پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
204 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۳)؛

🔹چنان‌که عرض شد، رستم فرّخ‌زاد نامه را با نام و یاد خدا آغاز می‌کند، قوام جهان را از او دانسته، داد و مهر را رکن پادشاهی و پس از دعای نیک برای یزدگرد، او را شایستهٔ تاج و تخت و کسی می‌داند که با فرّ و شکوه خود، اهریمن را به بند کرده است.

سپس سعد را از ادامهٔ جنگ با تاکید بر حقّانیت دودمان شاهنشاهی ساسانی بر حذر داشته و تلویحاً کار سعد را به دلیل اقامهٔ جنگ علیه چنین کسی، که دست‌آوردی جز بدنامی برای سعد نخواهد داشت، ناپسند و بی‌هوده می‌داند. جهانی مکن پر ز نفرین خویش، …

🔹آن‌چه به نحو ضمنی از این دست ابیات می‌توان فهمید این‌که رستم فرّخ‌زاد در حالی خود را مدافع یک ساختار منظّم ریشه‌دار معرفی می‌کند که سعد وقّاص را جنگ‌طلبی بی‌قاعده که حتی زندگی و آیندهٔ خود را هم سیاه کرده است.

🔹در نگاه رستم فرّخ‌زاد، دستگاه شاهنشاهی ساسانی صرفاً یک قدرت نظامی نیست؛ بلکه نظمی برخوردار از مشروعیّت و سنّت است که در صدر آن، سایهٔ خدا؛ یعنی پادشاهی مهروَرز، برای اقامهٔ داد، نشسته است. زین‌سان با چنین تعریفی، با به کارگیری صفت جنگ‌طلب، سعد وقّاص را یک نظم‌ و عدل‌ستیز سنّت‌گریز توصیف می‌کند.

🔹رستم فرّخ‌زاد پس از ناپسند و بی‌هوده خواندن جنگ، سه پرسش را مطرح می‌کند؛

۱- به من بازگوی آن‌که شاه تو کیست؟
۲- چه مردی؟
۳- و آئین و راه تو چیست؟

که پرسش اول، نشان‌دهنده اهمیت سطح جامعه و سلسله‌مراتب اجتماعی در نزد رستم فرّخ‌زاد است؛ چه این‌که در منطق شاه‌نامه، پادشاهی نه ‌پدیده‌ای اتّفاقی؛ بلکه امری برآمده از یک نظم سیاسی و سلسله‌مراتب اجتماعی است و پرسش دوم، گویای میزان اهمیت جای‌گاه شخص و شخصیّت او در سلسله مراتب اجتماعی.

🔹سپس رستم به تحقیر سعد می‌پردازد و می‌گوید شما برهنگان فاقد تجهیزات و تجمّلات و امکانات که سیری و گرسنگی‌تان بسته به یک نان است، با تکیه بر چه قدرتی در پی کسب فرمان‌روایی هستید؟! و به سعد پیش‌نهادی تحقیرآمیز می‌دهد که بیا و در همین ایران با این سطح بالای زندگی قانع باش. تو را چه به سهم بردن از تاج و تخت؟!

رستم با این سخن بین دو چیز تفاوت می‌گذارد؛

توانایی جنگیدن و حقّ فرمان‌روایی. یعنی حتی اگر سعد قادر به جنگیدن باشد، از نظر رستم این به معنای حق داشتن برای تصاحب تاج‌ و تخت ایران نیست.

🔹مستفاد از متون تاریخی نیز این‌که هنگامی که عُمَر ابن خطّاب به دنبال انتخاب فرمان‌داری برای مدائن است، وسواس به خرج می‌دهد و گویا به دلیل سطح اجتماعی بالای مدائن، هر فردی را شایسته و لایق حکومت آن نمی‌داند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۳)؛

🔹بر خلاف رستم فرّخ‌زاد، فردوسی برای سعد وقّاص؛ فرماندهٔ سپاه اعراب، شأن، اعتبار و احترام قائل است. چه این‌که از وی با صفت “گران‌مایه مرد” یاد می‌کند.

چو بشنید سعد؛ آن گران‌مایه مرد …

چنان‌که از اسکندر با صفت شاه‌ نامور، دادگر، نیک‌اختر، جهان‌دار.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Audio
🔹صحبت‌های بسیار شنیدنی علامه محمّدرضا جعفری؛ از شاگردان آیت الله العظمی سیّد ابوالقاسم خویی رضوان الله تعالی علیه و از مبارزان علمی علیه کمونیسم:

… شما گفتید بدون مارکسیسم محاله انقلاب و لذا شما انقلابی شدید و مجاهدین خلق، مسلمان بودند و مارکسیست شدند … خدا طالقانی را رحمت نکند؛ همهٔ این‌ها از مارکسیستی بودن انقلاب آگاه بودند، این‌ها همه‌شان آگاه بودند … مارکسیسم را به عنوان فلسفهٔ انقلابی، گفتند این مارکسیسم را یک جوری با اسلام سازگارش کنیم. آن وقت گفتند …

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۴)؛

🔹عقده، کم‌بود، کوتوله‌منشی، بی‌صفتی، حسادت، سیری‌ناپذیری، منویّات مبتذل، سست‌ریشگی، تلوّن، کم‌ظرفیتی، … از خصوصیات جدایی‌ناپذیر توده است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۵)؛

🔹مشروطه، به عنوان محصول نیّات پلید و اعمال شوم روشن‌کفران معمّم و مکلّا و نقطهٔ آغاز زوال مشروعیّت سیاسی، مدنیّت و نظم طبیعی ایران تحت عنوان قانون مدرن، در تقابل صریح با اندیشهٔ خِرَدمحورانهٔ حکیم طوس؛ ابوالقاسم فردوسی است.

🔹شاهنامه، سخن از سرزمینی است که نَسَب، حافظهٔ تاریخی، منزلت اجتماعی، سلطنت و شاهنشاهی، در شکل‌گیری هویّت آن نقش داشته است.

🔹سوگواری ملّی‌گرایانه با تفسیر معیوب ناسیونالیستی از شاهنامهٔ فردوسی، در عین پذیرش مشروطه، یکی از ده‌ها تناقضات روشن‌کفری است که از یک طرف به عزای سقوط سلطنت می‌نشیند و از طرف دیگر، فروپاشی سلطنت را جشن می‌گیرد و پادشاهی را استبداد می‌نامد!

🔸شاهنامه، شاهنامه است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۶)؛

🔹یک اجتماع، در صورت “حضور مؤثّر نخبگان طبیعی” در آن، جامعه، و در صورت فقدان آن‌ها، اساساً توحّش‌خانه‌ای است که عنوان جامعه را به یدک می‌کشد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۷)؛

🔹نگرش کمونیستی، مارکسیستی، سوسیالیستی، لیبرال‌دموکراسی و هر لیبرالیسم قائل به میزانی از مداخلات دولت در حقوق خاصّ اقامه شده در برابر اصالت مالکیّت، در مقام لفظ و شعار، هم‌واره به دفاع از جمعی می‌پردازد که اساساً و مبنائاً، در وعاء عمل؛ با محدود کردن قهری مالکیّت، تک تک افراد آن را موجوداتی ذاتاً متوحّش و شرور قلمداد می‌کند که گاهی درست عمل می‌کند و اخلاقی می‌زیَد.

🔹اگر انسان موجودی است که منافع شخصی‌اش می‌تواند منشأ تعارض، تعدّی و شرارت باشد، با چه منطقی می‌توان اختیار و مالکیت او را به نفع یک اراده جمعی محدود کرد، اما برای همان اراده جمعی صلاحیت و اختیار بیش‌تری قائل شد؟؛ جز با اعتقاد به شرارت ذاتی و متوحّش بودن ماهوی انسان؟!

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۸)؛

🔹باور به توحّش ذاتی و عدم عقلانیّت انسان، شرط لازم، و اقدام به انحصار، کنترل، خفقان و ترور، شرط کافی اعتقاد به مارکسیسم، سوسیالیسم و کمونیسم است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۵)؛

🔹هر چند شاهنامهٔ فردوسی مشحون است از تمجید و ستایش بسیاری از پادشاهان؛ نظیر فریدون، منوچهر، کی‌قباد، کی‌خسرو، لهراسپ و بهرام گور، اما از نگاه فردوسی، موجّه بودن ساختار پادشاهی، نه مستلزم مصونیّت از خطا و نقدناپذیری پادشاه است و نه پادشاهی و برخورداری از قدرت، شرط کافی شایستگی برای فرمان‌روایی.

🔹شاید بتوان مجموعه نقدهای وی به برخی پادشاهان را حداقل در چهار دسته خلاصه کرد؛

۱- نقد پادشاه ستم‌گر؛

نظیر ضحّاک که قدرتش را از راه فریب و خشونت به دست می‌آورد، جان جوانان را برای بقای خود می‌گیرد، جامعه را گرفتار ترس و مشروعیت سیاسی را با زور جایگزین می‌کند.

۲- نقد پادشاهی که گرفتار غرور و خودبزرگ‌بینی شده است؛

نظیر جمشید که در آغاز، پادشاهی آبادگر، تمدّن‌ساز و نظم‌مدار است. اما پس از سال‌ها فرمان‌روایی، خودبزرگ‌بینانه، منشاء قدرت را خود می‌پندارد، سرچشمهٔ مشروعیّتش را فراموش و ادعای جایگاهی فراتر از شأن انسانی می‌کند، فرّه ایزدی را از دست می‌دهد و موجبات سقوط خود را فراهم می‌نماید.

۳- نقد پادشاهی که با وجود برخورداری از فرّه ایزدی و قدرت، در تدبیر و خِرَد سیاسی شکست می‌خورد؛

نظیر کی‌کاووس که بی‌تدبیرانه به مازندران لشکرکشی می‌کند، گرفتار شده و محتاج کمک رستم می‌گردد و سپس به هاماوران لشکر کشیده، اسیر شده و با تصمیم‌های شتاب‌زده، هزینه‌های سنگینی به ایران تحمیل می‌کند.

۴- پادشاه قدرت‌طلبی که مشروعیّت و اقتدار سلطنت را بر حقّ، خِرَد و حتی پیوندهای خانوادگی مقدم می‌شمارد؛

نظیر گشتاسپ که به اسفندیار وعده‌های پادشاهی می‌دهد و با این بهانه، او را به مأموریت‌های دشوار می‌فرستد و از واگذاری قدرت به او طفره رفته و سرانجام او را به مقابله با رستم روانه می‌کند.

🔹فردوسی، با بستن فرمان‌روایی و حکومت بر شکل پادشاهی، شرط لازم مشروعیّت سیاسی پادشاه را، قدرت سیاسی‌ای می‌داند که باید با خِرَد و داد هم‌راه باشد و اگر شاهی از این دو فاصله بگیرد، حتی اگر تاج و تخت داشته باشد، از نظر اخلاقی و سیاسی، به وزان همان بی‌خردی و ستم‌گری روا داشته، در معرض ضعف و سقوط قرار می‌گیرد.

🔹زین‌سان و با نظر به روایت سوگ‌مندانهٔ فردوسی از سقوط پادشاهی یزدگرد توان گفت که در شاهنامهٔ حکیم طوس، نه “شاه بودن” با “شایسته شاهی بودن” یکی است، و نه “خطاپذیری پادشاه”، دلیل و بهانه‌ای برای “نفی نهاد شاهنشاهی و پادشاهی”.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۹)؛

🔹فرمان‌روای واقعی و طبیعی، متعلَّق کشف است؛ نه جعل و اعتبار.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۸۰)؛

🔹دیباچهٔ شاهنامه صرفاً مقدمه‌ای تشریفاتی یا مذهبی نیست؛ بلکه فشردهٔ جهان‌بینی‌ای است که تمام روایت شاهنامه در ادامه آن را به نمایش می‌گذارد.

🔹از منظر حکیم طوس، خِرَد، موهبتی الهی؛ به عنوان معیار شناخت و تشخیص، و داد، معیار سنجش نظم سیاسی است و شاهنامه، نمایش پیامدهای خردورزی و بی‌خردی. به طوری که بسیاری از حوادث آن را می‌توان بر اساس نسبت شخصیت‌ها با خرد و داد تحلیل کرد.

🔹در شاهنامه، معیار خِرَد به انسان امکان تشخیص می‌دهد و داد به این تشخیص جهت اخلاقی و اجتماعی می‌بخشد. به بیان دیگر، خِرَد می‌پرسد چه چیزی درست است و چه چیزی نادرست. اما داد، این تشخیص را در مناسبات انسانی و سیاسی به ظهور می‌رساند.

🔹خداوند، بنیاد این نظام ارزشی است و انسان نباید خود را برتر از حقیقتی بداند که خرد از آن بهره می‌گیرد. از این منظر، غرور جمشید محض یک خطای شخصیتی نیست؛ بلکه نوعی فراموشی جایگاه انسان در نظام هستی است.

🔹دیباچهٔ شاهنامه چارچوب هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و اخلاقی اثر را عرضه می‌کند و روایت‌های شاهنامه، امکان‌ها، تعارض‌ها و پیامدهای زیستن در چارچوب یا بیرون از آن را به نمایش می‌گذارند.

🔹داستان‌های شاهنامه، به عنوان روایتِ تفصیلیِ فرجامِ خردورزی و دادپیشگی، و عاقبتِ غفلت از آن دو، شرح و بسطِ جهان‌بینیِ نهفته در دیباچهٔ آن‌اند و شاهنامه، دیباچهٔ خویش را در آینهٔ داستان‌هایش به تصویر می‌کشد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔹اولين بار که اسم آقای خمينى را شنیدید چه تاريخى بود؟

ج - تقريباً بلافاصله یا اندک مدتى بعد از فوت مرحوم بروجردى بود. مثل این‌که تازمانى كه بروجردى زنده بود، خمینی نمى‌توانست با وجود و حضور او عرض اندام بكند. وقتى كه بروجردى مرحوم شد خمينى اعلاميه هايى صادر كرد که اين اعلاميه‌ها هر چند تجليلى و تکریمی نسبت به مبارزات گذشته ايران و مبارزات دكتر مصدق و جبهه ملى نداشت، ولى در خطّ مخالف آن هم نبود.

🔸کریم سنجابی

📚امیدها و ناامیدی‌ها، جبهه ملی دوم، ص ۲۴۶، انتشارات جبهه ملیون ایران، ۱۳۶۸.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹درست است که کاشانی تا مدتی با نهضت ملی و با دکتر مصدق همراهی کرد، ولی خوب آقای بروجردى هميشه از شاه حمايت می‌کرد و با دکتر مصدق مخالف بود.

🔸ضیاء صدقی

📚امیدها و ناامیدی‌ها، جبهه ملی دوم، ص ۲۴۶، انتشارات جبهه ملیون ایران، ۱۳۶۸.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹به هر حال زمينه اين كودتا فراهم شده بود و موقعى كه قزاق‌ها وارد پای‌تخت شدند به قدری زمینه آماده شده بود كه بدون برخورد با هیچ‌گونه تصادفی وارد تهران شدند و مراكز حساس را تصرف و شروع به دست‌گیری اشخاص كردند.

🔹البته اين حكومت مى‌بايستى خودش را ترقی‌خواه، انقلابى‌نما، ضد قرارداد ١٩١٩، طرف‌دار قرارداد ۱۹۲۱ باشوروى و ضداشرافيت، ضدسرمايه‌دارى ، طرف‌دار طبقات كارگر و زحمت‌کش معرفى نماید. کسی كه براى این کار انتخاب شده بود، همان سیدِ هوچیِ دلالِ قرار داد ۱۹۱۹ و ستایش‌گر قرار داد؛ یعنی سیدضیاء طباطبايى بود. او شروع به هوچی‌گری کرد و تمام صاحبان القاب دوله وسلطنه را دست‌گیر و زندانی كرد.

🔸کریم سنجابی

📚امیدها و ناامیدی‌ها، دیکتاتوری رضاشاه، ص ۳۴، انتشارات جبهه ملیون ایران، ۱۳۶۸.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹خداوند سایهٔ اعلیٰ‌حضرت جوان‌بخت را از سر ملّت ایران کم و کوتاه نفرماید. ما از صمیم قلب، خداوند تبارک و تعالیٰ را شاکر و سپاس‌گذاریم که سلطانی عادل و حامی اسلام به ما کرامت فرموده است. امیدواریم به لطف و مرحمت خداوندی، پایدار، موفّق و مؤیّد باشید.

🔸سید حسین طباطبایی بروجردی کبیر

🗞️بیست دقیقه با آیت‌الله

https://t.me/ReligiousSchool