پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
993 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✍️نقدی بر یک اظهار نظر احساسی بی‌ربط؛
—————————————————
غلامحسین ابراهیمی دینانی:

«حدیث جعل می‌کنیم و می‌گوییم؛ “الاسلام یجب ما قبله”!؛ قبل از اسلام هیچ خبری نبوده!، نخیر خیلی خبر بوده. ما کوروش داریم.»
—————————————————-
✅ مفاد قاعدهٔ جَبّ (الاسلامُ یَجُبُّ ما قَبْلَه) که قاعده‌ای فقهی است و علمای اسلام بر صحّت آن متّفق‌اند عبارت است از؛ بی‌اثر شدن گناهان فرد، پس از مسلمان شدن او.

✅ قاعده‌ی جَبّ، حکمی است تشویقی-امتنانی، به منظور تشویق غیرمسلمانانی که گناهان خود را، مانعی برای گرویدن به اسلام می‌دانستند.

✅ متعلّق قاعده‌ی جب، گناهانی است که در زمره‌ی حق الله‌اند؛ چه اینکه بر اساس این قاعده‌ی فقهی، اسلام همه‌ی جرایم موضوع حدّی که فرد در زمان کفر مرتکب شده را نادیده گرفته و بی‌اثر می‌داند.

✅ قاعده‌ی جُب، شامل حق الناس نمی‌گردد و حق الناس، پس از اسلام فرد نیز باید جبران، و از عهده‌ی مدیون ساقط گردد.

✅ زین سان، حدیث جب، هیچ ربطی به اظهارات نادرست و احساسی ایشان که پیشتر مدّعی ده سال درس خارج فقه خواندن شده بود ندارد.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
به هر روی، شواهد موجود حاکی از آن است که باورهای مرتبط با جبر و‌ سرنوشت‌گرایی، بخشی از نظام اعتقادی زردشتی در دوره‌ی ساسانی را تشکیل می‌دادند.

🔸فیلیپ کرینبروک

📚 تاریخ جامع ایران
، جلد چهارم، ادیان در ایران باستان، دین زرتشتی در دوره‌ی ساسانی، باورها، ص ۵۲۷.

‎مصطفی_مطهری#

‌‏https://t.me/ReligiousSchool
فرار بسیاری از این واسپوهران و موبدان و آزاتان که همراه موکب یزدگرد شهریار یا به دنبال آن، با عجله از غرب به شرق و از ولایات پارس و ماد و فهله به خراسان و طبرستان و آنسوی روی آموی می‌گریختند و از ثروت و مِکنت غارت کرده و «طی سالیان دراز اندوختهء» خود، آنچه را قابل حمل بود، با جان «ناقابل» خویش نجات می‌دادند و رعایای خود را در مقابل دشمن رها می‌کردند نیز نشانه‌ی دنیایی بود که دیگر به نوبت آنها در «پنج روزهء» زندگی پُرتجمّل و اشرافی‌شان خاتمه می‌داد و دور تازه‌یی را برای مردم ایران آغاز می‌کرد.

🔸عبدالحسین زرّین کوب

📚تاریخ مردم ایران؛ از پایان ساسانیان تا پایان آل بویه
، افق‌های تازه؛ سقوط ساسانیان و پیامدهایش، ص۱۳، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۷.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
«در سال ۶۴۷ ویه اردشیر پس از دو ماه محاصره مسخَّر شد. ساکنین آن که از گرسنگی جز رمقی نداشتند، خود را به تیسفون انداختند که در جانب یسار دجله بود.

یزدگرد با دربار و حرمسرای خود از پایتخت گریخت؛ در حالی که هزار نفر طبّاخ و هزار تن رامشگر و هزار تن یوزبان و هزار تن بازْبان، جماعتی کثیر از سایر خدمه همراه او بودند؛ و شاهنشاه این گروه را هنوز کم می‌دانست».

🔸آرتور کریستن سن

📚ایران در زمان ساسانیان
، ترجمه مرحوم رشید یاسمی، فصل دهم؛ انقراض دولت ساسانی، ص ۶۵۵، نشر تهران، ۱۳۶۸.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ تأمّلی در معانی علم؛

به نحو استقرائی برای علم حدود بیست و یک معنا وجود دارد که یک قِسم آن لغوی و بیست قِسم دیگر آن اصطلاحی است و عبارتند از؛

✅ 1️⃣ معنای لغوی علم (شناخت بالمعنی الأعم) که شامل مطلق مهارت و نیز مطلق شناخت بالمعنی الاخص؛ اعم از حضوری و حصولی است.

✅ معانی اصطلاحی علم؛

2️⃣ معنای فلسفی علم؛ که مَقسَم علم حضوری و حصولی است.

3️⃣ معنای منطقی علم؛ که همان علم حصولی و صورت شیء خارجی است (اعم از تصوّر و تصدیق).

4️⃣ علم به معنای تصدیق منطقی؛ که در مقابل تصدیق عرفی قرار دارد.

5️⃣ علم به معنای تصدیق جازم؛ که در مقابل ظن و وهم بوده و احتمال صدق خلاف آن منتفی است.

6️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع؛ که همان یقین بالمعنی الأعم است و در مقابل جهل مرکّب قرار دارد.

7️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع ثابت؛ که همان یقین بالمعنی الأخص است.

8️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع ثابت عن سببٍ؛ که در مقابل تقلید است.

9️⃣ علم به معنای تصوّرات و تصدیقات غیراکتسابی؛ که فطری و مرتکَز فی الذهن بوده و بی‌مجاهدت فکری حاصل‌اند.

1️⃣0️⃣ علم به معنای تصوّرات و تصدیقات اکتسابی؛ که بی‌مجاهدت فکری به دست نمی‌آیند.

1️⃣1️⃣ علم به معنای تصوّرات کلّی؛ که مسامحتا مقابل تصوّرات جزئی بوده و صدق‌شان بر بیش از یک مصداق، ممتنع نیست.

1️⃣2️⃣ علم به معنای ادراک مُثُل؛ که اصطلاحی است افلاطونی و عبارت است از کلّیّاتی که نه مفاهیمی ذهنی، بلکه واقعیّاتی عینی‌اند.

1️⃣3️⃣ علم به معنای ادراک آگاهانه؛ که همان علمِ به علم و در مقابل ادراک ناآگاهانه است.

1️⃣4️⃣ علم به معنای قضایای ترکیبی (اصطلاح کانتی)؛ که اعم از قضایای ترکیبی و تحلیلی است.

1️⃣5️⃣ مجموعه‌ای از قضایای متناسب؛ که اعم از حقیقی و اعتباری، کلّی و شخصی است و شامل فلسفه، شخصیّت‌شناسی، حقوق، جغرافیا، ... است.

1️⃣6️⃣ مجموعه‌ای از قضایای حقیقی کلّی متناسب؛ که شامل علومی است که حائز قوانین کلّی‌اند.

1️⃣7️⃣ علم به معنای علوم تجربی (𝑆𝑐𝑖𝑒𝑛𝑐𝑒)؛ که همان معنای پوزیتیویستی علم است.

1️⃣8️⃣ علم به معنای عرفانی؛ که همان نوری است که به خواست حق، در قلب فرد افکنده می‌گردد.

1️⃣9️⃣ علم به معنای معرفة النفسی؛ که همان خودشناسی و سیر و سلوک معنوی است؛ با روش کشف و شهودی؛ اعم از شرعی و غیرشرعی.

✅ علم لدُنّی و بلاواسطه؛ که بر دو قسم است؛

2️⃣0️⃣ لدنّی تعلیمی؛ و علّمناه من لدنّا علما.

2️⃣1️⃣ لدنّی تلقینی؛ که همان وحی است؛ إنّک لتُلقّی القرآن مِن لدُن حکیم علیم.

🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمين

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ یهود و أنبیاء الهی (۱):

ثُم قالت قریش بعضها لبعض: قد جائکم رؤساء أهل یثرب و أهل العلم و الکتاب الأوّل؛ أخبرونا عمّا أصبحنا نحن فیه و محمّد، دیننا خیر أم دین محمّد؟. فنحن عُمّار البیت، و ننحر الکوم، و نسقی الحجیج، و نعبد الأصنام. قالوا: أنتم أولی بالحق منه. إنّکم لتعظّمون هذا البیت، و تقومون علی السقایة و تنحرون البُدْن، و‌ تعبدون ما کان علیه آباؤکم؛ فأنتم أولی بالحق مِنه.

📚المغازي للواقدي؛ محمّد بن عمر بن واقد، الدكتور مارسدن جونس، المجلّد الثاني،
غزوة الخندق، ص٤٤٢، عالم الكتب.
—————————————————
🔹در این هنگام، برخی از قریشیان به برخی دیگر گفتند: اکنو‌ن از بزرگان یثرب، اهل علم و اهل کتاب اوّل [تورات] که نزد شما آمده‌اند درباره‌ی دین خود و دین محمّد بپرسید که کدامیک از ما در طریق هدایت و حقّیم. گفتند: خوب است؛ می‌پرسیم.

🔹ابوسفیان به یهودیان گفت: ای اهل یهود؛ شما اهل علم و پیروان اوّلین کتاب آسمانی هستید. ما را در آنچه ما برآنیم [شرک و بت‌پرستی] و آنچه محمّد به آن قائل است [توحید]آگاه و روشن سازید؛ دین ما بهتر است یا دین محمّد؟.

زائران این خانه مائیم، مائیم که قربانی می‌کُشیم، حاجیان را آب‌رسانی می‌کنیم و بت‌ها را می‌پرستیم.

🔹یهودیان گفتند: خدا واقف است که شما مقدّم‌تر از محمّد به حقّید. این شمائید که این خانه را گرامی می‌دارید، آب‌رسانی به حجّاج را برپا داشته‌اید و ذبایح را قربانی می‌کنید و آنچه را پیشینیان‌تان می‌پرستیدند می‌پرستید؛ شما به حق سزاوارترید تا او.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
۱- دانایی را تای نیست.
.
۰
۹- زنان را خِرَد نیست.


📚متن‌های پهلوی؛ کهن‌نامه‌های زبان‌شناسی، ۵- اندرز پیشینیان، ص۸۵، گردآوریده؛ جاماسب جی دستور و منوچهر جی جاماسب- آسانا، گزارش؛ سعید عریان، کتاب‌خانه ملّی، پائیز ۱۳۷۱.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ سیری در معانی عقل؛

1️⃣ مجموعه معانی ذهنی که طی زمان و در بستر تجربه‌ها به دست می‌آیند و در صورت کاربست صحیح‌شان، یاری رسان ما در امور زندگی، تشخیص مصالح و مفاسد و تصمیم‌گیری‌هایند.

2️⃣ قوهّ و قابلیّتی است در مقابل کودنی و نفهمی؛ که تمییز صحیح میان خوب و بد، مستنَد به آن است.

3️⃣ مجموعه خصوصیات و هیأت وزین منظّم و حساب‌گرانه‌ای است که در قالَب گفتار و اعمال اختیاری انسان، به منصّه‌ی ظهور رسیده است.

4️⃣ قابلیّت و قوّه‌ای در نفس انسان، برای رسیدن به مقدّمات صادق، کلّی و ضروری؛ البته بدون استفاده از فکر و استدلال.

5️⃣ مجموعه تصوّرات و تصدیقات بدیهی فطری، که جامع مشترک ابناء بشرند.

6️⃣ روح انسان.

7️⃣ عقل نظری یا قوّه‌ی علّامه نفس انسان که موضوع علم النفس فلسفی است.

8️⃣ عقل عملی یا قوّه‌ی عمّاله‌ی انسان که مورد بحث در علم الاخلاق و علم النفس است.

9️⃣ تعقّل و ادراک کلّیّات که در مقابل احساس، تخیّل و توهّم است.

1️⃣0️⃣ عقل سلیم و قوّه‌ی مشترک میان انسان‌ها که همان فهم مشترک (𝐶𝑜𝑚𝑚𝑜𝑛 𝑆𝑒𝑛𝑠𝑒) است.

1️⃣1️⃣ قوّه‌ی مشترک میان انسان و حیوان که مرادف ذهن است.

1️⃣2️⃣ یکی از اقسام جواهر خمسه که ذاتا و فعلا، مجرّد از مادّه است.

✅ سه معنای اول، معانی عرفی‌ عقل‌اند.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ یهود و انبیاء الهی (۲):

حُیّی بن أخطب یقول لأبی سُفیان بن حرب و القریش، فی مسیره معهم: إنّ قومی قُرَیظة معکم، ...، قال ابوسفیان لحُیّی بن أخطب: إئت قومک، حتّی ینقضّوا العهد الّذی بینهم و بین محمّد.

و کان رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم حین قدم صالح قریظة و النضیر و مَن بالمدینة مِن الیهود أن لا یکونوا معه و لا علیه.

و یقال: صالحهم علی أن ینصروه مِمّن دَهَمَه منهم، و یقیموا علی معاقلهم الأولی الّتی بین الأوس و الخَزرَج.

📚المغازي للواقدي؛ محمّد بن عمر بن واقد، الدكتور مارسدن جونس، المجلّد الثاني،
غزوة الخندق، ص٤۵۴، عالم الكتب.
—————————————————
🔹حُی بن أخطب در حین مسیر به ابوسفیان و قریش گفته بود: قوم من؛ یعنی بنی قُریظه با شما هستند....وقتی به نزدیک مدینه رسیدند، ابوسفیان به حُی بن أخطب گفت: نزد قومت حاضر شو؛ تا عهدی که بین آن‌ها با محمّد بوده است را نقض کنند.

هنگامی که پیامبر (ص) به مدینه آمده بود با بنی‌قریظه، بنی‌النضیر و هر آنکه از یهود در مدینه بود پیمان بسته و مصالحه کرده بود که نه با پیامبر (ص) باشند و نه علیه او.


و نیز گفته‌اند: پیمان آن‌ها بر این اساس بوده است که اگر کسی از یهود به جنگ پیامبر (ص) بیاید، پیامبر (ص) را یاری دهند و طبق همان شرایطی در مدینه ساکن باشند که پیشتر، بین [دو قبیله‌ی] اوس و خزرج وجود داشته است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️قرآن؛ رؤیای نبوی یا وحی اِلهی (۲)؛

لـــــوح مـحــفــوظ اسـت
او را پـــیــشــوا،

از چــه مـحـفـوظ است؟، محفـوظ از خطا،

نـه نجوم است و نه رَمْل است و نه خواب،

وحــــی حــــق؛ و الـــلــه اعــلَم بالـصّواب.

🔸جــلال الـدّیـن مـحـمّد بـلـخـی

📚مثنوی معنوی
، تصحیح؛ رینولد ا. نیکُلسون، دفتر چهارم، قول رسول الله (ص) إنّی لأجِد نَفَس الرحمن مِن قِبَل الیَمَن، ص ۶۳۱، نشر هرمس، ۱۳۹۰.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نظری به مذهب فردوسی (۱)؛

علل دیگری نیز در باب نفرت محمود از فردوسی در میان بود و در رأس همه‌ی آن‌ها یکی تشیّع فردوسی است که بزعم محمود متعصّب سنّی مذهب در زُمره‌ی بزرگترین گناهان و جنایات بود...

🔸ذبیح الله صفا

📚حماسه‌سرایی در ایران
، گفتار سوم؛ حماسه‌های ملّی (شاهنامه فردوسی)، آشنایی با دربار محمود، ص ۱۸۶، چاپ پیروز، ۱۳۳۳.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool