مصیبت! نئولیبرالیسم (1990-2015)

کاهش چشمگیر گرسنگی، فقر، بی سوادی و مرگ کودکان در 25 سال موسوم به "دوره نئولیبرالیسم"

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب فساد جهان

گزارش 2016 شاخص برداشت از فساد نشان می دهد از میان 176 کشور، ایران رتبه 131 را داراست. با وجود افزایش امتیاز، نسبت به سال قبل 1 رتبه سقوط داشته ایم.

کانال راهبرد
@RahbordChannel

آخرین وضعیت دموکراسی مملکت

ایران رتبه 154 بین 167 کشور را داراست (رتبه سال گذشته 156 اُم)، مردم اروپا و امریکا از سیاسیون رو برگردانده اند، خطر پوپولیسم را جدی بگیرید!

کانال راهبرد
@RahbordChannel

دولت در ایران چقدر به حرف شهروندان گوش می کند؟

بسیارانی در مملکت آریایی اسلامی ما تصور می کنند که کار مملکت پشت پرده تدبیر می شود و کسانی نشسته در اتاق های دربسته و ظلمانی سیاست ها را تعیین می کنند، بسیاری اوقات اینکه واقعیت چیست خیلی اهمیت ندارد، باور مردم از هر واقعیتی واقعی تر است.

اهل دل شاخصی برای سنجش میزان روشن بودن حساب و کتاب کشورها و پاسخگو بودن دولت ها تعریف کرده اند به نام "دولت باز" که 4 مولفه دارد؛ 1) دسترسی عمومی به قانون ها و اطلاعات مربوط به دولت به صورت مناسب و به زبان ساده، 2) حق دسترسی به اطلاعات در صورت درخواست شهروندان 3) مشارکت مدنی به معنای به رسمیت شناختن حق آزادی بیان و تجمع و اعتراض شهروندان به دولت و پاسخگویی درست دولت 4) رسیدگی قانونی و قضایی موثر به شکایت شهروندان از دولت.

در گزارش 2015 رتبه کل ایران در میان 102 کشور 99 است، در صدر فهرست کشورهای اسکاندیناوی جای دارند. پایین فهرست هم میانمار، ازبکستان و زیمباوه قرار گرفته اند.

goo.gl/ueUr9v

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بی اعتمادی شاهانه

داریوش همایون فقید شاه سابق ایران را اینگونه توصیف می کند او فرقی بین خودش و ایران نمی‌دید، مثل لوئی چهاردهم که می گفت دولت منم. ولی ایران از او تواناتر بود، از هرکسی دیگری تواناتر است. در آن مصاحبه آخرش که اهالی خارجه را اندرز می داد، انگار خودش را ارباب همه می دانست. اما چندی بعد صدای انقلاب را شنید و با چشم تر سوار هواپیما شد.

آن مرد فرهیخته می گوید "فضولی می کنند، غلط می کنند، آدم نیستند" از زبان شاه نمی افتاد، آدم نمی تواند نگاهش به ملتی چنین باشد و آن ملت را بالا ببرد. آن ملت یا بالا نمی رود یا آن آدم و حکومتش را دچار مصیبت می کند. به گفته او شاه هوشی فوق العاده داشت، ولی هوش به تنهایی کافی نیست، کاراکتر (منش) اهمیتی بیشتر از هوش دارد چه در جنگ و چه در جامعه.

شاه این نکته را درنیافته بود که در مسیر توسعه و پیشرفت یک جامعه مهمتر از "پدر ملت" بودن این است که کی به "فرزند" خود اعتماد می کنی. لحظه بحرانی آنجاست که باید خودت کنار بایستی و کار را دست مردم بسپاری و این در سرزمین های بلاخیز خاورمیانه از دشوارترین کارهاست. چالش اصلی توسعه ایران در این سال ها هم جز این نیست.

این بحث زیاد مطرح می شود که دولت در اقتصاد و پیشرفت مملکت "مداخله" کند یا آن را به حال خودش بگذارد. بماند که خیلی وقت ها مشخص نیست منظور از "مداخله" چیست، ولی فرض کنید با توجه به تجربه تاریخی دولت های توسعه گرا این "ضرورت" را هم پذیرفتیم. اما مهمتر از خود مداخله این است که دولت در چه زمانی و در چه شرایطی دست از مداخله برخواهد داشت!

روی کاغذ زمانی که اقتصاد به "حدی" از بالندگی رسید، دولتی ها باید کار را به دست بخش خصوصی بسپارند، اما کاش کار به این سادگی بود. آن زمان موعود بعید است به سادگی فرا برسد. آن مداخله فوق الذکر فقط به اقتصاد محدود نمی ماند، بلکه ابعاد سیاسی پیدا می کند. عایدات این مداخله های اقتصادی در میان اهالی سیاست و نورچشمی ها هوادار کم ندارد و آن تحویل کار به "مردم" به دلایلی موجه! و "شرایط حساس کنونی" همواره به تاخیر می افتد.

در این حوالی که ما زندگی می کنیم، ساده لوحی است که مدام از ضروت نقش آفرینی دولت در توسعه صحبت کنیم، پرسش اصلی ما چگونگی محدود کردن دولت است تا به پشتوانه پترودلارهای خزانه اش بدمستی نکند. علت اینکه امثال من از بازار آزاد و محدود کردن نقش دولت در اقتصاد دفاع می کنیم، لزوما این نیست که زیادی از واقعیت پرت ایم، بلکه شاید ترسی موجه داریم. ترسی از جنس همان پدری که اسم بچه اش رستم گذاشته بود، ولی جرات نمی کرد صدایش بزند، والله اعلم.

goo.gl/EcWrIL

کانال راهبرد
@RahbordChannel

"عرصه نبرد" ترامپ؟

چند سال پیش از حمله به عراق، نئوکان های امریکایی (رامسفلد، چینی، ولفوویتز و ...) نامه ای به کلینتون نوشته اند و خواستار حمله نظامی به عراق و سرنگونی صدام حسین شدند، کلینتون نپذیرفت، ولی بعد از یازده سپتامبر و در دولت بوش بهانه لازم فراهم شد.

امروز پیرامون ترامپ هم کسانی هستند که صریح گفته اند باید به ایران حمله کرد، برای قضاوت زود است، ولی به نظر می رسد ترامپ از همین آغاز و با وضع محدودیت های اخیر به توصیه های فلین در کتابش "عرصه نبرد" عمل کرده است. می خواهد نشان دهد در جنگ علیه تروریسم و برای منافع ملی اش جدی است و خود را برای یک نبرد طولانی آماده می کند. وقتی وزیر دفاع شما می گوید سه اولویت سیاست خارجی امریکا اینها هستند: اول ایران، دوم ایران و سوم ایران. خبر خوبی به نظر نمی رسد.

دیدم ران پل هم از در دستور کار قرار گرفتن قانونی صحبت می کند که امکان حمله پیش دستانه به ایران را به رئیس جمهور می دهد بدون آنکه نیاز به کسب تکلیف از کنگره باشد. قید آن تنها و تنها صلاحدید رئیس جمهور و "در صورت ضرورت" است.

پرزیدنت اهل کاسبی هم حرفش این بود که نباید مجانی امنیت جهان را تامین کنیم و باید کشورهای دیگر پولش را بدهند، به نظرتان تامین هزینه "کاربرد زور" علیه ایران خیلی دشوار است؟ حدس می زنم برخی کشورها از آن استقبال هم می کنند.

برخی از وخیم تر شدن وضع اقتصادی امریکا در آینده صحبت می کنند، نمی توان اظهار نظر دقیقی در این مورد داشت. اما در صورت تحقق خبر خوبی نیست. مواردی که اهل سیاست، بحران های داخلی را با جنگ با دیگر کشورها پاسخ داده اند، کم نیست.

کسانی می گویند از چند سال شبیه سازی حمله به ایران در دانشگاه های نظامی امریکا و اسرائیل تمرین می شود. جنگ شر مطلق است و امیدوارم هرگز رخ ندهد، روی کاغذ هم شاید احتمال آن زیاد نباشد، ولی در تاریخ روند حوادث همیشه آدم ها را غافلگیر کرده است. امیدوارم در این مورد چنین نباشد.

goo.gl/puoG3Y

کانال راهبرد
@RahbordChannel

فاشیسم به زبان ساده


از ویژگی های فاشیسم ایجاد کردن جامعه ای توده ای و یکدست است، اتحادیه ها و احزاب و اصناف و دیگر کنش های سیاسی در جامعه محدود و ممنوع می شوند. حوزه خصوصی و جامعه مدنی بی معنا می شود، مردم هویتی جز ملیت خود ندارند و باید همواره مشغول نشان دادن عشق و علاقه به رژیم مستقر باشند. در رژیم فاشیست یک معیار بیشتر وجود ندارد و آن هم ملیت است و باید در تمام امور جمعی آن را نشان داد. ناگفته پیداست که فاشیسم بر نوعی پوپولیسم (عوام گرایی) استوار است و نمادپردازی و رمانتیسیم (احساس گرایی) در آن بسیار قوی است. شخص پیشوا و حزب او ارزش نمادین بالایی می یابند و پرستش وی به صورت یک آیین در می آید که به صورت های گوناگون در مناسک جمعی توده ها تمرین می شود.

در این یادداشت دنیای اقتصاد تلاش کرده ام به زبان ساده تصویری کلی از فاشیسم را به دست بدهم.

یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/4Dd8xx

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بهبود فلاکت

آخرین شاخص فلاکت می گوید که رتبه 9 جهان را داریم. 2 رتبه کاهش نسبت به پارسال را نشان می دهد، چند سال پیش افتخار دومی جهان را داشتیم!

https://goo.gl/AsrVLH

کانال راهبرد
@RahbordChannel

"خودکفایی" غذایی؛ استقبال از قحطی !

آیا خوب است که کشوری از نظر تولید مواد غذایی و خوراک "خودکفا" باشد؟ اگر کشوری هیچ واردات مواد غذایی نداشته باشد و همه چیز را در داخل تولید کند خیلی عالی عمل کرده است؟ بسیاری بدون لحظه ای تردید جواب مثبت می دهند.

آنها تصور می کنند "خودکفایی" باعث می شود که آسیب پذیری کشور نسبت به تهدیدها کاهش پیدا کند و در این زمینه حتی مفهومی به نام امنیت غذایی هم مطرح می شود. اما کار به این سادگی نیست.

تا قرن 17 در بریتانیا، بروز قحطی غیرعادی نبود، کمبودها جدی بود و هر از چندی کسانی از گرسنگی جان می سپردند، ولی به تدریج با توسعه سیستم های حمل و نقل و امکان انتقال مواد غذایی از دوردست ها این مشکل از بین رفت. بریتانیایی ها دیگر لازم نبود فقط به کاشته ها و محصولات خود تکیه کنند.

اکنون هم غریب نیست اگر گاهی محصولات کشاورزی کشوری به دلایلی مثل خشکسالی و سرما و مانند آن از بین برود. امنیت غذایی برخلاف تصور رایج این نیست که همه چیز را خودمان عمل بیاوریم، بلکه باید تامین کنندگان بیشتر و بیشتری برای مواد غذایی داشته باشیم و ریسک تامین را حداقل کنیم.

از این طریق امکان استفاده از محصولات متنوع با کیفیت بالا و قیمت بهتر در همه فصل ها فراهم است. می تواند با مبادله از قحطی گریخت. یک سوال هم باید از هواداران خودکفایی غذایی پرسید: چرا باید به شرایطی برگردیم که 10 هزار سال است تلاش کرده ایم از آن بگریزیم؟ البته حرف و حدیث در این میان کم نیست، ولی شاید باید امنیت غذایی را به شکل متفاوتی دید، والله اعلم.

goo.gl/AfMREj

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب فرهنگ سیاسی ایرانیان و توسعه درونزای مملکت


کسانی معتقدند توسعه مملکت باید درون زا باشد، حرف درستی است. اما انگیزه و جرقه آن را نمی دانم از کجا خواهد آمد، بعید است مردم این مملکت بلاخیز یکباره ادب شوند و بفهمند اعتماد به اجنبی خوب نیست و باید روی پای خودشان بایستند.

یادم می آید جایی محمد قائد گفته بود، یکی از بزرگترین اصلاحات در جامعه ایران یعنی اصلاحات ارضی اگر خان زمیندار باور نداشت که گفته یانکی هاست امکانی برای بروز نمی یافت، بعید بود تجددخواه های ایرانی از پس هرگونه اصلاحی در این حوزه برمی آمدند، زمیندار و تفنگچی و لشکر دعا می توانستند کل پروژه را هوا کنند.

اکنون هم همین است، از مردم همیشه در صحنه که خیلی هایشان دولتی ها را "اینا" خطاب می کنند و به نظرشان دم و دستگاهی است برای حیف ومیل پول نفت، بعید است بتوان انتظار تکان خوردن داشت. به ویژه که هرگونه فعالیت کمی مستقل تحمل هم نمی شود و نسبت به آن بدبینی وجود دارد. به نظرم حتی توسعه داخلی ما هم باید از خارج جرقه اش زده شود. توسعه مستقل مستقل که بعضی حرفش می زنند عمدتا قصه کلثوم ننه است.

اکنون که حرف امریکا و واکنش های آینده آن داغ است، بد نیست که این توصیف درخشان از قضایای برجام و هسته ای و امریکا ببینید، روی یکی از مهمترین ویژگی های فرهنگ سیاسی ایرانی ها دست گذاشته است:

"از شش دهه پیش در ایران بیم و امید و عشق و نفرت‌ و چشم انتظار متوجه آمریکا بوده است. هنگام انتخابات ریاست جمهوری‌ در آن کشور، این‌جا مردم می‌پرسند: برای ایران چه برنامه‌ای دارند؟

به برنامه های دولت خودی تا این حد توجه نمی شود زیرا کمتر برنامه ای در ایران پیگیرانه و نتیجه بخش و طبق جدول زمانی به اجرا درمی‌آید. اما از ده سال پیش تاکنون ایالات متحده برنامه ای مدون و منسجم را با قدرت و قاطعیت و موفقیت ـــــ یا به تعبیر دیگر، با خباثت و زورگویی و قلدری ـــــ در مورد جمهوری اسلامی اجرا کرده است. هر بار فقط چند میلیمتر هـَرَس‌ کردن حق حاکمیت و استقلال مالی. دادن نمرهٔ انضباط و اخلاق و پاکیزگی. تعیین سرپرست برای نظارت بر پولهایی که جمهوری اسلامی اینجا و آنجای دنیا خرج می کند".

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در ستایش ویرانگری

کمی پیش کسی می خواست "دیوار" را خراب کند، کمی پس از آن کسانی خواستند "اسنپ" و "تپسی" را ببندند، احتمالا توجیه پشت این خراب کردن ها این بود که این برنامک ها (اپلیکیشن ها) باعث می شوند عده ای بیکار و خانه "خراب" شوند. در این یادداشت دنیای اقتصاد استدلال کرده ام که این تخریب کسب و کارها قدیمی و بیکار شدن ها درست همان چیزی است که از آن به عنوان "پیشرفت" یاد می کنند. مزیت اقتصاد بازار درست همین "ویرانگری" است.

بازار رقابت بی رحم است، مشتری انتخاب می کند که چه کسی بماند. شوخی است که بخواهیم با ریش گرو گذاشتن و مذاکره با دولتی ها جلوی استفاده مشتریان از یک محصول بهتر را بگیرد و غیرمستقیم جیب آنها را بزنیم. حفظ برخی مشاغل با ضرب و زور مقررات و حمایت های دولت عین ناکارآمدی و فساد است، حتی اگر با بهانه هایی نظیر "از نان خوردن نینداختن اقشار زحمتکش" همراه باشد.

اگر بنگاهی ناکارآمد است بهتر است بسته شود تا منابع برای کاربردهای بهتر آزاد شوند، پیشنهاد بازار آزاد به اهالی کسب و کار اینست که یا نوآوری کن یا دنبال یک شغل آبروی مند دیگر باش! به پیروی از برخی اهل دل می توان گفت بازار با هیچ کس عقد اخوت نبسته است. 😊

Creative destruction
لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/jytfTH


کانال راهبرد
@RahbordChannel

درسی از تاریخ: یک پیشنهاد برای اداره ایران

برخی از مقامات نظامی و امنیتی اجنبی که با شاه سابق ایران دیدار می کردند گفته اند که او همواره می خواست نشان دهد که یک نابغه استراتژیست است و قدرت های بزرگ باید او را جدی بگیرند. البته آدم پرتی نبود، ولی به ویژه در دهه 50 زیادی تخته گاز رفت.

حرف خیلی ها این بود که شاهنشاه به اندازه کوپن اش بتازد، داریوش همایون فقید می گفت اینکه یک قدرت اقتصادی درجه سه بخواهد یک قدرت درجه اول غیراتمی باشد هوس مستانه ای بیش نبود، باید ادم خیلی دل خجسته باشد که در کشوری که ظرفیت و زیرساخت لازم را ندارد، چنین رویاهایی را در سر بپروراند.

در رژیمی که یک پلیس ضدشورش درست و درمان برای کنترل نظم خیابان های پایتخت نداشت، شوخی بود که فکر پادشاه حفظ امنیت راه های دریایی اقیانوس هند باشد.شاه سابق احتمالا فکرش این بود که داخل آنقدرها مهم نیست، ولی باید جلوی اهالی خارجه قوی ظاهر شد.

اینکه انقلاب اجتناب ناپذیر بود را می توان به بحث گذاشت، ولی بی تردید یکی از عوامل آن شخص شاه بود. البته باهوش بود و می خواست مملکت را تکانی دهد، ولی شخصیت قدرتمندی نداشت و مرد تصمیم های سخت نبود، به قولی "رهبری که نه ‏چندان مهربان و بخشنده باشد که دلها را به کمند آورد و نه چندان سختگیر و بُرنده ‏که کارها را از پیش ببرد" بعید است شانسی برای ماندن در این سرزمین بلا خیز داشته باشد.

شاید برای حل این مشکل پیشنهاد اسدالله اعلم بد نباشد، او احتمالا در ماندگارترین جمله خود زمانی گفته بود، “برای اداره ایران دو چیز لازم است، زور زیاد و عقل کم”!

goo.gl/4XmQ6e

کانال راهبرد
@RahbordChannel

قدرت ایران را چه چیز تعیین می کند؟

می گویند تاریخ تکرار می شود، ولی اگر بار نخست تراژدی است، در تکرار چیزی جز یک کمدی ملالت بار نیست. کسانی که به پیشرفت مملکت علاقه دارند خواندن تجربه پهلوی دوم را مفید خواهند یافت.

کسانی گفته اند آنچه شاه و سلطنتش را نابود کرد بیش از همه گرایش به ‏جاه و جلالی بود که در طول سالها به جنون بزرگی تبدیل شد، پهلوی گویی میلی تمام نشدنی به نشان دادن ظواهر و نمایش قدرتش داشت، او انگار خیلی مردم را جدی نمی گرفت و تاریخ را داور و قاضی نهایی تلقی می کرد. حتی عنوان کتابش هم پاسخ به تاریخ بود

شاه ایران را ژاپن دومی می دید که با رهنمودهای داهیانه وی بناست چهارنعل به سمت دروازه های تمدن بتازد. او در دهه پنجاه از مؤسسه ‌‏«هادسن» دعوت کرد یک بررسی درباره جامعه و اقتصاد ایران بکند. رئیس موسسه ‏کتابی داشت که در آن پیش بینی کرده بود که ژاپن تا پایان ‏سده بیستم قدرت نخست اقتصادی جهان خواهد شد.

"پدر تاجدار ملت" هم که خود را کم از هیچ کس نمی دید، خواست چیزی مشابه برای ایران داشته باشد. اما ‏آن گزارش هرگز انتشار نیافت و بایگانی شد زیرا بسیار بدبینانه بود. در آن گزارش آمده بود که کشوری ‏با سطح و نظام آموزشی و شیوه تصمیم ‌گیری ایران نه تنها بعید است ژاپن دوم شود، بلکه همینکه فرو نپاشد شانس آورده است.

نوشته اند برای مثال ‏تولید ٢۳ هزار مگاوات نیروی برق هسته ای با هزینه میلیاردی مطلقا غیرضروری بود، کشوری که ذخایر گاز ثابت شده اش ۵۰۰ تریلیون پای مکعب بود و ‏روستاهایش به سبب نبودن اعتبارات نمی توانستند راهی به شهرها بکشند، باید خیلی حساب شده تر عمل می کرد.

اینکه قدرت یک کشور را چه چیز تعیین می کند، اهل فن به چهار عامل اشاره کرده اند: قدرت نظامی، توان اقتصادی، ایدئولوژی فراگیری که آن کشور را به الگویی برای دیگران بدل سازد و همچنین شیوه حکمرانی و اداره مملکت. شاه اگر زمانی در دو تای نخست حرفی برای گفتن داشت، در دو تای دیگر مطلقا ناتوان بود.

درست است که شاهنشاه با انگلیسی سلیس، غربی ها را تحقیر می کرد و به آن درس مملکت داری می داد، ولی بعید بود کسی او را جدی گرفته باشد. ناظر غربی سروکارش با عدد و رقم و شواهد است و خودستایی و لاف را از این گوش می شنود و از گوش دیگر بیرون می کند.

اینکه چه باید می کرد و اصلا می توانست کاری بکند البته می تواند موضوع بحث باشد، ولی شباهت برخی رفتارهای آن دوران با اکنون بسیار عبرت آموز است، والله اعلم

http://goo.gl/4XmQ6e

کانال راهبرد
@RahbordChannel

برنامه برای توسعه ایران؟

فردریش فون هایک بزرگ، اقتصاددان نامدار، زمانی گفته بود با برنامه‌ریزی در اقتصاد مشکلی ندارد، ولی حرفش این است که دولت‌ها نمی‌توانند این کار را به انجام رسانند، بلکه برنامه‌ریزی را باید بر عهده افراد گذاشت و به بازار اعتماد کرد. در اقتصادهای پیچیده امروزی بعید است بوروکرات‌های دولت دانش کافی در همه حوزه‌ها را در اختیار داشته باشند و بتوانند یک برنامه بی‌عیب و نقص را پی‌بریزند.

شاید بتوان گفت که این میل به برنامه‌ریزی کل اقتصاد حاصل «خودبزرگ‎بینی ویرانگر» (fatal Conceit) دولتی‌ها است، کسانی به جای همه تصمیم می‌گیرند و همه را وادار به تحمل پیامدهای مصیبت‌بار آن تصمیم‌ها می‌کنند. مرد فرهیخته به درستی گفته بود؛ هرچقدر دولت‌ها بیشتر برنامه‌ریزی کنند، عرصه برای برنامه‌ریزی افراد کمتر و کمتر می‌شود. خیلی از اهل دل در همین ایران می دانند که این برنامه ریزی ها باد هواست و قرار نیست اجرایی شود و دور ریختن پول است، ولی چرا اینقدر وقت و هزینه برای این کار می کنند؟

در این یادداشت دنیای اقتصاد استدلال کرده ام که این روال ناکارآمد پرهزینه در واقع عملی با منطق سیاسی است، وقتی حزبی وجود ندارد، در این روال "برنامه ریزی توسعه" بسیاری از بازیگران سیاسی به این بهانه از کارشناس ها می آموزند و تازه دستشان می آید چه خبر است. (مثلا نمایندگان مجلس را در نظر بگیرید، برخوردهای گاه و بیگاه شخص من با برخی از آنها بسیار ناامید کننده بوده است).

از یک طرف در مملکتی که همه در آن "فوبیای اقتصاد بازار" دارند، نمی شود رعیت را به امان خدا رها کرد. هر از چندی مستندی به نام برنامه منتشر می کنیم. هم دهان ملت را می بندد، هم جلوی اهالی خارجه مایه آبروداری! است. در مملکتی عشقی که فردای آدم معلوم نیست، منطقی نیست برای 5 سال آینده برنامه ریزی کنیم، خیلی ها هم احتمالا می دانند، ولی خوب اگر اینقدر اصرار دارند، حتما کارکردهایی هم دارد، والله اعلم.

پ.ن: اسم هایک آمد، باید از یگانه ای یاد کنم که از ایشان بسیار آموخته ام: "استاد دکتر موسی غنی نژاد" در اینجا می توانید نوشته ها و مصاحبه های ایشان را ببینید:
@MoussaGhaninejad

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
goo.gl/iNS8Zx

کانال راهبرد
@RahbordChannel

نگرانی اصلی در کشورهای مختلف

حرف ها در صحاری خاورمیانه باد هواست، ولی 80% در عربستان معتقدند مسیر حرکت کشورشان درست است، سه دغدغه اصلی آنها بیکاری، تروریسم و فساد
است.

کانال راهبرد
@RahbordChannel

9 قانون بنیادین اقتصاد

1. تولید مقدم بر مصرف است: این شاید بدیهی به نظر برسد، ولی دیده می شود که سیاست "تحریک تقاضا" برای گسترش تولید بسیار تبلیغ می شود، تولید پیامد یک زنجیره پیچیده و درهم تنیده از فرایندهای گوناگون است و برای به "راه افتادن تولید" باید آنها را در نظر داشت.

2. تولید هزینه دارد: هیچ چیز رایگانی در دنیا وجود ندارد، چیزی را که کسی دریافت می کند، پیش از آن از کس دیگری گرفته شده است. حمایت های دولتی از تولید و هزینه های رفاهی دولت ها را باید در چنین سیاقی فهمید، مالیات دهنده می بینند که دولت پولش را می گیرد، ولی نمی داند که آن را کجا مصرف می کند، از آن سو، دریافت کنندگان کمک دولتی هم تنها پولی که دریافت می کنند را می بینند و نمی دانند که این پول پیشتر از چه کسی دریافت شده است.

3. ارزش ذهنی است: ارزش کالا و خدمات چیز ثابت و از پیش داده نیست و بسته به مصرف کنندگان و شرایط مختلف تفاوت می کند، مطلوبیتی که کنشگران اقتصادی به چیزها نسبت می دهند متفاوت است.

4. دستمزد کارگر را بهره وری او تعیین می کند: خروجی اقتصادی و میزان تولید کارگر میزان دستمزد او را مشخص می کند، چانه زنی های اتحادیه های کارگری برای حداقل دستمزد و مانند آن بدون توجه به این ملاحظات سودی برای کارگران ندارد.

5. هر پرداختی هم درآمد و هم هزینه است: هر پرداختی برای خریدار هزینه است و از آن سو درآمدی هم برای فروشنده به شمار می آید و این دو برابرند. مخارج عمومی دولت هم از چنین منطقی پیروی می کند، این پرداخت ها تنها درآمد تلقی نمی شوند، بلکه اثر هزینه ای آنها را هم باید در نظر داشت.

6. هدف نهایی تولید مصرف است: "مصرف" هدف فعالیت اقتصادی و "تولید" وسیله آن است. هواداران اشتغال کامل از این نکته بدیهی غافل اند، آنها تولید را اصل می گیرند.

7. پول ثروت نیست: ارزش پول به قدرت خرید آن است، پول ابزاری برای مبادله است، ولی ثروت هر شخص به دسترسی او به کالا و خدمات دلخواهش بستگی دارد. مردم یک کشور هم تنها با افزایش میزان پولشان ثروتمند نمی شوند. مرد تنها در یک جزیره حتی اگر یک معدن طلا هم کشف کند، ثروتمندتر به شمار نخواهد آمد.

8. نیروی کار ارزش اقتصادی ایجاد نمی کند: نیروی کار (زحمت) در ترکیب با دیگر عوامل اقتصادی محصول را تولید می کند، ولی ارزش آن محصول تنها و تنها بستگی به مطلوبیت آن نزد مشتری دارد و این مطلوبیت چیزی ذهنی است. هرچقدر هم تولید اشتغال ایجاد کند، اگر از آزمون مطلوبیت مشتری سربلند بیرون نیاید، بی ارزش است.

9. سود پاداش کارآفرینی است: در اقتصاد بازار، سود پاداشی است که کسب وکارهایی که توزیع منابع را بهبود بخشیده اند دریافت می کنند، سود در واقع پاداش خطر کردن کارآفرینانی است که با ترکیبی تازه از منابع اقتصادی موجود چیزی جدید تولید کرده اند که مصرف کننده بپسندد. آنهایی که ریسک نامناسب کرده اند هم ورشکست می شوند تا منابع برای کاربردهای دیگر آزاد شود.

https://goo.gl/EQmppa

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بزرگترین هزینه فرصت جهان؛ نگاهی به بودجه دفاعی کشورها در 2016

ایالات متحده امریکا بیش از کل تولید ناخالص داخلی ایران هزینه نظامی دارد. عربستان در رتبه 4ام است.

کانال راهبرد
@RahbordChannel

درباب یانکی ها، ایران، خاورمیانه و باقی قضایا

گفته اند که جدیت افراطی بوش و بی عملی اوباما هر دو برای خاورمیانه زیانبار بود، چین و روسیه هر دو در تلاش برای بازی کردن نقش موثر در این منطقه اند، هند، ژاپن و دیگر کشورهای اروپایی هم بی کار ننشسته اند، روال قدرت های نوظهور مشخص است، اول سرمایه ها، بازرگانان و کارگرانشان می آیند و بعد سربازان و نظامیان شان!

امریکا هنوز توانمندترین بازیگرمنطقه ای است، منافعش هم تغییر چندانی نکرده است: باز نگاه داشتن راه های آبی انتقال انرژی، مبارزه تروریسم و حمایت از متحدانش. مداخله موثر این کشور هنوز بهترین گزینه برای سامان دادن این منطقه بلاخیز است، ولی چه می توان کرد و پیامدهای آن برای ایران چیست؟

نخست، اقدامات بازدارنده بیشتری برای مقابله با چین و روسیه دنبال کند، حضور روس ها در سوریه امکان حل تعارض را کاهش می دهد و می تواند تهدید ایران و حزب الله را هم جدی تر کند، مقابله مستقیم با روسیه البته گزینه مناسبی نیست، ولی شدت عمل در برخورد با ایران و متحدان شیعی اش در آن منطقه گزینه بسیار موثری است. تحکیم ارتباط با مصر، ترکیه، اسرائیل و عرب ها ضروری است و همین اینها به معنای محدود کردن جدی توسعه طلبی ایرانی هاست.

دوم، دنبال کردن ایجاد یک معماری امنیتی چندجانبه میان بازیگران عمده خاورمیانه و افزایش همکاری میان آنهاست، حضور جدی تر امریکا باعث می شود که آنها در دامن روس ها و چینی ها نیفتند. سوم، افزایش مشارکت هند، ژاپن و اروپایی ها در امور اقتصادی، نظامی و امنیتی منطقه است.

در این زمینه می توان به تشویق آنها به ارتقا روابطشان با ایرانی ها برای وادار کردن این کشور به دنبال کردن نقشی سازنده تر در منطقه و البته جلوگیری از نزدیکی بیشترش به روس ها و چینی ها اشاره کرد. همکاری مدیریت شده در مسائل مشترک با چینی ها و روس ها هم سیاست دیگری است که باید دنبال شود.

معنا این پیشنهادها این است که ایرانی ها را زیر فشار بگذار، ولی نه آنقدر که تنها گزینه اش روسیه و چین باشند، اینکه در عمل چه رخ می دهد، به خیلی چیزها بستگی دارد و باید منتظر نشست، والله اعلم.

https://goo.gl/xjERvB

کانال راهبرد
@RahbordChannel

یک قانون اقتصاد به زبان ساده

در اقتصاد قانون معروفی به نام "قانون سه" هست که "عرضه تقاضای خود را به وجود می آورد" و می توان ادعا کرد همواره میان عرضه و تقاضا در اقتصاد تعادل برقرار است. این قانون منسوب به ژان باتیست سه اقتصاددان فرانسوی است. اما معنای آن چیست؟

در یک جامعه که در آن تقسیم کار و مبادله حاکم است، هر فرد چیزی را تولید می کنند که فکر می کند برای بقیه مطلوبیت دارد و امیدوار است دیگران همه چیزهایی را تولید کنند که او خواهان آنهاست. کسی ابریشم تولید می کند تا آن را به کشاورزی که طالب ابریشم است بفروشد و در ازای آن گندم دریافت می کند. در واقع افراد برای مصرف دست به تولید می زنند. ابداع سیستم پولی هدفی جز ساده کردن این مبادله ها نداشته است، قیمت هم سیگنالی برای تشخیص بهتر مطلوبیت های دیگران است.

اما تولید نوعی قمار و خطر کردن است، می دانیم که ارزش امری ذهنی است و اگر مشتری کالایی را مطلوب و ارزشمند تلقی نکند، آن کالا ارزش اقتصادی نخواهد داشت. خود فرایند تولید ارزشی ایجاد نمی کند، بلکه مهم اینست که چه چیزی برای چه کسی تولید شده است. از این رو می توان گفت ارزش کالا و خدماتی نیز که هر فرد یا گروه می تواند خریداری کند، درست برابر با "ارزش بازار" کالا یا خدماتی است که عرضه کرده است.

کسانی ادعا می کنند اگر پس انداز در یک اقتصاد زیاد و مصرف کم باشد، شاهد رکود خواهیم بودیم و محصولات روی دست تولیدکننده ها می ماند و بیکاری افزایش می یابد، پس باید کاری کرد که پس انداز کمتر و مصرف بیشتر شود (تحریک تقاضا) تا اقتصاد از رکود خارج شود. آنها مداخله دولت ها، چاپ پول و وام ارزان را پیشنهادی می کنند. می توان دید که بنا به "قانون سه" چنین استدلالی درست نیست.

تقاضا را ارزش بازار محصولات عرضه شده به بازار تعیین می کند و اگر تقاضا به حد کافی نیست، به این معناست که تولیدکننده ارزیابی درستی از مطلوبیت مصرف کنندگان نداشته است. پس باید موانع را از پیش روی کارآفرینان برداشت و از مهمترین آنها تصحیح قیمت هاست تا بتوانند به ارزیابی واقعی تری از مطلوبیت ها برسند.

https://goo.gl/HvL4S4

کانال راهبرد
@RahbordChannel

سرمایه داری بد نیست!

در 25 سال گذشته هر روز 137 هزار نفر در جهان از وضعیت فقر مطلق بیرون آمده اند.

کانال راهبرد
@RahbordChannel