پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۱):

The fact is that the God of the Meditations is a far cry from the God of Holy Scripture..... Descartes’s God is the being who guarantees that general thoughts about matter are true. He is a physicist’s God, or, perhaps better, he is the sort of God required by an anti-sceptical philosophy of physics, one that tries to put the general laws of physics beyond doubt.

🔸Tom Sorell

📚 Descartes: A Very Short Introduction/ Chapter 13: The Theologians and the God of Physics/ p.67.—————————————————
✅ حقیقت این است که خدای مطرح شده در کتاب تأمّلات دکارت، کاملا متفاوت از خدای کتاب مقدّس است ... خدای دکارت موجودی است که صحّت اندیشه‌های کلّی در خصوص مادّه را تضمین می‌کند.

خدای دکارت، خدای فیزیک‌دانان است؛ یا بهتر است بگوئیم:

نوعی خداست که برای فلسفه‌ی فیزیک شک‌ستیز مورد نیاز است؛ یعنی خدایی که تلاش می‌کند تا قوانین کلّی، فیزیک را فراتر از طور شک بنشاند.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۲):

In the Meditations Descartes invokes God to guarantee the truth of the mind’s clear and distinct perceptions, but first he has to prove that God exists and that He is perfect. Sometimes this general strategy has been thought to involve Descartes in a circular argument (see e.g. 7. 214), for in order to prove that God exists, he has to use premisses that are supposed to be true in virtue of their clarity and distinctness, and it is not until God’s existence is proved that anyone can be sure that clear and distinct perceptions are true. The charge of circularity need not delay us, however, for difficulties remain even if Descartes is able to answer it.

🔸Tom Sorell

📚 Descartes: A Very Short Introduction/ Chapter 13: The Theologians and the God of Physics/ p.68.—————————————————
✅ دکارت، در تأمّلات خود، برای تضمین درستی ادراکات روشن و متمایز ذهن، متوسّل به خدا می‌گردد؛ اما پیش از چنین تمسّکی، او باید اثبات کند که خدا وجود دارد و موجودی کامل است.

برخی مواقع، این رهیافت کلّی دکارت ما را بر آن می‌دارد که دکارت گرفتار یک جدل دوری شده است؛

چرا که برای اینکه اثبات کند خدا وجود دارد، باید مقدّماتی را بکار بندد که آن‌ها را، به دلیل روشن و متمایز بودنشان، درست می‌پندارد.

و این ممکن نیست، مگر اینکه وجود خدا ثابت شود، تا [به ضمانت خدا] هر کس بتواند از درستی ادراکات واضح و متمایز خود اطمینان حاصل کند.

مشکل دوری بودن استدلال دکارت نباید مانع پیش‌رَوی بحث ما گردد؛ چرا که اگر دکارت موفّق به ارائه‌ی پاسخی برای این نقد می‌شد، مشکلات دیگری نیز برای او باقی می‌ماند.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️شرحی بر نقد فوق؛

✅ در این نقد، بیان دکارت، مصداق «توقّف الشیء علی نفسه است»؛ یعنی خدا، توأمان، هم محصول ادراکات یقینی است، و هم ضامن صدق آن‌ها!.

یعنی خدایی که هنوز اثبات نشده است، ضامن است، و خدایی که ضامن است، هنوز اثبات نگردیده است.

اصطلاحا، در ساحت ذهن، نتیجه (خدا) ضامن علّت (ادراکات واضح و متمایز) خود در نظر گرفته شده است!؛ یعنی خدا در همان حالی که ضامن است و هست، نیست؛ چرا که هنوز اثبات نشده است.

✅ بر این بیان، نقد دیگری وارد است، و آن اینکه:

اثبات وجود خدا متوقّف بر ادراکات روشن و متمایزی است که یقینی نیستند؛ چرا که تضمین درستی‌شان در گرو اثبات همان خداست!.

عبارتُ اُخرٰی این بیان این است که اثبات خدا، متوقّف بر ادراکاتی است که ضامن‌ آن‌هاست!.

یعنی از طرفی، تا زمانی که خدا اثبات نشده است، هیچ ادراک واضح و متمایزی، یقینی نیست، و از دگر سو، اثبات خدا، متوقّف بر همین ادراکاتی است که هنوز حظّی از یقین نبرده‌اند.

نتیجتا اینکه در فلسفه دکارت، اثبات خدا، به عنوان ضامن معرفت‌های پیش از خود، متوقّف بر ادراکاتی است که یقینی نیستند.

🌹و الحمد لله ربّ العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✅ معبودی جز تو نیست،

پاک و منزّهی،

همانا من از ستمکاران بوده‌ام.


«ذکر یونسیّه»

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۳):

✅ دکارت بر آن است که در شک دستوری خود، پس از نفی تمامی معارف پیشین؛ بخصوص روش منطق ارسطویی (قیاسی، ...) به اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم»، به عنوان یقینی‌ترین گزاره‌ی نظام فلسفی خود که مبنای پذیرش تمامی تصوّرات و تصدیقات بعدی است، دست‌یافته است.

با غض نظر از شروط نُه‌گانه‌ای که برای تحقّق تناقض لازم است، اگر حتّی دکارت بتواند از قیاس منتِج شکل اول ارسطویی بگریزد و استدلال خود را وامدار آن نداند، از آن‌جا که نقیض گزاره‌ی «فکر می‌کنم»، «فکر نمی‌کنم» و نقیض گزاره‌ی «من هستم»، «من نیستم» است؛ پس در فلسفه‌ی دکارت، آن‌چه پیش‌تر از اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم» در جامه‌ا‌ی ضمنی، به عنوان یک گزاره‌ی یقینی مورد پذیرش واقع گردیده است، اصل «استحاله‌ی اجتماع نقیضین» است که بداهت شهودی اصل دکارتی، مبتنی بر آن است.

چه اینکه اگر دکارت منکر این اصل گردد، نباید بین گزاره‌‌های «می‌اندیشم»، «نمی‌اندیشم»، «هستم»، «نیستم» تفاوتی قائل باشد؛ در حالی که هست.

✅ دکارت قائل است که یقینی‌ترین گزاره‌ی نظام فلسفی خود را -می‌اندیشم؛ پس هستم- از مَعبَر شکّی به دست آورده که در قامت نفی تمامی معارف پیشین جلوه‌ می‌نماید؛ و این در حالی است که دکارت باید پیش از دست‌یابی به اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم»، به یقینی بودن روش خود باور داشته باشد؛

بنابراین، اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم» نظام فلسفی دکارت، به عنوان اولین سنگ بنای یقینی نظام معرفتی او، یقینی بودن خود را وامدار بسیاری از معارفی است که یقینی بودن‌شان، پیش از آن، تلویحا از سوی دکارت پذیرفته شده است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۴):

دکارت بر آن است که راه نیل به معرفت یقینی، وضوح و تمایز است.

اگر بر طبق کتاب اصول فلسفه‌ی دکارت، مراد از «وضوح»، امری باشد که نزد ذهنِ دقیق، حاضر و ظاهر است، و مراد از «متمایز» نیز وصفی باشد که یک تصوّر، در فضای خود، واجد چیزی جز آن‌چه واضح است نیست، و نیز چنان‌که ژیلسون در تفسیری که از وضوح و تمایز دکارتی ارائه می‌دهد، منظور از وضوح تصوّرات، نسبت دادن چیزی به آن‌ها باشد که حقیقتا متعلّق به ماهیت آن‌هاست، و مراد از تمایزِ تصوّرات نیز، نفی و سلب اموری باشد که متعلّق به ماهیّت آن‌ها نیست؛ این تفسیر از «وضوح» و «تمایز»، که معرکة الآراء دیگر مفسّران دقیق الذهن دکارت نیز واقع شده است، به خودی خود، معرفتی است که معرفت بودنش، در گرو «واضح» و «متمایز» بودنش است.

طبق این بیان، یقینی بودن «معرفت به وضوح و تمایز»، در حالی متوقّف بر «وضوح» و «تمایز» است، که خود هر یک از «وضوح» و «تمایز»، وضوح و تمایز خود را وامدار همین معرفتی است که محتاج توضیح است.

پس «وضوح» و «تمایز» دکارتی، به عنوان معیار یقینی بودن یک معرفت، متوقّف بر معرفتی است که ثبات، ضرورت و کلّیّت آن معرفت، متوقّف بر «وضوح» و «تمایز» است.

به دیگر بیان؛ توضیح «وضوح» و «تمایز» دکارتی، محتاج به معرفتی است که آن معرفت، فی نفسه، محتاج به «وضوح» و «تمایز» است؛ و حاصل این بیان، چیزی جز تزلزل مبانی فلسفی دکارت در یک دور مصرّح منطقی و عدم التزام او به مهمترین معیار نظام معرفتی‌اش نخواهد بود.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✅ تنها مرجع مُحِقّ علمی دانستن یک گزاره، «بازار آزاد» است.

https://t.me/ReligiousSchool
رقــص و جـولان بـر سـر مـیـدان کنند،
رقــص انـدر خــون خـود مـردان کنند،

چون رهنـد از دست خود دستی زنند،
چون جهند از نقص خود رقصی کنند،

مـطـربـانْـشــــان از درون دف می‌زنند،
بــحـرهـــا در شـورشــان کـف می‌زنند،

روز عــاشـــــورا نمــی‌دانـی که هست،
مــاتـــم جــانــی که از قــرنـی بِهَست،

پیش مــؤمـن کی بود این غصـّه خوار،
قــدر عـشــق گــوش عـشــق گوشوار،

پــیــش مــؤمـن مـاتــم آن پـــاک‌روح،
شـهــره‌تر بـاشـد ز صــد طـوفـان نوح.

🔸جلال الدین بلخی

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۵):

✅ دکارت در کتاب اعتراضات و پاسخ‌های خود در تعریف جوهر می‌گوید:

چیزی را جوهر می‌نامیم که هر چیزی را که ادراک می‌کنیم؛ یعنی هر خاصیّت، کیفیّت یا صفتی که از آن یک «تصوّر واقعی» داریم، در آن به طور بی‌واسطه قرار داشته باشد (جواهر غیرخدا) و یا به واسطه‌ی آن وجود داشته باشد (جوهر خدا)؛

زیرا از طریق نور فطری‌مان می‌دانیم که مُحال است یک صفت واقعی، صفت یک امر معدوم باشد.

و از دگر سو، دکارت بر آن است که ذهن، خدا و جسم؛ به عنوان سه امر فطری، جوهرند.

طبق دو دیدگاه متعارض مذکور، در حالی دکارت جواهر ثلاثه‌ی ذهن، خدا و جسم را اموری فطری، بدیهی بالذّات، مقدّم بر هر تصوّر و سنگ‌بنای نظام فلسفی خود می‌داند، که معرفت به هر یک از آن‌ها، متوقّف بر علمی واضح و متمایز به صفات و کیفیّات همان جواهر است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Zeynab Zeynab
Salim Moazenzade
چو کُحل بینش ما خاک آستان شماست،

کجـا رویـم؟!؛ بفرمـا، از این جناب، کجا؟!

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Descartes, indeed, attached little value to historical learning or to book-learning in general. And in view of this fact it’s not surprising that his strictures on Aristotelianism and scholasticism were based on impression made on him by a decadent Aristotelianism and by what may be called a textbook scholasticism rather than on any profound study of the great thinkers of the Greek and Mediaeval perios.

When, for example, he accuses the Scholastics of appealing to authority, he neglects the facts that Aquinas himself had roundly declared that appeal to authority is the weakest of all arguments in philosophy.

🔸Frederick Copleston

A HISTORY OF PHILOSOPHY
/ VOLUME IV/ Modern Philosophy: From Descartes to Leibniz/ CHAPTER I: DESCARTES (I)/ p. 68.
———————————————-
✅ در واقع دکارت، به طور کلّی ارزش چندانی برای دانش تاریخی یا دانش نظری قائل نبود.

با توجّه به این عدم التفات، شگفت‌آور نیست که انتقادات شدید او از فلسفه‌ی ارسطویی و حکمت مدرسی، مبتنی بر تأثیری بود که یک فلسفه‌ی ارسطویی منحط و سطحی و همچنین آنچه که شاید یک حکمت مدرسی درسنامه‌ای نامیده شود تا یک مطالعه‌ی عمیق از عصر متفکّران بزرگ یونان و قرون وسطی بر وی داشت.

به عنوان مثال، در حالی او حکمت مدرسی را متّهم به سرسپرده‌گی به حجّیت علماء مدرسی می‌کند که از این واقعیّت غافل است که سنت توماس آکویناس، صراحتا تصریح می‌کند که تمسّک به حجّیّت مراجع، از ضعیف‌ترین احتجاجات در فلسفه است.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۶):

✅ در فلسفه‌ی دکارت، در حالی تنها روش حصول یقین «ریاضیات» است که او از این روش یقینی، به اولین قضیّه‌ی بدیهی و ضروری الصدق نظام فلسفی خود؛ یعنی «می‌اندیشم»، نائل نشده است و چنان که خود معترف است، کوژیتوی او به عنوان یقینی‌ترین سنگ بنای نظام معرفتی او، محصول «شهود» است.

پس کوژیتوی دکارتی، به عنوان اولین خشت بنای فلسفی او، در حالی اولین قضیّه‌ی بدیهی و اُمّ البدیهیّات تمامی معارف نظام فلسفی اوست، که از روش یقینی ریاضیاتی به دست نیامده است.

نتیجه اینکه، اصول فلسفه‌ی دکارت، چیزی جز یک دور مصرّح منطقی نخواهد بود؛ چرا که روش ریاضی او، متوقّف بر کوژیتویی است که یقینی شدنش، می‌بایست متوقّف بر روش ریاضی باشد که سر به این معیار نمی‌سپارد.

✅ دگر نکته اینکه؛ اصل دکارتی «هر معرفتی می‌بایست به روش ریاضی اثبات شود» نیز تن به روش ریاضی برای یقینی شدن نخواهد داد.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool