پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۴۱)؛

🔹تصحیحات محمّدرضا شفیعی کدکنی، خصوصاً در پنج اثر محقّق الإنتساب به عطار؛ یعنی منطق الطیر، مصیبت‌نامه، اسرارنامه، الهی‌نامه و مختارنامه، نه تنها از میان‌مایه‌های ادبی و دقّت‌ نظرهای تصحیحی تُهی است، که رجوع به شرح الابیات مندرَج در انتهای کتاب، عمدتاً یا توضیح واضحات است و به مطّلعان از متون ادبی، مطلب مهمّی نمی‌افزاید، یا جز به تبعّد و گمراهی خواننده از مقصود شاعر، نمی‌انجامد.

🔹این قلم‌فرسایی‌های تحت عنوان تصحیحات و شرح‌هایِ البته مطالبِ غامض و عویصهٔ اشعار شاعر فروهشته، صرفاً محصولاتی تجاری‌اند، تا اثری درخور عنوان ادبی و تلاش واقعی مصحّح.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نظری به مذهب فردوسی (۷)؛

از دروازهٔ رود بار اشتر در می‌شد و جنازهٔ فردوسی بدروازهٔ رزان بیرون همی بردند. در آن حال مُذکِّری بود در طبران، تعصّب کرد و گفت: «من رها نکنم تا جنازهٔ او در گورستان مسلمانان برند، که او رافضی بُوَد.» و هر چند مردمان بگفتند با آن دانشمند در نگرفت. درون دروازه باغی بود مِلکِ فردوسی، او را در آن باغ دفن کردند. امروز هم در آنجاست، و من در سنهٔ عشر و خمسمأه آن خاک زیارت کردم.

گویند از فردوسی دختری ماند سخت بزرگوار، صِلت سلطان خواستند که بدو سپارند، قبول نکرد و گفت: «بدان محتاج نیستم.»

🔸احمد بن عمر بن علی نظامی سمرقندی

📚چهار مقاله،
به اهتمام محمد قزوینی، به کوشش محمد معین، مقالهٔ دوم، ص ۸۱، انتشارات ارمغان، محرّم الحرام ۱۳۲۸.

#مصطفی_مطهری

‌‏https://t.me/ReligiousSchool
✍️نظری به مذهب فردوسی (۸)؛

این دهقان‌زادهٔ طوس که در تمام شهر او را به نام ابوالقاسم فردوسی شناختند …

آنچه امروز احساسات ملّی می‌خوانند و غلبهٔ آن را موجب بیگانه‌دشمنی و محدود کردن انسانیّت می‌شمرند، در ذهن وی، صورتِ تعبیر نیافته بود.

شیعی مذهب بود و مثل هم‌کیشان خود، از تجاوز دایم ترکان سنّی بر مرزهای شرقی ایران رنج می‌برد و عمّال خلیفهٔ بغداد را در مرزهای غربی آن، مثل خود خلیفه به چشم غاصب می‌نگریست …

از کودکی چنانکه خودش همه جا می‌گفت، به مِهر حیدر پرورش یافته بود و مثل هر شیعهٔ اخلاص‌کیش، دوست داشت تا پایان عمر این دوستی و خاک‌باشی را نسبت به علی (ع) و خاندان او، در درون جانش حفظ کند.

علی (ع) برای او، قهرمان رؤیاها بود: دلاوری، عدالت، دوستی و پارسایی او، نمونه‌ای بود که او می‌پنداشت بدون آن، ایران او، ایران پدرانش که از دست خلفاء ستم دیده بود، و عمّال خلفاء، آن را پاره پاره و آکنده از جور و خون و جنایت کرده بودند، نمی‌توانست به یک ایران تازه تبدیل بیابد.

🔸عبدالحسین زرّین‌کوب

📚نامورنامه
؛ دربارهٔ فردوسی و شاهنامه، ص ۵۰-۴۹، انتشارات سخن.

#مصطفی_مطهری

‌‏https://t.me/ReligiousSchool
✍️مراد جمع و مسلک قدرت؛

🔹علیرغم تمامی نزاع‌های فکری، سنگربندی‌های عقیدتی و صف‌کشی‌های مسلکی، عمدتاً آنچه در پایان مناقشه‌ها تعیین می‌کند که در بدو امر چه کسی بر سریر قدرت تکیه زند و تاج فرمانروایی بر سر نهد، با غض نظر از درستی یا نادرستی آن، نگرش و میلِ توده است.

🔹امری که در عرصهٔ عمل، سیاست‌مدارانی که جز اندیشهٔ سروری بر جمع، هیچ در سر نداشته‌اند، به ادبیات آن نیک واقف‌ و به محوریّتِ رواداریِ پاسِ جمع ملتزم‌اند و در سخنرانی‌‌ها و خطابه‌های خود، در گوی سبقت ربودن از هم‌پالکی‌های‌شان، مسارعت می‌ورزند.

🔹ادبیاتی که بر خلاف جملات قرآن و مولی الموحّدین علی ابن ابی طالب علیه افضلُ صلوات المصلّین، صرفاً نظر به مجد جمع و ستایش توده دارد و مدّعای خود را، منظور مردم قلمداد می‌کند و اکثریّت را مدار حقیقت و معیار صدق و کذب امور می‌داند.

🌹«و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین»

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۴۲)؛

محتوای برخی الحکایات و التمثیلات منطق الطیر عطّار نیشابوری، نیست مگر منویّات جهلهٔ صوفیّه که می‌تواند مستمسکی گردد، برای ارتکاب به هر رذیله‌ای.

نظر شود به حکایاتی نظیر؛

گفت عبّاسه که «روز رستخیز،
چون ز هیبت خلق افتد در گریز،

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️بسط تصوّف، قبض تمدّن؛

🔹گر چه آثار عطّار نیشابوری و برخی شوامخ تصوّف، حائز نکته‌های ادبی و معنوی بدیع، قابل توجّه و رهگشاست، اما آنچه از نگرش حاکم بر آثار قاطبهٔ آنان، نظیر منطق الطیر مشهود است اینکه؛ علاوه بر در پی داشتن ترویج اباحی‌گری و توجیه ارتکاب به ذنوب و جرائم، به عنوان یکی از مهمترین عوامل فروپاشی تدریجی نظام اجتماعی در بُعد ارزش‌ها و گسست بافت‌های مولّد امنیّت، دلیل عدم امتداد مسلک فقه‌ستیز جهلهٔ صوفیه، به عنوان نگرش غالب، تمدّن گریزی و حتّی تمدّن ستیزی آن از منظر عرف بوده است که به وجهی، عملاً، با نقابی دیگر و تکیه بر احادیث جعلی، متروکه و شاذّ، همواره مروّج رهبانیّت مسیحی، هندی یا بودایی بوده است که در بستر مغالطاتی خود، ‘دنیاابزاری’ را ‘دنیاگرایی’، و ‘انسان کامل’ را ‘انسان عاطل’ معنا کرده است.

🔹دین بی‌فقه، معنویّتی است که جایی برای تشخّص، پاسخ‌گویی و التزام به مناسبات اجتماعی و عرفی باقی نمی‌گذارد. چنانکه دین عاری از طریقت نیز، وجهی برای انصاف و رواداری.

🔹این، نه به معنای غیرمنصِف، … بودن اصناف فقهاست؛ چنانکه افیون روشنفکری دولت‌پناه، مغرضانه، آن را مفروض گرفته است.

🌹«و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین»

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️بالیدگی فارسی در بستر عربی (۱)؛

همین‌که یکی از ایرانیان زردشتی به مذهب اسلام می‌‌پیوست، علی القاعده کتاب پهلوی را به طور قطع رها می‌کرد؛ زیرا این خطّ نه تنها بی‌زحمت و ثقیل و در اعلی درجهٔ ابهام است، بلکه مخلوط و ممزوج با کفر و زندقه است.

به علاوه تا موقعی که خطّ پهلوی وسیلهٔ مکاتبه بود، نوشتن و حتّی خواندن در میان ایرانیان، بإستثناء موبدان و دستوران و دبیران از نوادر کمالات محسوب می‌شد.

🔸ادوارد گرنویل براون

📚 تاریخ ادبی ایران، جلد اول؛ از قدیمی‌ارین روزگاران تا زمان فردوسی، باب اوّل؛ فصل اول، علل منسوخ شدن سریع خطّ پهلوی، ص ۱۸-۱۷، ترجمهٔ علی‌پاشا صالح، انتشارات کتابخانهٔ ابن سینا، تهران، ۱۳۳۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️بالیدگی فارسی در بستر عربی (۲)؛

علوم را از همه‌ سرزمین‌های جهان به زبان عرب‌ها نقل زده‌اند. آن‌ها خود را آراسته‌اند، دل‌پسند شده‌اند و زیبایی‌های زبانی آن‌ها در شریان‌ها و ورید‌ها دویده‌ است.

هر چند هر ملّتی، گویش خود را زیبا می‌پندارد، به آن خو گرفته و به هنگام نیاز، همراه معاشران و امثال خود، آن را به کار می‌برد. من این را با خود قیاس می‌کنم:

اگر علمی به آن زبان [خوارزمی] که مطلوب من است جاودانه شود، چنان بیگانه نماید که شتر بر ناودان و زرّافه در آبراهه. پس به زبان‌های عربی و فارسی پرداختم.

در هر یک از آن‌ها تازه‌واردم، به زحمت آن‌ها را آموختم؛ امّا نزد من، دشنام دادن به زبان عربی، خوش‌تر از ستایش به زبان فارسی است.

درستی سخنانم را کسی در‌می‌یابد که یک کتاب علمی نقل شده به فارسی را بررسی کند.

همین که زرق و برقش ناپدید شد، معنایش در سایه قرار می‌گیرد، سیمایش تار می‌شود و استفاده از آن، از میان می‌رود؛

زیرا این گویش، فقط برای داستان‌های خسروانی و قصّه‌های شب مناسب است.

🔸ابوریحان بیرونی

📚الصیدنة فی الطّب، ترجمه باقر مظفّرزاده، فصل ۴، ص ۱۶۹-۱۶۸، نشر فرهنگستان زبان و ادب پارسی، ۱۳۸۳.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️بالیدگی فارسی در بستر عربی (۳)؛

اجمالاً یک شخص فرانسوی در تعریف سخن بیان معروفی دارد که در مورد خطّ پهلوی نیز ممکن است صادق باشد. فرانسوی می‌گوید: «سخن، صنعت پنهان کردن فکر است»

خطّ پهلوی هیچ‌گونه ارزش ذاتی ندارد جز اینکه در فقه اللّغة معمّایی است منحصر به فرد.

همین‌که خطّ مزبور از حمایت مذهب و رسوم قدیمه و روحانیان محافظه‌کار محروم گشت، دیگر نتوانست در برابر خطّ عربی که بسیار خواناتر و متناسب‌تر بود خود را حفظ کند؛ خاصّه اینکه بر مسلمین با معرفت واجب و ضروری بود تا حدّی خطّ عربی را یاد بگیرند.

🔸ادوارد گرنویل براون

📚 تاریخ ادبی ایران، جلد اول؛ از قدیمی‌ارین روزگاران تا زمان فردوسی، باب اوّل؛ فصل اول، علل منسوخ شدن سریع خطّ پهلوی، ص ۱۹-۱۸، ترجمهٔ علی‌پاشا صالح، انتشارات کتابخانهٔ ابن سینا، تهران، ۱۳۳۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نظری به مبانی تصوّف (۱)؛

جواز ارتکاب معاصی به عنوان یکی از درون‌مایه‌های بنیادی‌ شعر تصوّف؛

رند کسی است که پروا و پرهیزی از ارتکاب گناه ندارد!

دلیل؛

چون نظر ما صوفیان به پایان کار است و اعمال آدمی در مقابل ‘سابقهٔ لطف ازل’ به هیچ نمی‌ارزد، پس رند هم نمی‌تواند از رحمت حقّ نومید گردد!

🔸محمدرضا شفیعی کدکنی

📚منطق الطیر عطّار نیشابوری
، تعلیقیهٔ ۱۹۲۳، ص ۶۱۳، نشر سخن، تهران، ۱۳۸۳.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️بالیدگی فارسی در بستر عربی (۳)؛

در این صنعت، بین آن‌ها برجسته کسی است که زبان [عربی] را بهتر از همه بداند، زیرا به یاری [زبان] بر [محتوای] کتاب‌ها احاطه می‌یابد و با استقلال خود در آن [زبان] از آن‌ها که دربارهٔ [کتاب‌ها] بر مبنای تخیّلات داوری می‌کنند و آنچه در آن نیست به تصوّر در‌می‌آورند، ممتاز می‌شود …

🔸ابوریحان بیرونی

📚الصیدنة فی الطّب، ترجمه باقر مظفّرزاده، فصل ۴، ص ۱۶۹، نشر فرهنگستان زبان و ادب پارسی، ۱۳۸۳.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool