پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
993 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
“My intention then in displaying so carefully the arguments of that fantastic sect, is only to make the reader sensible of the truth of my hypothesis, that all our reasonings concerning causes and effects are derived from nothing but custom; and that belief is more properly an act of the sensitive, than of the cogitative part of our natures.”

🔸David Hume

📚A Treatise of Human Nature
/ “PART IV. OF THE SCEPTICAL AND OTHER SYSTEMS OF PHILOSOPHY.”/ “SECT. I. OF SCEPTICISM WITH REGARD TO REASON.”/ P. 333.
————————————————
✅ مراد من از نشان دادن دقیق استدلال‌های آن گروه خیالی، صرفا این است که خواننده را از حقیقت و صدق این فرضیه‌ام آگاه سازم که تمام استدلال‌های ما پیرامون علل و معالیل، از چیزی جز عادت منشعب نشده‌اند؛ و باور، مناسبت بیشتری با ساحت حسّی طبیعت ما دارد، تا ساحت شناختی طبیعت ما.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ نقدی بر فلسفه هیوم (۱):

هیوم در قسمت اول فصل چهارمA Treatise of Human Nature خود بر آن است که باورهای ما پیرامون علّیّت، بالجمله منشعب از عادات، و مرتبط با بخش روانی ماست تا ساحت شناختی ما!.

✅ نقد اول- ساختار ادراکی هیوم نیز مشمول حکم هیوم است؛ بنابراین، حکم هیوم نیز چیزی بیش از امری منشعب از عادت او نبوده، و بر این اساس کلّیّت نداشته و قابلیّت تسرّی به استدلال‌های دیگران در خصوص علّیّت را ندارد.

✅ نقد دوم- هیوم، در حالی علّیّت را نفی می‌کند که بی‌آنکه بداند، در استدلال خود از آن بهره برده است؛ چه اینکه مدّعای هیوم، مبتنی بر استدلالی است که نسبت بین مقدّمات و نتیجه‌ی آن، از دو حال خارج نیست؛ اگر نسبت بین مقدّمات و نتیجه؛

۱- مبتنی بر علّیّت باشد؛
آنگاه دست کم یک باور وجود دارد که از سویی مصداق علّیّت است و از جهتی مبتنی بر عادت نیست و مثال نقضی برای مدّعایی است که هیوم آن را به نحو موجبه‌ی کلّیّه بیان نموده است.

۲- مبتنی بر عادت باشد؛ آنگاه طبق مبنای هیوم، بنابر منشعب از عادت بودن، از حیّز انتفاع ساقط و دال بر خودمتناقض بودن مدّعای هیوم است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ وزن عقل، در ترازوی عقل؟؛

✅ گر چه عقل در فهم بسیاری از مفاهیم دین، همچون مصباحی ره‌گشاست؛ امّا به حدود گستره‌ی چتر پرتوافکنی خود بر امور پیرامونش واقف است؛ چه آنچه دست کم مشهود ماست، ناتوانی عقل است در داوری و سنجش اموری که جز از طریق تجربه، علم به آن‌ها میسّر نیست. چه اینکه وقوف عقل به حدود خود نیز از مقوله‌ی علم است، نه جهل؛

علمی متقن که قدر متیقّن آن، در انتظاری اقلّی، عدم جواز عقل به خود، در اظهار نظر نسبت به اموری است که طور آن‌ها، بسیار والاتر از دیده‌بان مرتفع اوست.

✅ براین مبنا، گر چه دین‌مداران، نتوانند در توجیه برخی متعلّقات ایمان خود، مدلّلانه عمل کنند؛ امّا عقلا و در وعاء بداهت، از سویی به حدود عقل، از جهتی به نورانیّت دین و از وجهی به این مطلب؛ که گستره‌ی عالَم، عمیق‌تر و وسیع‌تر از آن است که بتوان، پیکر بی‌منتهای آن را، چه در ساحات ظهورش و چه در بواطن و کمونش، با جامه‌ی تنگ عقل پوشاند، واقفند.

✅ چه اینکه عقل، عقلا، نه تمام واقعیّت، که قطعا قِسمی از آن است که دست شعاع نورانیّت آن، از پرتوافکنی بر دیگر ساحات واقعیّت، کوتاه است.

✅ زین سان، گر چه دین‌مداران پاک سیرت نیک کردار، در مواردی واقف به تقدّم مصباحیّت عقل در امورند، امّا علیرغم آنچه مکتب اصالت عقل (راسیونالیسم) بر آن است، قائل به نگاه اصالی به عقل و مفتاحیّت آن در تمامی امور نیستند.

✅ با غض نظر از دیگر مصائب نگاه راسیونالیستی به امور؛ چون فروکاستن عالَم و روابط انسانی به فعل و انفعالات مکانیکی، اینکه، در عرصه‌ی دین، اگر از آغاز تا انجام آن، اصالت و تقدّم با عقل باشد، آنگاه آنچه مقدّمیّت دارد، عقل خواهد بود، نه واحد لا شریک له؛ و از آن‌جایی که در این نگرش، این خداست که بسان دیگر امور، چه بدوا و چه نهایتا، اعتبار خود را از عقل می‌گیرد و نه بالعکس، پس اگر معبود است، معبود بالعرض است، نه بالذّات.

حال آنکه از نظرگاه ادیان توحیدی، این اصالت عقل، خود شرکی است که با ایمان توحیدی به واحد لا شریک له که صادر عقل است، ناسازگار و در تعارض است.

✅ از دگر سو، نگاه راسیونالیستی به دین، چنانکه روشنفکران در پی آن‌اند، لزوما ایمان‌زا و ضامن ایمان نبوده، و عمدتا به دین‌مداری انفعالی می‌انجامد که بسیاری از حقایق دین را، به پاس عقل خود بنیاد، به مسلخ نیستی خواهد کشاند؛ چنانکه کشانده است.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
جای فساد و زوال از آن کسی است که بدین دروغین گرویده است.

این خوارشمرندگان آئین مقدّس برآنند که دینداران را پست نمایند و تن آنان بگناه آلوده است.

کجاست نگهبان آئین؟!؛ آن سرور دادگر، تا آنان را از زندگی و آزادی بی‌بهره سازد؟.

ای مزدا تُراست توانائی، و از پرتو آن، بینوایان راستکردار را با بهترین مُزد توانی نواخت.

📚 گات‌ها؛ کهن‌ترین بخش اَوِستا، وهیشتواشت گات یسنا،
ص۱۴۷، ترجمه ابراهیم پورداود، انتشارات اساطیر، چاپ اول، ۱۳۷۸.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
... و انوشروان با لشکر خویش قاعده نهاده بود کی روز مهرجان، خوانی عظیم خواهم نهاد و مزدک و اتباع او را اول بر خوان نشانم و من بر سر مزدک بیستم و سلاح برهنه در دست گیرم و شما همگان باید کی در زیر جامه سلاح پوشیده دارید پنهان و چون من مزدک را بکُشم باوّل زخم کی زنم شما شمشیر درنهید و همگان را بر آن خوان پاره کنید و همگان بر این اتّفاق همدست شدند .... و انوشروان به یک زخم سر مزدک در کنارش اوگند و لشگر شمشیرها برآهیختند و در آن زندیقان بستند و جمله را هلاک کردند ...

🔸ابن بلخی

📚 فارسنامه بلخی
، تصحیح و تحشیه؛ گای لیترانج و رینولد آلن نیکُلسون، ص ، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
... و تا عرب خبر یافتند، سواران پوشیده و شمشیرها کشیده دیدند و هیچکس از آن عرب خلاص نیافتند إلا همه یا کشته یا گرفتار شدند و از بسیاری کی بکشتند ملال گرفتند پس مرد را می‌آوردی و هر دو کتف او به هم میکِشیدی و سوراخ میکردی و حلقه در هر دو سوراخ کتف او میکشیدی، و آنک گویند کتف ایشان بیرون می‌آورد مستبعد است؛ چه هر که را کتف از وی جدا کنند، نه همانا بزید، و او را از بهر این [شاپور] ذوالاکتاف گفتندی...و از آنجا به بحرین رفت و همچنین میرفت و عرب می‌کُشت ... و جمله عرب را آواره کرد ...

🔸ابن بلخی

📚 فارسنامه بلخی
، تصحیح و تحشیه؛ گای لیترانج و رینولد آلن نیکُلسون، ص ، انتشارات اساطیر، ۱۳۸۵.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نامه پیامبر (ص) به خسرو پرویز؛

بسم الله الرحمن الرحیم

مِن محمّد رسول الله إلی کسری عظیم الفارس؛

سلام علی مَن اتبع الهدی و آمِن بالله و رسوله و شَهِد أن لا إله إلا الله.

و أنّی رسول الله، إلی الناس کافّة، لِینذر مَن کان حیّاً و یحق القول علی الکافرین. أسلِم تُسلَم. فإن أبیت، فعلیک إثم المجوس.

فمزّق کتاب رسول الله (ص)؛ فقال رسول الله (ص): مزّق ملکه.

🔸محمّد بن جریر طبری

📚تاریخ الرّسل و الملوک
، المجلّد الثانی، ذِکر خروج رسل رسول الله (ص) إلی الملوک، ص ۶۵۴، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، دارالمعارف بمصر.
————————————————-
✅ به نام خداوند بخشنده و مهربان

از محمّد فرستاده خدا به خسرو، بزرگ پارسیان . سلام بر آن که از هدایت پیروی کند و شهادت دهد که خدایی جز خدای یگانه نیست.

من پیامبر خدا به سوی همه‌ام تا زندگان را بیم دهم. اسلام بیاور تا سالم بمانی؛ که اگر امتناع کنی، گناه مجوسان به گردن تو است.

پس نامه‌ی پیامبر (ص) را پاره کرد. پیامبر (ص) فرمود: خداوندا!؛ رشته‌ی سلطنت او را پاره کن.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
✍️نقدی بر یک اظهار نظر احساسی بی‌ربط؛
—————————————————
غلامحسین ابراهیمی دینانی:

«حدیث جعل می‌کنیم و می‌گوییم؛ “الاسلام یجب ما قبله”!؛ قبل از اسلام هیچ خبری نبوده!، نخیر خیلی خبر بوده. ما کوروش داریم.»
—————————————————-
✅ مفاد قاعدهٔ جَبّ (الاسلامُ یَجُبُّ ما قَبْلَه) که قاعده‌ای فقهی است و علمای اسلام بر صحّت آن متّفق‌اند عبارت است از؛ بی‌اثر شدن گناهان فرد، پس از مسلمان شدن او.

✅ قاعده‌ی جَبّ، حکمی است تشویقی-امتنانی، به منظور تشویق غیرمسلمانانی که گناهان خود را، مانعی برای گرویدن به اسلام می‌دانستند.

✅ متعلّق قاعده‌ی جب، گناهانی است که در زمره‌ی حق الله‌اند؛ چه اینکه بر اساس این قاعده‌ی فقهی، اسلام همه‌ی جرایم موضوع حدّی که فرد در زمان کفر مرتکب شده را نادیده گرفته و بی‌اثر می‌داند.

✅ قاعده‌ی جُب، شامل حق الناس نمی‌گردد و حق الناس، پس از اسلام فرد نیز باید جبران، و از عهده‌ی مدیون ساقط گردد.

✅ زین سان، حدیث جب، هیچ ربطی به اظهارات نادرست و احساسی ایشان که پیشتر مدّعی ده سال درس خارج فقه خواندن شده بود ندارد.

🌹و آخِرُ دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
به هر روی، شواهد موجود حاکی از آن است که باورهای مرتبط با جبر و‌ سرنوشت‌گرایی، بخشی از نظام اعتقادی زردشتی در دوره‌ی ساسانی را تشکیل می‌دادند.

🔸فیلیپ کرینبروک

📚 تاریخ جامع ایران
، جلد چهارم، ادیان در ایران باستان، دین زرتشتی در دوره‌ی ساسانی، باورها، ص ۵۲۷.

‎مصطفی_مطهری#

‌‏https://t.me/ReligiousSchool
فرار بسیاری از این واسپوهران و موبدان و آزاتان که همراه موکب یزدگرد شهریار یا به دنبال آن، با عجله از غرب به شرق و از ولایات پارس و ماد و فهله به خراسان و طبرستان و آنسوی روی آموی می‌گریختند و از ثروت و مِکنت غارت کرده و «طی سالیان دراز اندوختهء» خود، آنچه را قابل حمل بود، با جان «ناقابل» خویش نجات می‌دادند و رعایای خود را در مقابل دشمن رها می‌کردند نیز نشانه‌ی دنیایی بود که دیگر به نوبت آنها در «پنج روزهء» زندگی پُرتجمّل و اشرافی‌شان خاتمه می‌داد و دور تازه‌یی را برای مردم ایران آغاز می‌کرد.

🔸عبدالحسین زرّین کوب

📚تاریخ مردم ایران؛ از پایان ساسانیان تا پایان آل بویه
، افق‌های تازه؛ سقوط ساسانیان و پیامدهایش، ص۱۳، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۷۷.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
«در سال ۶۴۷ ویه اردشیر پس از دو ماه محاصره مسخَّر شد. ساکنین آن که از گرسنگی جز رمقی نداشتند، خود را به تیسفون انداختند که در جانب یسار دجله بود.

یزدگرد با دربار و حرمسرای خود از پایتخت گریخت؛ در حالی که هزار نفر طبّاخ و هزار تن رامشگر و هزار تن یوزبان و هزار تن بازْبان، جماعتی کثیر از سایر خدمه همراه او بودند؛ و شاهنشاه این گروه را هنوز کم می‌دانست».

🔸آرتور کریستن سن

📚ایران در زمان ساسانیان
، ترجمه مرحوم رشید یاسمی، فصل دهم؛ انقراض دولت ساسانی، ص ۶۵۵، نشر تهران، ۱۳۶۸.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ تأمّلی در معانی علم؛

به نحو استقرائی برای علم حدود بیست و یک معنا وجود دارد که یک قِسم آن لغوی و بیست قِسم دیگر آن اصطلاحی است و عبارتند از؛

✅ 1️⃣ معنای لغوی علم (شناخت بالمعنی الأعم) که شامل مطلق مهارت و نیز مطلق شناخت بالمعنی الاخص؛ اعم از حضوری و حصولی است.

✅ معانی اصطلاحی علم؛

2️⃣ معنای فلسفی علم؛ که مَقسَم علم حضوری و حصولی است.

3️⃣ معنای منطقی علم؛ که همان علم حصولی و صورت شیء خارجی است (اعم از تصوّر و تصدیق).

4️⃣ علم به معنای تصدیق منطقی؛ که در مقابل تصدیق عرفی قرار دارد.

5️⃣ علم به معنای تصدیق جازم؛ که در مقابل ظن و وهم بوده و احتمال صدق خلاف آن منتفی است.

6️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع؛ که همان یقین بالمعنی الأعم است و در مقابل جهل مرکّب قرار دارد.

7️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع ثابت؛ که همان یقین بالمعنی الأخص است.

8️⃣ علم به معنای تصدیق جازم مطابق با واقع ثابت عن سببٍ؛ که در مقابل تقلید است.

9️⃣ علم به معنای تصوّرات و تصدیقات غیراکتسابی؛ که فطری و مرتکَز فی الذهن بوده و بی‌مجاهدت فکری حاصل‌اند.

1️⃣0️⃣ علم به معنای تصوّرات و تصدیقات اکتسابی؛ که بی‌مجاهدت فکری به دست نمی‌آیند.

1️⃣1️⃣ علم به معنای تصوّرات کلّی؛ که مسامحتا مقابل تصوّرات جزئی بوده و صدق‌شان بر بیش از یک مصداق، ممتنع نیست.

1️⃣2️⃣ علم به معنای ادراک مُثُل؛ که اصطلاحی است افلاطونی و عبارت است از کلّیّاتی که نه مفاهیمی ذهنی، بلکه واقعیّاتی عینی‌اند.

1️⃣3️⃣ علم به معنای ادراک آگاهانه؛ که همان علمِ به علم و در مقابل ادراک ناآگاهانه است.

1️⃣4️⃣ علم به معنای قضایای ترکیبی (اصطلاح کانتی)؛ که اعم از قضایای ترکیبی و تحلیلی است.

1️⃣5️⃣ مجموعه‌ای از قضایای متناسب؛ که اعم از حقیقی و اعتباری، کلّی و شخصی است و شامل فلسفه، شخصیّت‌شناسی، حقوق، جغرافیا، ... است.

1️⃣6️⃣ مجموعه‌ای از قضایای حقیقی کلّی متناسب؛ که شامل علومی است که حائز قوانین کلّی‌اند.

1️⃣7️⃣ علم به معنای علوم تجربی (𝑆𝑐𝑖𝑒𝑛𝑐𝑒)؛ که همان معنای پوزیتیویستی علم است.

1️⃣8️⃣ علم به معنای عرفانی؛ که همان نوری است که به خواست حق، در قلب فرد افکنده می‌گردد.

1️⃣9️⃣ علم به معنای معرفة النفسی؛ که همان خودشناسی و سیر و سلوک معنوی است؛ با روش کشف و شهودی؛ اعم از شرعی و غیرشرعی.

✅ علم لدُنّی و بلاواسطه؛ که بر دو قسم است؛

2️⃣0️⃣ لدنّی تعلیمی؛ و علّمناه من لدنّا علما.

2️⃣1️⃣ لدنّی تلقینی؛ که همان وحی است؛ إنّک لتُلقّی القرآن مِن لدُن حکیم علیم.

🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمين

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool