕بدون آنکه بخواهیم بازی مرغ و تخم مرغ کنیم که کدام اولویت دارد، بدیهی است که قدرت نظامی بالا نیازمند یک اقتصاد پرقدرت است، اقتصادی که توان سوخت رسانی به ماشین نظامی کشور را داشته باشد، حجم اقتصاد کشورها به نوعی بیانگر قدرت نظامی آنها هم هست. بدون یک اقتصاد به حد کافی بزرگ بعید است بتوان قدرت نظامی بالایی هم داشت. حال سوال اینجاست برای رشد اقتصادی و بزرگتر شدن حجم اقتصاد راهی بهتر از اقتصاد بازار آزاد سراغ دارید؟ 😊

https://goo.gl/82b1rG

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب آن تکریتی یهودستیز!

🌑داریوش همایون فقید زمانی می گفت ما با کشورهای عرب نمی توانیم ارتباطی خوبی داشته باشیم و باید به غیرعرب ها مانند ترکیه و پاکستان رو کنیم. او گفته بود ایران باید خودش را از منجلاب خاورمیانه بیرون بکشد. به نظر می رسد پان عربیسم امثال جمال عبدالناصر و قذافی و صدام از دلایل این نظر بود. شریعتی که در بین عرب ها نفوذی داشت و در کار اتحاد امت اسلامی بود؛ گاهی مبارزان ضدشاه را به برادران عرب وصل می کرد و برخی نظیر ابراهیم یزدی و رفقا البته از کمک های مصر و لیبی هم بهره مند می شدند تا مبارزه سیاسی و احتمالا بدون خشونت! کنند. آغوش کشیدن عرفات را فردای انقلاب یادتان هست؟

🌒توس طهماسبی پژوهشگر فرهیخته به یکی از سلبریتی های پان عرب یعنی صدام و حزب بعث پرداخته بود و از نقشی که دایی اش در شکل دهی به ایده های منحط وی داشت نوشته است که باعث شد جستجوی مختصری کنم. از قرار در پان عربیسم از ناصر به بعد نوعی گرایش ضدیهودی هم می توان دید که البته در ظاهر مخالفت با اسرائیل خود را نشان می دهد. پیش از آن کسانی از مسلمانان (محمد امین الحسینی مفتی بیت المقدس چهره برجسته آنهاست) با آلمان نازی همکاری کردند تا راه حل نهایی اش را زودتر پیش ببرد، حتی امروز هم در میان عرب ها کم نیستند که معتقدند اگر فرصت دوباره ای مثل هیتلر به دست آورند، اشتباهات وی را تکرار نمی کنند! امروزه هم یکی از شیوه های جلب نظر خلق عرب همین دشمنی با یهودیان است، صدام حسین، بن لادن و قذافی و بقیه اوباش از این حربه بارها استفاده کرده اند. اما اجازه دهید به یک حادثه تاریخی مهم بپردازیم که حوالی ما در عراق پس از جنگ جهانی اول اتفاق افتاده است.

🌔یهودیان عراق یکی از بزرگترین جامعه های یهودی دنیا بودند، ولی تعداد آنها اکنون بسیار کاهش یافته است. گفته اند بعد از استقلال عراق برخی از وزرای مهم آن یهودی بودند و در دولت نقش پررنگی داشتند. در سال 1341 رشید علی گیلانی که یک ناسیونالیست عرب و صدراعظم پادشاهی عراق بود، تلاش کرد برای کاهش نفوذ بریتانیا با دول محور و آلمان نازی نزدیک شود. کودتایی ترتیب داد و دو سه ماهی در قدرت بود. آن دوران همسو با نازی ها، عراق را پروپاگاندای ضدیهود فرا گرفت و در و دیوار خیابان ها را شعار علیه یهودیان پر کرد، آن زمان حدود صد و سی هزار یهودی در عراق زندگی می کردند. عمر دولت کودتا دیری نپایید و بریتانیایی ها دوباره مسلط شدند، در فاصله خلا قدرت میان این دو رویداد یک کشتار قومی (پوگروم) روی داد و در فاصله دو روز 180 کشته و 240 زخمی به بار آمد و البته 100 خانه یهودیان ویران شد و 500 تایی از کسب و کارهایشان هم غارت شد. بعد از آن هم البته کسی مسئولیتی به عهده نگرفت و پیگیری مشخصی انجام نشد. گفته اند همین باعث شد که 10 سال بعد بیش از 90 درصد آنها مهاجرت کنند.

🌕باری، شاید ارقام برای مایی که توحش امثال داعش را با کیفیت اچ دی می بینیم این واقعه خیلی پررنگ نباشد، ولی این عکس سیاه و سفید از آن واقعه که یهودیان در طبقات بالا منتظر سرنوشتشان هستند، انگار هراس غریبی را در خود ذخیره کرده است. یهودیان در ایران در مقایسه با بسیاری دیگر کشورهای عرب آزادی بیشتری دارند و حتی در مجلس هم نماینده دارند، جالب است بدانید حتی در دوران حافظ اسد در سوریه هم محدودیت های غریبی بر رفت و آمد و زندگی آنها در سوریه حاکم بود. اینکه دلایل این نفرت ها چیست، البته نیازمند بحث مفصل است، اما برای فهم آن از منظر فردی بد نیست به مبحثی به نام بلاگردانی (اسکیپ گُتینگ) در روانشناسی سیاسی مراجعه کنید.

goo.gl/ndNMjI
کانال راهبرد
@RahbordChannel

کانال راهبرد
@RahbordChannel

توضیحی مفید درباره یک دشنام

این حوالی خیلی ها دوست دارند هواداران بازار آزاد را با دشنامی! به نام "نئولیبرال" بنوازند، نگارنده البته برای تمام اهالی ممالک محروسه ایران حق اظهار نظر قائل است، ولی پیشنهاد می کند به ویژه در بحث های جدی بیشتر روی واژه هایمان تامل کنیم.

این ترجمه آزاد من یکی از یادداشت های موسسه میزس است که تفاوت میان نئولیبرالیسم و لیبرتارین های مکتب اتریش را با زبانی ساده شرح می دهد و به لطف دوستان وبگاه بورژوا انتشار یافته است. اگر به "سرمایه داری" و "بازار آزاد" و "کارآفرینی" علاقه دارید و البته دغدغه "نابرابری گسترده"، "سودگرایی صرف"، "استثمار کارگران" و "سیطره مادیت بر تمام امور انسانی" را هم ندارید، خواندنش را از دست ندهید. 😊


https://goo.gl/0Bw09g


کانال راهبرد
@RahbordChannel

بیل و پیل

🌑پرویز ثابتی معاون امنیتی ساواک که شاه او را خوش نمی داشت، بسیار صریح بود و می گفت وظیفه من دادن اطلاعات و تحلیل امنیتی است نه چیزی که شاه خوشش بیاید. در کتاب دامگه حادثه می خواندم آذر 55 او در گزارشی به شاه هشدار می دهد که با توجه به حمایت ایران از رقیب کارتر و اظهارات وی در جریان مبارزات انتخاباتی، اگر مخالفان به این نتیجه برسند که شاه تحت فشار است، بعید نیست حوادثی رخ دهد که سقوط رژیم را در پی داشته باشد، شاه آن را جدی نگرفت.

🌓او بعد از آن هم باز پیشنهادهایی می دهد که البته راه به جایی نمی برد، تا نهایت در مرداد 1357 در گزارشی به شاه این موارد را پیشنهاد می کند: اعلام حکومت نظامی، انحلال مجلسین، اخراج خبرنگاران خارجی (به ویژه بی بی سی)، بستن هردو سفارت آمریکا و انگلستان، برخورد قاطع با روحانیت و دستگیری 1500 فعال سیاسی.

🌕کسانی می گویند انقلاب اجتناب ناپذیر بود و دیر و زود رخ می داد و کسانی هم معتقدند اقداماتی نظیر آنچه گفته شد می توانست در آن زمان روند آن را متوقف کند، اما چنانکه کسانی مانند دکتر رفیعی هم نوشته اند برای یک نظام سلطانی بدترین چیز این است که در دوران زبانه کشیدن آتش بحران سراغ فضای باز سیاسی و حقوق بشر و این قبیل تفنن جات برود. به سیاق شعر معروف "سرچشمه شاید گرفتن به بیل، چو پر شد نشاید گرفتن به پیل" شاید بتوان گفت یک نظام سیاسی خودکامه، فارغ از میزان نارضایتی عمومی، باید تلاش کند کار از آن حدی نگذرد که دیگر "پیل" هم به کارش نیاید.

پ.ن: تحلیلگری سیاسی در سازمان های امنیتی عجب شغل هیجان انگیزی است. 😊

https://goo.gl/bVgpHi

کانال راهبرد
@RahbordChannel

ایران چقدر "جهانی" است؟

جهانی شدن/جهانی سازی در یک تعریف ساده به معنای فرایند یکپارچه شدن کشورهای جهان با یکدیگر است، با پیشرفت فناوری کشورهای جهان می توانند با سهولت بیشتری منابع اقتصادی و فرهنگی را با یکدیگر تبادل کنند و انسان ها فراتر از مرزهای ملی به عنوان شهروندی جهانی تلقی شوند. کسانی البته این "جهانی شدن" را به معنای مثبتی به کار نمی برند.

اهل فن برای اندازه گیری این یکپارچگی هم شاخصی ابداع کرده اند که جهانی سازی را در سه جنبه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی می سنجد، در آخرین رده بندی 2016 که در میان 207 قلمرو قانونی- جغرافیایی انجام گرفته است، چنانکه شاید انتظار داشته باشید کشورهای اروپایی مانند هلند، ایرلند، بلژیک و اتریش در صدر قرار دارند و به اصطلاح "جهانی تر" هستند. وضعیت و رتبه ایران نیز در این شاخص ارزیابی شده است:

رتبه جهان سازی اقتصادی: 158
رتبه جهان سازی سیاسی: 94
رتبه جهان سازی اجتماعی: 143
رتبه جهانی سازی کل: 154

https://goo.gl/YbkxB0

کانال راهبرد
@RahbordChannel

مقایسه ایران و حجاز از سال صفر!

ایران و عربستان از انفجار نفتی اول (1353) تاکنون چه پیشرفت هایی داشته اند؟ (متوسط عمر، بقای نوزادان، درآمد، خوراک، مدرسه و دموکراسی)

کانال راهبرد
@RahbordChannel

داستانی از اهالی اتریش

الف: باید روی دخانیات و سیگار زیاد مالیات بگیرند!
ب: چرا؟
الف: باعث می شود ملت کمتر سیگار بکشند.

الف: باید روی بنزین و سوخت هم مالیات بالا بگیرند!
ب: این دیگر چرا؟
الف: باعث می شود ملت سوخت کمتری مصرف کنند و هوا کمتر آلوده شود.

ب: آهان، فهمیدم، پس به این ترتیب اگر روی درآمد مردم هم زیاد مالیات بگیرند، باعث می شود ملت کمتر کار کنند ...
الف: نه، این یکی فرق می کند!
ب: 😳

کانال راهبرد
@RahbordChannel

زیاد جدی نگیریم!

🌑محمدرضا شاه فقید زمانی گفته بود، اگر در شاخ آفریقا میان سومالی و سودان هم جنگی در بگیرد، ما بی طرف نمی مانیم. اهالی سازمان امنیت به او گزارش داده بودند که کسانی می گویند "مثلا ما در شاخ آفریقا چه منافع ملی مشخصی داریم که باید دخالت کنیم". شاه اوقاتش تلخ شده بود و بد و بیراه به امنیتی ها گفته بود. بعد به او حالی کرده بودند که این حرف ما نیست، در محافل سیاسی تهران این را گفته اند. شاه هم جواب داده بود: محافل سیاسی تهران چه گ... هستند!؟

🌒گفته اند حتی از یکی دو سال قبل از شوک نفتی 1353 و چهار برابر شدن قیمت نفت هم شاه زیادی برای همه خط و نشان می کشید. در همان سال به انگلیسی ها در مصاحبه رسمی گفته بود که شما باید نحوه برخورد با مسائل را تغییر دهید و عوض شوید، خبرنگار پرسیده بود دقیقا چطور عوض شویم و شاه پاسخ داده بود انضباط و کار بیشتر! (ِیادتان هست پرزیدنت قبلی هم به همه دنیا درس کشورداری می داد؟). بعدها کیسینجر اوپکی ها را تهدید کرده بود یا نفت را ارزان کنید یا آماده در هم شکستن قیمت ها باشید! شاه هم گفته بود "چشم آبی ها باید از خواب خودپسندی بیدار شوند" و "هیچ کشوری قدرت حمله به ایران را ندارد".

🌓نگارنده این سطور اساسا زیاد گوشش به شعارهای اهالی سیاست مانند "استقلال" و "افزایش توان ملی" بدهکار نیست و بیشتر دنبال انگیزه بیان آنهاست. سوال این بود که چه شد از سال 1351 یکباره آتش شاه تند شد و یکباره خواست زیادی "مستقل" شود. از سال 1353 و چهار برابر شدن نفت باز علت روشن بود، ولی برای دو سال قبل از آن چه؟ کسانی این را به خروج بریتانیا از خلیج فارس در حدود 1351 ربط می دهند، ولی این به تنهایی قانع کننده نبود. تا اینکه دیدم در همین سال یک اتفاق اقتصادی جالب هم افتاده است. تا قبل از این تاریخ به مدت 12 سال قیمت نفت بشکه 1.79 دلار بود، ولی از آغاز سال جدید میلادی با یک جهش به حدود 3 دلار رسید! گفته می شود که خریدهای نظامی ایران در آن سال ها سر به 800 میلیون دلار زد.

🌔به بیان دیگر در دهه 1350 یک افزایش 70 درصدی و پس از آن 400 درصدی در قیمت نفت به وجود آمد. تجربه افزایش قیمت نفت سال های اخیر را هم که یادمان نرفته است. هرچه می گذرد بیشتر و بیشتر قانع می شوم که اگر در تحلیل رفتار سیاسی مملکت، عامل اقتصاد (بخوانید نفت!) را ندیده بگیریم، حرف جدی نمی توان زد. سیاست این مملکت چیزی جز سیاست نفتی (پتروپالیتیکز) نیست، بقیه حرف ها را جدی نگیرید!

🌕پ.ن: در همان سال های جهش 4 برابری نفت، سعودی ها پیام محرمانه به امریکایی داده بودند که برای شکست قیمت نفت، حاضرند تولید را نامحدود بالا ببرند مشروط بر اینکه امریکا شاه را مهار کند و تهدیدهای سیاسی علیه خانواده سلطنتی سعودی ها کاهش یابد! حرف روشن است ایران و عربستان چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن با صد من سریش هم به هم نمی چسبیدند، اینکه سیاست درست در برخورد با صحرانشینان حجاز چیست، البته پرسش دشواری است.

https://goo.gl/1f8Z6y
کانال راهبرد
@RahbordChannel