پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✅ معبودی جز تو نیست،

پاک و منزّهی،

همانا من از ستمکاران بوده‌ام.


«ذکر یونسیّه»

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۳):

✅ دکارت بر آن است که در شک دستوری خود، پس از نفی تمامی معارف پیشین؛ بخصوص روش منطق ارسطویی (قیاسی، ...) به اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم»، به عنوان یقینی‌ترین گزاره‌ی نظام فلسفی خود که مبنای پذیرش تمامی تصوّرات و تصدیقات بعدی است، دست‌یافته است.

با غض نظر از شروط نُه‌گانه‌ای که برای تحقّق تناقض لازم است، اگر حتّی دکارت بتواند از قیاس منتِج شکل اول ارسطویی بگریزد و استدلال خود را وامدار آن نداند، از آن‌جا که نقیض گزاره‌ی «فکر می‌کنم»، «فکر نمی‌کنم» و نقیض گزاره‌ی «من هستم»، «من نیستم» است؛ پس در فلسفه‌ی دکارت، آن‌چه پیش‌تر از اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم» در جامه‌ا‌ی ضمنی، به عنوان یک گزاره‌ی یقینی مورد پذیرش واقع گردیده است، اصل «استحاله‌ی اجتماع نقیضین» است که بداهت شهودی اصل دکارتی، مبتنی بر آن است.

چه اینکه اگر دکارت منکر این اصل گردد، نباید بین گزاره‌‌های «می‌اندیشم»، «نمی‌اندیشم»، «هستم»، «نیستم» تفاوتی قائل باشد؛ در حالی که هست.

✅ دکارت قائل است که یقینی‌ترین گزاره‌ی نظام فلسفی خود را -می‌اندیشم؛ پس هستم- از مَعبَر شکّی به دست آورده که در قامت نفی تمامی معارف پیشین جلوه‌ می‌نماید؛ و این در حالی است که دکارت باید پیش از دست‌یابی به اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم»، به یقینی بودن روش خود باور داشته باشد؛

بنابراین، اصل «می‌اندیشم؛ پس هستم» نظام فلسفی دکارت، به عنوان اولین سنگ بنای یقینی نظام معرفتی او، یقینی بودن خود را وامدار بسیاری از معارفی است که یقینی بودن‌شان، پیش از آن، تلویحا از سوی دکارت پذیرفته شده است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۴):

دکارت بر آن است که راه نیل به معرفت یقینی، وضوح و تمایز است.

اگر بر طبق کتاب اصول فلسفه‌ی دکارت، مراد از «وضوح»، امری باشد که نزد ذهنِ دقیق، حاضر و ظاهر است، و مراد از «متمایز» نیز وصفی باشد که یک تصوّر، در فضای خود، واجد چیزی جز آن‌چه واضح است نیست، و نیز چنان‌که ژیلسون در تفسیری که از وضوح و تمایز دکارتی ارائه می‌دهد، منظور از وضوح تصوّرات، نسبت دادن چیزی به آن‌ها باشد که حقیقتا متعلّق به ماهیت آن‌هاست، و مراد از تمایزِ تصوّرات نیز، نفی و سلب اموری باشد که متعلّق به ماهیّت آن‌ها نیست؛ این تفسیر از «وضوح» و «تمایز»، که معرکة الآراء دیگر مفسّران دقیق الذهن دکارت نیز واقع شده است، به خودی خود، معرفتی است که معرفت بودنش، در گرو «واضح» و «متمایز» بودنش است.

طبق این بیان، یقینی بودن «معرفت به وضوح و تمایز»، در حالی متوقّف بر «وضوح» و «تمایز» است، که خود هر یک از «وضوح» و «تمایز»، وضوح و تمایز خود را وامدار همین معرفتی است که محتاج توضیح است.

پس «وضوح» و «تمایز» دکارتی، به عنوان معیار یقینی بودن یک معرفت، متوقّف بر معرفتی است که ثبات، ضرورت و کلّیّت آن معرفت، متوقّف بر «وضوح» و «تمایز» است.

به دیگر بیان؛ توضیح «وضوح» و «تمایز» دکارتی، محتاج به معرفتی است که آن معرفت، فی نفسه، محتاج به «وضوح» و «تمایز» است؛ و حاصل این بیان، چیزی جز تزلزل مبانی فلسفی دکارت در یک دور مصرّح منطقی و عدم التزام او به مهمترین معیار نظام معرفتی‌اش نخواهد بود.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✅ تنها مرجع مُحِقّ علمی دانستن یک گزاره، «بازار آزاد» است.

https://t.me/ReligiousSchool
رقــص و جـولان بـر سـر مـیـدان کنند،
رقــص انـدر خــون خـود مـردان کنند،

چون رهنـد از دست خود دستی زنند،
چون جهند از نقص خود رقصی کنند،

مـطـربـانْـشــــان از درون دف می‌زنند،
بــحـرهـــا در شـورشــان کـف می‌زنند،

روز عــاشـــــورا نمــی‌دانـی که هست،
مــاتـــم جــانــی که از قــرنـی بِهَست،

پیش مــؤمـن کی بود این غصـّه خوار،
قــدر عـشــق گــوش عـشــق گوشوار،

پــیــش مــؤمـن مـاتــم آن پـــاک‌روح،
شـهــره‌تر بـاشـد ز صــد طـوفـان نوح.

🔸جلال الدین بلخی

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۵):

✅ دکارت در کتاب اعتراضات و پاسخ‌های خود در تعریف جوهر می‌گوید:

چیزی را جوهر می‌نامیم که هر چیزی را که ادراک می‌کنیم؛ یعنی هر خاصیّت، کیفیّت یا صفتی که از آن یک «تصوّر واقعی» داریم، در آن به طور بی‌واسطه قرار داشته باشد (جواهر غیرخدا) و یا به واسطه‌ی آن وجود داشته باشد (جوهر خدا)؛

زیرا از طریق نور فطری‌مان می‌دانیم که مُحال است یک صفت واقعی، صفت یک امر معدوم باشد.

و از دگر سو، دکارت بر آن است که ذهن، خدا و جسم؛ به عنوان سه امر فطری، جوهرند.

طبق دو دیدگاه متعارض مذکور، در حالی دکارت جواهر ثلاثه‌ی ذهن، خدا و جسم را اموری فطری، بدیهی بالذّات، مقدّم بر هر تصوّر و سنگ‌بنای نظام فلسفی خود می‌داند، که معرفت به هر یک از آن‌ها، متوقّف بر علمی واضح و متمایز به صفات و کیفیّات همان جواهر است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Zeynab Zeynab
Salim Moazenzade
چو کُحل بینش ما خاک آستان شماست،

کجـا رویـم؟!؛ بفرمـا، از این جناب، کجا؟!

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Descartes, indeed, attached little value to historical learning or to book-learning in general. And in view of this fact it’s not surprising that his strictures on Aristotelianism and scholasticism were based on impression made on him by a decadent Aristotelianism and by what may be called a textbook scholasticism rather than on any profound study of the great thinkers of the Greek and Mediaeval perios.

When, for example, he accuses the Scholastics of appealing to authority, he neglects the facts that Aquinas himself had roundly declared that appeal to authority is the weakest of all arguments in philosophy.

🔸Frederick Copleston

A HISTORY OF PHILOSOPHY
/ VOLUME IV/ Modern Philosophy: From Descartes to Leibniz/ CHAPTER I: DESCARTES (I)/ p. 68.
———————————————-
✅ در واقع دکارت، به طور کلّی ارزش چندانی برای دانش تاریخی یا دانش نظری قائل نبود.

با توجّه به این عدم التفات، شگفت‌آور نیست که انتقادات شدید او از فلسفه‌ی ارسطویی و حکمت مدرسی، مبتنی بر تأثیری بود که یک فلسفه‌ی ارسطویی منحط و سطحی و همچنین آنچه که شاید یک حکمت مدرسی درسنامه‌ای نامیده شود تا یک مطالعه‌ی عمیق از عصر متفکّران بزرگ یونان و قرون وسطی بر وی داشت.

به عنوان مثال، در حالی او حکمت مدرسی را متّهم به سرسپرده‌گی به حجّیت علماء مدرسی می‌کند که از این واقعیّت غافل است که سنت توماس آکویناس، صراحتا تصریح می‌کند که تمسّک به حجّیّت مراجع، از ضعیف‌ترین احتجاجات در فلسفه است.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر فلسفه دکارت (۶):

✅ در فلسفه‌ی دکارت، در حالی تنها روش حصول یقین «ریاضیات» است که او از این روش یقینی، به اولین قضیّه‌ی بدیهی و ضروری الصدق نظام فلسفی خود؛ یعنی «می‌اندیشم»، نائل نشده است و چنان که خود معترف است، کوژیتوی او به عنوان یقینی‌ترین سنگ بنای نظام معرفتی او، محصول «شهود» است.

پس کوژیتوی دکارتی، به عنوان اولین خشت بنای فلسفی او، در حالی اولین قضیّه‌ی بدیهی و اُمّ البدیهیّات تمامی معارف نظام فلسفی اوست، که از روش یقینی ریاضیاتی به دست نیامده است.

نتیجه اینکه، اصول فلسفه‌ی دکارت، چیزی جز یک دور مصرّح منطقی نخواهد بود؛ چرا که روش ریاضی او، متوقّف بر کوژیتویی است که یقینی شدنش، می‌بایست متوقّف بر روش ریاضی باشد که سر به این معیار نمی‌سپارد.

✅ دگر نکته اینکه؛ اصل دکارتی «هر معرفتی می‌بایست به روش ریاضی اثبات شود» نیز تن به روش ریاضی برای یقینی شدن نخواهد داد.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ آیا مالکیّت امری فطری است؟ (۱):

انسان به حکم فطرت و غریزه‌ی خود قدم به جامعه می‌گذارد و زندگی اجتماعی را آغاز می‌نماید، ولی اساس زندگی اجتماعی انسان که زائیده‌ی نیروی فطرت است، جز با همان نیرو پایدار و برقرار نمی‌گردد و تنها کاری که جامعه می‌تواند انجام دهد، اصلاح همان اصول فطری و تنظیم آن به صورت نوامیس اجتماعی است.

✅ اصل مالکیّت و اختصاص، فطری است و انواع مختلفی پیدا می‌کند و به نام‌های گوناگونی خوانده می‌شود.

اموال اختصاصی به نام ملک و مختصّات غیرمالی به نام حق خوانده می‌شود.

«اگر چه ممکن است مردم در تحقّق ملکیّت از جهت اسباب آن اختلاف نظر و عقیده داشته باشند»؛ مثلا وراثت، خرید و فروش، غصب و غیر آن را سبب تحقّق ملکیّت بشناسند یا نشناسند «و همچنین از جهت موضوع، یعنی در شخص مالک ممکن است اختلافاتی بکنند» که مالک باید بالغ یا صغیر، عاقل یا سفیه، فرد یا جامعه باشد و‌ به واسطه‌ی اختلاف نظر، بعضی را مالک بشناسند و برخی را نه، «ولی اصل مالکیّت فی الجمله از اموری است که بشر ناچارا باید آن را بپذیرد.»

به همین جهت است که می‌بینیم مکتب‌های مخالفین مالکیّت، مانند مکتب کمونیسم، ملک را از فرد می گیرند و به اجتماع یا به دولت انتقال می‌دهند و در عین حال «نمی توانند ریشه‌ی مالکیّت افراد را کاملا قطع کنند، و هرگز قادر بر این امر نخواهند بود.»

✅ بنابراین، «اصل مالکیّت فطری انسان است و فنای فطرت، فنای انسان است.»

🔸علّامه سیّد محمّد حسین طباطبائی

📚بررسی های اسلامی، به کوشش سیّد هادی خسروشاهی، آیا مالکیّت امری فطری است؟، ص۲۴۷، انتشارات بوستان کتاب، چاپ چهارم.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️آیا مالکیّت امری فطری است؟ (۲):

موجوداتی که بر روی کره‌ی زمین دیده می‌شوند، اعم از نبات، حیوان و انسان، عموما در جنبش، فعّالیّت و کوشش‌اند و هر یک از آن ها در خارج از دایره‌ی وجود خویش می‌کوشند تا برای حفظ و بقاء خود، آنچه را که نافع و مورد استفاده است را بدست آورند.

در جهان پهناور هستی، موجود غیرفعّال و آفریده‌ای که ساکت باشد، دیده نمی‌شود و در میان این همه تلاش‌ها، فعّالیّتی که به منظور جلب منافع نباشد، وجود ندارد.

فعّالیّت هایی که در انواع مختلف نباتات مشهود است، برای آن است که خود را از مخاطرات حفظ کنند، و راه رشد و ترقّی را بپیمایند و تولید مثل نمایند.

همچنین تلاش‌های اقسام حیوانات و انسان، به این منظور انجام می‌گیرد، که منافعی را به خود جلب کنند، اگر چه آن منافع، خَیالی یا عقلی باشند؛ و این مطلب قابل تردید نیست.

🔸علّامه سیّد محمّد حسین طباطبائی

📚 بررسی‌های اسلامی، به کوشش سیّد هادی خسروشاهی، آیا مالکیّت امری فطری است؟، ص۲۴۵، انتشارات بوستان کتاب، چاپ چهارم.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
اساسا، عينيّت و جنسيّت پول كاغذی، موضوعيّت ندارد، و ماليّت و ارزش آن مستند به يك امر اعتباری است.

ملاك پوليّت برای اسكناس‌های امروزی، كه غيرقابل تبديل به پشتوانه، و اساسا تعريف ناشده هستند، فقط يك «اعتبار محض دولتی» است.

به همين دليل، از اسكناس به «پول‌های اجباری» نيز ياد می‌شود.

🔸دكتر احمد شعبانی

📚پول، بهره و تورّم
، فصل پنجم، ٥-٧: آيا بهره، چيزی غير از رباست؟، ص ٢٢٠، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع).

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool