پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
یک تضاد دیگر که بسیار پیچیده است و هیچ‌کس هم متوجّه آن نیست:

۹۰ درصد از اهالی این مملکت، هنوز با معیارها و ملاک‌های مذهبی زندگی می‌کنند....گاهی عرق هم می‌خورند؛ اما دهانشان را آب می‌کشند و به نماز می‌ایستند و ماه رمضان توبه می‌کنند و حتّی برای امامزاده داوود قربانی می‌کنند.... و همه هم منتظر امام زمانند. یعنی همه منتظریم و حق هم داریم. منتها هر کدام به صورتی.

چون هیچ دولت مستعجلی به وفای کوچک‌ترین قول و عهد خود برنخاسته است و ... و به همین علّت‌هاست که در پانزده شعبان چنان جشنی می‌گیریم که نوروز از حسد دق کند و با همین اعتقاد است که تمام آن ۹۰ درصد اهالی غیور مملکت، دولت را عمله‌ی ظلم می‌دانند و غاصب حق امام زمان .... پس حق دارند که مالیات نمی‌دهند و کلاه سر مأمور دولت می‌گذارند و از سربازگیری، به هزار عنوان می‌گریزند و جواب درست به هیچ آمارگیری نمی‌دهند و گر چه روزنامه‌ها پر است از تبریکات اهالی غیور «مزلقان چای» به مأمور جدیدالورود اداره‌ی سجل احوال؛ اما هیچ‌کدام از اهالی غیور همان آبادی، هرگز سازمانی به نام دولت نمی‌شناسند.

🔸جلال آل احمد

📚غربزدگی
، فصل ۷: جنگ تضادها، ص۸۵-۸۴، نشر خرّم، ۱۳۸۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
.... و اصلا وقتی حکومت و دولت می‌بیند که آن ۹۰ درصد اهالی گوش به افسون او‌ ندارند و به شادی، تولّد اعلاحضرت ولی عصر را به هم تبریک می‌گویند؛ یعنی وقتی می‌بیند که عناوین رسمی او را مذهب غصب کرده است و او را نمی‌پذیرد و به این مناسبت وقتی زیر پای خود را سست می‌بیند، چاره‌ای ندارد جز این‌که هر چه پیش‌تر خود را به دامن غرب بیندازد و تکیه کند به کمک‌های نظامی‌اش، به توپ و تانک اهدایی امریکا، به مطبوعات فرنگی، به روزنامه‌ها و مخبرهاشان و به رجال سیاسی‌شان. تا شاید دو روزی بیش‌تر دوام کند. دولت‌های ما اینچنین است که حکومت ملّی را تبلیغ می‌کنند و حکومت مخفی مذهبی را در خفا می‌کوبند و برای اغفال مردم ...

🔸جلال آل احمد

📚غربزدگی
، فصل ۷: جنگ تضادها، ص٨٩، نشر خرّم، ۱۳۸۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
☘️ قال رسول الله (ص):

«لقد شهدت فی دار عبدالله بن جدعان حلفا ما أحب أن لی به حمر النعم و لو أدعی به فی الاسلام لأجبت».

«در خانه‌ی عبدالله بن جدعان [قبل از اسلام] پیمانی بستم که مایل نیستم آن را با ثروت کلان هم عوض کنم؛ و اگر در اسلام هم به آن دعوت شوم، آن را می‌پذیرم».

🔸عبدالملک بن هشام

📚سیرة النبی
، المجلّد الاول، حلف الفضول، ص۱۲۶-۱۲۵. ————————————————
✍️حلف الفضول یا پیمان جوانمردان:

✅ عهد و پیمانی بود که پیامبر (ص) قبل از بعثت -در سنین جوانی خود (۲۵ سالگی)- با عدّه‌ای از جوانان مکّه بست.

✅ سوگندنامه متعهّدان این پیمان بر سر یاری و دفاع از بیچارگان، افتادگان، ضعفا و افراد غریبه‌ای بوده است که وارد شهر مکّه می‌شدند یا در آن سکونت می‌گزیدند و از سوی قلدران و زورمندان شهر مورد ظلم و ستم واقع می‌شدند.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Interventionism generates economic nationalism, and economic nationalism generates bellicosity.

🔸Ludwig Von Mises

📚Human Action
/ Chapter XXXIV. THE ECONOMICS OF WAR/ 4.The Futility of War/ P.828.
———————————————-
✅ مداخله‌گرایی، ناسیونالیسم اقتصادی را، و ناسیونالیسم اقتصادی، جنگ‌طلبی را تولید می‌کند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
War, and in any case modern total war, peremptorily rcquires government control of business.

🔸Ludwig Von Mises

📚Human Action
/ Chapter XXXIV. THE ECONOMICS OF WAR/ 2. W a r and the Market Economy/ P.821.
———————————————-
✅ جنگ، و هر صورتی از جنگ تمام عیار مدرن، بی چون و چرا، نیازمند دولتی برای کنترل تجارت و کسب و کار است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
به گونه‌ای که گفته شد، اهل ایدئولوژی‌های سیاسی، آن‌جا که مانع مفقود و مقتضی موجود بود، سنّت را به ابزاری برای رسیدن به قدرت سیاسی تبدیل کردند. بدیهی است که اندیشه‌ی سنّتی، که دیانت یکی از عمده‌ترین عناصر آن به شمار می‌آمد، به هیچ وجه، نسبتی با مضمون ایدئولوژی‌های سیاسی نمی‌توانست داشته باشد. این دریافت از سنّت برای رسیدن به هدف‌های سیاسی معیّن، ناچار، می‌بایست آن را از مضمون اندیشه‌ء سنّتی خالی می‌کرد و صبغه‌ای از اندیشه‌ء سنّتی به التقاطی از ایدئولوژی‌های سیاسی می‌داد تا بتواند، از سویی، آن را در نظر تجدّدخواهان جدید جلوه دهد و، از سوی دیگر، منطق ایدئولوژیکی و التقاطی آن را از نظر هواداران سنّت پنهان نگاه دارد.

🔸جواد طباطبائی

📚 تأمّلی دربارهء ایران
/ جلد دوّم: نظریه حکومت قانون در ایران؛ بخش نخست؛ مکتب تبریز و مبانی تجدّدخواهی/ فصل نخست: سنّت قدمایی و نظریهء سنّت/ ص ۱۱۶/ انتشارات مینوی خرد/بهار ۱۳۹۵.

#مصطفی_مطهری

‏https://t.me/ReligiousSchool
Modern war is merciless, it does not spare pregnant women or infants; it is indiscriminate killing and destroying. It does not rcspect the rights of neutrals. Millions are killed, enslaved, or expelled from the dwelling places in which their ancestors lived for centuries. Nobody can foretell what will happen in the next chapter of this endless struggle.

🔸Ludwig Von Mises

📚Human Action
/ Chapter XXXIV. THE ECONOMICS OF WAR/ 2. W a r and the Market Economy/ p:828.
———————————————-
✅ جنگ مدرن بی‌رحم است. جنگ مدرن، زنان باردار و نوزادان را هم مستثنا نمی‌کند. جنگ مدرن، در کشتار و ویرانی بی‌ملاحظه است. جنگ مدرن پاس حقوق بی‌طرفان را روا نمی‌دارد. در جنگ مدرن، میلیون ها نفر از مردم مناطق مسکونی که اجدادشان قرن‌ها در آن می‌زیستند، قتل عام و به بردگی گرفته یا بی‌خانمان و آواره می شوند. هیچ‌کس قادر به پیش‌بینی آن‌چه که در رویداد بعدی این ستیز بی‌پایان رخ خواهد داد نخواهد بود.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️اسلام؛ اصالت فقه یا عرفان؟:

✅ بر خلاف آنچه که روشنفکران در سر می‌پرورانند و فقه را ناکارامد معرّفی می‌نمایند و اخلاق و عرفان را، افضل و ارجح بر آن جلوه می‌دهند؛ آنچه که سنگ بنای دین است، «فقه مبتنی بر مالکیّت» است.

چنانکه تمامی ائمه شیعه و اهل سنّت، هم خود را بیش از هر چیزی، مصروف بسط و گسترش آن نموده‌اند.

✅ در آئین‌های فلسفی هند، تفکّر Maya که یکی از آموزه‌های آئین ودانتا (از مکاتب شش‌گانه هندوئیسم در دوره‌ی سوتراها) است، نسبت خلق با حق، نسبت شئون است به ذی‌شأن و مَظَهر است به مُظهِر؛ و واقعیّت، اولا و بذات، متعلّق به برهمن است و مجازا و بالعرض به کثرات نامتناهیه استناد داده می‌شود.

✅ در تفکر Maya، نسبت عالم به برهمن، نسبت هیچ است به همه چیز. در این تفکر، اشیاء، واقعیّت نیستند، بلکه واقعیّت‌نما هستند و صرفا به خاطر توهّمی که شامل همه چیز شده، این هیچ، به صورت همه‌چیز جلوه‌گر گردیده است.

اگر برهمن را برداریم، و به جای آن خدا را بگذاریم، عرفان نظری ابن‌عربی را در دست خواهیم داشت.

این تفکر، قرن‌ها پیشتر از ظهور اسلام وجود داشته و با توجه به شباهت‌های بسیار آن با عرفان نظری کنونی، احتمال اخذ و اقتباس ابن‌عربی -پدر عرفان اسلامی- از آن تفکر، برای بنا نهادن عرفان خود، تا ظن راجح بالا می‌رود.

✅ آنچه که صراحتا در مبانی قرآنی، روایی، کتب ادیان ابراهیمی و تاریخی وجود دارد این است که آئین پیامبر اکرم (ص)، به نحو کلّی، نه تنها منفک از ملل (ادیان الهی) پیشین نیست، بلکه شباهت‌های صوری و مادی بسیاری با آن‌ها داشته و در امتداد ادیان ابراهیمی است و هر نبی‌ای، مصدِّق و مؤیِّد نبی پیش از خود است.

بنا بر همین مطلب، عرفان ابن‌عربی؛ آن‌هم به نام عرفان اسلامی، امتداد عرفان شرقی است، نه امری برخاسته از اسلام که نهضتی است حقوقی و محور اصلی‌اش «فقه مبتنی بر مالکیّت» است.

✅ با نگاهی به گزارش‌های تاریخی عصر امام باقر و امام صادق علیها السلام، هم و تلاش خلفا و هارون، مأمون، ... عباسی و اِعطای دستمزد‌های چشمگیر آن‌ها در جهت ترجمه‌ی کتب فلسفی و عرفانی، .... به محقّقین آن زمان، و برگزاری مناظره‌های متعدّد، نه صِرف گسترش علم و دانش، که به منظور تخفیف آن امامان - پرچمداران فقه مبتنی بر مالکیت- صورت می‌گرفته است.

✅ سنگ بنای فقه، عمدتا «مالکیّت شخصی» است و در فقه اسلام، به عنوان سنّت حقوقی متّکی بر رضایت فرد، عرفان، و به تَبَع آن مفهوم ولایت، یا مورد پذیرش نیست، و یا در نهایت بی‌رنگی است و از سوی فقها همواره با مخالفت‌های جدّی مواجه بوده است؛ در حالی که بنای عرفان ابن‌عربی، بر ستون ولایت انسان کامل استوار است و نکته اینکه این ولایت، در فِرَق مختلف تصوّف و عرفان، به غیرمعصوم نیز نسبت داده می‌شود. در حالی که در جریان فقه سنّتی، اعطای ولایت به معصوم هم محدود است، و هم اسناد آن به غیرمعصوم، به هیچ وجه پذیرفتنی نیست.

✅ عرفان، شاید به عنوان امری شخصی، بتواند مورد پذیرش واقع شود؛ اما اینکه بسان «مالکیّت شخصی» و فقه مبتنی بر آن، قاعده‌ی کلّی زرّینی برای حل و فصل مناسبات اجتماعی واقع گردد، نه.

✅ اگر چه اخلاق، سقف دین است؛ اما تقدّم اخلاق و عرفان بر «مالکیّت شخصی»، چیزی جز تئوریزه نمودن چپاول و تجاوز نخواهد بود.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️سخنی در نسبت اخلاق و مالکیّت شخصی (۱):

✅ سخن از اصالت «مالکیت شخصی» نه بیانیه‌ای برای تخطئه اخلاق و عطوفت‌های بشری، که پی‌ریزی سطحی و ستونی محکم، برای برپاسازی بنای اخلاق و آزادی مبتنی بر اصالت «مالکیّت شخصی» است.

✅ از آنجایی که تحقّق هر امری، همراه با هزینه‌ای متناسب با آن است، تحقّق اخلاق و آزادی نیز هزینه‌ای دارد که عدم لحاظ آن، جز به نفی اخلاق و آزادی و تحقّق ضد آن‌ها نمی‌انجامد؛ این هزینه، چیزی جز اصل قرار دادن «مالکیّت شخصی» نیست.

✅ سخن از اخلاقی است که مختارانه و با هزینه‌ی خود فرد محقّق می‌شود و «مالکیّت شخصی» برای‌اش محترم است؛ بر خلاف اخلاق و آزادی سوسیالی و لیبرال دموکراسی، که تحقّق آن، به وسیله‌ی دولت‌ها و با یورش و تعرّض به مالکیّت دیگران صورت می‌پذیرد و با همین روند به زیست زالوگونه‌ی خود ادامه می‌دهد.

✅ سوسیالیسم و لیبرال‌دموکراسی، با برساختن و به میان کشیدن پدیده‌ای چون دولت و دفاع از آزادی و در شیپور کردن اخلاق -به واسطه‌ی روشنفکران- نسبت این سطح و سقف را، با مفاهیمی مدرن، بر عکس می‌کند و نتیجه‌ی این تعاکس، چنان‌که شاهدیم، چیزی جز بردگی‌ای افسارگسیخته و کم‌سویی و واژگونی روز‌افزون اخلاق و بی‌تعهّدی نخواهد بود.

✅ تحقّق این اخلاق و عطوفت‌های مختارانه‌ی مبتنی بر اصل «مالکیّت شخصی» نیز، هزینه‌های حفظ حریم و حرم فردی، و «مالکیّت شخصی» را کاهش می‌دهد. پس عدم رعایت چنین اخلاقی، پس از تحقّق چنان اصلی -اصالت مالکیّت شخصی- نیز چیزی جز افزایش هزینه‌ها و تزلزل «مالکیّت شخصی» را در بر نخواهد داشت.

✅ آری، مالک در عرصه‌ی مالکیّت خویش مختار است که عطوفت به خرج دهد، انفاق کند، دستگیری نماید، ... یا ننماید؛ اما باید دانست که اضطرار، نه حرمت دینی می‌شناسد، و نه قواعد اخلاقی را پاس می‌دارد. پس یکی از هزینه‌های تحقّق «مالکیّت شخصی» عدم رساندن افراد به اضطرارهایی است که دین‌شکن و اخلاق‌کوب‌اند.

✅ در حسابداری، این هزینه، همان هزینه‌ی اندکی است که برای حفظ سرمایه اِعمال می‌گردد و اصطلاحا «هزینه‌ی سرمایه» نامیده می‌شود و عدم لحاظ آن، با مبانی مدیریت مالی نیز در تعارض است؛ عدم لحاظ آن هزینه نیز، چیزی جز از دست رفتن این سرمایه‌ -«مالکیّت شخصی»- نیست.

✅ در سنّت، این هزینه در قالَب صدقات، زکات، انفاق، ... اِعمال می‌شد و نحوه‌ی اِعمال سنّتی آن هم به گونه‌ای بود که راه را برای زیاده‌خواهی کم‌دستان، مسدود می‌ساخت و از سویی، کم‌دست زیاده‌خواه هم در بین کم‌دستان دگر، نه محبوب که منفور قلمداد می‌شد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️اسلام؛ اصالت فقه یا عرفان؟ (۲):

✅ محض تفاوت دو معرفت و تفسیرشان از عالَم، دال بر صحّت یکی یا هر دو آن معرفت‌ها نیست و صدق و کذب اصول و قواعد آن‌ها، پژوهش دیگری را می‌طلبد.

✅ سخن از عرفان و فقه و نقش‌آفرینی نظری یا عملی آن‌ها در قلمرو «مالکیّت شخصی» و نسبت آن با دولت، نه بیانی است به وجه استقراءِ اشخاص، تا در دام شبهه‌ای مصداقیّه فروغلتیم و ذرّه‌بین در دست، به تفتیش تاریخ درآییم که کدام فقیه یا عارف، حدود «مالکیّت شخصی» را تضعیف نموده، نادیده انگاشته و یا در هم شکسته است!؛ و ورای میسور، مهدوف و نتیجه‌بخش نبودنش، اگر چنین هم می‌نمود، عملکردش نه حتما دال بر وجود گزاره‌ای در مکتبش بود که چنین رفتاری را تائید می‌کرد و یا مورد تأکید قرار می‌داد و یا عکس آن، تا مستمسکی واقع می‌شد برای نفی مکتبش یا مؤیِّدی برای تصدیق آن؛ چه، عملکرد یک مکتبی، لزوما آئینه‌ی منعکس کننده‌ی مکتبش نیست و داوری در مورد مکتبش، متوقّف بر مطالعه‌ی متون اصلی مکتب اوست.

✅ صحبت از میزان چگالی پاسداشت حداکثری یا حداقلّی «مالکیّت شخصی» و دغدغه‌مندی قوام و قرار مناسبات انسانی در قالَب قواعدی خودجوش و ربودن گوی سبقت در تنظیم معاملات و مبادلات بشری است؛ نزاع بر سر قرب و بعد یک نگاه است، به خودی خود، اولا، و در لوازم و توالی‌اش، ثانیا، به «مالکیّت شخصی».

مسئله این است که پیامدهای کدام‌یک از این دو معرفت می‌توانند به نحو اکثری، به فربهی و بسط «مالکیّت شخصی» یا قبض و نحافت آن در حوزه‌ی مناسبات بشری و روابط حقوقی بینجامند؟. قواعد فقهی یا عرفانی؟.

✅ ورای نقد مصداقی برخی فقیهان سنّتی که ورود در آن، طالب مجالی دگر است، و با غض نظر از دیگر موارد خرده‌گیری آنان به عرفا و متصوّفه -اعم از ریاضات غیرشرعی، رکاکت کلامی در رساندن پیام، ...- که مخالفت صریح قرآنی و روایی را به همراه دارد، از توالی و نتایج اصول نظری و عملی نگاه آنان- از شَطَحیات و باور به سقوط تکلیف گرفته تا مجد ابلیس، حلول‌گرایی، قطب‌گرایی، شریعت‌گریزی، اباحه‌گرایی، ...- در ساحت عمل و مناسبات اجتماعی، که حاصل آن چیزی جز تزریق سستی در شریان باورهای عرفی، ترویج‌نسبی‌گرایی و ... در مناسبات بشری نیست، نمی‌توان درگذشت.

باورهایی که اگر چه نه فی حد نفسه و به خودی خود، هنجارشکن‌ نباشند، اما لوازم و پیامد‌هایی هنجارشکن دارند.

✅ محوریّت فقه، اجتهادِ بسته به تائیدات نصّی ظواهر قرآن، روایات، سنّت و عقل است که با اقامه‌ی کریمه‌ای یا حدیثی له یا علیه آن، تن به تائیدات روش‌شناسی مورد تائید فقها می‌دهد، نه کشفِ قائم به قطب یا ولی‌ای که قامت معیار کشفی و تجربیات باطنی آن، در کسوت و محک تجربه در نمی‌آیند.

✅ فرق است بین حکم و گزاره‌ی «حاصل از استنباط» فقیهی که متّکی به مصادر و مسانید مشخّص و معیّنی است که می‌تواند در دسترس همگان واقع گردد و حکم و گزاره‌ی «حاصل از کشف» ولی و قطبی که پشتوانه‌ی صحّت آن، صِرف یک حجّت باطنی و محض یک تجربه‌ی نفسانی است.

در فقه، سخن از «اصالت تقدّم اجتهاد است بر فتوا»، و در عرفان، صحبت از «اصالت سبقت کشف است بر امر».

✅ در نظام کنونی حوزه‌های ما، به تبعیّت از نگرش‌های فلسفی و عرفانی، پرداخت به فقه اگر چه در قالَب واحدهای دروس رسمی صورت می‌گیرد، اما آنچه که در اذهان اکثری آن‌ها گوی سبقت از فقه ربوده است و آن را دانشی سطحی و بعضا ارتجاعی قلمداد می‌کند، فلسفه و عرفان است.

✅ ریشه‌های این مصیبت، در ساختارهای سوسیالیستی حاکم بر جهان کنونی است که معارف فکری مبتنی بر «مالکیّت شخصی» را که فقه هم یکی از مصادیق آن است، در دین مدرنی که خدای آن دولت و پیامبران‌اش روشنفکران‌اند، قهرا، تعمّدا و تعنّتا نادیده گرفته و به حاشیه رانده است.

بی شک حوزه‌های دینی ما نیز به عنوان نهادی در جهان موجود، بی‌تأثّر از ساختار حاکم بر عصر و مصر امروز جهان نیستند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool