✅ خصلت بخشش، خصلتی زورکی نیست. امّا قوانین حمایت از تهیدستان در تلاشاند تا انسانها را به زور وادار به ترحّم کنند.
این عمل نیک (کمک به تهی دستان) هم برای او که میبخشد عافیت میآورد و هم برای او که میستاند.
✅ امّا «قانون حمایتی» به نفرین هر دو میانجامد؛
یکی اسیر نارضایتی و بیملاحظهگی میشود، و دیگری گرفتار غرولند و رفتارناخوشایندِ غالبا تکرار شونده.
به مالیات دهندهای بنگرید که نام مأمور دارایی را میشنود. نه شاهد برق چشمی هستیم از شعفی که او را فراگیرد، و نه از لطافت صدایی که خبر از حس محبّت دهد. در عوض تنها نظارهگر چهرهای درهمرفته، جبینی مکدَّر و ناپدید شدن ناگهانی هر آنچه ممکن است از ناپدید شدن مهربانی معمول در لحن کلام و حالت چهره به چشم آید خواهید بود.
آیا در این ماجرا چیزی هست که ما را به یاد فضیلتی بیندازد که «دو چندان متبرّک» شده است؟.
✅ بنگرید که چگونه این نیکوکاری حاصل کار پارلمان بیوقفه جایگزین احساسات برتر انسانی میشود.
حال شهروند محترمی را در نظر بگیرید که برای بخشنده بودن به قدر کافی متمکّن است.
مردی آشنا با عواطف، آزادمنش به هنگام نیاز و سخاوتمند.
با گدایی بر در خانه اش میکوبد، یا با خانه به دوشی که به هنگام پیادهروی راه را بر او میبندد چه میکند؟. آیا عمدتا گوش می دهد و پرس و جو میکند و ...؟. نه!. معمولا قصّه را با یک جمله کوتاه میکند و میگوید:
شرمندهام دوست عزیز. باید به مقامات بخش خودت مراجعه کنی.
✅ به این ترتیب، آگاهی از این که معاشی قانونی برای مستمندان وجود دارد، همچون آرامبخشی افیونی، آتش اشتیاق به اِبراز همدردی را فرو مینشاند.
🔸ساموئل فلای شاکر
📚 تاریخ مختصر عدالت توزیعی، ترجمه ی مجید امینی، فصل ۳، از بابوف تا رالز، ۱- واکنش، ص۱۳۰-۱۲۹، نشر مرکز.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
این عمل نیک (کمک به تهی دستان) هم برای او که میبخشد عافیت میآورد و هم برای او که میستاند.
✅ امّا «قانون حمایتی» به نفرین هر دو میانجامد؛
یکی اسیر نارضایتی و بیملاحظهگی میشود، و دیگری گرفتار غرولند و رفتارناخوشایندِ غالبا تکرار شونده.
به مالیات دهندهای بنگرید که نام مأمور دارایی را میشنود. نه شاهد برق چشمی هستیم از شعفی که او را فراگیرد، و نه از لطافت صدایی که خبر از حس محبّت دهد. در عوض تنها نظارهگر چهرهای درهمرفته، جبینی مکدَّر و ناپدید شدن ناگهانی هر آنچه ممکن است از ناپدید شدن مهربانی معمول در لحن کلام و حالت چهره به چشم آید خواهید بود.
آیا در این ماجرا چیزی هست که ما را به یاد فضیلتی بیندازد که «دو چندان متبرّک» شده است؟.
✅ بنگرید که چگونه این نیکوکاری حاصل کار پارلمان بیوقفه جایگزین احساسات برتر انسانی میشود.
حال شهروند محترمی را در نظر بگیرید که برای بخشنده بودن به قدر کافی متمکّن است.
مردی آشنا با عواطف، آزادمنش به هنگام نیاز و سخاوتمند.
با گدایی بر در خانه اش میکوبد، یا با خانه به دوشی که به هنگام پیادهروی راه را بر او میبندد چه میکند؟. آیا عمدتا گوش می دهد و پرس و جو میکند و ...؟. نه!. معمولا قصّه را با یک جمله کوتاه میکند و میگوید:
شرمندهام دوست عزیز. باید به مقامات بخش خودت مراجعه کنی.
✅ به این ترتیب، آگاهی از این که معاشی قانونی برای مستمندان وجود دارد، همچون آرامبخشی افیونی، آتش اشتیاق به اِبراز همدردی را فرو مینشاند.
🔸ساموئل فلای شاکر
📚 تاریخ مختصر عدالت توزیعی، ترجمه ی مجید امینی، فصل ۳، از بابوف تا رالز، ۱- واکنش، ص۱۳۰-۱۲۹، نشر مرکز.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️تعارض عقل و نقل:
✅ گر چه عقل تجریدی برخی از اصول حسّاس و مهم ادلّهٔ عقل تجربی را تأمین میکند و بنیان مرصوصی برای بناهای تجربی است، و از این جهت پیوندی ناگسستنی میان تجرید و تجربه برقرار است؛ لیکن هیچیک از این دو، در حوزهء اختصاصی دیگران، ورود ندارد؛
یعنی کار تجریدی محض را به عقل تجربی سپردن، عجز است، و عمل تجربی صرف را به عقل تجریدی دادن، فلج شدن است؛ بلکه برای هر یک، رسالتی است که نباید دیگری عهدهدار آن گردد؛ چه اینکه نباید از تعهّد درونمرزی خود، إدهان و ایهان نشان دهد.
✅ برخی که مدّعی تمدّناند و گفتار و رفتار و نوشتار غیرعالمانه را خرافه میدانند، هر چند در این اصل کلّی صائباند؛ لیکن تمام امور بود و نبود از یکسو، و باید و نباید را از سوی دیگر، در قلمرو حس و تجربه منحصر کردن و دربارهی امور غیرمحسوس و تجربهناپذیر فتوا دادن، صنفی از خرافه است که دامنگیر حسّگرایان و تجربهزدگان شده و میشود.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚منزلت عقل در هندسهء معرفت دینی، بخش اول؛ منزلت عقل، فصل چهارم: تعارض عقل و نقل، اشارات؛ سوم، ص ۸۰، نشر اَسراء، ۱۳۹۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✅ گر چه عقل تجریدی برخی از اصول حسّاس و مهم ادلّهٔ عقل تجربی را تأمین میکند و بنیان مرصوصی برای بناهای تجربی است، و از این جهت پیوندی ناگسستنی میان تجرید و تجربه برقرار است؛ لیکن هیچیک از این دو، در حوزهء اختصاصی دیگران، ورود ندارد؛
یعنی کار تجریدی محض را به عقل تجربی سپردن، عجز است، و عمل تجربی صرف را به عقل تجریدی دادن، فلج شدن است؛ بلکه برای هر یک، رسالتی است که نباید دیگری عهدهدار آن گردد؛ چه اینکه نباید از تعهّد درونمرزی خود، إدهان و ایهان نشان دهد.
✅ برخی که مدّعی تمدّناند و گفتار و رفتار و نوشتار غیرعالمانه را خرافه میدانند، هر چند در این اصل کلّی صائباند؛ لیکن تمام امور بود و نبود از یکسو، و باید و نباید را از سوی دیگر، در قلمرو حس و تجربه منحصر کردن و دربارهی امور غیرمحسوس و تجربهناپذیر فتوا دادن، صنفی از خرافه است که دامنگیر حسّگرایان و تجربهزدگان شده و میشود.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚منزلت عقل در هندسهء معرفت دینی، بخش اول؛ منزلت عقل، فصل چهارم: تعارض عقل و نقل، اشارات؛ سوم، ص ۸۰، نشر اَسراء، ۱۳۹۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️نقدی بر بیان مذکور:
ایشان در بیان مذکور، تصمیمات عقل جمعی را، معیار برهان عقلیِ تجربی در ساحت حکمت عملی دانسته و بر قامت آن، لوای حجّت شرعی پوشانده و در مقام قصد، آن را به رضای حق، و در فضای عمل، به مصالح دنیوی و اجر اخروی، گره زده و اِعراض متعمّدانهی از آن را، منتهی به بینصیبی از مصالح دنیوی و مجازات اخروی قلمداد نموده است؛
✅ عرصهی دیدهبان ایشان، در نگاهی دو قطبی فرورفته و با پیشفرض گرفتن ضرورت ساختار سیاسی و حکومتی، در گزارهای انفصالی؛ هر چند تلویحی، بر آن شده است که در عرصهی زیست مُلکی، نتیجهی نفی جمهوریّت، استبداد است.
غافل از آنکه بر مبنای قرآن، و اکثرهم؛ لا یشعرون، لا یعقلون، الفاسقون، ...
✅ اگر تصمیم جمعی، لزوما به خیر منتهی شده و ملاک و معیار و ضامن تأمین مصالح دنیوی و اجر اخروی است؛ جامعهی لوطی، شعیبی، ... چرا نباشد.
✅ بیان ایشان، جمع نقیضین بوده و چیزی جز جمع سکولاریسم با اسلام و سرسپردهگی به اخلاق جمعگرایانه نیست و سرسپاری به آن، نه تنها میتواند به اجر و مصالح دنیوی و اخروی نینجامد، که منتج به ویرانی دنیوی و خسران اخروی گردد.
✅ استبداد منحصر در فرد نیست؛ چنانکه ایشان از آن غفلت ورزیده است، و اعم از فردی و جمعی است و جمهوریت، لزوماً و علی الاغلب، به معنای گریز از استبداد نیست؛ چه اینکه منطقا و وقوعا به استبدادی افسارگسیخته میانجامد که برای فجایع حاصله، نه میتوان مسئولی و به تَبَع آن، نه پاسخگویی یافت.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
ایشان در بیان مذکور، تصمیمات عقل جمعی را، معیار برهان عقلیِ تجربی در ساحت حکمت عملی دانسته و بر قامت آن، لوای حجّت شرعی پوشانده و در مقام قصد، آن را به رضای حق، و در فضای عمل، به مصالح دنیوی و اجر اخروی، گره زده و اِعراض متعمّدانهی از آن را، منتهی به بینصیبی از مصالح دنیوی و مجازات اخروی قلمداد نموده است؛
✅ عرصهی دیدهبان ایشان، در نگاهی دو قطبی فرورفته و با پیشفرض گرفتن ضرورت ساختار سیاسی و حکومتی، در گزارهای انفصالی؛ هر چند تلویحی، بر آن شده است که در عرصهی زیست مُلکی، نتیجهی نفی جمهوریّت، استبداد است.
غافل از آنکه بر مبنای قرآن، و اکثرهم؛ لا یشعرون، لا یعقلون، الفاسقون، ...
✅ اگر تصمیم جمعی، لزوما به خیر منتهی شده و ملاک و معیار و ضامن تأمین مصالح دنیوی و اجر اخروی است؛ جامعهی لوطی، شعیبی، ... چرا نباشد.
✅ بیان ایشان، جمع نقیضین بوده و چیزی جز جمع سکولاریسم با اسلام و سرسپردهگی به اخلاق جمعگرایانه نیست و سرسپاری به آن، نه تنها میتواند به اجر و مصالح دنیوی و اخروی نینجامد، که منتج به ویرانی دنیوی و خسران اخروی گردد.
✅ استبداد منحصر در فرد نیست؛ چنانکه ایشان از آن غفلت ورزیده است، و اعم از فردی و جمعی است و جمهوریت، لزوماً و علی الاغلب، به معنای گریز از استبداد نیست؛ چه اینکه منطقا و وقوعا به استبدادی افسارگسیخته میانجامد که برای فجایع حاصله، نه میتوان مسئولی و به تَبَع آن، نه پاسخگویی یافت.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
همچنین فداکاری ملحدان منکِر حیات پس از مرگ و جریان پاداش و کیفر جهان دیگر را خرافه میدانند؛ زیرا بنابر مادّیّت صِرف و نفی حیات بعد از مرگ، هیچ اثری از فداکار کشته شده در مبارزه نیست و او معدوم محض میشود.
در این حال قدح و مدح او از یک سو، رنج و رفاه جامعه از سوی دیگر، استقلال و بردگی مردم از سوی همگی، نسبت به وی که معدوم صِرف است، یکسان است.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚منزلت عقل در هندسهء معرفت دینی، بخش اول؛ منزلت عقل، فصل چهارم: تعارض عقل و نقل، اشارات؛ سوم، ص۸۱، نشر اَسراء، ۱۳۹۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
در این حال قدح و مدح او از یک سو، رنج و رفاه جامعه از سوی دیگر، استقلال و بردگی مردم از سوی همگی، نسبت به وی که معدوم صِرف است، یکسان است.
🔸عبدالله جوادی آملی
📚منزلت عقل در هندسهء معرفت دینی، بخش اول؛ منزلت عقل، فصل چهارم: تعارض عقل و نقل، اشارات؛ سوم، ص۸۱، نشر اَسراء، ۱۳۹۶.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️قرآن؛ رؤیای نبوی یا وحی اِلهی (۱)؛
فقال رسول الله: مِن أين تأخُذ الوحي؟.
فقال: آخُذُه مِن إسرافيل.
قال: و مِن أين يأخُذُه إسرافيل؟.
قال: يأخُذُه مِن مَلَك فوقه من الروحانيّين.
قال: و مِن أين يأخُذُه ذلك المَلَك؟.
قال: يُقذَف في قلبه قذفاً. فهذا وحي و هو كلام الله عز وجل...
🔸محمّد بن علي بن حسين صدوق
📚الـتــَوحــيـــد، باب الرَّد علي الثّنويّة و الزّنادقة، ص ٢٦٤، الناشر؛ دار المعرفة، بيروت.
—————————————————-
پیامبر (ص) فرمود: وحی را از چه کسی میگیری؟.
جبرئیل (ع) گفت: از اسرافیل.
پیامبر (ص) فرمود: اسرافیل آن را از کجا میگیرد؟.
گفت: از فرشتهای که مافوق اوست و از روحانیّین است.
فرمود: آن فرشته، وحی را از چه کسی میگیرد؟.
پاسخ داد: در قلب او درانداخته میشود؛ درانداخته شدنی؛ و این همان وحی است؛ همان که کلام خداست.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
فقال رسول الله: مِن أين تأخُذ الوحي؟.
فقال: آخُذُه مِن إسرافيل.
قال: و مِن أين يأخُذُه إسرافيل؟.
قال: يأخُذُه مِن مَلَك فوقه من الروحانيّين.
قال: و مِن أين يأخُذُه ذلك المَلَك؟.
قال: يُقذَف في قلبه قذفاً. فهذا وحي و هو كلام الله عز وجل...
🔸محمّد بن علي بن حسين صدوق
📚الـتــَوحــيـــد، باب الرَّد علي الثّنويّة و الزّنادقة، ص ٢٦٤، الناشر؛ دار المعرفة، بيروت.
—————————————————-
پیامبر (ص) فرمود: وحی را از چه کسی میگیری؟.
جبرئیل (ع) گفت: از اسرافیل.
پیامبر (ص) فرمود: اسرافیل آن را از کجا میگیرد؟.
گفت: از فرشتهای که مافوق اوست و از روحانیّین است.
فرمود: آن فرشته، وحی را از چه کسی میگیرد؟.
پاسخ داد: در قلب او درانداخته میشود؛ درانداخته شدنی؛ و این همان وحی است؛ همان که کلام خداست.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
«پادشاهیهای مطلقه با به حاشيه راندن اشرافيّت، موجبات تمركز و مدرنيزه شدن قدرت را فراهم آوردند و اختيارات خود را بسيار فراتر از شاهان قرون وسطی گسترش دادند.»
اصلاح مذهبی پروتستان هم مزيد بر علّت شد و با اعطای آزادی عمل به شاهان پروتستان، در جهت تفسير مجدّد قوانين الهی و بیاعتنايی به آداب و رسوم و سنّت، قدرت پادشاهان را وسعت بيشتری بخشيد.
در همين زمان، شاهان كاتوليك نيز برای حفظ قدرت خود به دور زدن كليسا و بیاعتنايی به آن روی آوردند. به اين ترتيب، محدوديّتهای قدرت مطلقهی حاكمان، يكی پس از ديگری از ميان برداشته شد و راه برای ظهور حكومتهای مطلقه هموار گرديد.»
🔸برتران د ژوونل
📚موسی غنی نژاد، اقتصاد به روایت دیگر، برتران دُ ژوونل، جامعه دمکراتیک و آفت های آن، ص ۱۵۲-۱۵۱، انتشارات دنیای اقتصاد.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
اصلاح مذهبی پروتستان هم مزيد بر علّت شد و با اعطای آزادی عمل به شاهان پروتستان، در جهت تفسير مجدّد قوانين الهی و بیاعتنايی به آداب و رسوم و سنّت، قدرت پادشاهان را وسعت بيشتری بخشيد.
در همين زمان، شاهان كاتوليك نيز برای حفظ قدرت خود به دور زدن كليسا و بیاعتنايی به آن روی آوردند. به اين ترتيب، محدوديّتهای قدرت مطلقهی حاكمان، يكی پس از ديگری از ميان برداشته شد و راه برای ظهور حكومتهای مطلقه هموار گرديد.»
🔸برتران د ژوونل
📚موسی غنی نژاد، اقتصاد به روایت دیگر، برتران دُ ژوونل، جامعه دمکراتیک و آفت های آن، ص ۱۵۲-۱۵۱، انتشارات دنیای اقتصاد.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
“My intention then in displaying so carefully the arguments of that fantastic sect, is only to make the reader sensible of the truth of my hypothesis, that all our reasonings concerning causes and effects are derived from nothing but custom; and that belief is more properly an act of the sensitive, than of the cogitative part of our natures.”
🔸David Hume
📚A Treatise of Human Nature/ “PART IV. OF THE SCEPTICAL AND OTHER SYSTEMS OF PHILOSOPHY.”/ “SECT. I. OF SCEPTICISM WITH REGARD TO REASON.”/ P. 333.
————————————————
✅ مراد من از نشان دادن دقیق استدلالهای آن گروه خیالی، صرفا این است که خواننده را از حقیقت و صدق این فرضیهام آگاه سازم که تمام استدلالهای ما پیرامون علل و معالیل، از چیزی جز عادت منشعب نشدهاند؛ و باور، مناسبت بیشتری با ساحت حسّی طبیعت ما دارد، تا ساحت شناختی طبیعت ما.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
🔸David Hume
📚A Treatise of Human Nature/ “PART IV. OF THE SCEPTICAL AND OTHER SYSTEMS OF PHILOSOPHY.”/ “SECT. I. OF SCEPTICISM WITH REGARD TO REASON.”/ P. 333.
————————————————
✅ مراد من از نشان دادن دقیق استدلالهای آن گروه خیالی، صرفا این است که خواننده را از حقیقت و صدق این فرضیهام آگاه سازم که تمام استدلالهای ما پیرامون علل و معالیل، از چیزی جز عادت منشعب نشدهاند؛ و باور، مناسبت بیشتری با ساحت حسّی طبیعت ما دارد، تا ساحت شناختی طبیعت ما.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️ نقدی بر فلسفه هیوم (۱):
هیوم در قسمت اول فصل چهارمA Treatise of Human Nature خود بر آن است که باورهای ما پیرامون علّیّت، بالجمله منشعب از عادات، و مرتبط با بخش روانی ماست تا ساحت شناختی ما!.
✅ نقد اول- ساختار ادراکی هیوم نیز مشمول حکم هیوم است؛ بنابراین، حکم هیوم نیز چیزی بیش از امری منشعب از عادت او نبوده، و بر این اساس کلّیّت نداشته و قابلیّت تسرّی به استدلالهای دیگران در خصوص علّیّت را ندارد.
✅ نقد دوم- هیوم، در حالی علّیّت را نفی میکند که بیآنکه بداند، در استدلال خود از آن بهره برده است؛ چه اینکه مدّعای هیوم، مبتنی بر استدلالی است که نسبت بین مقدّمات و نتیجهی آن، از دو حال خارج نیست؛ اگر نسبت بین مقدّمات و نتیجه؛
۱- مبتنی بر علّیّت باشد؛ آنگاه دست کم یک باور وجود دارد که از سویی مصداق علّیّت است و از جهتی مبتنی بر عادت نیست و مثال نقضی برای مدّعایی است که هیوم آن را به نحو موجبهی کلّیّه بیان نموده است.
۲- مبتنی بر عادت باشد؛ آنگاه طبق مبنای هیوم، بنابر منشعب از عادت بودن، از حیّز انتفاع ساقط و دال بر خودمتناقض بودن مدّعای هیوم است.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
هیوم در قسمت اول فصل چهارمA Treatise of Human Nature خود بر آن است که باورهای ما پیرامون علّیّت، بالجمله منشعب از عادات، و مرتبط با بخش روانی ماست تا ساحت شناختی ما!.
✅ نقد اول- ساختار ادراکی هیوم نیز مشمول حکم هیوم است؛ بنابراین، حکم هیوم نیز چیزی بیش از امری منشعب از عادت او نبوده، و بر این اساس کلّیّت نداشته و قابلیّت تسرّی به استدلالهای دیگران در خصوص علّیّت را ندارد.
✅ نقد دوم- هیوم، در حالی علّیّت را نفی میکند که بیآنکه بداند، در استدلال خود از آن بهره برده است؛ چه اینکه مدّعای هیوم، مبتنی بر استدلالی است که نسبت بین مقدّمات و نتیجهی آن، از دو حال خارج نیست؛ اگر نسبت بین مقدّمات و نتیجه؛
۱- مبتنی بر علّیّت باشد؛ آنگاه دست کم یک باور وجود دارد که از سویی مصداق علّیّت است و از جهتی مبتنی بر عادت نیست و مثال نقضی برای مدّعایی است که هیوم آن را به نحو موجبهی کلّیّه بیان نموده است.
۲- مبتنی بر عادت باشد؛ آنگاه طبق مبنای هیوم، بنابر منشعب از عادت بودن، از حیّز انتفاع ساقط و دال بر خودمتناقض بودن مدّعای هیوم است.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✍️ وزن عقل، در ترازوی عقل؟؛
✅ گر چه عقل در فهم بسیاری از مفاهیم دین، همچون مصباحی رهگشاست؛ امّا به حدود گسترهی چتر پرتوافکنی خود بر امور پیرامونش واقف است؛ چه آنچه دست کم مشهود ماست، ناتوانی عقل است در داوری و سنجش اموری که جز از طریق تجربه، علم به آنها میسّر نیست. چه اینکه وقوف عقل به حدود خود نیز از مقولهی علم است، نه جهل؛
علمی متقن که قدر متیقّن آن، در انتظاری اقلّی، عدم جواز عقل به خود، در اظهار نظر نسبت به اموری است که طور آنها، بسیار والاتر از دیدهبان مرتفع اوست.
✅ براین مبنا، گر چه دینمداران، نتوانند در توجیه برخی متعلّقات ایمان خود، مدلّلانه عمل کنند؛ امّا عقلا و در وعاء بداهت، از سویی به حدود عقل، از جهتی به نورانیّت دین و از وجهی به این مطلب؛ که گسترهی عالَم، عمیقتر و وسیعتر از آن است که بتوان، پیکر بیمنتهای آن را، چه در ساحات ظهورش و چه در بواطن و کمونش، با جامهی تنگ عقل پوشاند، واقفند.
✅ چه اینکه عقل، عقلا، نه تمام واقعیّت، که قطعا قِسمی از آن است که دست شعاع نورانیّت آن، از پرتوافکنی بر دیگر ساحات واقعیّت، کوتاه است.
✅ زین سان، گر چه دینمداران پاک سیرت نیک کردار، در مواردی واقف به تقدّم مصباحیّت عقل در امورند، امّا علیرغم آنچه مکتب اصالت عقل (راسیونالیسم) بر آن است، قائل به نگاه اصالی به عقل و مفتاحیّت آن در تمامی امور نیستند.
✅ با غض نظر از دیگر مصائب نگاه راسیونالیستی به امور؛ چون فروکاستن عالَم و روابط انسانی به فعل و انفعالات مکانیکی، اینکه، در عرصهی دین، اگر از آغاز تا انجام آن، اصالت و تقدّم با عقل باشد، آنگاه آنچه مقدّمیّت دارد، عقل خواهد بود، نه واحد لا شریک له؛ و از آنجایی که در این نگرش، این خداست که بسان دیگر امور، چه بدوا و چه نهایتا، اعتبار خود را از عقل میگیرد و نه بالعکس، پس اگر معبود است، معبود بالعرض است، نه بالذّات.
حال آنکه از نظرگاه ادیان توحیدی، این اصالت عقل، خود شرکی است که با ایمان توحیدی به واحد لا شریک له که صادر عقل است، ناسازگار و در تعارض است.
✅ از دگر سو، نگاه راسیونالیستی به دین، چنانکه روشنفکران در پی آناند، لزوما ایمانزا و ضامن ایمان نبوده، و عمدتا به دینمداری انفعالی میانجامد که بسیاری از حقایق دین را، به پاس عقل خود بنیاد، به مسلخ نیستی خواهد کشاند؛ چنانکه کشانده است.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
✅ گر چه عقل در فهم بسیاری از مفاهیم دین، همچون مصباحی رهگشاست؛ امّا به حدود گسترهی چتر پرتوافکنی خود بر امور پیرامونش واقف است؛ چه آنچه دست کم مشهود ماست، ناتوانی عقل است در داوری و سنجش اموری که جز از طریق تجربه، علم به آنها میسّر نیست. چه اینکه وقوف عقل به حدود خود نیز از مقولهی علم است، نه جهل؛
علمی متقن که قدر متیقّن آن، در انتظاری اقلّی، عدم جواز عقل به خود، در اظهار نظر نسبت به اموری است که طور آنها، بسیار والاتر از دیدهبان مرتفع اوست.
✅ براین مبنا، گر چه دینمداران، نتوانند در توجیه برخی متعلّقات ایمان خود، مدلّلانه عمل کنند؛ امّا عقلا و در وعاء بداهت، از سویی به حدود عقل، از جهتی به نورانیّت دین و از وجهی به این مطلب؛ که گسترهی عالَم، عمیقتر و وسیعتر از آن است که بتوان، پیکر بیمنتهای آن را، چه در ساحات ظهورش و چه در بواطن و کمونش، با جامهی تنگ عقل پوشاند، واقفند.
✅ چه اینکه عقل، عقلا، نه تمام واقعیّت، که قطعا قِسمی از آن است که دست شعاع نورانیّت آن، از پرتوافکنی بر دیگر ساحات واقعیّت، کوتاه است.
✅ زین سان، گر چه دینمداران پاک سیرت نیک کردار، در مواردی واقف به تقدّم مصباحیّت عقل در امورند، امّا علیرغم آنچه مکتب اصالت عقل (راسیونالیسم) بر آن است، قائل به نگاه اصالی به عقل و مفتاحیّت آن در تمامی امور نیستند.
✅ با غض نظر از دیگر مصائب نگاه راسیونالیستی به امور؛ چون فروکاستن عالَم و روابط انسانی به فعل و انفعالات مکانیکی، اینکه، در عرصهی دین، اگر از آغاز تا انجام آن، اصالت و تقدّم با عقل باشد، آنگاه آنچه مقدّمیّت دارد، عقل خواهد بود، نه واحد لا شریک له؛ و از آنجایی که در این نگرش، این خداست که بسان دیگر امور، چه بدوا و چه نهایتا، اعتبار خود را از عقل میگیرد و نه بالعکس، پس اگر معبود است، معبود بالعرض است، نه بالذّات.
حال آنکه از نظرگاه ادیان توحیدی، این اصالت عقل، خود شرکی است که با ایمان توحیدی به واحد لا شریک له که صادر عقل است، ناسازگار و در تعارض است.
✅ از دگر سو، نگاه راسیونالیستی به دین، چنانکه روشنفکران در پی آناند، لزوما ایمانزا و ضامن ایمان نبوده، و عمدتا به دینمداری انفعالی میانجامد که بسیاری از حقایق دین را، به پاس عقل خود بنیاد، به مسلخ نیستی خواهد کشاند؛ چنانکه کشانده است.
🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
جای فساد و زوال از آن کسی است که بدین دروغین گرویده است.
این خوارشمرندگان آئین مقدّس برآنند که دینداران را پست نمایند و تن آنان بگناه آلوده است.
کجاست نگهبان آئین؟!؛ آن سرور دادگر، تا آنان را از زندگی و آزادی بیبهره سازد؟.
ای مزدا تُراست توانائی، و از پرتو آن، بینوایان راستکردار را با بهترین مُزد توانی نواخت.
📚 گاتها؛ کهنترین بخش اَوِستا، وهیشتواشت گات یسنا، ص۱۴۷، ترجمه ابراهیم پورداود، انتشارات اساطیر، چاپ اول، ۱۳۷۸.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
این خوارشمرندگان آئین مقدّس برآنند که دینداران را پست نمایند و تن آنان بگناه آلوده است.
کجاست نگهبان آئین؟!؛ آن سرور دادگر، تا آنان را از زندگی و آزادی بیبهره سازد؟.
ای مزدا تُراست توانائی، و از پرتو آن، بینوایان راستکردار را با بهترین مُزد توانی نواخت.
📚 گاتها؛ کهنترین بخش اَوِستا، وهیشتواشت گات یسنا، ص۱۴۷، ترجمه ابراهیم پورداود، انتشارات اساطیر، چاپ اول، ۱۳۷۸.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
... و انوشروان با لشکر خویش قاعده نهاده بود کی روز مهرجان، خوانی عظیم خواهم نهاد و مزدک و اتباع او را اول بر خوان نشانم و من بر سر مزدک بیستم و سلاح برهنه در دست گیرم و شما همگان باید کی در زیر جامه سلاح پوشیده دارید پنهان و چون من مزدک را بکُشم باوّل زخم کی زنم شما شمشیر درنهید و همگان را بر آن خوان پاره کنید و همگان بر این اتّفاق همدست شدند .... و انوشروان به یک زخم سر مزدک در کنارش اوگند و لشگر شمشیرها برآهیختند و در آن زندیقان بستند و جمله را هلاک کردند ...
🔸ابن بلخی
📚 فارسنامه بلخی، تصحیح و تحشیه؛ گای لیترانج و رینولد آلن نیکُلسون، ص ، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool
🔸ابن بلخی
📚 فارسنامه بلخی، تصحیح و تحشیه؛ گای لیترانج و رینولد آلن نیکُلسون، ص ، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵.
#مصطفی_مطهری
https://t.me/ReligiousSchool