پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
إنّ المأمون لمّا أراد أن یستعمل الرضا (ع)، جُمَع بنی هاشم؛ فقال لهم: إنّی أرید أن أستعمل الرضا علی هذا الأمر مِن بعدی. فحسَدَه بنو هاشم و قالوا: أتولّی رجُلاً جاهلاً لیس له بصر بتدبیر الخلافة؟ فابعث إلیهِ رجُلاً یأتِنا، فتری مِن جهله ما تستدلّ به علیه فبعث إلیه. فأتاه. فقال له بنوا هاشم: یا أبالحسن إصعد المنبر، انصب لنا علماً نعبد الله علیه. فصعد (ع) المنبر، فقعد ملیاً لا یتکلّم مطرقاً. ثُمّ انتفض إنتفاضة واستوی قائماً و حمد الله تعالی، و اثنی علیه، و صلّ علی نبیّه و أهل بیته، ثُمّ قال:

إنَّ أوَّلَ عِبادَةِ اللّه ِمَعرِفتُهُ، و أصلُ مَعرِفتِهِ تَوحيدُهُ، و نِظامُ تَوحيدِهِ نَفيُ الصِّفاتِ عَنهُ؛ لِشَهادَةِ العُقولِ أنَّ كُلَّ صِفَةٍ و مَوصوفٍ مَخلوقٌ، و شَهادَةِ كُلِّ مَخلوقٍ أنَّ لَهُ خالِقا …

🔸شیخ صدوق

📚عیون اخبار الرضا (ع)
، الجزء الاوّل، خطبة الرضا (ع) فی التوحید، ص ۱۳۵، منشورات الشریف الرضی، ۱۳۷۸.
———————————————
هنگامی که مأمون خواست حضرت رضا (ع) را ولی‌عهد خود کند، بنی‌هاشم را جمع کرد و به آن‌ها گفت: می‌خواهم حضرت رضا (ع) را ولی‌عهد خود کنم تا بعد از من، متصدّی امر خلافت باشد.

بنی‌هاشم حسد بردند و گفتند:

مرد جاهلی را متولّی این امر می‌کنی که بصیرتی در تدبیر امر خلافت ندارد؟! پس کسی را نزد او بفرست بیاید تا نادانی او را ببینی و بدانی بصیرت ندارد. مأمون فرستاد آن جناب آمد. بنی‌هاشم گفتند: یا ابالحسن؛ بالای منبر رو و برای وحدانیّت حق تعالی نشانه‌ای تقریر کن، تا خدا را به آن علامت عبادت کنیم.

حضرت بالای منبر رفت … و فرمود:

«همانا سر آغاز بندگى خدا، شناختن اوست و بنياد شناخت او، يگانه دانستن‌اش، و سرچشمهٔ يگانگى او، نفى صفات از اوست؛ چه این‌که خردها گواه‌اند هر صفت و موصوفى، آفريده است و هر آفريده‌اى گواهى دهد كه او را آفريدگارى است …»

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹در نتیجه عبّاس‌میرزا برای تأمین هزینه‌های فزاینده‌اش مجبور بود از یک‌ سو هزینه‌ها و مقرّری درباریّون و وظیفه‌بگیران را در تبریز کاهش دهد و از سویی دیگر فشار بیشتری بر گردهٔ مالیات دهندگان در آذربایجان وارد آورد.

🔹به علاوه بسیاری از رؤسای طوایف و قبایل، نسبت به “نظام جدید” و ایجاد ارتش نظر خوبی نداشتند.

🔹ناخشنودی آنان از نیروی جدید نیز کاملاً قابل فهم بود؛ زیرا برای نخستین بار، نیروی نظامی‌ای در شُرُف تکوین بود که مستقلّ از طوایف و نیروهای نامنظّم متّکی به عشایر صحرانشین عمل می‌نمود.

🔹اگر چه فعلاً این نیرو برای رویارویی با دشمن، قدری به نام امپراطوری روسیه تزاری ترکیب یافته بود، ولی هیچ تضمینی وجود نداشت که فردا همین نیرو علیه قبایل و عشایر به کار گرفته نشود.

🔹بنابراین، قوای نظامی سنّتی، به قوای نظامی مدرنی که عبّاس میرزا در صدد تأسیس‌اش بود، به چشم تهدید و خطری بالقوّه نگریسته و نگران پای‌گرفتن جدّی آن بودند.

🔸ناصر قراگوزلو

📚اصلاحات و تجدّد در عصر قاجار
، اصلاحات و اقدامات عبّاس‌میرزا، ص ۲۷-۲۶، زمستان ۱۳۸۶.
——————————————-
🔺توسعهٔ مدرن و تشکیل دولت، در آغاز و تداوم، همواره مبتنی بر نقض مالکیّت بوده است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹از طرفی دیگر، مسافرت‌های امیرکبیر به عثمانی و روسیه، او را تا حدود بسیاری با مفهوم “دولت” به تعبیر اروپایی آشنا کرده بود.

🔹لیدی شیل در این‌ باره می‌گوید:

«میرزا تقی‌خان همواره در خصوص “سیستم حکومت” کشورهای ژرمنی با اروپاییان گفت و گوی داشت».

🔹در واقع امیر کبیر، با آگاهی و دانش، به سمت ایجاد دولت به سبک اروپایی گرایش داشت و حکومت بر پایهٔ اصول را در نظر می‌گرفت.

🔸ناصر قراگوزلو

📚اصلاحات و تجدّد در عصر قاجار
، اصلاحات سیاسی میرزا تقی‌خان امیرکبیر، ص ۵۳، زمستان ۱۳۸۶.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
همواره و هر جا سخن از اصلاحات سیاسی در ایران به سبک جدید اروپایی به میان می‌آید، اقدامات میرزا تقی‌خان امیرکبیر در ذهن محقّقان متبادر می‌گردد.

ترجمه و تألیف کتاب دایرة المعارف مانند “جهان نمای جدید” زیر نظر و به ابتکار امیرکبیر صورت گرفت.

مواردی که در این کتاب به آن اشاره شده عبارتند از؛

جدول مالیات و امور اقتصادی، سرشماری جمعیّت و چگونگی آن، نظامات لشکری و نظامی؛ اعمّ از زمینی و دریایی، مدرسه و کتاب‌خانه و نظام آموزشی، بانک، پارلمان، جمهوری، آکادمیا، ملّت در فرهنگ سیاسی غرب، …

از ترجمه و کاربردن این مفاهیم نوین به خوبی برمی‌آید که امیر چه در سر داشته است.

در واقع می‌توان چنین نتیجه گرفت که ورود مفاهیم به سبک و سیاق غربی، نخستین بار از سوی امیرکبیر صورت گرفته و این نخستین سنگ بنای ایجاد فرهنگ سیاسی جدید در ساختار حکومتی و جامعهٔ ایران می‌باشد.

🔸ناصر قراگوزلو

📚اصلاحات و تجدّد در عصر قاجار
، اصلاحات سیاسی میرزا تقی‌خان امیرکبیر، ص ۴۳ و ۵۹-۵۸، ۱۳۸۶.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹بیشتر اینان [کلانترها] از میان خانواده‌های محلّی برگزیده می‌شدند … هر چند نظر مردم در انتصاب کلانتر دخالت نداشت، شاه کسی را که مردم به او نظر خوش نداشتند، به آسانی به کار برنمی‌گماشت.

🔹دربارهٔ رؤسای کلانتر محلّی، نظیر کلانترهای شهرها، هر چند شاه ظاهراً در انتخاب آنان آزاد بود، مع هذا کسانی را انتخاب می‌کرد که ساکنان آن شهرها می‌خواستند؛ و گر نه اقتدار حکومت در بوتهٔ تعلیق می‌ماند و درآمد که در ایران جدّاً مدّ نظر است، حاصل نمی‌شد.

🔹مع هذا انسان نباید انتظار داشته باشد که همیشه انتخاب شاه در معرض تائید مردم باشد.

🔸ویلم فلور

📚تاریخ مردم ایران،
جُستاری در تاریخ اجتماعی ایران در عصر قاجار، ترجمهٔ ابوالقاسم سرّی، جلد اول؛ فصل ۱؛ منصب کلانتر در دورهٔ قاجار، ص ۱۳، انتشارات توس، ۱۳۶۶.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹مردم برای حفظ خود به علماء متوسّل می‌شدند، زیرا آنان به تمام مقامات سیاسی در درجات مختلف دست‌رسی داشتند، و اغلب به نفع مردم دست به کار می‌شدند.

🔹اغلب رهبران مذهبی به رقابت با قدرت‌ محلّی می‌پرداختند و تمام علماء قدرتمند مشهد و اصفهان در اهمّیّت شأن و مقام خودشان پافشاری می‌کردند.

🔸ویلم فلور

📚تاریخ مردم ایران،
جُستاری در تاریخ اجتماعی ایران در عصر قاجار، ترجمهٔ ابوالقاسم سرّی، جلد اول؛ فصل ۱؛ منصب کلانتر در دورهٔ قاجار، ص ۲۳، انتشارات توس، ۱۳۶۶.
———————————————
🔸امنیّت باکیفیّت و مرغوب، جز در بستر رقابت محقّق نشود.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۵۹)؛

🔹انسان موجودی است که در عین این‌که می‌تواند حامل و واجد تمامی علوم و ابزارهای پیشرفته باشد، یک احمق تمام عیار باشد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۶۰)؛

🔹 نسبی‌گرایی معرفت‌شناختی برای اثبات موضع خود، چاره‌ای جز گذر ز پل مطلق‌گرایی معرفت‌شناختی نخواهد داشت.

🔹اعتقاد به نسبی‌گرایی شناخت‌شناسانه، در گرو اعتقاد به نوعی مطلق‌گرایی معرفتی است؛ یعنی باور به عامّ، مطلق، ضروری الصدق و کلّی بودن گزارهٔ سالبهٔ کلّیّهٔ “هیچ شناختی مطلق نیست”.

چه اینکه یک نسبی‌گرای معرفتی، برای اثبات اینکه “شناخت، صرفاً تابع دازاین، زمان، مکان، … است و قابل تسرّی به دیگر امور نیست” چاره‌ای ندارد مگر این‌که دست‌کم به سه امر مطلق و کلّی قائل شود؛

۱- شمولیّت کاربرد استدلال در حوزهٔ معرفت.
۲- کلّی بودن حکم سلبی.
۳- صدق معرفت‌شناختی قضیّه.

🔹نسبی‌گرایی معرفت‌شناختی، موضعی است غیراخلاقی؛ چرا که قائل به آن، در حالی دیگران را به التزام بدان فرا می‌خواند و وجهی از معقولیّت را برای نافیان آن قائل نمی‌شود، که خود، دست‌کم در فضای مدّعا، به آن باور ندارد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
پیداست که این فیلسوفان میان “انسان‌های عادی” زندگی می‌کردند، شیفتهٔ تدریس و بحث فلسفی بودند، حرف‌های تازه یاد مردمان می‌دادند، و با این که بیشتر آن‌ها اهل آتن نبودند، هوادار دموکراسی آتنی بودند.

G.Romeryer-Dherbey, Les Sophistes, Paris, 1985, p.5.

🔸بابک احمدی

📚کتاب تردید
، سوفیست‌ها و شکّ‌آوران، ۱؛ ص ۱۰۹، نشر مرکز، چاپ هشتم، ۱۳۷۴.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool