CHRISTIANITY came into the world as a revealed religion: it was given to the world by Christ as a doctrine of redemption and salvation and love, not as an abstract and theoretical system, and He sent His Apostles to preach, not to occupy professors' chairs.
Christianity was 'the Way', a road to God to be trodden in practice, not one more philosophical system added to the systems and schools of antiquity. The Apostles and their successors were bent on converting the world, not on excogitating a philosophical system.
🔸 Fredrick Copleston
📚History of philosophy/ Volume II/CHAPTER I: Medieval Philosophy/ part I/ PRE-MEDIAEVAL INFLUENCE/ P: 186.
————————————————-
✅ در جهان، مسیحیّت در قامت یک دین وحیانی ظهور کرد؛ و حضرت مسیح (ع) آن را به عنوان تعالیم رستگاری، رهایی و مهرورزی عرضه داشت؛ نه به عنوان نظامی تئوریک و انتزاعی؛ حواریّون خویش را برای وعظ و اندرز گسیل داشت؛ نه برای تصاحب کرسیهای دانشگاهی.
مسیحیّت یک راه بود؛ راهی به سوی خدا، که باید در عمل پیموده میشد؛ نه یک نظام فلسفی افزوده به نظامها و مدارس پیشینیان.
حواریّون و جانشینان آنان در جهان، به دنبال احیاء دین بودند؛ نه در پی طرحریزی نظامی فلسفی.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
Christianity was 'the Way', a road to God to be trodden in practice, not one more philosophical system added to the systems and schools of antiquity. The Apostles and their successors were bent on converting the world, not on excogitating a philosophical system.
🔸 Fredrick Copleston
📚History of philosophy/ Volume II/CHAPTER I: Medieval Philosophy/ part I/ PRE-MEDIAEVAL INFLUENCE/ P: 186.
————————————————-
✅ در جهان، مسیحیّت در قامت یک دین وحیانی ظهور کرد؛ و حضرت مسیح (ع) آن را به عنوان تعالیم رستگاری، رهایی و مهرورزی عرضه داشت؛ نه به عنوان نظامی تئوریک و انتزاعی؛ حواریّون خویش را برای وعظ و اندرز گسیل داشت؛ نه برای تصاحب کرسیهای دانشگاهی.
مسیحیّت یک راه بود؛ راهی به سوی خدا، که باید در عمل پیموده میشد؛ نه یک نظام فلسفی افزوده به نظامها و مدارس پیشینیان.
حواریّون و جانشینان آنان در جهان، به دنبال احیاء دین بودند؛ نه در پی طرحریزی نظامی فلسفی.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
صراط عليٍ مستقيم،
صراط مالك يوم الدّين،
اَللهم إيّاك نعبد و إيّاك نستعين.
https://t.me/ReligiousSchool
صراط مالك يوم الدّين،
اَللهم إيّاك نعبد و إيّاك نستعين.
https://t.me/ReligiousSchool
🌹اللهم اهل الکبریاء و العظمة
عید فطر بر تمامی محبّان شریعت محمّدی (علیه و آله آلاف التحیّة و الکرم) مبارکباد
https://t.me/ReligiousSchool
عید فطر بر تمامی محبّان شریعت محمّدی (علیه و آله آلاف التحیّة و الکرم) مبارکباد
https://t.me/ReligiousSchool
✍️سراسر هستی کلمة الله است:
قرآن کریم همهی نظام هستی را کلمة الله میداند.
در نظام کلّی و احسن، حتّی شیطان نیز کلمة الله است و خیر و برکت را به همراه دارد؛ زیرا تا شیطان نباشد و تا وسوسه نکند، جهاد اکبری نخواهد بود، و کمال و سعادت انسان حاصل نمیشود.
جهاد اکبر وقتی است که دشمنی وجود داشته باشد؛ چنانکه در جهاد اصغر نیز باید کافری باشد و عداوتی داشته باشد تا انسان به جهاد با او بپردازد.
اگر چه شیطان و انسانهای پلیدی که پیروان اویند، به سبب اختیارِ بدِ خود به جهنّم خواهند رفت، ولی در نظام کلّی، مفید و خیرند، و زمینهی فوز شهادت در جهاد اصغر و رسیدن به کمال تهذیب روح در جهاد اکبر را، شیاطین جنّی و اِنسی فراهم میکنند.
لذا از آن جهت که صنع الهیاند، شر نخواهند بود، و تفاوت بین «خیر بودن اصل مبدأ وسوسه در مقیاس نظام کلّی و احسن» و «لزوم پرهیز هر شخص از اینکه مبدأ وسوسه قرار گیرد یا مورد آن واقع شود» بسیار است و باید در مسئلهی عدل کلّی، نظام احسن، خیر و شر و مانند آن مورد بحث قرار گیرد.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚تفسیر موضوعی قرآن کریم، جلد ۱؛ تفسیر قرآن در قرآن، بخش یکم، حقیقت قرآن، سراسر هستی کلمة الله است، ص ۵۸، انتشارات اَسراء.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
قرآن کریم همهی نظام هستی را کلمة الله میداند.
در نظام کلّی و احسن، حتّی شیطان نیز کلمة الله است و خیر و برکت را به همراه دارد؛ زیرا تا شیطان نباشد و تا وسوسه نکند، جهاد اکبری نخواهد بود، و کمال و سعادت انسان حاصل نمیشود.
جهاد اکبر وقتی است که دشمنی وجود داشته باشد؛ چنانکه در جهاد اصغر نیز باید کافری باشد و عداوتی داشته باشد تا انسان به جهاد با او بپردازد.
اگر چه شیطان و انسانهای پلیدی که پیروان اویند، به سبب اختیارِ بدِ خود به جهنّم خواهند رفت، ولی در نظام کلّی، مفید و خیرند، و زمینهی فوز شهادت در جهاد اصغر و رسیدن به کمال تهذیب روح در جهاد اکبر را، شیاطین جنّی و اِنسی فراهم میکنند.
لذا از آن جهت که صنع الهیاند، شر نخواهند بود، و تفاوت بین «خیر بودن اصل مبدأ وسوسه در مقیاس نظام کلّی و احسن» و «لزوم پرهیز هر شخص از اینکه مبدأ وسوسه قرار گیرد یا مورد آن واقع شود» بسیار است و باید در مسئلهی عدل کلّی، نظام احسن، خیر و شر و مانند آن مورد بحث قرار گیرد.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚تفسیر موضوعی قرآن کریم، جلد ۱؛ تفسیر قرآن در قرآن، بخش یکم، حقیقت قرآن، سراسر هستی کلمة الله است، ص ۵۸، انتشارات اَسراء.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از دفتر قرآن (۲)؛
جمهور و مشهور مفسران از فقها، متکلّمین، فلاسفه و عرفا در تلقّی از صفت «ظلومیّت و جهولیّت» در کریمهی «إنّا عرضنا الأمانة علی السموات و الأرض فأبین أن یحملنها و أشفقن منها و حملها الإنسان إنّه کان ظلوما جهولا» بر دو دستهاند. آنانی که «ظلومیّت و جهولیّت» را؛
الف- مدح انسان قلمداد کردهاند (مدحیون).
ب- ذم انسان پنداشتهاند (ذمّیون).
امّا آنچه طی مقدّمات زیر حاصل میشود، نگاهی دگر است.
مقدمه ۱- فعل کان، مفید جداییناپذیری و استمرار فعل یا صفت، از فاعل یا موصوف است.
مقدّمه ۲- بنابر مقدّمهی نحوی ۱، انسان، هیچگاه خالی از یکی از دو طرف ظلم و عدل یا علم و جهل نیست؛ به بیان فنّیتر نسبتش با یکی از طرفین ملکه و عدمه، مانعة الخلو است؛ یعنی خالی نبودن ساحت انسان نسبت به یکی از اوصاف مذکور، از خصوصیات همیشگی و لاینفک انسان است.
مقدمه ۳- نسبت تقابلی بین عدل و ظلم، و علم و جهل، ملکه و عدمه است؛ یعنی هنگامی میتوان موضوعی را متّصف به جهل و ظلم کرد که آن موضوع، قابلیّت و شأنیّت اتّصاف به علم و عدل را داشته باشد؛ پس مثلا منطقا نمیتوان در مورد دیوار گفت: دیوار ظالم یا عادل یا جاهل یا عالم است.
مقدّمه ۴- ظلوم و جهول، بر وزن فعول، صیغهی مبالغهاند؛ یعنی ظلم و جهل، و هر یک از دو طرف نقیض آنها؛ یعنی عدل و علم در انسان، به نحو مبالغی، اموری زیادتپذیر و صفاتی مشکّک، ذوالمراتب و ذوالمدارجاند.
مقدّمه ۵- هنگامی موضوعی متّصف به عدم ملکه میگردد، که شأنیّت اتّصاف به ملکه را داشته باشد؛ و بالعکس.
✅ نتیجه اینکه؛
قابلیّت و شأنیّت اتّصاف انسان به ظلومیّت و جهولیّت، و به تبع آن عالمیّت و عادلیّت، نه مدح است، نه ذم؛ بلکه وصف چگونگی هستی اوست در وجدان یک قابلیّت؛ چه اینکه چنین قابلیّتی در حکم ابزار است و صرف واجدیّت آن، به وجه تمایزی است، نه ممتازی؛ که گر علم و عدل برگزیند و به کار بندد، متعلَّق مدح قرار گیرد، و گر ظلم و جهل پیشه سازد، مورد ذم واقع شود.
وجه رجحان پذیرش امانت الهی از سوی انسان، جدای از واجدیّت قابلیّت و شأنیّت او در پذیرش این امانت، علم انسان به وجه ریسمانی و نقش نجاتی این امانت، برای رهایی او از چاه ظلم و تیه جهل، جهت خروج از درکات عصیان و عروج تا سرمنزل عصمت است؛ چه اینکه علّت امتناع دیگر موجودات از پذیرش چنین امانتی، عدم وجود چنین قابلیّتی، در ساختار وجودی آنان است که تخصّصا آنها را از موضوع بحث خارج میکند.
✅ قسمت اول
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
جمهور و مشهور مفسران از فقها، متکلّمین، فلاسفه و عرفا در تلقّی از صفت «ظلومیّت و جهولیّت» در کریمهی «إنّا عرضنا الأمانة علی السموات و الأرض فأبین أن یحملنها و أشفقن منها و حملها الإنسان إنّه کان ظلوما جهولا» بر دو دستهاند. آنانی که «ظلومیّت و جهولیّت» را؛
الف- مدح انسان قلمداد کردهاند (مدحیون).
ب- ذم انسان پنداشتهاند (ذمّیون).
امّا آنچه طی مقدّمات زیر حاصل میشود، نگاهی دگر است.
مقدمه ۱- فعل کان، مفید جداییناپذیری و استمرار فعل یا صفت، از فاعل یا موصوف است.
مقدّمه ۲- بنابر مقدّمهی نحوی ۱، انسان، هیچگاه خالی از یکی از دو طرف ظلم و عدل یا علم و جهل نیست؛ به بیان فنّیتر نسبتش با یکی از طرفین ملکه و عدمه، مانعة الخلو است؛ یعنی خالی نبودن ساحت انسان نسبت به یکی از اوصاف مذکور، از خصوصیات همیشگی و لاینفک انسان است.
مقدمه ۳- نسبت تقابلی بین عدل و ظلم، و علم و جهل، ملکه و عدمه است؛ یعنی هنگامی میتوان موضوعی را متّصف به جهل و ظلم کرد که آن موضوع، قابلیّت و شأنیّت اتّصاف به علم و عدل را داشته باشد؛ پس مثلا منطقا نمیتوان در مورد دیوار گفت: دیوار ظالم یا عادل یا جاهل یا عالم است.
مقدّمه ۴- ظلوم و جهول، بر وزن فعول، صیغهی مبالغهاند؛ یعنی ظلم و جهل، و هر یک از دو طرف نقیض آنها؛ یعنی عدل و علم در انسان، به نحو مبالغی، اموری زیادتپذیر و صفاتی مشکّک، ذوالمراتب و ذوالمدارجاند.
مقدّمه ۵- هنگامی موضوعی متّصف به عدم ملکه میگردد، که شأنیّت اتّصاف به ملکه را داشته باشد؛ و بالعکس.
✅ نتیجه اینکه؛
قابلیّت و شأنیّت اتّصاف انسان به ظلومیّت و جهولیّت، و به تبع آن عالمیّت و عادلیّت، نه مدح است، نه ذم؛ بلکه وصف چگونگی هستی اوست در وجدان یک قابلیّت؛ چه اینکه چنین قابلیّتی در حکم ابزار است و صرف واجدیّت آن، به وجه تمایزی است، نه ممتازی؛ که گر علم و عدل برگزیند و به کار بندد، متعلَّق مدح قرار گیرد، و گر ظلم و جهل پیشه سازد، مورد ذم واقع شود.
وجه رجحان پذیرش امانت الهی از سوی انسان، جدای از واجدیّت قابلیّت و شأنیّت او در پذیرش این امانت، علم انسان به وجه ریسمانی و نقش نجاتی این امانت، برای رهایی او از چاه ظلم و تیه جهل، جهت خروج از درکات عصیان و عروج تا سرمنزل عصمت است؛ چه اینکه علّت امتناع دیگر موجودات از پذیرش چنین امانتی، عدم وجود چنین قابلیّتی، در ساختار وجودی آنان است که تخصّصا آنها را از موضوع بحث خارج میکند.
✅ قسمت اول
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتـی تَهتِک العِصَـم،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتـی تُنــزل النِقَــم،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتــی تُغیِّــر النِعَــم،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتی تَحبِس الدّعاء،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتــی تُنـزل البــلاء.
✅ بگذر ز گناهانى كه درندهی پردهی عصمت، فرستندهی عذاب و بلا، دگرگون کنندهی نعمتها و مانع اجابت دعایند.
📚فرازی از دعای عظیم الشأن کمیل
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتـی تُنــزل النِقَــم،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتــی تُغیِّــر النِعَــم،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتی تَحبِس الدّعاء،
اللهم اغفِر لی الذنوب الّتــی تُنـزل البــلاء.
✅ بگذر ز گناهانى كه درندهی پردهی عصمت، فرستندهی عذاب و بلا، دگرگون کنندهی نعمتها و مانع اجابت دعایند.
📚فرازی از دعای عظیم الشأن کمیل
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکتهای چند (۲)؛
مقدمه ۱- «عالم اعیان» تمام الأمور نیست؛ بعض الأمور است.
مقدّمه ۲- «مالکیّت» به معنای «حق در عین» و ترابط حقّی انسان با اموری است که مالیّت دارند.
مقدّمه ۳- «حق در عین» یکی از اقسام حق است و نه تمام الحق.
مقدّمه ۴- اصالت قِسْم، متوقّف بر اصالت مَقسَم است؛ و نه بالعکس.
نتیجه؛
اصالت با حق است نه مالکیّت؛ و حقّانیّت مالکیّت، حقّانیّتی بالغیر و تَبَعی است، نه بالذّات و اَصالی.
قرار و بیقراری مالکیّت، در گرو حق است؛ نفیا یا اثباتا.
✅ اصالت مالکیّت؛ و نه حق، مبتنی بر نگاهی متریالیستی است که حق را، صرفا به امور عینی محض فرومیکاهد.
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
مقدمه ۱- «عالم اعیان» تمام الأمور نیست؛ بعض الأمور است.
مقدّمه ۲- «مالکیّت» به معنای «حق در عین» و ترابط حقّی انسان با اموری است که مالیّت دارند.
مقدّمه ۳- «حق در عین» یکی از اقسام حق است و نه تمام الحق.
مقدّمه ۴- اصالت قِسْم، متوقّف بر اصالت مَقسَم است؛ و نه بالعکس.
نتیجه؛
اصالت با حق است نه مالکیّت؛ و حقّانیّت مالکیّت، حقّانیّتی بالغیر و تَبَعی است، نه بالذّات و اَصالی.
قرار و بیقراری مالکیّت، در گرو حق است؛ نفیا یا اثباتا.
✅ اصالت مالکیّت؛ و نه حق، مبتنی بر نگاهی متریالیستی است که حق را، صرفا به امور عینی محض فرومیکاهد.
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی چند (۱):
🌹 قال رسول الله (ص) فی حدیث متواترة عند الفریقین:
«من کنت مولاه فهذا علی مولاه»
مقدمه ۱- کلمهی ولی، جز ولایت، واجد معانی دیگری چون یاور، دوست، سرپرست، صاحب، … است.
مقدمه ۲- به حصر عقلی، دلالت کلمهی ولی بر معانی مذکور از دو حال خارج نیست؛
🔹یا مقیّد است؛
که گر باشد، نتیجهاش ثبوت کفر و عدم حجّیّت قول و فعل و تقریر بسیاری از صحابه و کسانی است که با علی (ع) همراه نشدند؛
چرا که به استناد بسیاری از روایات صحیحه و تاریخ مقبولهی مکتوبهی عند الفریقین، بعد از وفات رسول خدا (ص)، بسیاری از صحابه نه تنها حضرت را یاری ندادند و با او همسو نشدند، که در باطن و ظاهر، عملا و نظرا با حضرت دشمنی ورزیدند.
🔹یا مطلق است؛
اگر مطلق ولی مد نظر باشد، ولایت الهی علی (ع) ثابت است؛ چرا که مطلق لفظ ولی، علاوه بر دوست، سرپرست، …، شامل معنای ولایت هم هست؛ یعنی علی (ع)، علاوه بر اینکه دوست، یاور، … مؤمنین است، ولی الهی آنها نیز هست و بر آنها ولایت تکوینی و تشریعی دارد.
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
🌹 قال رسول الله (ص) فی حدیث متواترة عند الفریقین:
«من کنت مولاه فهذا علی مولاه»
مقدمه ۱- کلمهی ولی، جز ولایت، واجد معانی دیگری چون یاور، دوست، سرپرست، صاحب، … است.
مقدمه ۲- به حصر عقلی، دلالت کلمهی ولی بر معانی مذکور از دو حال خارج نیست؛
🔹یا مقیّد است؛
که گر باشد، نتیجهاش ثبوت کفر و عدم حجّیّت قول و فعل و تقریر بسیاری از صحابه و کسانی است که با علی (ع) همراه نشدند؛
چرا که به استناد بسیاری از روایات صحیحه و تاریخ مقبولهی مکتوبهی عند الفریقین، بعد از وفات رسول خدا (ص)، بسیاری از صحابه نه تنها حضرت را یاری ندادند و با او همسو نشدند، که در باطن و ظاهر، عملا و نظرا با حضرت دشمنی ورزیدند.
🔹یا مطلق است؛
اگر مطلق ولی مد نظر باشد، ولایت الهی علی (ع) ثابت است؛ چرا که مطلق لفظ ولی، علاوه بر دوست، سرپرست، …، شامل معنای ولایت هم هست؛ یعنی علی (ع)، علاوه بر اینکه دوست، یاور، … مؤمنین است، ولی الهی آنها نیز هست و بر آنها ولایت تکوینی و تشریعی دارد.
🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
چه خوش است یک شب بکُشی هوا را،
بــه خـلــوص خواهـی ز خــدا خــدا را،
بــه حـضـــور خـوانـی ورقــی ز قـــرآن،
فـِـکـنــــی در آتــــش کُــتُُـب ریــــــا را،
شَــوَد آنــکـه گــاهـی بـدهنــد راهـــی،
بـــه حـضـور شــاهـی چو من گـدا را؟!،
طــلـبــم رفـیـقــی کــه دهــد بـشـارت،
بــــه وصـــال یــــاری دل مــبـتــــلا را،
مــگــــر آشــنـــــایـــی ز ره عـنـــایــت،
بــخَــــرَد بـــه خــاری گُــل بــاغ مـا را،
فـــلـکــا شـکـسـتــی دل عـاشـقــان را،
ز چـــه روی بــســتــی کـمــر جـفــا را،
چـو شکستی این دل مشو ایمن از وی،
کـــه بـســوزد آهــش قــلــم قــضــا را،
نــه حــریـف مــایـی فــلــکــا؛ که یارم،
شـِکــنـد بـه نــازی صـف مـا سـوی را،
نــه بــه راه کــویاش سـفـری خـِرَد را،
نـه بـه بـاغ حُـسـناش گُـذری صـبـا را،
نــه ز دام شـــوق تـــو رهــــد الــهــی،
نــه بــه درد عــشـقات، اثــری دوا را.
🔸حـکـیـم مـهـدی الـهـی قـمـشـهای
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
بــه خـلــوص خواهـی ز خــدا خــدا را،
بــه حـضـــور خـوانـی ورقــی ز قـــرآن،
فـِـکـنــــی در آتــــش کُــتُُـب ریــــــا را،
شَــوَد آنــکـه گــاهـی بـدهنــد راهـــی،
بـــه حـضـور شــاهـی چو من گـدا را؟!،
طــلـبــم رفـیـقــی کــه دهــد بـشـارت،
بــــه وصـــال یــــاری دل مــبـتــــلا را،
مــگــــر آشــنـــــایـــی ز ره عـنـــایــت،
بــخَــــرَد بـــه خــاری گُــل بــاغ مـا را،
فـــلـکــا شـکـسـتــی دل عـاشـقــان را،
ز چـــه روی بــســتــی کـمــر جـفــا را،
چـو شکستی این دل مشو ایمن از وی،
کـــه بـســوزد آهــش قــلــم قــضــا را،
نــه حــریـف مــایـی فــلــکــا؛ که یارم،
شـِکــنـد بـه نــازی صـف مـا سـوی را،
نــه بــه راه کــویاش سـفـری خـِرَد را،
نـه بـه بـاغ حُـسـناش گُـذری صـبـا را،
نــه ز دام شـــوق تـــو رهــــد الــهــی،
نــه بــه درد عــشـقات، اثــری دوا را.
🔸حـکـیـم مـهـدی الـهـی قـمـشـهای
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✅ و لا تسبّوا الّذین یَدعون مِن دون الله ...
🔸الأنعام، ۱۰۸
و کسانی را که به غیرخدا دعوت میکنند، دشنام ندهید ...
—————————————————-
🔸قال رسول الله (ص):
✅ إِن اللَّه حَرَّم الْجَنَّة عَلَی کل فَحَّاش بَذِي قَلِيل الْحَيَاء لَا يُبَالِی مَا قَال وَ لَا مَا قِيل …
همانا خداوند بهشت را، بر هر فحّاش كمحيائى كه باکی ندارد از آنچه میگوید و مىشنود، حرام کرده است.
📚اصول کافی، ج ۲، ص ۳۳۳
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
🔸الأنعام، ۱۰۸
و کسانی را که به غیرخدا دعوت میکنند، دشنام ندهید ...
—————————————————-
🔸قال رسول الله (ص):
✅ إِن اللَّه حَرَّم الْجَنَّة عَلَی کل فَحَّاش بَذِي قَلِيل الْحَيَاء لَا يُبَالِی مَا قَال وَ لَا مَا قِيل …
همانا خداوند بهشت را، بر هر فحّاش كمحيائى كه باکی ندارد از آنچه میگوید و مىشنود، حرام کرده است.
📚اصول کافی، ج ۲، ص ۳۳۳
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️ قبسات یقین در براهین صدّیقین (۱)؛
تقریرهای برهان صدّیقین، به تعداد حد وسطهای مختلف، گوناگون، و شامل برهانهای فلسفی با حد وسط؛ ۱- حقیقت وجود، ۲- واجب الوجود بالذات، ۳-موجود، ۴- موجود ناب، ۵- موجود مستقل، ۶- موجود ازلی، ۷- موجود ابدی، ۸- موجود نخستین، ۹- موجود بالذات، ۱۰- موجود برترین، و براهین عرفانی است که عدادشان، به بیش از دویست برهان میرسد.
🔸 آنچه در این جُستار، به نحو پیوسته، در پیش گرفته خواهد شد، صورتبندی صریح هر یک از تقریرها؛ البته با توضیحی مختصر و کافی به مقصود، در صورت نیاز است.
🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛
مقدّمه اول- معیار براهین صدّیقین؛
اثبات واجب الوجود، محتاج یقین به واقعیّتی است، به عنوان سرمایهی اولیهی برهان، که به حصر عقلی، نسبت آن با ذات واجب الوجود از چهار حال خارج نیست؛
این واقعیّتِ متعلَّق یقین ما؛ به حسب واقع؛
۱- یا متّحد با ذات واجب است،
یا مغایر با ذات واجب؛ که به حصر عقلی؛
۲- یا معلول واجب نیست؛
و یا به حصر عقلی، به دو نحو معلول واجب است؛
۳- بلاواسطه.
۴- با واسطه.
از انحاء مذکور، قسم ۲ باطل است؛ چه اینکه فرض تحقّقش، مستلزم یقین به هستی واجب نیست.
چرا که وضع وجودی این امر مغایر، در نسبت با ذات واجب، به حصر عقلی، ۳ حال است؛
الف- علت واجب باشد؛ که با حقیقت واجب سازگار نیست.
ب- با واجب، معلول واقعیّت سومی باشند؛ که باز هم با حقیقت واجب در تعارض است؛ چرا که واجب معلول نیست.
ج- هیچ ربط علّی و معلولی بین آن و واجب وجود نداشته باشد؛ چنین واقعیّتی که هیچ ربطی با واجب ندارد، نمیتواند دلیل بر وجود واجب باشد.
بنابر یقینی نبودن برهان إنّی (نیل از معلول به علّت) -که توضیح آن در فقرات بعدی خواهد آمد- قسم ۳ و ۴ نیز مفید یقین نخواهد بود.
«بِک عرَفتُک و أنت دلَلْتَنی علیک و دعَوْتَنی إلَیک و لو لا أنت لم أدر ما أنت🔻»
«الهی؛ کیف یستدل علیک بما هو فی وجوده مفتقر إلیک🔻»
حاصل اینکه؛ صرفا با تمسّک به واقعیّتی میتوان به اثبات هستی واجب نشست که نه مغایر و مستقل از واجب باشد، نه معلول بلاواسطه یا معالواسطهی آن؛ بلکه عین واجب باشد.
«أسد البراهین و أشرفها هو الذی لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة؛ فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود؛ و هو سبیل الصدّیقین الذین یستشهدون به علیه🔻».
در براهین صدّیقین، الطریق و المطلوب واحد؛
راه و هدف یکی است.
🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
🔺دعای صباح؛ مفاتیح الجنان.
🔺سید الشهداء روحی فداه (علیه افضل صلوات المصلّین)؛دعای عرفه.
🔺صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
تقریرهای برهان صدّیقین، به تعداد حد وسطهای مختلف، گوناگون، و شامل برهانهای فلسفی با حد وسط؛ ۱- حقیقت وجود، ۲- واجب الوجود بالذات، ۳-موجود، ۴- موجود ناب، ۵- موجود مستقل، ۶- موجود ازلی، ۷- موجود ابدی، ۸- موجود نخستین، ۹- موجود بالذات، ۱۰- موجود برترین، و براهین عرفانی است که عدادشان، به بیش از دویست برهان میرسد.
🔸 آنچه در این جُستار، به نحو پیوسته، در پیش گرفته خواهد شد، صورتبندی صریح هر یک از تقریرها؛ البته با توضیحی مختصر و کافی به مقصود، در صورت نیاز است.
🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛
مقدّمه اول- معیار براهین صدّیقین؛
اثبات واجب الوجود، محتاج یقین به واقعیّتی است، به عنوان سرمایهی اولیهی برهان، که به حصر عقلی، نسبت آن با ذات واجب الوجود از چهار حال خارج نیست؛
این واقعیّتِ متعلَّق یقین ما؛ به حسب واقع؛
۱- یا متّحد با ذات واجب است،
یا مغایر با ذات واجب؛ که به حصر عقلی؛
۲- یا معلول واجب نیست؛
و یا به حصر عقلی، به دو نحو معلول واجب است؛
۳- بلاواسطه.
۴- با واسطه.
از انحاء مذکور، قسم ۲ باطل است؛ چه اینکه فرض تحقّقش، مستلزم یقین به هستی واجب نیست.
چرا که وضع وجودی این امر مغایر، در نسبت با ذات واجب، به حصر عقلی، ۳ حال است؛
الف- علت واجب باشد؛ که با حقیقت واجب سازگار نیست.
ب- با واجب، معلول واقعیّت سومی باشند؛ که باز هم با حقیقت واجب در تعارض است؛ چرا که واجب معلول نیست.
ج- هیچ ربط علّی و معلولی بین آن و واجب وجود نداشته باشد؛ چنین واقعیّتی که هیچ ربطی با واجب ندارد، نمیتواند دلیل بر وجود واجب باشد.
بنابر یقینی نبودن برهان إنّی (نیل از معلول به علّت) -که توضیح آن در فقرات بعدی خواهد آمد- قسم ۳ و ۴ نیز مفید یقین نخواهد بود.
«بِک عرَفتُک و أنت دلَلْتَنی علیک و دعَوْتَنی إلَیک و لو لا أنت لم أدر ما أنت🔻»
«الهی؛ کیف یستدل علیک بما هو فی وجوده مفتقر إلیک🔻»
حاصل اینکه؛ صرفا با تمسّک به واقعیّتی میتوان به اثبات هستی واجب نشست که نه مغایر و مستقل از واجب باشد، نه معلول بلاواسطه یا معالواسطهی آن؛ بلکه عین واجب باشد.
«أسد البراهین و أشرفها هو الذی لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة؛ فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود؛ و هو سبیل الصدّیقین الذین یستشهدون به علیه🔻».
در براهین صدّیقین، الطریق و المطلوب واحد؛
راه و هدف یکی است.
🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
🔺دعای صباح؛ مفاتیح الجنان.
🔺سید الشهداء روحی فداه (علیه افضل صلوات المصلّین)؛دعای عرفه.
🔺صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️ قبسات یقین در براهین صدّیقین (۲)؛
🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛
مقدّمه دوم- معیار دیگر براهین صدّیقین؛
در جُستار پیشین آمد که معیار صدّیقین بودن یک برهان، اتّحاد مصداقی متعلّق یقینی مقدّمات آن، با ذات اقدس اله است؛ یعنی اتّحاد مصداقی واسطهی اثبات برهان با ذات اقدس باری.
اما، مستفاد از برخی تقریرات، مفید معیارهای دگری به شرح ذیل است؛
🔷محی الدین ابن عربی:
🔸بوعلی و غزالی برآنند که معیار برهان صدّیقین، حد وسط واقع نشدن امر مغایر و بیگانهی با ذات باری است.
«فإن بعض الحکماء و أباحامد ادّعوا أنّه یعرف الله من غیر نظر فی العالم»۱
🔷صدرالمتألّهین شیرازی:
🔸معیار برهان صدّیقین، نه زعم جمهور فلاسفه است؛ یعنی امکان، و نه مدّعای علمای تجربی و متکلّمان؛ یعنی حرکت و حدوث؛ بلکه اتّحاد حد وسط برهان است با واجب.
«لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة، فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود»۲
«و غیر هؤلاء یتوسّلون فی السلوک إلی معرفته تعالی و صفاته بواسطة أمر آخر غیره کجمهور الفلاسفة …»۳
«احدها الطریق المأخوذ من ذاته إلی ذاته و هی طریق الصدّیقین … إنّه تعالی أجل و أجلی و أنور و أعلی من أن یدُل علیه شیء من مخلوقاته و مصنوعاته» ۴
🔸برهانی است با حد وسط «حقیقت وجود»؛
«اما الطریق الصدّیقین الذین یلاحظون؛ حقیقة الوجود المطلق» ۵
«و ههنا طریقة أخری … قد سلکها الرسول (ص) و الصدّیقین من أهل بیته و الشهداء الصالحون من أمّته … و هی النظر أوّلا فی حقیقة الوجود المطلق» ۶
«و لإثبات هذا المطلب منهج آخر؛ و هو الاستدلال علی ذاته بذاته و هو طبیعة الوجود المطلق بما هو وجود المطلق» ۷
🔷حکیم سبزواری:
🔸معیار برهان صدّیقین، چیزی جز استدلال از خودش به خودش نیست. ۸
✅ جامع مشترک معیارهای مذکور، در صدّیقین بودن یک برهان، اتحاد مصداقی «حد وسط برهان» با «ذات واجب» است.
🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
۱- فصوص الحکم، ابن عربی، ص ۸۱.
۲- صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۱۳.
۳- صدرالدین محمد؛ المشاعر، ص ۶۷.
۴- صدرالدین محمد؛ مفاتیح الغیب، ص ۲۳۹.
۵- صدرالدین محمد؛ رسائل فلسفی، شواهد الربوبیة، ص ۳۱۴.
۶- صدر الدین محمد؛ تفسیر القرآن الکریم، ج ۴، ص ۸۶.
۷- صدر الدین محمد؛ المظاهر الإلهیة، ص ۲۱.
۸- اسرار الحکم؛ سبزواری، ص ۴۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛
مقدّمه دوم- معیار دیگر براهین صدّیقین؛
در جُستار پیشین آمد که معیار صدّیقین بودن یک برهان، اتّحاد مصداقی متعلّق یقینی مقدّمات آن، با ذات اقدس اله است؛ یعنی اتّحاد مصداقی واسطهی اثبات برهان با ذات اقدس باری.
اما، مستفاد از برخی تقریرات، مفید معیارهای دگری به شرح ذیل است؛
🔷محی الدین ابن عربی:
🔸بوعلی و غزالی برآنند که معیار برهان صدّیقین، حد وسط واقع نشدن امر مغایر و بیگانهی با ذات باری است.
«فإن بعض الحکماء و أباحامد ادّعوا أنّه یعرف الله من غیر نظر فی العالم»۱
🔷صدرالمتألّهین شیرازی:
🔸معیار برهان صدّیقین، نه زعم جمهور فلاسفه است؛ یعنی امکان، و نه مدّعای علمای تجربی و متکلّمان؛ یعنی حرکت و حدوث؛ بلکه اتّحاد حد وسط برهان است با واجب.
«لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة، فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود»۲
«و غیر هؤلاء یتوسّلون فی السلوک إلی معرفته تعالی و صفاته بواسطة أمر آخر غیره کجمهور الفلاسفة …»۳
«احدها الطریق المأخوذ من ذاته إلی ذاته و هی طریق الصدّیقین … إنّه تعالی أجل و أجلی و أنور و أعلی من أن یدُل علیه شیء من مخلوقاته و مصنوعاته» ۴
🔸برهانی است با حد وسط «حقیقت وجود»؛
«اما الطریق الصدّیقین الذین یلاحظون؛ حقیقة الوجود المطلق» ۵
«و ههنا طریقة أخری … قد سلکها الرسول (ص) و الصدّیقین من أهل بیته و الشهداء الصالحون من أمّته … و هی النظر أوّلا فی حقیقة الوجود المطلق» ۶
«و لإثبات هذا المطلب منهج آخر؛ و هو الاستدلال علی ذاته بذاته و هو طبیعة الوجود المطلق بما هو وجود المطلق» ۷
🔷حکیم سبزواری:
🔸معیار برهان صدّیقین، چیزی جز استدلال از خودش به خودش نیست. ۸
✅ جامع مشترک معیارهای مذکور، در صدّیقین بودن یک برهان، اتحاد مصداقی «حد وسط برهان» با «ذات واجب» است.
🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
۱- فصوص الحکم، ابن عربی، ص ۸۱.
۲- صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۱۳.
۳- صدرالدین محمد؛ المشاعر، ص ۶۷.
۴- صدرالدین محمد؛ مفاتیح الغیب، ص ۲۳۹.
۵- صدرالدین محمد؛ رسائل فلسفی، شواهد الربوبیة، ص ۳۱۴.
۶- صدر الدین محمد؛ تفسیر القرآن الکریم، ج ۴، ص ۸۶.
۷- صدر الدین محمد؛ المظاهر الإلهیة، ص ۲۱.
۸- اسرار الحکم؛ سبزواری، ص ۴۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
الصدّیقون ثلاثة؛
۱- حِزقیل مؤمن آل فرعون؛
الذی قال: «یا قوم اتّبعوا المرسلین».
۲- و حبیب النجّار صاحب آل یٰس؛
الذی قال: «أتقتلون رجُلا أن یقول ربّی الله»،
۳- و علی بن ابیطالب و هو افضلُهم (ح).
📚جامع الصغیر، الجزء ۲-۱، جلال الدین سیوطی، حرف الصاد؛ فصل فی المحلّی بأل من هذا الحرف، ص ۳۱۷، الرقم ۵۱۴۸ و ۵۱۴۹، دار الکتب العلمیّة، ۲۰۰م-۱۴۲۵ه.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
۱- حِزقیل مؤمن آل فرعون؛
الذی قال: «یا قوم اتّبعوا المرسلین».
۲- و حبیب النجّار صاحب آل یٰس؛
الذی قال: «أتقتلون رجُلا أن یقول ربّی الله»،
۳- و علی بن ابیطالب و هو افضلُهم (ح).
📚جامع الصغیر، الجزء ۲-۱، جلال الدین سیوطی، حرف الصاد؛ فصل فی المحلّی بأل من هذا الحرف، ص ۳۱۷، الرقم ۵۱۴۸ و ۵۱۴۹، دار الکتب العلمیّة، ۲۰۰م-۱۴۲۵ه.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
www.rasekhoon.net
ابوالعینین شعیشع؛ آیات ۴۷-۳۳ سوره مبارکه آل عمران