پژوهشکدهٔ تاریخ، فلسفه، ادیان
992 subscribers
2.36K photos
204 videos
10 files
2.02K links
✅ جُستاری مستندانه در شناخت ادیان و فِرَق و نقد پارادایم کنونی حاکم بر جوامع بشری با مبنای
اصالت مالکیّت
Download Telegram
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۲)؛

🔹بی‌شک، بخش بزرگی از تمدّن بشری، مرهون جهل تک‌تک کنش‌گران به بخش بی‌نهایت گسترده‌ای از واقعیّت بوده است که آگاهی از آن، می‌توانست زمینه‌ساز تحقّق توالی فاسده‌ای نظیر انقراض بشر را در پی داشته باشد.

🔹اگر بسیاری از تمدّن‌های جوامع بشری، با نظر به آمارهای بی‌حدّ و حصر قصّابی‌ها و سلّاخی‌های مدرن و کشتارهای جمعی و هم‌چنین محدودیّت‌های انرژی زمین به دانسته‌‌های شرّآفرین کنونی عالم بودند، شاید نسل بشر منقرض می‌شد و هیچ‌گاه تا الی زماننا هذا، امتداد نمی‌یافت.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
“Political language is designed to make lies sound truthful and murder respectable.”

🔸George Orwell
————————————————-
🔹زبان سیاسی طوری طراحی شده است که دروغ‌ها را حقیقت‌ و کشتارها را موجَّه جلوه دهد.

https://t.me/ReligiousSchool
Ferdowsī attacks philosophy and those who attempt to prove the reality of the Creator, believing that God can be found neither by the eye of wisdom, nor of the heart, nor of reason, but that His existence, unity, and might are confessed only by the existence of His creation; thus he worshipped Him, remaining silent as to the whys and wherefores of faith.

https://www.iranicaonline.org/articles/ferdowsi-i/
————————————————
«فردوسی به فلسفه و کسانی که می‌کوشند واقعیتِ آفریدگار را اثبات کنند، حمله می‌کند. او معتقد است که خداوند را نه با چشم خرد، نه با چشم دل و نه با چشم عقل می‌توان یافت؛ بلکه وجود، یگانگی و قدرت او تنها از طریق وجود آفریده‌هایش تصدیق می‌شود. ازاین‌رو، او خداوند را می‌پرستید و دربارهٔ چرایی و چگونگی ایمان سکوت می‌کرد.»

🔹اَیا فلسفه‌دان بسیــارگــوی،
بپویم به راهی که گویی مپوی.

📚شاهنامه فردوسی، داستان اَکوان دیو.

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۳)؛

🔹به استناد بسیاری از ابیات شاهنامه که در تمجید خِرَد سروده شده و بسیاری از ابیات شاهنامه که ریشه در احادیث دارند، شاید بتوان گفت، به احتمال زیاد فردوسی فردی حدیث‌گرا بوده که در برابر متافیزیک و فلسفهٔ انتزاعی می‌ایستد.

🔹این نگرش در فردوسی تا بدان‌جاست که وی حتی از استعمال لغت عقل در شاهنامه امتناع ورزیده! و نکته این‌که فردوسی، هم عصر رئیس المحدّثین؛ شیخ صدوق بود و مدّت کوتاهی پس از ثقة الاسلام کلینی به دنیا آمد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۱)؛

🔹داستان رستم و سعد در شاهنامه، بیش از آن‌که روایت یک نبرد تن‌به‌تن باشد، رویارویی دو جهان‌بینی و دو نظم تاریخی است.

رستم از شکوه، ثروت، قدرت، تاج و تخت، تشریفات و تبار ساسانی و شاهی یزدگرد سخن می‌گوید و حتی ثروت شاه را با شرح هزینهٔ نگه‌داری سگ‌ها و یوزهای شکاری‌اش به رخ می‌کشد؛ و این صِرف فخرفروشی نیست.

🔹رستم در جهانی زندگی می‌کند که در آن، منزلت سیاسی با تبار، پادشاهی موروثی، تشریفات و ثروت گره می‌خورد. بنابراین از نگاه او، کسی که از چنین تبار و جای‌گاهی برخوردار نیست، اساساً نباید مدّعی فرمان‌روایی بر ایران باشد؛

به تخت کیان تا نباشد نژاد،
نجوید خداوند فرهنگ و داد.

🔹اما نکته این‌جاست که سعد با همان قواعدی به میدان نیامده است که رستم برای فهم و ارزیابی او به کار گرفته‌ است. چه این‌که سعد نیز در پاسخ نامهٔ وی، معیار مشروعیّت را از شکوه پادشاهی با محوریّت تبار، ثروت، تشریفات، … به دین و رسالت تغییر می‌دهد و اعتبار را نه از تبار شاهنشاهی، بلکه از دعوت دینی و فرمان الهی می‌گیرد.

🔹هر چند در مکاتبهٔ رستم و سعد -به روایت شاهنامهٔ فردوسی- هر دو از خداوند و عدل و … سخن می‌گویند و رستم نمی‌گوید که سخن پیامبر ص را ردّ می‌کنم؛ بلکه می‌گوید تو به دین محمد ص دعوت می‌کنی؛ من نیز از موضع آیین خودم پاسخ می‌دهم؛

تو را گر محمد بود پیش رو،
به دینِ کهن گویم از دینِ نو

اما روایت فردوسی از جنگ قادسیه، تقابل دو نظام ارزشی اجتماعی است؛

جهان‌بینی رستم با معیار تبار، شاهنشاهی، آیین کهن، شکوه و میراث تاریخی، و جهان‌بینی سعد با معیار ایمان، دعوت دینی، وعدهٔ اُخرَوی و رسالتی فراتر از مرزهای قومی.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۲)؛

🔹ابوالقاسم فردوسی داستان قادسیه را از یک روایت سادهٔ شکست نظامی فراتر می‌برد.

🔹رستم فرّخ‌زاد از وضعیّت سپاهیان ایران واقف است و احساس می‌کند دیگر بخت با ایرانیان یار نیست و حتی قبل از جنگ در نامه‌ای به برادرش با خودآگاهی از مرگ خویش، بر اساس اخترشماری جنگ، پیروزی اعراب و زوال ساسانیان را پیش‌بینی می‌کند. به همین دلیل در معرکهٔ جنگ، از نظر شناختی می‌داند که نظم سیاسی‌ای که در حال دفاع از آن است در آستانهٔ فروپاشی است. هر چند از نظر هویّتی نمی‌تواند دست از مسئولیّت دفاع از چنین نظمی بشوید.

همان کـژپرگــار ایـن گوژپشت،
بخواهد همی بود با ما درشت،

🔹حتی تصویر صحنهٔ کشته شدن رستم به روایت فردوسی نیز مُثبِت نتایج اخترشماری اوست.

فردوسی از سه روز جنگ و تشنگی کشنده سخن گفته است؛ حتی اسب و سوار از شدت تشنگی درمانده‌اند. در نهایت رستم و سعد به سمت جنگ تن به تن می‌روند. در ابتدا رستم بر سعد برتری دارد، سعد بر اثر ضربه رستم از اسب می‌افتد، رستم پیاده شده و قصد کشتن او را می‌کند؛ اما گرد و غبار مانع دیدن او می‌شود. سعد از فرصت استفاده می‌کند و ضربه‌ای بر سر رستم می‌زند.

🔹رستم فرّخ‌زاد در قادسیه فقط برای زنده ماندن یا پیروزی نمی‌جنگد؛ بلکه برای چیزی می‌جنگد که تمام هویت و معنای زندگی‌اش به آن وابسته است.

مرگ رستم فرّخ‌زاد، نه صرفاً نتیجهٔ یک ضربه شمشیر، بلکه حاصل فروپاشی شرایطی است که امکان قهرمانی او را فراهم می‌کرد.

🔹ماجرای قادسیه، ظرف قرارگیری رستم در لحظه‌ای تاریخی است که جهانِ سازندهٔ عظمت او دیگر توان ادامهٔ حیات ندارد و گر چه هنوز بزرگ است، اما جهانی که او نمایندهٔ اوست رو به پایان رفته است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۳)؛

🔹چنان‌که عرض شد، رستم فرّخ‌زاد نامه را با نام و یاد خدا آغاز می‌کند، قوام جهان را از او دانسته، داد و مهر را رکن پادشاهی و پس از دعای نیک برای یزدگرد، او را شایستهٔ تاج و تخت و کسی می‌داند که با فرّ و شکوه خود، اهریمن را به بند کرده است.

سپس سعد را از ادامهٔ جنگ با تاکید بر حقّانیت دودمان شاهنشاهی ساسانی بر حذر داشته و تلویحاً کار سعد را به دلیل اقامهٔ جنگ علیه چنین کسی، که دست‌آوردی جز بدنامی برای سعد نخواهد داشت، ناپسند و بی‌هوده می‌داند. جهانی مکن پر ز نفرین خویش، …

🔹آن‌چه به نحو ضمنی از این دست ابیات می‌توان فهمید این‌که رستم فرّخ‌زاد در حالی خود را مدافع یک ساختار منظّم ریشه‌دار معرفی می‌کند که سعد وقّاص را جنگ‌طلبی بی‌قاعده که حتی زندگی و آیندهٔ خود را هم سیاه کرده است.

🔹در نگاه رستم فرّخ‌زاد، دستگاه شاهنشاهی ساسانی صرفاً یک قدرت نظامی نیست؛ بلکه نظمی برخوردار از مشروعیّت و سنّت است که در صدر آن، سایهٔ خدا؛ یعنی پادشاهی مهروَرز، برای اقامهٔ داد، نشسته است. زین‌سان با چنین تعریفی، با به کارگیری صفت جنگ‌طلب، سعد وقّاص را یک نظم‌ و عدل‌ستیز سنّت‌گریز توصیف می‌کند.

🔹رستم فرّخ‌زاد پس از ناپسند و بی‌هوده خواندن جنگ، سه پرسش را مطرح می‌کند؛

۱- به من بازگوی آن‌که شاه تو کیست؟
۲- چه مردی؟
۳- و آئین و راه تو چیست؟

که پرسش اول، نشان‌دهنده اهمیت سطح جامعه و سلسله‌مراتب اجتماعی در نزد رستم فرّخ‌زاد است؛ چه این‌که در منطق شاه‌نامه، پادشاهی نه ‌پدیده‌ای اتّفاقی؛ بلکه امری برآمده از یک نظم سیاسی و سلسله‌مراتب اجتماعی است و پرسش دوم، گویای میزان اهمیت جای‌گاه شخص و شخصیّت او در سلسله مراتب اجتماعی.

🔹سپس رستم به تحقیر سعد می‌پردازد و می‌گوید شما برهنگان فاقد تجهیزات و تجمّلات و امکانات که سیری و گرسنگی‌تان بسته به یک نان است، با تکیه بر چه قدرتی در پی کسب فرمان‌روایی هستید؟! و به سعد پیش‌نهادی تحقیرآمیز می‌دهد که بیا و در همین ایران با این سطح بالای زندگی قانع باش. تو را چه به سهم بردن از تاج و تخت؟!

رستم با این سخن بین دو چیز تفاوت می‌گذارد؛

توانایی جنگیدن و حقّ فرمان‌روایی. یعنی حتی اگر سعد قادر به جنگیدن باشد، از نظر رستم این به معنای حق داشتن برای تصاحب تاج‌ و تخت ایران نیست.

🔹مستفاد از متون تاریخی نیز این‌که هنگامی که عُمَر ابن خطّاب به دنبال انتخاب فرمان‌داری برای مدائن است، وسواس به خرج می‌دهد و گویا به دلیل سطح اجتماعی بالای مدائن، هر فردی را شایسته و لایق حکومت آن نمی‌داند.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۳)؛

🔹بر خلاف رستم فرّخ‌زاد، فردوسی برای سعد وقّاص؛ فرماندهٔ سپاه اعراب، شأن، اعتبار و احترام قائل است. چه این‌که از وی با صفت “گران‌مایه مرد” یاد می‌کند.

چو بشنید سعد؛ آن گران‌مایه مرد …

چنان‌که از اسکندر با صفت شاه‌ نامور، دادگر، نیک‌اختر، جهان‌دار.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
Audio
🔹صحبت‌های بسیار شنیدنی علامه محمّدرضا جعفری؛ از شاگردان آیت الله العظمی سیّد ابوالقاسم خویی رضوان الله تعالی علیه و از مبارزان علمی علیه کمونیسم:

… شما گفتید بدون مارکسیسم محاله انقلاب و لذا شما انقلابی شدید و مجاهدین خلق، مسلمان بودند و مارکسیست شدند … خدا طالقانی را رحمت نکند؛ همهٔ این‌ها از مارکسیستی بودن انقلاب آگاه بودند، این‌ها همه‌شان آگاه بودند … مارکسیسم را به عنوان فلسفهٔ انقلابی، گفتند این مارکسیسم را یک جوری با اسلام سازگارش کنیم. آن وقت گفتند …

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۴)؛

🔹عقده، کم‌بود، کوتوله‌منشی، بی‌صفتی، حسادت، سیری‌ناپذیری، منویّات مبتذل، سست‌ریشگی، تلوّن، کم‌ظرفیتی، … از خصوصیات جدایی‌ناپذیر توده است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۵)؛

🔹مشروطه، به عنوان محصول نیّات پلید و اعمال شوم روشن‌کفران معمّم و مکلّا و نقطهٔ آغاز زوال مشروعیّت سیاسی، مدنیّت و نظم طبیعی ایران تحت عنوان قانون مدرن، در تقابل صریح با اندیشهٔ خِرَدمحورانهٔ حکیم طوس؛ ابوالقاسم فردوسی است.

🔹شاهنامه، سخن از سرزمینی است که نَسَب، حافظهٔ تاریخی، منزلت اجتماعی، سلطنت و شاهنشاهی، در شکل‌گیری هویّت آن نقش داشته است.

🔹سوگواری ملّی‌گرایانه با تفسیر معیوب ناسیونالیستی از شاهنامهٔ فردوسی، در عین پذیرش مشروطه، یکی از ده‌ها تناقضات روشن‌کفری است که از یک طرف به عزای سقوط سلطنت می‌نشیند و از طرف دیگر، فروپاشی سلطنت را جشن می‌گیرد و پادشاهی را استبداد می‌نامد!

🔸شاهنامه، شاهنامه است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۶)؛

🔹یک اجتماع، در صورت “حضور مؤثّر نخبگان طبیعی” در آن، جامعه، و در صورت فقدان آن‌ها، اساساً توحّش‌خانه‌ای است که عنوان جامعه را به یدک می‌کشد.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۷)؛

🔹نگرش کمونیستی، مارکسیستی، سوسیالیستی، لیبرال‌دموکراسی و هر لیبرالیسم قائل به میزانی از مداخلات دولت در حقوق خاصّ اقامه شده در برابر اصالت مالکیّت، در مقام لفظ و شعار، هم‌واره به دفاع از جمعی می‌پردازد که اساساً و مبنائاً، در وعاء عمل؛ با محدود کردن قهری مالکیّت، تک تک افراد آن را موجوداتی ذاتاً متوحّش و شرور قلمداد می‌کند که گاهی درست عمل می‌کند و اخلاقی می‌زیَد.

🔹اگر انسان موجودی است که منافع شخصی‌اش می‌تواند منشأ تعارض، تعدّی و شرارت باشد، با چه منطقی می‌توان اختیار و مالکیت او را به نفع یک اراده جمعی محدود کرد، اما برای همان اراده جمعی صلاحیت و اختیار بیش‌تری قائل شد؟؛ جز با اعتقاد به شرارت ذاتی و متوحّش بودن ماهوی انسان؟!

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️نکته‌ای چند و نگاهی دیگر (۳۷۸)؛

🔹باور به توحّش ذاتی و عدم عقلانیّت انسان، شرط لازم، و اقدام به انحصار، کنترل، خفقان و ترور، شرط کافی اعتقاد به مارکسیسم، سوسیالیسم و کمونیسم است.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool
✍️تأمّلی در جنگ قادسیه به روایت فردوسی (۵)؛

🔹هر چند شاهنامهٔ فردوسی مشحون است از تمجید و ستایش بسیاری از پادشاهان؛ نظیر فریدون، منوچهر، کی‌قباد، کی‌خسرو، لهراسپ و بهرام گور، اما از نگاه فردوسی، موجّه بودن ساختار پادشاهی، نه مستلزم مصونیّت از خطا و نقدناپذیری پادشاه است و نه پادشاهی و برخورداری از قدرت، شرط کافی شایستگی برای فرمان‌روایی.

🔹شاید بتوان مجموعه نقدهای وی به برخی پادشاهان را حداقل در چهار دسته خلاصه کرد؛

۱- نقد پادشاه ستم‌گر؛

نظیر ضحّاک که قدرتش را از راه فریب و خشونت به دست می‌آورد، جان جوانان را برای بقای خود می‌گیرد، جامعه را گرفتار ترس و مشروعیت سیاسی را با زور جایگزین می‌کند.

۲- نقد پادشاهی که گرفتار غرور و خودبزرگ‌بینی شده است؛

نظیر جمشید که در آغاز، پادشاهی آبادگر، تمدّن‌ساز و نظم‌مدار است. اما پس از سال‌ها فرمان‌روایی، خودبزرگ‌بینانه، منشاء قدرت را خود می‌پندارد، سرچشمهٔ مشروعیّتش را فراموش و ادعای جایگاهی فراتر از شأن انسانی می‌کند، فرّه ایزدی را از دست می‌دهد و موجبات سقوط خود را فراهم می‌نماید.

۳- نقد پادشاهی که با وجود برخورداری از فرّه ایزدی و قدرت، در تدبیر و خِرَد سیاسی شکست می‌خورد؛

نظیر کی‌کاووس که بی‌تدبیرانه به مازندران لشکرکشی می‌کند، گرفتار شده و محتاج کمک رستم می‌گردد و سپس به هاماوران لشکر کشیده، اسیر شده و با تصمیم‌های شتاب‌زده، هزینه‌های سنگینی به ایران تحمیل می‌کند.

۴- پادشاه قدرت‌طلبی که مشروعیّت و اقتدار سلطنت را بر حقّ، خِرَد و حتی پیوندهای خانوادگی مقدم می‌شمارد؛

نظیر گشتاسپ که به اسفندیار وعده‌های پادشاهی می‌دهد و با این بهانه، او را به مأموریت‌های دشوار می‌فرستد و از واگذاری قدرت به او طفره رفته و سرانجام او را به مقابله با رستم روانه می‌کند.

🔹فردوسی، با بستن فرمان‌روایی و حکومت بر شکل پادشاهی، شرط لازم مشروعیّت سیاسی پادشاه را، قدرت سیاسی‌ای می‌داند که باید با خِرَد و داد هم‌راه باشد و اگر شاهی از این دو فاصله بگیرد، حتی اگر تاج و تخت داشته باشد، از نظر اخلاقی و سیاسی، به وزان همان بی‌خردی و ستم‌گری روا داشته، در معرض ضعف و سقوط قرار می‌گیرد.

🔹زین‌سان و با نظر به روایت سوگ‌مندانهٔ فردوسی از سقوط پادشاهی یزدگرد توان گفت که در شاهنامهٔ حکیم طوس، نه “شاه بودن” با “شایسته شاهی بودن” یکی است، و نه “خطاپذیری پادشاه”، دلیل و بهانه‌ای برای “نفی نهاد شاهنشاهی و پادشاهی”.

#مصطفی_مطهری

https://t.me/ReligiousSchool