پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
204 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۳۸)؛

🔹شاه البته در آن سال‌ها بيش از پيش يقين پيدا كرده بود که منافع ايران را بهتر از هر کس دیگری مى‌شناسد. در جلسات اقتصادى و سياسى، اغلب هر بحث جدّی يا نظرات انتقادى را با طرح تلويحاً تهديدآميز اين سوال به پایان می‌رساند که: «مگر كتاب ما را در اين زمينه نخوانده‌ايد.»

🔹تا اواسط دههٔ پنجاه، سه كتاب نوشته بود. اولى “مأموريت براى وطنم” (۱۳۲۰)، دومى “انقلاب سفید” (۱۳۲۶) و سومی “به سوى تمدّن بزرگ” نام داشت.

🔹در اين سه كتاب بيش و کم در مورد تمام زمينه‌هاى متصوّر اظهار نظر كرده بود. او دیگر به راستى حال و هواى يک پيامبر را به خود گرفته بود … اين حالت را به خوبى مى‌توان در تصويرى سراغ كرد که آن روزها در بسيارى از ادارات دولتى بر ديوارها ديده مى‌شد. لبخندى جدّی به لب داشت. بر فراز انبوهی ابر ایستاده بود. دستانش در هوا بود. انگار می‌خواست به حرکت دستی، کرامات خود را تقسیم کند.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل سیزدهم؛ سقوط پمپئی، ص ۳۵۵-۳۵۶، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹با اين حال در همان كنفرانس مطبوعاتى كذايى، شاه هويدا را به دبير اولى حزب جديد [؛ یعنی رستاخیز] برگمارد.

هیچ‌كس جرأت نكرد از شاه بپرسد که او بر اساس كدام مادهٔ قانونى، دبير حزبى را که هنوز تأسيس هم نشده بود تعيين كرده است.

🔹در حقيقت، شاه نه تنها دبير حزب را منصوب می‌کرد، بلكه تكليف تمام كسانى را که رغبتى به پيوستن به حزب نداشتند نيز تعيين كرد. به لحنى پر تمسخر، می‌گفت:

اين دسته مى توانند پاسيورتى دريافت كنند و ايران را ترک بگویند …

🔹… واقعیّت این بود که در آن زمان شاه مملکت را ملک طِلق خود می‌دانست.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل سیزدهم؛ سقوط پمپئی، ص ۳۶۹، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹چندی پيش كه من كاخ كيش را به نام شخصى شاه ثبت كردم، شاه سند را پيش من پرتاب كرد. فرمودند:

مگر مى‌خواهى فقط یک وجب خاک ايران مال من باشد؟ تمام ايران مال من است.

🔸اسدالله عَلَم امیرقاینات

📚يادداشتهاى عَلَم؛ جلد دوم؛ سال ۱۳۴۹ تا ١٣٥١، ص ۳۰۳، چاپ چهارم.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۳۹)؛

🔹در هر حال، هويدا و “كانون مترقّی”‌اش با اين وعده سركار آمدند که براى ايران دمكراسى بيشتر به ارمغان خواهند آورد؛ اما او با پذيرفتن دبير اوّلی حزبى كه سرشتى يک‌سَره شبه توتاليتريستى داشت در واقع به خادم و عامل استبداد بدل شد.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل سیزدهم؛ سقوط پمپئی، ص ۳۷۱، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹برخى از ايرانيان، به سياق جمشید آموزگار، نخستين تظاهرات زمينه‌ساز انقلاب را چیزی جز دسيسه‌هاى دسته‌هاى رقيب قدرت در درون رژیم نمى‌دانستند.

🔹برخى دیگر خودِ آموزگار را مقصّر و عامل اصلى اين نابسامانى‌ها مى‌دانستند.

مى‌گفتند بى‌جهت، و بدون در نظر گرفتن پيامدهاى قضيّه، مستمرّی روحانيون را که از بودجهٔ محرمانهٔ نخست‌وزيرى پرداخت مى‌شد قطع كرد و همین مسئله به انقلاب دامن زد.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، ص ۳۸۰، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۰)؛

🔹هم‌زمان با اين تحوّلات، شاه هم تغيير رأى داده بود و پيوسته نويد دمكراسى سياسى مى‌داد.

امروزه كه رخدادهاى زمان انقلاب را باز مى‌نگریم، به گمان من آشكار و بديهى به نظر مى‌آید که حركت هم‌زمان جامعه به سوى آزادى سياسى، و انقباض و فشارهاى تازهٔ اقتصادى، فرجامى جز فاجعه نمى‌توانست داشت.

🔹بايد به خاطر داشت كه از همان زمان ارسطو، فلاسفه خوب مى‌دانستند که براى سلاطين مستبد، واگذاشتن بخشى از قدرت، كارى خطير و خطرناک است. مى‌دانستند که حکّام زورگویی كه ناگهان سلوک بايزيد و شبلى پیدا مى‌كنند به راحتى و بی‌خطر نمى‌توانند سبک و سياق حكومت خود را دگرگون كنند.

🔹در یک كلام، مى‌دانستند که فرايند دمكراتيزه كردن يک جامعهٔ مستبد، فرايندى به غايت ييجيده و مخاطره‌انگیز است. اما به رغم اين واقعیّت، رژیم شاه درست در زمانى كه با بحران اقتصادى خطرناكى مواجه بود به اصلاحات سياسى هم دست زد و گام در راه پرمخاطرهٔ دموكراتيزه كردن جامعه گذاشت.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، ص ۳۸۳، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۱)؛

🔹چندین بار سعى كردم با جمشید آموزگار گفتگو كنم و روايتش از اوضاع را بدانم و بازگو كنم تلاش‌هایم همه ناكام ماند.

هر بار جوابش اين بودكه به گمانش، صحبت كردن دربارهٔ هويدا، تف سر بالا است.

احمد قريشى، مصاحبه با نويسنده، ٢٢ سپتامبر ١٩٩٩.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، پاورقی ص ۳۸۵، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۲)؛

🔹بختيار در مورد فساد مالى خودِ شريف امامى اطّلاعات دست اولى داشت.

همه مى‌دانستند که نخست وزير كابينهٔ
"وحدت ملّى" به "آقاى پنج درصد" شهرت دارد.

🔹مى‌گفتند وجه تسمیهٔ لقبش هم اين بود که از بيش و کم تمامى قراردادهاى دولتى، پنج درصد حقِ حساب مى‌گرفت. به علاوه، بالاترين مقام فراماسونرى در ايران بود، و با اين همه شاه كار مبارزه با فساد و"وحدت ملّى" و بالمآل نجات رژیم پهلوی را در حسّاس‌ترين لحظات تاريخ آن، به همين شخص محوّل كرد.

🔹… عامل ديگری كه در این انتصاب [شریف امامی به نخست‌وزیری] مؤثّر بود، گمان شاه دربارهٔ نقش انگلیس در تحوّلات انقلاب بود.

شاه يقين داشت كه دولت انگلستان از محرّکان اصلى انقلاب اسلامى است. شايد به همين خاطر فكر مى‌كرد که فراماسون پرسابقه‌اى چون شريف امامى از عهدهٔ تشكيل كابينه "وحدت ملّى" يا در مفهوم دقيق‌تر، از پس تطميع انگلستان برخواهد آمد.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، ص ۳۸۵ - ۳۸۷ ، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۳)؛

🔹مى‌گویند هر انقلاب و حركت اجتماعىِ توده‌اى، محتاج اسطوره‌اى است. مى‌گویند تودهٔ مردم را به ظاهر نه شعور و خِرَد، كه شعار و اسطوره به حركت وا می‌دارد.

انقلاب ايران هم از اين قاعده مستثنى نبود و "جمعه سياه"، دركنار ماجراى "سينما ركس آبادان"، به دو اسطورهٔ مؤثّر انقلاب بدل شدند.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، ص ۳۹۳ ، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۴)؛

🔹امّا روزى كه هويدا از مقدّم شنید که شاه و ملكه به زودى ايران را ترک خواهند گفت، روحيه‌اش یک‌سَره دگرگون شد. افق، دیگر كاملاً تيره و تار مى‌نمود.

🔹هويدا پيش از اين تاريخ همواره خانواده‌اش را از تماس با شاه يا ملكه منع كرده بود. اما وقتى یک هفته پیش از عزيمت شاه از ایران، مقدّم خبر اين سفر را به هويدا داد، نه تنها نگرانی‌اش دو چندان شد، بلكه اين بار، وقتى دكتر فرشته انشاء توصيه كرد که با خاندان سلطنت تماس بگیرد و از آن‌ها بخواهد که هنگام ترک ايران هويدا را هم با خود ببرند، هويدا مقاومت و مخالفتى نكرد و تنها به ذكر یک نكته بسنده كرد و گفت:

«تماس بگیر، ولى بدان كه جوابت را هم نخواهند داد.»

حدسش از قضا درست درآمد.

🔹دكتر فرشته انشاء چندین بار، به ویژه از طريق فريدون جوادى، كوشيد با ملكه ديدار كند. تلاش‌هايش همه ناكام ماند. به واسطه‌هاى دیگر توسّل جُست و آن‌ها نيز هیچ‌ كدام مفيد فايده‌اى نشدند.

🔹وقتى هويدا شنيد كه خاندان سلطنت حاضر به ديدار با فرشته نشدند، ناگهان حالتى از يأس و دل‌زدگی شديد بر چهره‌اش مسلّط شد. گفت:

«اكَر روزى از تو پرسیدند در اين لحظه چه احساسى داشتم، بگو، "I'di été ecocure" يعنى، در او حالتى از انزجار بود.»

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل چهاردهم؛ قربانی، ص ۴۰۸ ، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۴۵)؛

🔹مى‌دانستند که چنین دادگاهی دست كم دوسه هفته طول خواهد كشيد و با تأكيد بر ضوابط قانونى و عرف حقوقى، بالمآل دست نيروهاى ميانه‌رو را تقويت خواهد كرد. ناچار سياست قصاص و کین‌خواهى سريع را بر داورى سنجيده و قانونى یک دادگاه واقعى رجحان نهادند. البته به گمان بنى‌صدر، خمينى، خلخالى را به محاکمهٔ هويدا واداشت.

🔹بنی‌صدر مى‌گفت: «روحانیّون تندرو به رهبری خمینی به این نتیجه رسیدند که برگزاری یک دادگاه علنی به ضررشان تمام خواهد شد.

بعضى‌ها مى‌ترسيدند که در طول دادگاه، زد و بندهای‌شان با آمريكايى‌ها رو شود. به علاوه، بعضى دیگر هم هر كدام مى‌ترسيدند پرونده‌هاشان علنى شود و به همين خاطر سعى داشتند که رأى خمينى را بزنند و نگذارند دادگاهی علنى براى هويدا تشكيل شود.

🔹در نخستين روز انقلاب، وقتى دفاتر ساواک به دست ما افتاد، ناگهان متوجّه شديم كه حدود چهل پروندهٔ محرمانه مفقودند.

🔹اين آقايان نگران بودند که هويدا در دادگاه زد و بندهاى آن‌ها را با رژیم شاه فاش خواهد كرد.
مى‌ترسيدند از حق حساب‌هايى بگوید که بعضى از آن‌ها از دولت مى‌گرفتند.»

🔹هم‌زمان با بیستمین سال‌گرد انقلاب، خلخالى در گفت‌گویی با خبرنگار روزنامهٔ نيويورک تايمز دوباره تأكيد كرد که، «هر چه كردم، به فرمان مقدّس امام بود. فقط آن‌چه را که او مى‌خواست مى‌كردم.

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل پانزدهم؛ دریاچه یخ‌ردهٔ کاکیتوس، ص ۴۴۷ ، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹هويدا را سپس از طريق يك راه‌رو به سوى حياط زندان هدايت كردند. او قاعدتاً مى‌دانست در انتهای آن راه‌رو چه فرجامى در انتظار اوست. هادى غفارى كه در طول دادگاه در كنار هويدا نشسته بود و خيره نگاهش مى‌كرد، همراه خلخالى و گروه کوچکی از پاسداران و روحانيون، پشت سر هويدا گام می‌زد.

🔹به محض آن‌که پاى هويدا به حياط رسيد، يكى از کسانی كه از پشت سرش مى‌آمد هفت تيرى به دست گرفت و گلوی هويدا را نشانه رفت و دو تير خالى كرد. هويدا به زمين افتاد. خون از رگ گردنش فوّاره مى‌زد. گویا آن كه به هويداى شصت ساله تيراندازى كرده بود مى‌خواست او رابه مرگی تدريجى و پرعذاب بكُشد. انگار مرگ فورى جوخهٔ اعدام را مناسب حال هويدا نمى‌دانست.

🔹هويدا كه مى‌دانست زخمى مهلک برداشته، به شخصى به نام كريمى، كه در صف همراهان خلخالى بود رو کرد و به تمنّا خواست كه جانش را بستاند. كريمى هم، ظاهراً از سر لطف، هفت‌تير را به دست گرفت و تير خلاصى بر جمجمهٔ هويدا زد.

🔹هويدا دیگر واپسین لحظات حياتش را پشت سر مى‌گذاشت. گویا به زمزمه گفته بود، «قرار نبود اين طور تمام بشود.»

🔸عباس میلانی

📚معمّای هویدا
، فصل پانزدهم؛ دریاچه یخ‌زدهٔ کاکیتوس، ص ۴۵۸ ، نشر اختران، ۱۳۸۰.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۸۹)؛

🔹نتیجهٔ تحمیل دقّت ریاضی به دقّت عرفی؛ به عنوان آرمان مدرن و قبلهٔ آمال ذهنیّت دانش‌کاهی، نه انسان، که ربات است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
But though the concept of national freedom is analogous to that of individual freedom, it is
not the same; and the striving for the first has not always enhanced the second.

🔹آزادی، در “آزادی ملّی” و “آزادی فردی”، مشترک لفظی است؛ و یک لفظ است برای دو معنای غیریکسان، و چنین نیست که “تلاش برای تحقّق اوّلی، همیشه به بهبود دوّمی منجر شود”.

It has sometimes led people to prefer a despot of their own race to the liberal government of an alien majority; and it has often provided the pretext for ruthless restrictions of the individual liberty of the members of minorities.

🔹تلاش برای “آزادی” گاهی منجر به سوق دادن مردم به سمت ترجیح “یک حکومت اکثریّت لیبرال بیگانه” به “حاکم مستبد هم نژاد و هم‌وطن خود” شده است.

🔸F. A. Hayek

📚The Constitution Of Liberty
, Part One, THE VALUE OF FREEDO; LIBERTY AND LIBERTIES, P: 64.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool