پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
991 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️تأمّلی چند (۱):

🌹 قال رسول الله (ص) فی حدیث متواترة عند الفریقین:

«من کنت مولاه فهذا علی مولاه»


مقدمه ۱- کلمه‌ی ولی، جز ولایت، واجد معانی دیگری چون یاور، دوست، سرپرست، صاحب، … است.

مقدمه ۲- به حصر عقلی، دلالت کلمه‌ی ولی بر معانی مذکور از دو حال خارج نیست؛

🔹یا مقیّد است؛

که گر باشد، نتیجه‌اش ثبوت کفر و عدم حجّیّت قول و فعل و تقریر بسیاری از صحابه و کسانی است که با علی (ع) همراه نشدند؛

چرا که به استناد بسیاری از روایات صحیحه و تاریخ مقبوله‌‌ی مکتوبه‌ی عند الفریقین، بعد از وفات رسول خدا (ص)، بسیاری از صحابه نه تنها حضرت را یاری ندادند و با او همسو نشدند، که در باطن و ظاهر، عملا و نظرا با حضرت دشمنی ورزیدند.

🔹یا مطلق است؛


اگر مطلق ولی مد نظر باشد، ولایت الهی علی (ع) ثابت است؛ چرا که مطلق لفظ ولی، علاوه بر دوست، سرپرست، …، شامل معنای ولایت هم هست؛ یعنی علی (ع)، علاوه بر اینکه دوست، یاور، … مؤمنین است، ولی الهی آن‌ها نیز هست و بر آن‌ها ولایت تکوینی و تشریعی دارد.

🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
چه خوش است یک شب بکُشی هوا را،
بــه خـلــوص خواهـی ز خــدا خــدا را،

بــه حـضـــور خـوانـی ورقــی ز قـــرآن،
فـِـکـنــــی در آتــــش کُــتُُـب ریــــــا را،

شَــوَد آنــکـه گــاهـی بـدهنــد راهـــی،
بـــه حـضـور شــاهـی چو من گـدا را؟!،

طــلـبــم رفـیـقــی کــه دهــد بـشـارت،
بــــه وصـــال یــــاری دل مــبـتــــلا را،

مــگــــر آشــنـــــایـــی ز ره عـنـــایــت،
بــخَــــرَد بـــه خــاری گُــل بــاغ مـا را،

فـــلـکــا شـکـسـتــی دل عـاشـقــان را،
ز چـــه روی بــســتــی کـمــر جـفــا را،

چـو شکستی این دل مشو ایمن از وی،
کـــه بـســوزد آهــش قــلــم قــضــا را،

نــه حــریـف مــایـی فــلــکــا؛ که یارم،
شـِکــنـد بـه نــازی صـف مـا سـوی را،

نــه بــه راه کــوی‌اش سـفـری خـِرَد را،
نـه بـه بـاغ حُـسـن‌اش گُـذری صـبـا را،

نــه ز دام شـــوق تـــو رهــــد الــهــی،
نــه بــه درد عــشـق‌ات، اثــری دوا را.

🔸حـکـیـم مـهـدی الـهـی قـمـشـه‌ای


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✅‌ و لا تسبّوا الّذین یَدعون مِن دون الله ...

🔸الأنعام، ۱۰۸

و کسانی را که به غیرخدا دعوت می‌کنند، دشنام ندهید ...
—————————————————-
🔸قال رسول الله (ص):

✅ إِن اللَّه حَرَّم الْجَنَّة عَلَی کل فَحَّاش بَذِي قَلِيل الْحَيَاء لَا يُبَالِی مَا قَال وَ لَا مَا قِيل
…

همانا خداوند بهشت را، بر هر فحّاش كم‌حيائى كه باکی ندارد از آن‌چه می‌گوید و مى‏‌شنود، حرام کرده است.

📚اصول کافی،‌ ج ۲، ص ۳۳۳

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ قبسات یقین در براهین صدّیقین (۱)؛

تقریرهای برهان صدّیقین، به تعداد حد وسط‌های مختلف، گوناگون، و شامل برهان‌های فلسفی با حد وسط‌؛ ۱- حقیقت وجود، ۲- واجب الوجود بالذات، ۳-موجود، ۴- موجود ناب، ۵- موجود مستقل، ۶- موجود ازلی، ۷- موجود ابدی، ۸- موجود نخستین، ۹- موجود بالذات، ۱۰- موجود برترین، و براهین عرفانی است که عدادشان، به بیش از دویست برهان می‌رسد.

🔸 آنچه در این جُستار، به نحو پیوسته، در پیش گرفته‌ خواهد شد، صورت‌بندی صریح هر یک از تقریرها؛ البته با توضیحی مختصر و کافی به مقصود، در صورت نیاز است.

🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛

مقدّمه اول- معیار براهین صدّیقین؛

اثبات واجب الوجود، محتاج یقین به واقعیّتی است، به عنوان سرمایه‌ی اولیه‌ی برهان، که به حصر عقلی، نسبت آن با ذات واجب الوجود از چهار حال خارج نیست؛

این واقعیّتِ متعلَّق یقین ما؛ به حسب واقع؛

۱- یا متّحد با ذات واجب است،

یا مغایر با ذات واجب؛ که به حصر عقلی؛

۲- یا معلول واجب نیست؛

و یا به حصر عقلی، به دو نحو معلول واجب است؛

۳- بلاواسطه.

۴- با واسطه.

از انحاء مذکور، قسم ۲ باطل است؛ چه اینکه فرض تحقّقش، مستلزم یقین به هستی واجب نیست.

چرا که وضع وجودی این امر مغایر، در نسبت با ذات واجب، به حصر عقلی، ۳ حال است؛

الف- علت واجب باشد؛ که با حقیقت واجب سازگار نیست.

ب- با واجب، معلول واقعیّت سومی باشند؛ که باز هم با حقیقت واجب در تعارض است؛ چرا که واجب معلول نیست.

ج- هیچ ربط علّی و معلولی بین آن و واجب وجود نداشته باشد؛ چنین واقعیّتی که هیچ ربطی با واجب ندارد، نمی‌تواند دلیل بر وجود واجب باشد.

بنابر یقینی نبودن برهان إنّی (نیل از معلول به علّت) -که توضیح آن در فقرات بعدی خواهد آمد- قسم ۳ و ۴ نیز مفید یقین نخواهد بود.

«بِک عرَفتُک و أنت دلَلْتَنی علیک و دعَوْتَنی إلَیک و لو لا أنت لم أدر ما أنت🔻»

«الهی؛ کیف یستدل علیک بما هو فی وجوده مفتقر إلیک🔻»

حاصل اینکه؛ صرفا با تمسّک به واقعیّتی می‌توان به اثبات هستی واجب نشست که نه مغایر و مستقل از واجب باشد، نه معلول بلاواسطه یا مع‌الواسطه‌ی آن؛ بلکه عین واجب باشد.

«أسد البراهین و أشرفها هو الذی لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة؛ فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود؛ و هو سبیل الصدّیقین الذین یستشهدون به علیه🔻».

در براهین صدّیقین، الطریق و المطلوب واحد؛
راه و هدف یکی است.

🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
🔺دعای صباح؛ مفاتیح الجنان.

🔺سید الشهداء روحی فداه (علیه افضل صلوات المصلّین)؛دعای عرفه.

🔺صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۶.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️ قبسات یقین در براهین صدّیقین (۲)؛

🔷 مقدّمات ورود به تقریرها؛

مقدّمه دوم- معیار دیگر براهین صدّیقین؛

در جُستار پیشین آمد که معیار صدّیقین بودن یک برهان، اتّحاد مصداقی متعلّق یقینی مقدّمات آن، با ذات اقدس اله است؛ یعنی اتّحاد مصداقی واسطه‌ی اثبات برهان با ذات اقدس باری.

اما، مستفاد از برخی تقریرات، مفید معیارهای دگری به شرح ذیل است؛

🔷محی الدین ابن عربی:

🔸بوعلی و غزالی برآنند که معیار برهان صدّیقین، حد وسط واقع نشدن امر مغایر و بیگانه‌ی با ذات باری است.

«فإن بعض الحکماء و أباحامد ادّعوا أنّه یعرف الله من غیر نظر فی العالم»۱

🔷صدرالمتألّهین شیرازی:

🔸معیار برهان صدّیقین، نه زعم جمهور فلاسفه است؛ یعنی امکان، و نه مدّعای علمای تجربی و متکلّمان؛ یعنی حرکت و حدوث؛ بلکه اتّحاد حد وسط برهان است با واجب.

«لا یکون الوسط فی البرهان غیره بالحقیقة، فیکون الطریق إلی المقصود، هو عین المقصود»۲

«و غیر هؤلاء یتوسّلون فی السلوک إلی معرفته تعالی و صفاته بواسطة أمر آخر غیره کجمهور الفلاسفة …»۳

«احدها الطریق المأخوذ من ذاته إلی ذاته و هی طریق الصدّیقین … إنّه تعالی أجل و أجلی و أنور و أعلی من أن یدُل علیه شیء من مخلوقاته و مصنوعاته» ۴

🔸برهانی است با حد وسط «حقیقت وجود»؛

«اما الطریق الصدّیقین الذین یلاحظون؛ حقیقة الوجود المطلق» ۵

«و ههنا طریقة أخری … قد سلکها الرسول (ص) و الصدّیقین من أهل بیته و الشهداء الصالحون من أمّته … و هی النظر أوّلا فی حقیقة الوجود المطلق» ۶

«و لإثبات هذا المطلب منهج آخر؛ و هو الاستدلال علی ذاته بذاته و هو طبیعة الوجود المطلق بما هو وجود المطلق» ۷

🔷حکیم سبزواری:

🔸معیار برهان صدّیقین، چیزی جز استدلال از خودش به خودش نیست. ۸

✅ جامع مشترک معیارهای مذکور، در صدّیقین بودن یک برهان، اتحاد مصداقی «حد وسط برهان» با «ذات واجب» است.

🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
۱- فصوص الحکم، ابن عربی، ص ۸۱.

۲- صدرالدین محمد؛ الأسفار العقلیّة الأربعة، المجلد السادس، ص ۱۳.

۳- صدرالدین محمد؛ المشاعر، ص ۶۷.

۴- صدرالدین محمد؛ مفاتیح الغیب، ص ۲۳۹.

۵- صدرالدین محمد؛ رسائل فلسفی، شواهد الربوبیة، ص ۳۱۴.

۶- صدر الدین محمد؛ تفسیر القرآن الکریم، ج ۴، ص ۸۶.

۷- صدر الدین محمد؛ المظاهر الإلهیة، ص ۲۱.

۸- اسرار الحکم؛ سبزواری، ص ۴۶.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
الصدّیقون ثلاثة؛

۱- حِزقیل مؤمن آل فرعون؛

الذی قال: «یا قوم اتّبعوا المرسلین».

۲- و حبیب النجّار صاحب آل یٰس؛

الذی قال: «أتقتلون رجُلا أن یقول ربّی الله»،

۳- و علی بن ابیطالب و هو افضلُهم (ح).

📚جامع الصغیر، الجزء ۲-۱، جلال الدین سیوطی، حرف الصاد؛ فصل فی المحلّی بأل من هذا الحرف، ص ۳۱۷، الرقم ۵۱۴۸ و ۵۱۴۹، دار الکتب العلمیّة، ۲۰۰م-۱۴۲۵ه.‌
#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
www.rasekhoon.net
ابوالعینین شعیشع؛ آیات ۴۷-۳۳ سوره مبارکه آل عمران
✍️ قبسات یقین در براهین صدّیقین (۳):

🔷مقدّمات ورود به براهین صدّیقین؛

مقدّمه‌ی سوم- مصادره‌ی به مطلوب نبودن و حد وسط براهین صدّیقین؛


عدّه‌ای بر آن شده‌اند که یقین به وجود ذات اقدس اله از مسیر یقین به او، حصول حاصل است و مصادره‌ی به مطلوب!.

🔹مُبطِل مدّعای مذکور اینکه؛

۱- در مقدّمات برهان صدّیقین، یقین به امری داریم که نمی‌دانیم این امر، همان خداست؛ و در منتهی المراتب برهان، ثابت می‌گردد؛ که متعلَّق یقین ما، همان خداست.

۲- اثبات‌ بسیاری از امور، با غض نظر از ذاتیات آن‌ها، در حالی از طریق حیثیّات آن‌ها صورت می‌گیرد که در عالم اعیان، آن امور و حیثیّات آن‌ها، به یک وجود واحد موجودند؛ بسان بسیاری از مسائل هندسی که در منتهای برهان، حاصل، چیزی جز این نیست که آن امر و محمول نتیجه‌ی برهان، در واقع، به یک وجود واحد موجودند.

✅ بیان دیگر مطلب اینکه؛ گر چه امر مورد اثبات، با حقیقت واجب متّحد است، اما مفهوما مغایر است؛ و این تغایر مفهومی، تأمین کننده‌ی صحّت برهان است.

نظیر «۱۸۰ درجه بودن زاویای داخلی یک شکل» و «مثلث بودن همان شکل»؛ که گر چه به یک واقعیّت واحد متحدند، اما مفهوما مغایرند و همین تغایر مفهومی، مفید مصادره به مطلوب نبودن برهان است.

۳- در گزاره‌های حقیقه‌، که براهین صدّیقین از آن منتفع‌اند، ثبوت محمول برای موضوع، متوقّف بر ثبوت خارجی موضوع نیست، تا محکوم به اخذ نتیجه در مقدّمات و مبتلا به مصادره به مطلوب شوند.

🔹حد وسط در براهین صدّیقین؛

به بیان اشاراتی، حد وسط بر دو قِسم است؛

🔸حد وسط بالمعنی الأخص (مشهوری-منطقی)؛

یعنی امر مشترک و مذکور در صغری و کبرای قیاس، نظیر فردیّت در برهان ذیل؛

ص) عدد ۳ فرد است.
ک) هر عدد فردی بر ۲ بخش‌پذیر نیست.
.•.) عدد ۳ بر ۲ بخش‌پذیر نیست.

«القیاس الإقترانی یوجد فیه شیء مشترک مکرّر یسمّی الحد الأوسط»🔻

🔸حد وسط بالمعنی الأعم؛

🔹چنان‌که در اشارات شیخ آمده است و خواجه نیز به شرح آن همّت گماشته؛ لازم بر دو نوع است؛

🔸لازمی که پذیرش لزومش، محتاج واسطه‌ای برای اثباتش نیست؛ یعنی پذیرش لزومش، محتاج حد وسط نیست (لازم بیّن)؛ و تصدیق قضیّه‌ای که محمولش چنین لازمی است، با صِرف تصوّر موضوع و محمول قضیّه، حاصل است؛ و جاری مجرای قضایای بدیهی است و بی‌نیاز به برهان.

🔸لازمی که پذیرش لزومش، متوقّف بر حدّ وسط است و تصدیق قضیّه‌ای که چنین لازمی محمول اوست، با صِرف تصوّر موضوع و محمول، حاصل نشود (لازم غیربیّن)؛ و ساری در قضایای اکتسابی است و محتاج برهان.

✅ مراد از حد وسط در براهین صدّیقین، مطلق حد وسط یا مطلق واسطه‌ی در اثبات مستعمَل در همه‌ی انواع استدلال (اقترانی، استثنائی) و بدیهیات است؛ نه محض حد وسط منطقی-مشهوری که استعمال آن، منحصر در قیاس اقترانی است؛ تا براهین صدّیقین را، محدود به قیاس اقترانی سازد.

«أعنی بالوسط ما یُقرن بقولنا لأنّه حین یُقال لأنّه کذا»🔻

🌹 و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین
———————————————————
🔺نصیر الدین الطوسی، شرح الاشارات و التنبیهات، ج۱، ص ۲۳۶.
🔺الإشارات و التنبیهات، مع شرح للمحقق نصیرالدین، ج ۱، ص ۵۵-۵۰.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️قرآن؛ رؤیای نبوی یا وحی اِلهی (۳):

🔸از اصول قطعی عند الفریقین، بنابر نصوص دینی اینکه؛

🔹مناط پذیرش یک حدیث، بنابر روایات متواتره‌ی معصومین (علیهم افضل صلوات المصلّین)، عدم تعارض آن حدیث با خطوط کلّی و آیات محکمه‌ی قرآن است که خود، متوقّف بر عَرضه‌ی حدیث است به قرآن.

🔹حدیث نبوی، حدیث قدسی و قرآن، فی حد نفسه متباین‌ و متفاوت‌اند؛

چه اینکه بر خلاف قرآن؛ که معناً و لفظاً، الهی الإیجاد است، حدیث نَبَوی؛ لفظاً و معناً، نَبَوی الإیجاد، و حدیث قدسی؛ معناً الهی الإیجاد، امّا لفظاً متعلّق به پیامبر (ص) است.

علاوه بر تصریح نصوص دینی، فصاحت، بلاغت، معنا و محتوَیات نفْس مصادیق سه امر مذکور نیز، متضمّن صدق این مدّعا و غیرقابل قیاس بودن آن‌ها با هم است.

❇️ لازمه‌ی إلهی الإیجاد و محمّدی الإبلاغ نبودن قرآن، و رؤیای نَبَوی بودن آن، عبارت است از؛

✅ دوری بودن عرضه‌ی حدیث بر قرآن؛

چه اینکه اگر قرآن، الهی الإیجاد نبوده و محصول رؤیای نبوی باشد، عرضه‌ی حدیث به قرآن، چیزی جز عرضه‌ی «رؤیای نَبَوی» بر «رؤیای نَبَوی» نخواهد بود.

✅ و عدم وجود مِیزِ بین قرآن و حدیث؛

که به خودی خود در تعارض صریح با نص و نفْس آیات و روایات است.

🌹و آخَر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
«المعرض عن متاع الدنیا و طیّباتها یخُص باسم الزاهد، و المواظب علی فعل العبادات من القیام و الصیام و نحوهما یخُص باسم العابد، و المُنصرِف فکره إلی قدس الجبروت مستدیما لشروق نور الحقّ فی سرّه یخُص باسم العارف. و قد یترکّب بعض هذه مع بعض»

🔸حسین بن عبدالله بن سینا

📚الإشارات و التنبیهات، مع شرح نصیر الدین الطوسی، الجزء الثالث، النمط التاسع، فی مقامات العارفین، ص ۳۶۹، نشر البلاغة.

✅ روی‌گردان از نِعَم دنیا؛ زاهد، ثابت‌قدم در انجام واجبات و مستحبّات؛ عابد، و بازدارنده‌ی ضمیر خویش از ما سوی الله به نحو پیوسته و متوجّه کننده‌ی آن به عالَم قدس جبروت جهت تابش نور حق به آن؛ عارف است.

گاهی دو یا سه عنوان از این عناوین، مجتمع در یک فردند.


#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✅ انبیاء الهی در قرآن (۱)؛ موسی (ع) و خضر (ع)

🔹قسمت اول

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✅ انبیاء الهی در قرآن (۲)؛ موسی (ع) و خضر (ع)

🔹قسمت دوم

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✅ انبیاء الهی در قرآن (۳)؛ موسی (ع) و خضر (ع)

🔹قسمت سوم

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
بیتی از قصیده‌ی یائیة
Johann Wolfgang von Goethe

یوهان ولفگانگ فون گوته

شاعر، ادیب، محقق، نقاش و فیلسوف آلمانی

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
علی (ع) به محمّد (ص) اضافه نشد؛

ما علی (ع) را گرفتیم تا محمّد (ص) را گم نکنیم
...

🔸علی شریعتی

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool