پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
205 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
🔹پس از وفات شیخ فضل‌الله نوری، میرزای نائینی ورقه‌ای به امضاء شیخ فضل‌الله پیش آخوند خراسانی می‌خوانْد که در آن نوشته شده بود «بر کسانی که داخل مشروطه شده‌اند باید احکام مرتدّ فطری را جاری کرد»

آخوند پس از شنیدن این مطلب می‌گوید: من وقتی خبر کشته شدن شیخ فضل‌الله را شنیدم، متأثّر شدم. ولی اکنون از تأثّرم، متأثّرم!

🔸محمّدتقی بهجت فومنی

📚زمزم عرفان
؛ محمّد محمّدی ری‌شهری، یادداشت شماره ۲۲، ۵- نظر آخوند خراسانی دربارهٔ شیخ‌ فضل‌الله نوری، ص ۳۴۵-۳۴۴، نشر دار الحدیث، ۱۳۸۹.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تحلیل تطبیقی انحطاط در خاورمیانه؛

🔹پرسش اصلی این است که چرا درخاورمیانه کشورهایی با سنت حقوقی و فقهی مشابه دو مسیر متفاوت در توسعه اقتصادی را طی نمودند؟

کشورهای چون ایران، سوریه، عراق، مصر و افغانستان از توسعه اقتصادی بازماندند ولی کشورهایی نظیر عربستان، امارت متحده عربی، کویت، قطر و عمان به ثبات و توسعه اقتصادی دست یافتند و با وجود منابع طبیعی نفت و گاز دچار نفرین منابع نشدند؟

🔹فرضیه‌ی نوشتار این است که آن‌چه سبب انحطاط کشورهای بزرگی چون ایران، عراق، مصر و سوریه شد نه تداوم سنت، بلکه انقطاع از سنت به ویژه سنت فقهی مالکیت محور بود.

در مقابل، کشورهای عربستان، امارت متحده عربی، کویت، قطر و عمان به‌دلیل حفظ نسبی سنت‌های فقهی و حقوقی مالکیت محور، به ثبات و پیشرفت دست یافتند.

🔹از منظر فریدریش هایک، نظم اجتماعی هنگامی پایدار و سازنده است که از دل تعاملات خودجوش اجتماعی، عرف‌ها، و رویّه‌های حقوقی در طول زمان شکل بگیرد و نه از بالا و به‌ صورت دستوری.

در جوامعی که این نظم خودجوش، از جمله سنت فقهی اسلامی مالکیت محور ادامه یافته، سازوکارهایی همچون بازار، تجارت، قرارداد، و مالکیت خصوصی، در دل سنت فقهی حفظ شده‌اند.

در مقابل، روشنفکری مدرن در ایران و کشورهای سوریه، عراق، مصر و افغانستان با تکیه بر ایده‌های نوسازی آمرانه، فقه مالکیت محور را ارتجاعی دانست و از نظام حقوقی سنتی برید.

به تعبیر جام سیوالدون، در اروپا نیز وقتی نظم حقوقی مدرن جای نظم فئودالی را گرفت، موفقیت تنها در جایی حاصل شد که این گذار با تداوم سنت حقوقی محلی همراه بود، نه با گسست کامل.

در کشورهایی چون امارات، قطر و کویت، نظام فقهی و شریعت در حوزه‌هایی چون ارث، ازدواج، و قراردادها همچنان مرجع مشروعیت حقوقی است.

در این کشورها، دولت مدرن با حذف کامل نهادهای فقهی همراه نبوده است، بلکه نوعی هم‌زیستی سازنده و محافظه‌کارانه برقرار مانده است. از این منظر، فقه سنتی مالکیّت‌محور نه ضد مدرن، بلکه متکی بر عقل عملی و تجربه تاریخی است.

برعکس، در کشورهایی چون ایران و عراق، پروژه مدرنیزاسیون روشنفکرانه با حذف سنت همراه شد.

🔹گفتمان‌های غالب در این جوامع بازارستیز، تجارت‌گریز، و دولت‌گرا بودند و با نوعی «توهم توطئه مزمن» جامعه را از اعتماد به خود و به نهادهای سنتی تهی کردند. نتیجه آن شد که سنت فقهی که در حال تکامل و رقابت درون‌زا بود، با مداخله دولت و جایگزینی نهادهای حقوقی مدرن از بیرون، از سیر طبیعی خود بازماند و به انحطاط کشیده شد.

درواقع مشاهده جالب و درخور توجه این است که در کشورهایی که دچار انحطاط شدند روشنفکران این جوامع دست بالا را داشتند و در نوشتارهای خود از انحطاط جوامع خود سخن گفتند و انواع نسخه‌های خود از جمله ملی‌گرایی سوسیالیستی تا اخوان گرایی را برای درمان جوامع خود پیچیدند.

🔹وجه مشترک تمامی این نسخه های روشنفکری، حذف فقه سنتی مالکیت محور از سامان جامعه بوده است. حالی آنکه تمامی نسخه های درمانی آنها به انحطاط بیشتر این جوامع منجر شدند.

بر عکس در کشورهایی که به ثبات و توسعه اقتصادی دست یافتند، یا روشنفکرانی نداشتند یا روشنفکران در تشکیل افکار عمومی ، طراحی نظریه انحطاط و انواع نسخه پیچی ها نقشی بسیار اندک داشتند. این جوامع در تداوم مسیر سنتی و عقلانی خود به طور خودجوش به توسعه دست یافتند.

🔸کمیل دهقانی

https://t.me/Tradition_and_Market
✍️چرا برخی کشورهای خاورمیانه دچار انحطاط شدند و برخی نه؟

🔹فرضیه مرکزی
: ریشه انحطاط نه در "سنت" بلکه در "انقطاع از سنت" است؛ به‌ویژه سنت حقوقی و فقهی مالکیت محور که در تجربه کشورهای باثبات خلیج فارس ادامه یافت و در کشورهای گرفتار روشنفکری مدرن و دولت‌گرایی گسسته شد.

۱. تفکیک دو مسیر تاریخی:

مسیر انقطاعی
: ایران، عراق، مصر، سوریه، افغانستان؛

👈تجربه دولت‌سازی مدرن با تکیه بر روشنفکرانی که سنت فقهی را ارتجاعی، بازدارنده و نامشروع قلمداد کردند.

👈تلاش برای جایگزینی نظم فقهی-عرفی با نظم حقوقی مدرن دولت‌محور.

👈حذف تدریجی نهادهای واسط بین فرد و دولت: بازار، فقه، اصناف، نهادهای سنتی اعتماد عمومی.

👈غلبه گفتمان‌های توطئه‌محور، ضد بازار، ضد تجارت، و توجیه‌کننده دولت اقتدارگرا.

مسیر تداومی: امارات، قطر، کویت، عمان، عربستان (تا حدی)؛

👈حفظ نسبی ساختارهای سنتی مانند شریعت فقهی در امور خانوادگی، ارث، قراردادها، تجارت.

👈هم‌زیستی هوشمندانه با نهادهای مدرن بدون طرد یا بی‌اعتباری کامل سنت.

👈حفظ شأن فقها، قبایل، بازار، و سنت‌های محلی به‌عنوان منابع مشروعیت حقوقی.
شکل‌گیری نوعی دولت‌سازی محافظه‌کارانه نه ایدئولوژیک.

۲. سنت فقهی مالکیت محور در مقابل روشنفکری دولت‌گرا؛

🔹ویژگی‌های فقه مالکیت محور
:

👈بر اصل رضایت، قرارداد، آزادی تصرف و مالکیت خصوصی تأکید دارد.

👈تحول آن مبتنی بر رقابت میان فقهای اعلم بوده است (نظام داوری خودجوش).

👈بازرگانان و نهادهای بازار نقش میانجی در تفسیر و اجرای فقه داشتند.

🔹ویژگی‌های روشنفکری دولت‌گرا:

👈ضد بازار، ضد سنت، گاه ضد دین، اغلب تحت تأثیر الگوهای انقلاب فرانسه یا سوسیالیسم.

👈بر دخالت دولت در توزیع عدالت، نوسازی فرهنگی، حذف فقه از عرصه عمومی اصرار داشت.

🤛نتیجه: حذف تدریجی نهادهای خودتنظیم‌گر و واگذاری همه امور به دولت متمرکز.
 
🔹کمیل دهقانی

https://t.me/Tradition_and_Market
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۶)؛

🔹در نگاه ناسیونالیستی همه بی‌شعور و عاری از هر گونه فرهنگ‌اند؛ خصوصاً تمام اعراب منطقه که ژنیتکی و از بیخ نفهم‌اند!! جز تک تک افراد مرز پر گوه‌عر خودنخبه‌پندار متوهّم.

🔹این نوع نگاه تمسخرمحور جنگ‌گرا نسبت به دیگران، بی‌شکّ یک اختلال روانی است.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۰)؛

🔹به منظور حذف میرزای شیرازی بزرگ خصوصاً در جریان مشروطه و سیطره بر عراق، سلطان عبدالحمید با جمال‌الدین اسدآبادی که قریب چند سال مهمان عبدالحمید در استانبول بود مشورت کرد و مقرّر شد مرید و مجذوب جمال‌الدین افغانی در لباس طلبگی به عتبات رفته و به عنوان پزشک و طلبه به مجالس درس میرزای بزرگ نفوذ کند و با دفع کسالت‌های جزئی طلّاب، اعتماد آنان را به پزشک بودن خود جلب نموده و بعداً با اصرار طلّاب به منظور دفع و رفع کسالت پیش آمده برای میرزای بزرگ، با قرص‌هایی وی را مسموم و مقتول نماید و شتاب‌زده از سامرّا خارج شود.

🔹این پزشک‌نما، میرزا رضا کرمانی؛ قاتل ناصرالدین شاه بود.

https://t.me/ReligiousSchool
🔹مجتهد باشکوه طهران و ایران‌مدار ‌وقت؛

شیخ آقا فضل‌الله نوری رضوان الله تعالی علیه

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۷)؛

🔹تشبیه وضعیّت وخامت‌بار عصر و مصری به شعب ابی‌طالب رضوان الله تعالی علیه یا به صلح حسنی و عاشورای حسینی، متوقّف بر وجود شروطی است که عدم تحقّق آن، تشبیه را به قیاسی مع الفارق تبدیل می‌کند و از سویی بهانه‌ای برای رواداری مظالم و ابطال‌ناپذیری مسبّبان آن می‌گردد.

🔹نه پیامبر اکرم (ص) حضور و غیاب در شِعب را اجباری نمود، نه وضعیّت بالای شِعب از پائین شِعب متفاوت بود، نه شرایط نبیّ اکرم (ص) متفاوت از دیگر ساکنان شِعب، و نه امام حسن (ع) صلح خویش را به کسی تحمیل کرد، و نه سرور و سالار شهیدان خروج خود را جنگ دیگران با بنی‌امیّه دانست و آن‌ها را به زور به معرکهٔ نبرد تحمیلی آنان کشاند.

🌹علیهم أفضَلُ صَلَواتِ المُصَلّین

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۸)؛

🔹انفجار اسفناک بندر رجایی بندرعبّاس، دست‌کم در نتیجه مشابه واقعهٔ ۴ اوت سال ۲۰۲۰ میلادی بندر بیروت بود.

🔹کم‌ترین چیزی که از وقایع مذکور می‌توان فهمید این‌که، فقدان کفایت لازم در محافظت و مدیریّت هر نوع موادّ منفجره در ماجراجویان سوسیالیست انقلاب ۱۳۵۷، دست‌یابی به بمب اتم را، بیش از هر چیز، به تهدیدی علیه حیات و زیست‌محیط ملّت ایران تبدیل خواهد نمود.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool
🌹🌹مشروطه، بیش از آنکه پلی به سوی آزادی باشد، گوری برای تمدن کهن ایران شد.🌹🌹
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🔹یار می‌گوید الله، دل‌دار می‌گوید الله، …

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۹)؛

🔹اگر استخدام دولتی به طور کلّی تعطیل گردد، آنگاه عیار واقعی نهاد آموزش دولتی و کارکنان آن معلوم خواهد شد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۵۹)؛

🔹حوزه‌های پساانقلاب سوسیالیستی پنجاه و هفت، خدا، قرآن و سنّت را به منظور احراز هویّت و کسب اعتبار، به پیشگاه فلسفهٔ صدرایی و عرفان وحدت وجودی ابن عربی برد.

🔹شاید بتوان یکی از وجوه امعان نظر و تمایل به این نگرش از پنج دههٔ اخیر تا کنون را، تسلّط انقلابیّون و غلبهٔ قهری نگاه انقلابی به عنوان افق دید معیار بر حوزه‌های علمیه برای پیش‌برد اهداف حکومتی سراسر سوسیالیستی که در گسترهٔ نظر و عمل، محتاج به نادیده گرفتن بزرگترین مانع در برابر سوسیالیزه شدن حکومت و جامعه؛ یعنی فقه امامیّه است دانست که در لسان عرفان نظری و فلسفهٔ معطوف به تبیین آن، تحت عنوان “اِسقاط تکلیف” بیان می‌شود.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۲۶۰)؛

🔹اگر اعتقاد به خدا یک امر شخصی باشد، عدم اعتقاد به خدا نیز یک امر شخصی خواهد شد.

چه این‌که هر دو دست‌کم در اعتقاد بودن یکسان‌اند.

🔹اما تاریخ نشان داده است که هیچ عدم اعتقاد به خدایی، علیٰ رغم ادّعای باورمندان به بی‌خدایی، خود را محصور در گستره و محدود به حیطهٔ فضای شخصی نکرده است.

#مصطفی_مطهری


https://t.me/ReligiousSchool