پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
991 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️سیری در کلام علوی (۱)؛

سئل (ع) عن اصغر عدد یُقسّم علی الأعداد الطبیعیّة من واحد إلی تسعة بدون باقٍ. فقال علی الفور: اضرب أیّام اُسبوعک فی أیّام سِنَتک.

از علی (ع) در خصوص کوچک‌ترین عددی از اعداد طبیعی سؤال شد که اگر بر هر یک از اعداد ۱ تا ۹ تقسیم شود، حاصل بدون اعشار [صحیح] باشد.

علی (ع) بی‌درنگ فرمود: تعداد روزهای هفته‌ را در تعداد روزهای سال ضرب کن.

تصنیف نهج البلاغة؛ ۷۸۱-۷۸۰.
بحار الأنوار؛ ج ۴۰، ص ۱۸۷.
ینابیع المودة؛ ج ۱، ص ۲۲۷.
مستدرک سفینة البحار؛ ج ۹، ص ۱۱۴.

📚موسوعة الامام علی (ع)، محمّد الریشهری، الجزء العاشر، الباب السابع، علم الحساب، ص ۲۹۷، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ ه.
——————————————————-
۱- مقصود از سال، سال قمری است؛ که ۳۶۰ روز است.
۲- حاصل عدد ۲۵۲۰ است که از ضرب تعداد روزهای هفته (۷) در تعداد روزهای ماه (۳۰) و تعداد ماه‌های سال به دست می‌آید؛ ۱۲*۳۰*۷.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
What the theist typically means when he says that God is omnipotent is not that there are no limits to God's power, but at most that there are no nonlogical limits to what He can do.

🔸Alvin Plantinga

📚GOD FREEDOM and EVIL
/ a: The Problem of EVil/ 2. Does the Theist Contradict Himself?/ p.18.
————————————————
✅ هنگامی که متألّه می‌گوید: «خداوند قادر مطلق است»، معمولا به این معنا نیست که هیچ محدودیّتی برای قدرت خداوند وجود ندارد؛ بلکه منظور این است که «هیچ محدودیّت فرامنطقی‌ای برای آنچه که خداوند می‌تواند انجام دهد، وجود ندارد».
————————————————
🔹بسط مطلب اینکه:
۱- قابلیّتِ قابل در مُحالّات، نا‌تمام است؛ زین‌سان متعلّق امر واقع نمی‌شوند. ۲- صادر منطق، حضرت باری است؛ پس المنطق مِن الله، و نه علی الله. ۳- توالی و نتایج امور غیرمنطقی، فاسد است، و امر فاسد و باطل از حکیم و علیم مطلق صادر نمی‌شود.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۱)؛

🔸از منظر قرآن؛

🔹همه‌ی اهل کتاب، یکسان نیستند و عدّه‌ای از ایشان، راسخون فی الایمان، تالیان آیات الهی، ساجدون فی الیل، مؤمنان بالله و روز قیامت، فرمانروایان به شایستگی‌ها، ناهیان از پلیدی‌ها و شتابندگان به خیرات‌اند.

🔹پاداش این افراد از اهل کتاب، بر مبنای عدل الهی، نزد حق محفوظ است.

🔹نیل به درجهٔ صالحان و کسب منزلت متّقین، منحصر در ایمان به اسلام بالمعنی الأخص که همان اسلام محمّدی (روحی فداه) است، نیست، و نیکان اهل کتاب نیز در این زمره‌اند.

🔸اللهم اغفر صالحین و المتّقین و المستضعفین منهم.🌹
—————————————-
🔹مستضعف قرآنی کسی است که یا حق وی پایمال ناجوانمردی گشته، یا ضیق شرایط و قبض حوادث، مانع نیل او به مراتب بالاتر حقیقت شده و گر حق به وی عرضه می‌شد، جحدی نداشت و پذیرا می‌‌بود؛ بر خلاف نگاه سوسیالیستی که صِرف فقر فقیر و محض مستمندی مستمند را، عاملی برای ارجمندی وی می‌داند و نرّه‌گدایان را، اشرف بر اشراف!؛ که «الف خوب است؛ چون فقیر است!!»، و نیز «ب بد است؛ چون دارا!!».

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
I am very astonished that the scientific picture of the real world around me is very deficient.
it gives a lot of factual information, puts all our experience in a magnificently consistent order, but it is ghastly silent about all and sundry that is really near to our heart, that really matters to us. It cannot tell us a word about red and blue, bitter and sweet, physical pain and physical delight; it knows nothing of beautiful and ugly, good or bad, God and eternity.

🔸Erwin Schrödinger

Nature And The Greeks Science Humanism, VII:Whatarethespecialfeatures?, Vii: what are the special features?, p: 95, Cambridge University Press, 1951.
——————————————————-
✍️از ناقص بودن تصویر علمی جهان واقعی پیرامونم بسیار متحیّرم.

این تصویر، اطلاعات واقعی بسیاری را ارائه داده و به طرزی شکوه‌مندانه، تمامی تجربیات ما را در نظمی منسجم قرار می‌دهد؛ امّا به طرز وحشتناکی دربارهٔ تمامی اموری که واقعاً نزدیک قلوب ما هستند و برای‌مان مهم‌اند، ساکت است.

تصویر علمی نمی‌تواند به ما کلمه‌ای دربارهٔ ناگواری، خوشایندی، قرمز و آبی، درد و لذّت جسمانی بگوید.

تصویر علمی، چیزی دربارهٔ زشت و زیبا، خیر و شَرّ، خوب یا بد، خدا و ابدیّت، نمی‌داند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۲)؛

جمهور و مشهور مفسران از فقها، متکلّمین، فلاسفه و عرفا در تلقّی از صفت «ظلومیّت و جهولیّت» در کریمه‌ی «إنّا عرضنا الأمانة علی السموات و الأرض فأبین أن یحملنها و أشفقن منها و حملها الإنسان إنّه کان ظلوما جهولا» بر دو دسته‌اند. آنانی که «ظلومیّت و جهولیّت» را؛

الف- مدح انسان قلمداد کرده‌اند (مدحیون).

ب- ذم انسان پنداشته‌اند (ذمّیون).

امّا آنچه طی مقدّمات زیر حاصل می‌شود، نگاهی دگر است.

مقدمه ۱- فعل کان، مفید جدایی‌ناپذیری و استمرار فعل یا صفت، از فاعل یا موصوف است.

مقدّمه ۲- بنابر مقدّمه‌ی نحوی ۱، انسان، هیچگاه خالی از یکی از دو طرف ظلم و عدل یا علم و جهل نیست؛ به بیان فنّی‌تر نسبتش با یکی از طرفین ملکه و عدمه، مانعة الخلو است؛ یعنی خالی نبودن ساحت انسان نسبت به یکی از اوصاف مذکور، از خصوصیات همیشگی و لاینفک انسان است.

مقدمه ۳- نسبت تقابلی بین عدل و ظلم، و علم و جهل، ملکه و عدمه است؛ یعنی هنگامی می‌توان موضوعی را متّصف به جهل و ظلم کرد که آن موضوع، قابلیّت و شأنیّت اتّصاف به علم و عدل را داشته باشد؛ پس مثلا منطقا نمی‌توان در مورد دیوار گفت: دیوار ظالم یا عادل یا جاهل یا عالم است.

مقدّمه ۴- ظلوم و جهول، بر وزن فعول، صیغه‌ی مبالغه‌اند؛ یعنی ظلم و جهل، و هر یک از دو طرف نقیض آن‌ها؛ یعنی عدل و علم در انسان، به نحو مبالغی، اموری زیادت‌پذیر و صفاتی مشکّک، ذوالمراتب و ذوالمدارج‌اند.

مقدّمه ۵- هنگامی موضوعی متّصف به عدم ملکه می‌گردد، که شأنیّت اتّصاف به ملکه را داشته باشد؛ و بالعکس.

✅ نتیجه اینکه؛

قابلیّت و شأنیّت اتّصاف انسان به ظلومیّت و جهولیّت، و به تبع آن عالمیّت و عادلیّت، نه مدح است، نه ذم؛ بلکه وصف چگونگی هستی اوست در وجدان یک قابلیّت؛ چه اینکه چنین قابلیّتی در حکم ابزار است و صرف واجدیّت آن، به وجه تمایزی است، نه ممتازی؛ که گر علم و عدل برگزیند و به کار بندد، متعلَّق مدح قرار گیرد، و گر ظلم و جهل پیشه سازد، مورد ذم واقع شود.

وجه رجحان پذیرش امانت الهی از سوی انسان، جدای از واجدیّت قابلیّت و شأنیّت او در پذیرش این امانت، علم انسان به وجه ریسمانی و نقش نجاتی این امانت، برای رهایی او از چاه ظلم و تیه جهل، جهت خروج از درکات عصیان و عروج تا سرمنزل عصمت است؛ چه اینکه علّت امتناع دیگر موجودات از پذیرش چنین امانتی، عدم وجود چنین قابلیّتی، در ساختار وجودی آنان است که تخصّصا آن‌ها را از موضوع بحث خارج‌ می‌کند.

✅ قسمت اول

🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۳)؛

از خلال مقدّمات زیر می‌توان، پی به بی‌وجه بودن قلمداد ممدوحیّت یا مذمومیّت صفت ظلوم و جهول در کریمه‌ی «إنّا عرضنا الأمانة علی السموات و الأرض فأبین أن یحملنها و أشفقن منها و حملها الإنسان إنّه کان ظلوما جهولا» از سوی جمهور مفسّران از حکما، فلاسفه، عرفا، فقها و متکلّمان برد؛

مقدّمه ۱- اگر ظلومیّت و جهولیّت، به حسب معنای مرسوم، مفید ذّمی نباشند، رسما، عقلا، عرفا و به حسب وضع ذاتی‌شان، مفید مدحی هم نخواهند بود؛ چرا که مثبِت و حائز امتیازی نیستند.

مقدّمه ۲- با غض نظر از اینکه ظاهر آیه، بیانگر خیانت در امانت الهی نیست؛ کریمه‌ی مذکور در خصوص ظلومیّت و جهولیّت، مفید عموم انسان‌هاست؛ حال آنکه خیانت در امانت الهی، ویژگی همه‌ی انسان‌ها نیست تا علّتی برای ذم همگی آنان شمرده شود.

مقدّمه ۳- سیاق آیه منحصر در کافر و منافق نیست تا از آن، تلقّی به ذم شود.

مقدّمه ۴- ظلومیّت و جهولیّت، شأنیّت و زمینه‌ی ظلم و جهل است، نه ظلم و جهل، تا متعلّق ذم واقع شود.

مقدّمه ۵- بر مبنای نُحات، فراز «إنّه کان ظلوما جهولا»، استینافیه و مفید علّت حمل امانت از سوی انسان است، نه بیانگر نتیجه و پیامد حمل امانت الهی.

مقدّمه ۶- اگر امانت الهی، به معنای قبول و حمل رسالت الهی باشد، سرزنش نبی الهی، به سبب پذیرش رسالت الهی، در تعارض با هدف، لطف و حکمت الهی است؛ که همان ارسال رسل و هدایت انسان‌هاست.

مقدّمه ۷- ذم و مدح، متوقّف بر اختیار است و انسان، در داشتن قابلیّت و استعداد ظلومیّت و جهولیّت، اختیاری ندارد تا متعلَّق ذم واقع گردد.

✅ نتیجه اینکه:

آنچه حقیقتا و نه مجازا متعلَّق مدح است، خداست؛ یعنی مُعطی قابلیّت‌ها و استعدادها؛ و حقیقتا نمی‌توان انسان را، به خاطر امر فی حد نفسه مستحسَنی که هیچ نقش و اختیاری در حائزیّت آن نداشته، مشمول ذم یا مدحی دانست؛ و چنان‌که پیشتر اشارتی رفت، شاید مراد از امانت الهی، دین و حکمت عملی و نظری است که انسان با تمسّک و التزام به آن‌ها، به مهار خطای گرایشی (ظلم) و بینشی (جهل) خود پردازد و تا سرمنزل عصمت طَیَران کند.

✅ قسمت دوم

🌹و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین

#مصطفی_مطهری

‏https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند (۴)؛

نسبت «نگاه محاسباتی به علم» با «فهم»، معکوس است، و هر چه علم، محاسباتی‌تر می‌شود، فهم تقلیل یافته، و حد تابع ادراکی انسان، از یک موجود مُستنبِط و مُستنتِج، به یک محاسبه‌گر و عملگر نیل می‌کند.

هندسه، در برابر تبدیل انسان به یک «کارگر محاسباتی» می‌ایستد.

🌹«و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین»

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۴)؛

بر اساس کریمهٔ ۶ سورهٔ مبارکهٔ نساء که؛

«وَ ابْتَلُوا الْيَتامى‏ حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً وَ بِداراً أَنْ يَكْبَرُوا وَ مَنْ كانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَ كَفى‏ بِاللَّهِ حَسِيباً»

🔹رشد، شرط لازم مالکیّت و جواز تصرّف است؛ نه شرط کافی؛

از منظر قرآن، یتیم، مالک هست، هر چند جواز تصرّف ندارد؛ و قیّم، جواز تصرّف دارد؛ هر چند مالک نیست.

🔹جواز تصرّف، لازمهٔ لاینفک مالکیّت نیست؛ جواز تصرّف، بیش از هر چیز، متوقّف بر رشد است.

🔹نسبت مالکیّت و رشد، عموم و خصوص مِن وجه است؛ نه مطلق.

🔸پس هر مالکی، لزوما رشید نیست، و هر رشیدی، لزوماً مالک؛

برخی رشیدان، مالک، و برخی مالکان، رشیدند.

🌹«و آخِر دعوٰنا أن الحمد لله رب العالمین»

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۵)؛

🔹در نگاه عرفانی، تمام عالم، مَظهَر اسماء و صفات حضرت حق است. شیطان نیز از این امر مستثنیٰ نیست.

🔹در زبان عرفان، شیطان «کَلبِ مُعلَّم الهی» است؛ یعنی سگ دست‌آموز حق. سگ دست‌آموز، با نامحرمان است که در‌می‌اُفتد؛ گر نه، با اهل خانه و آشنایان حقیقی صاحب خانه، کاری ندارد؛ و اگر گهی با اصحاب صاحب در‌می‌فُتَد، زین سبب است که اهل خانه و آشنایان، به ارتکاب نیّت یا فعلی پرداخته‌اند که میانه‌ای با صاحب‌خانه ندارد.

🔹شیطان، مظهَر اسم «مُضِلّ» حق است و هر که مرتکب فعلی غیرالهی شود، به فراخور ظرفش، مانع نیل او به کمال می‌گردد و ظرف وجودی وی و صیرورت کمالی‌اش را قبض می‌دهد. زین سان، شیطان، مظهر اسم «مانع» حق نیز هست. مانعی که اگر نباشد، تلاش و کوششی، تفاوت بین صالح و
طالحی، و در نهایت، بهشت و جهنّمی نخواهد بود.

🔹عدم خلق شیطان، نقصی در چینش هندسهٔ هستی به بار می‌آورد، که کریمهٔ «و بالعدل قامت السموات و الارض» مصحف کریم را، از کلّیّت حیّز انتفاع ساقط می‌سازد.

🔹امّا باید دانست، جایگاه سگ، حتّی از نوع دست‌آموزش، در اخسّ المراتب و ادنی المراتب خانهٔ عالَم است، که «و کلبُهُم باسط ذراعیه بالوصید؛ و سگ‌شان، دو دستش را بر دهانهٔ غار دراز کرده بود» اوّلا، و به ارادهٔ خود بدین سرمنزل سفلیٰ رسیده است، ثانیا، و حضرت حق هم گمراه کننده است؛ امّا «و ما یُضلّ به إلا الفاسقون»، ثالثا، و هر که را خدا گمراه کند، هادی نخواهد یافت، رابعاً؛ که «و مَن یُضلِل الله فما له مِن هادٍ».

🔸قسمت اول

🌹یا نور المُستَوْحِشین فی الظُّلَم

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️برگی از مصحف قرآن (۶)؛

🔹بُرد اِغوای ابلیس، چنانکه مندرَج در مُصحف کریم است، تا عبادُ الله المخلَصین است؛ که «قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ»؛ و عبادُ الله المخلَصین نیستند، مگر اُوْحدیِّ از ابناء بشر؛ یعنی نائلان به طور عصمت.

🔹ما را توان و یارای مقابله با «کلب معلَّم» نیست؛ زین سان، چنانکه برخی چون قُرطُبی در الجامع لأحکام القرآن، و دیگرانی چون رشید الدین میبدی در کشف الأسرار خود طبق حدیث نبوی «إغلِقوا ابواب المعاصی بالإستعاذة» برآن‌اند، بِه آنکه در انجام امور، خصوصا نماز، پیش از مبادرت، استعاذة کنیم تا خضوع و خلوصمان، دو چندان شود.

🔹امّا، فرق است بین پناه بردن و پناهنده شدن؛ چه اینکه کلب مُعلَّم، به مُقتضای طبیعتش، خستگی ناپذیر است و درگیر شدن با او، حاصلی جز مضرّت و خسران ندارد؛ و پس از پناهندگی ما و اشارت صاحب است که آرام نشسته و تا حد زیادی، دست از حمله می‌کشد.

🔹پس إستعاذة و پناهندگی، استدعا و استعانتی است جوارحی و جوانحی (عملا و نیّتاً)، از صاحب‌، در صدور اشارتی بازدارنده.

🔹امام طالحان و کلب مُعلَّم بلامعارض وادی شرور، همچون جهنّم، در ذیل رحمت رحمانیّهٔ حق است؛ یعنی رحمت عام، نه رحمت رحیمیّه؛ یعنی رحمت خاص؛ پس وجه طریقتی اوست که مُستحسَن است، نه بُعد نفسی‌اش.

🔹این بیان، نه دفاعیه‌ای از تمامیّت ابلیس، و اولیائی است که لَیوحون إلیهِم (شیاطین الجنّ و الإنس)، که توجیه وجه طریقتی‌اش، در هرم هندسهٔ هستی است؛ چه اینکه موجودیّت، گر چه دال بر عبث نبودن است، امّا موجِّه و شرط کافیِ درستی و حقّانیّت مخالیق و مظاهر نیست.

🔸قسمت دوم

🌹یا نور المُستَوْحِشین فی الظُّلَم

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
قال حسین بن علی (روحی فداه):

«إنَّ اَلنّاسَ عَبیدُ الدّنیا، وَ الدّینُ لَعِقٌ عَلی ألسِنَتِهِم یَحوطونَهُ ما دَرَّت معائشِهِم، فَاِذا مُحِصّوا بِالبَلاءِ قَلَّ الدّیانونَ»

مردم بندهٔ دنیایند و دین، لقلقهٔ زبان‌شان است. مدافع آن‌اند، تا زمانى كه زندگى‌شان تأمین شود، و هرگاه در بوتهٔ آزمایش قرار گیرند، دینداران کم‌اند.

🔸ابن شعبة الحرّانی

📚تحف العقول عن آل الرسول (ص)، حِکمُه و مواعظه، ص ۲۴۵، صحّحه و علّق علیه؛ علی اکبر الغفّاری، مؤسّسة النشر الاسلامی،

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
🔸امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (روحی فداه)؛

لَا تَسْتَوْحِشُوا فِی طَرِیقِ الْهُدَی لِقِلَّةِ أَهْلِهِ ..

در طریق هدایت، از کمی رَوَندگان آن مترسید.

📚نهج البلاغة؛ المختار مِن کلام أمیرالمؤمنین (ع)، و مِن کلام له؛ خطبة ۲۰۱، یَعِظ بسلوک الطریق الواضح، لجامعة الشریف الرّضی محمّد بن الحسین بن موسی، العتبة العلویّة المقدّسة، شعبة إحیاء التُّراث و التحقیق، ۱۴۳۷.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool