پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
برده‌گیری به نا حقّ و به نحو استثمار، یکی از مصادیق و انواع برده‌داری بود که البته اسلام باهاش مخالفت کرد؛ نه همهٔ انواع برده‌داری.

چه این‌که در جنگ‌ها، وقتی کسی علیه مرزها، سرحدّات، اقساط و جان مال مسلمین تعرّض و تصرّف عدوانی‌ای می‌کرد و جنگی رو صورت‌بندی می‌کرد، در میدان جنگ مشمول احکامی می‌شد.

اگر فرار می‌کرد و جنایتی جز اقامهٔ جنگ علیه مسلمین مرتکب نشده بود، ارجح و بهتر این بود که دنبال نشه و دنبالش نرن.

اگر هم کشته می‌شد، اسلام مُثله کردن و قطعه قطعه کردن جسمش یا تعرّض به نعشش رو حرام اعلام کرد.

که علی ع به نقل از رسول اکرم ص روحی فداهما فرمود مثله نکنید حتی اگر سگ درّنده باشه.

یا این‌که زنده می‌ماند و اسیر می‌شد.

این هم دو حالت داشت.

یا به مسلمین خساراتی وارد شده بود؛ اعمّ از مالی و جانی؛ نظیر اسارت خودی در دست خصم؛ که این‌جا امیرالمسلمین فِداء می‌کرد.

اسیر می‌داد و در ازاءش یا مال می‌گرفت یا اسیر در دست خصم رو آزاد می‌کرد.

یا خسارتی وارد نشده بود و این‌جا هم دو حالت داشت.

یا فرد اسیر شده غیر از اقامهٔ جنگ علیه مسلمین، جنایتی مرتکب شده بود، یا نه.

اگر شده بود باید مجازات می‌شد. اگر هم نشده بود، دو حالت پیش میومد؛

یا از کاری و مشارکت در جنگی که داشته بود، پشبمان شده بود، یا نه.

اگر پشیمان شده بود؛ امیر المسلمین منّت می‌ذاشت و آزادش می‌کرد.

فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثاقَ *فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها* ذلِكَ وَ لَوْ يَشاءُ اللَّـهُ لانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَ لكِنْ لِيَبْلُوَا بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ وَ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّـهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ

سورهٔ مبارکهٔ محمد ص؛ کریمهٔ ۴
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
یا پشیمان نشده بود که در این صورت، اسلام حکم به استرقاق می‌داد که باید برده شه. این نوع بردگی، منطبق بر فلسفهٔ تعلیم و تربیته. تا بدونه اقامهٔ جنگ علیه مسلمین، هزینهٔ گزافی داره. چه این‌که در معرکهٔ جنگ، تمام آن‌چه از جاندار گرفته تا بی‌جان، ولایت و اختیارش در دست مسلمینه.

حالا که فرد برده شده هم اسلام احکامی رو واسش وضع کرده که اتّفاقاً کشته شدن عمر توسّط ابولؤلؤ یا فیروزان، سر حکمی بود که عمر، بر خلاف حکم اسلام، در مورد فیروزان داد.

فیروزان بردهٔ مغیرة بن شعبه بود که مغیره می‌گفت باید از اذان صبح تا اذان عشاء واسم کار کنی!!

حال آن‌که ساعات کار برده در موازین اسلامی، از طلوع آفتاب بود تا اذان ظهر.

چون از نظر اسلام، قرار نبود برده، همیشه برده بمانه.

و باید ساعاتی از روز در اختیار خودش می‌بود تا واسهٔ خودش کار کنه و بتونه خودش رو از صاحب یا مولیٰ بخره.

حتّی این نوع از برده‌داری از احکام امضایی اسلام بود، نه از احکام تأسیسی.

یعنی اسلام با برده‌داری مواجه شد؛ نه این‌که اسلام برده‌داری رو آورده باشه.

اسلام هر نوع جنگی رو هم قبول نداره. نظیر جنگ‌های کشورگشایانهٔ خلفاء که امضاء اهل بیت عصمت و طهارت پاش نبود و برای مشروغیّت بخشی بهش، در یک قول جعلی ضعیف آورده شد که حسنین علیهما السلام در جنگ‌های ایران شرکت کردن!!

یا این‌که سلمان به اعراب مسلمان راه‌ها رو نشان می‌داد!!

حال آن‌که سلمان، سر جریان خانهٔ حضرت زهراء و شهادتش و شکسته شدن کتف سلمان در اون واقعه، با عمر حرف نمی‌زد.

بعد از خیانت‌ها و بریزبپاش‌هایی که سعد بن وقّاص در مدائن کرد و عمر عزلش کرد، به این نتیجه رسیدند که جز سلمان رو نمیشه بر یه شهر با مدنیّتی مثل مدائن فرماندار کرد. سلمان هم قبول نمی‌کرد که گویا با خواهشی که از حضرت علی ع برای این‌که سلمان قبول کنه، سلمان فرمانداری مدائن رو پذیرفت و در همون‌جا هم دفن شد.

یعنی سلمان، به گواه تاریخ، از مدائن این‌ورتر نیومده.

البته این جنگ‌ها علل مختلفی داشت که یکیش درخواست مردم اصفهان و … و خصوصاً شیراز از عمر بود برای نجات از ظلم و ستم ساسانیان که جالبه.
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
برده وقتی برده می‌شد، مولا یا صاحب حق نداشت بهش توهین کنه. باید بهش می‌گفت فتیٰ (جوان‌مرد) واسه مردا، و فتات واسه کنیزها.

باید از غذایی که خودش می‌خورد به اون می‌داد و حتی لباس و جا خوابش هم نباید با مولا زیاد فرق می‌کرد.

اگر مولیٰ با برده درگیر می‌شد و در صورتی که برده مرتکب کار خیلی بدی نشده بود و می‌زد مثلاً دست برده می‌شکست، کلّ بدن برده آزاد می‌شد. یعنی برده آزاد می‌شد.

از اون‌جایی که نفقهٔ برده بر عهدهٔ مولا بود، فرزند برده هم برده می‌شد و نفقه‌اش بر عهدهٔ مولا می‌افتاد.

برده می‌تونست خودش رو به صورت فروش اقساطی از مولای خودش بخره؛ طبق قاعدهٔ ابتغاء مکاتبه بر اساس آیهٔ ۳۳ سورهٔ مبارکهٔ نور؛

وَ لْيَسْتَعْفِفِ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ نِكاحاً حَتَّى يُغْنِيَهُمُ اللَّـهُ مِنْ فَضْلِهِ **وَ الَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ فَكاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً **وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّـهِ الَّذِي آتاكُمْ وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَنْ يُكْرِهْهُنَّ فَإِنَّ اللَّـهَ مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ.

إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْراً هم یعنی باید مسجّل بشه که برده به رشد رسیده و میتونه از این به بعد اموراتش رو بچرخونه.

یعنی اگه میبینی رشید نیست و نمی‌تونه اموراتش رو بچرخونه و تدبیر کنه، حقّ نداری رهاش کنی، …

همیشه علیه برده‌داری حرف زدن؛ اما هیچ‌وفت نگفتن عمدهٔ برده‌ها التماس می‌کردن واسه یه بزرگ‌زاده، … کار کنن و بیکار نشن.

اسلام همهٔ انواع برده‌داری رو تحریم نکرد. چون همیشه امکان اقامهٔ جنگ علیه مسلمین وجود داشت.

با این کار خیلی از برده‌ها بی‌کار و بی‌خانمان می‌شدند.

براش قواعدی وضع کرد و این قواعدش برده‌داری‌های ناجوانمردانه رو برچید.

کفارهٔ بسیاری از گناهان رو آزادی برده قرار داد، … که خصوصاً توسّط ائمهٔ معصومین ع انجام می‌شد.

قسمی از مصارف زکات، … رو واسه آزاد کردن برده‌ها گذاشت.

برخی از مسلمانانی که به طمع برده گرفتن به جنگ‌هایی که کفار علیه مسلمانان راه انداخته بودن می‌رفتند رو سرزنش و کارشون رو حرام اعلام کرد.

مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَن يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الأَرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللّهُ يُرِيدُ الآخِرَةَ
انفال/ ۶۷

این کار اسلام به تدریج بردگی رو برانداخت. حال آنکه ممالک غرب تا ۱۳۰ سال پیش و همچنین الان برده‌داری درشون وجود داشت و داره.

در صورت شکست و اسارت کافر حربی‌ای که به مسلمین حمله کرده و جنگ راه انداخته، در صورتی که زنش در معرکه باشه و اسیر شه، صیغهٔ عقدشون باطل میشه و زن کافر حربی که همراهش اومده جنگ، میشه کنیز یا مِلکِ یمین.

إِلاَّ عَلى‏ أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ.

مؤمنون/کریمهٔ ۶
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
و در صورت ملک یمین شدن، در حکم زن عقدیه که البته در برخی احکام با زن عقدی تفاوت‌هایی داره.

علی ع که طبق برخی گزارش‌ها، شهربانو رو به عقد امام حسین ع درآورد که البته خیلی‌ها هم هستند که در سندش تردید دارند و چنین چیزی رو قبول ندارند، خواست نشان بده که این‌ها برده نیستند.

در جنگ جمل بر سر غنائم با علی ع نزاع کردند که ما باید از این‌ها غنیمت بگیریم. علی ع فرمود این‌ها متعلّق غنیمت نیستند؛ چون مسلمان‌اند. نزاع که بالا گرفت، حضرت فرمود خب، اگر غنیمت‌اند، بگید ببینم عایشه (زن پیغمبر) ملک یمین کیه؟! که خیلی‌ها ساکت شدن و عقب رفتن.

غیر از نگرش تربیتی؛ رشد مادّی و معنوی فرد اسیر که مهدوف اسلامه، حرام اعلام کردن و گناه دانستن مشارکت در جنگ برای گرفتن اسیر و کسب منفعت از اون توسّط اسلام هم در همون راستاست.

احکام نورانی برده‌ در اسلام، دقیقاً نقطهٔ مقابل مدل زندان در دنیای مدرنه.

میشه ازش تحلیل خوبی ارائه داد.

حتی قواعد عرف در خصوص برده هم بر مدل زندان مدرن ارجح بوده.

چه این‌که اگر فردی به فرد دیگری خسارت می‌زد، یا مالی واسه جبران داشت، یا نداشت.

اگر داشت که باید پرداخت می‌کرد و اگر نداشت، یا فرد به پاس قاعدهٔ المفلس فی امان الله عمل می‌کرد، یا می‌گفت عمر و جان که داری؛ پس باید برام کار کنی.

حالا فرد خسارت دیده که فرد خسارت زده رو به کار می‌گرفت؛ اگر فرد خسارت زده حرفه‌ای بلد بود که بود و اگر نه، در کنار شغل فرد خسارت دیده، حرفه‌ای یاد می‌گرفت.

در این‌جا اگر فرد خسارت دیده متأهل بود، به خانواده‌اش هم می‌رسید و اگر نبود، امکان داشت با قربای فرد خسارت زده وصلت کنه.

از طرفی، فرد خسارت زده می‌فهمید که نباید به مالکیّت دیگری تجاوز کنه یا خسارت بزنه و از سویی به علّت هم‌نشینی با فرد خسارت دیده، تربیت هم می‌شد و تجربه‌اش در خصوص کار بیشتر می‌شد و تبدیل می‌شد به یه فرد مولّد و امکان همکاری هر دو، پس از پرداخت و تسویهٔ بدهی، بالا بود.
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
فرد خسارت دیده هم به تأمین خسارات وارده می‌رسید.

اما در مدل زندان؛

فرد به علّت هم‌نشینی با متخلّفین، خلاف‌های دیگه هم یاد می‌گیره، فرد خسارت دیده جبران مالی نداره یا امکان تأمین خسارتش کمه؛ چون در زندان عمدتاً کاری واسه پرداخت خسارت نیست.

خاطی اگر متأهله که خانواده‌اش تضعیف یا از هم پاشیده میشه و امکان همکاری گروهیش با سایر متخلّفین حاضر در زندان، واسه آینده بالا میره و میشه یه فرد مصرف‌گرا.

از طرفی هم چون روز به روز انرژیش تحلیل میره، امکان پرداخت بدهی و خسارتی که زده پایین میاد.

از طرف دیگه هم انگ زندان می‌خوره و کم‌تر کسی پیدا میشه بهش زن بده و هزینه‌های اجتماعیش بالا میره.

فرد خسارت دیده هم نه تنها به مالش نمی‌رسه؛ بلکه باید خرج فرد خسارت زده رو هم از طریق مالیاتی که ازش می‌گیرند، پرداخت کنه!!

مدل زندان در جهان امروز، مبتنی بر نقض مالکیّت و در تقابل با فلسفهٔ تعلیم و تربیت و رشد مادّی و معنوی انسانه.

عنوان برده که در روزگار امروز به صورت پوپولیستی، از طرف یه عدّه فانتزی، یک اطلاق منفی شده، مشترک لفظیه.

یعنی برده‌داری، لابشرط از خوب و بد یا به حقّ و به ناحقّه.

یعنی برده‌داری تقسیم میشه به برده‌داری به حقّ و برده‌داری به ناحقّ.

هر چند در فقه فریقین، ما باب الرّق (چگونه برده گرفتن) نداریم و باب العِتق (قواعد و احکام چگونه برده آزاد کردن) داریم؛ امّا حکمی بر حرمت الرّق، به نحو موجبهٔ کلّیّه هم نداریم.
کل قرآن نموداری.jpg
42.8 MB
🔹کل قرآن به صورت موضوعی و نموداری؛ در یک صفحه.

https://t.me/ReligiousSchool
کافی است بعد از دانلود و ذخیره در موبایل خود، Zoom بفرمائید و البته برای بانی آن، طلب غفران و خیر نمائید. 🙏🌹
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۲۳)؛

🔹در دین، مصلحت، در ذیل اصول دین و به منظور پاس‌داری از نهاد آن؛ امّا در سیاست، در راستای منافع حاکمیّت و حکومت و حفاظت از آن، تعریف و به کار گرفته می‌شود.

🔹در سیاست، مصلحتِ تابع منافع سیاسی، از نادیده گرفتن اصول انسانی، دینی و اخلاقی، ابایی ندارد.

🔹زین‌سان، مصلحتْ در فضای دین (مصلحت دینی)، با مصلحت در عرصهٔ سیاست (مصلحت سیاسی) که از سوی برخی به نحوی مغالطی به عنوان مشترکی معنوی بر هر دو اطلاق می‌گردد، مشترکی لفظی‌ است که حاکی از دو معنای کاملاً متفاوت و عمدتاً متقابل است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ذکر جمیل سعدی (۳)؛

در مقدّمهٔ گلستان، وقتی سعدی از «صیت سخن در بسیط زمین» یاد می‌کند، می‌نویسد: «رقعهٔ منشآتش را چون کاغذ زر می‌برند»؛ در حکایتی از باب پنجم آن کتاب نیز می‌خوانیم که در کاشغر، شعر او شهرت داشته است.

در این سخنان حقّ با سعدی است و سعدی بی‌جهت از حسن قبول آثار خود سخن نمی‌گفت؛ زیرا دیری نمی‌گذرد که؛

۱- ابن بطوطه در قرن هشتم هجری در چین متوجه می‌شود خنیاگران بیتی فارسی را به آواز می‌خوانند که از اشعار سعدی بوده است.

۲- سیصد و پنجاه سال پیش، آندره دوریه ترجمهٔ گزیده‌ای از گلستان را به زبان فرانسوی به عنوان نخستین معرّفی سعدی در اروپا نشر داد.

۳- یک سال بعد، فردریش آکسن باخ آن را به آلمانی ترجمه کرد و در توبینگن به چاپ رساند.

۴- چند سال بعد، گلستان بار دیگر توسّط آدام اولئاریوس سیّاحِ زبان فارسی در ایران آموخته، به آلمانی ترجمه و در شلسویگ چاپ و در پی استقبال پرشور، چندین بار به چاپ رسید.

۵- هنری ماسه حدود ۶۳ سال پیش در کتاب معروفش آورد که گلستان تا کنون ۵۵ بار ترجمه شده و بارها به چاپ رسیده است و ترجمهٔ گلستان طیّ شصت سال اخیر به نقل کتاب ماسه، موضوع کتاب‌شناسی مفصّلی خواهد شد.

۶- دیدرو فرانسوی دربارهٔ گلستان مقاله نوشت و ولتر آن را به مطالعه گرفت.

۷- بایرون سعدی را با کاتولوس؛ شاعر غنایی روم قیاس می‌کرد.

۸- گوته در دیوان شرقی-غربی، تحت تأثیر سعدی واقع شد.

۹- روکرت به آلمانی دربارهٔ سعدی شعر سرود و هوگو در کتاب شرقیّات، عبارتی از مقدّمهٔ گلستان را اقتباس کرد.

۱۰- لافونتن، سن لامبر، مادام رولان، هردر آلمانی، پیگنوتی ایتالیایی، بالزاک، آلفرد دو موسه، اوژن مانوئل و دیگران، هر یک به نوعی به سعدی التفات داشته‌اند.

۱۱- ارنست زنان در ستایش سعدی گفت: «سعدی واقعاً یکی از گویندگان ماست»، چنان‌که ادوین آرنولد شاعر انگلیسی می‌گفت: «سعدی هم به جهان قدیم و هم به جهان جدید تعلّق دارد».

۱۲- جیمز تامسون؛ شاعر اسکاتلندی در لندن قرن ۱۹، با قلب و چشم و صدای سعدی به سر می‌بُرد.

۱۳- دیوید ثورو دربارهٔ سعدی نوشت: «من بین سعدی و خود، تفاوتی اساسی نمی‌یابم … هنوز زنده و باقی است».

۱۴- امرسن؛ شاعر امریکایی، سعدی را شاعر ایدئال خود می‌دانست.

۱۵- الکت؛ فیلسوف امریکایی، آثار سعدی را در ردیف آثار سقراط و افلاطون و دانته و … می‌خواند.

غرض آن‌که پیش‌بینی سعدی تحقّق یافته و در همهٔ اقطار عالَم، نام و فکر و سخن سعدی، معروف است.

🔸 غلامحسین یوسفی

📚کاغذ زَر، مقالهٔ اول، ص ۱۲-۹، انتشارات سخن.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹صنایع و آرایه‌های ادبی آیه؛

۱- نرسیدن‌ خورشید به‌ ماه کنایه از از نظمه.

۲- تضاد شمس با قمر و روز با شب.

۳- واج‌آرائی الف و لام.

۴- مجاز جزء از کل؛ مجاز شمس و قمر از اجرام آسمانی؛ کلٌّ فی فلکٍ یسبحون.

۵- جان‌بخشی؛ شنا کردن اجرام آسمانی با کلمهٔ یسبحون.

۶- لفّ‌ و نشر روز با خورشید و ماه با شب.

۷- مراعات‌ نظیر شمس با قمر و لیل با نهار.

۸- استعاره شناوری اجرام آسمانی؛ فضا استعاره از دریا.

۹- اسلوب‌ معادله‌ای که در دو فراز اول آیه است.

۱۰- جان‌بخشی؛ سبقت‌ نگرفتن شب از روز.

🔹نکتهٔ بسیار عجیب این‌که اگر فراز نورانی «كُلٌّ فِي فَلَک» رو از آخر به اول بخونید باز هم «كُلٌّ فِي فَلَک» می‌‌شود و این یعنی واقعیّت و حرکت مدوّر را در متن آیه به تصویر کشیدن!!

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۲۴)؛

🔹در تدرّجات الهی، صالح سالک، تعالی‌‌ورزانه، حُسن هر مقام را با حُسن مراتب بالاتر از آن می‌سنجد و در تنزّلات شیطانی، طالح، قُبح هر مرحله و سیّئه را، با قبح سیّئات قبیح‌تر توجیه می‌کند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
ای به تو عالَم همه معنا شده؛

أَنْتَ صراطَ المُستقیم و سِرُّ الأَنبیاءِ أَجمعین و نَفْس سیّد المُرسَلین و علیکَ أَفضلُ صلوٰاتِ المُصَلِّین.

فِداک نفْسی و مالی و …🌹
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۲۵)؛

🔹شخصیّت‌های به جا مانده از یک سلسله یا حکومت، دمانسج قابل قبولی برای شناخت آن سلسله و حکومت است.

🔹شرافت و بزرگی، حتی از عمدهٔ بازماندگان سلسلهٔ قجر در روزگار امروز نیز پیداست.

🔹نجابت، اصالت و بزرگ‌زادگی‌ای که انسان، اگر توفیق ارتباط با آنان را پیدا کند، به وضوح در اکثر آنان می‌یابد.

🔹بخش بسیار زیادی از تاریخ‌سازی‌های پهلوی و پس از آن، سیاه‌نمایی علیه سلسلهٔ قاجار توسّط روشن‌فکرانی بوده است که بدگویی‌های‌شان از قجر، بیش از هر امر، معلول حقارت‌ها، خلاء‌های هویّتی و هم‌چنین حسادت‌ نسبت به اصالت و نجیب‌زادگی‌ای است که تا قعر جدول اجدادشان، ذرّه‌ای از آن را نیافته، ندیده‌ و همواره بدان آرزومنداند.

🔹این‌که گر چه قجر سلطنت را از دست می‌دهد، اما اصالت، اشرافیّت، بزرگ‌زادگی، … را نه و محفل آنان هم‌چنان امروز هم مجمع بزرگان است، حاکی از یک قانون واقعی است که تودهٔ هوچی‌گر گلّه‌صفت از فهم آن ناتوان است.

🔹سرنوشت رقّت‌بار بازماندگان پهلوی، چون پدربزرگ‌شان، نیک حاکی است که اصالت و شایستگی، نه امری دستوری؛ بلکه بیش از هر چیز، امری است که از عیار وجودی شخص برمی‌خیزد و از ساحت وجودی او، غیرقابل انفکاک است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Forwarded from 𝐻𝑒𝑟𝑚𝑒𝑠
طُرَیحی قرن ۱۱ این رو نقل کرده 👇