👩‍🌾 زنان روستایی و عشایری

‍ در ستایش کم‌خواندن

بخشی از سخنرانی مرحوم پوری سلطانی ، بنیانگذار کتابداری نوین و همسر مرتضی کیوان رو به مناسبت روز کتاب و کتابخوانی انتخاب کردم که می دونم براتون جالب خواهد بود ...

این روزها همه از خواندن ، همه از کتاب ، همه از کتابخانه و همه از نشر و طبع و مطبوعات سخن می‌گویند... آن‌قدر که حتی من کتابدار هم به امان می‌آیم و وقتی صدای سوزناک تبلیغات‌چی را از رادیو می‌شنوم که از کتاب حرف می‌زند بی‌اختیار رادیو را خاموش می‌کنم.
خواندن ، امروز همانگونه تبلیغ می‌شود که کالاهای تجارتی در رادیو و تلویزیون . ملاک همه چیز ، کمیت است نه کیفیت . زیاد پول داشته باشیم، زیاد بخوریم، زیاد بنوشیم، لباس زیاد داشته باشیم ، زمین زیاد داشته باشیم ، کتاب زیاد داشته باشیم . بهترین ناشر ، ناشری است که تعداد کتابهای منتشرشده‌اش بیشتر باشد . روشنفکر به کسی گفته می‌شود که زیاد خوانده باشد . ملاک ارزشیابی در عالی‌ترین مدارج دانشگاهی ، کثرت انتشار است و کثرت سابقهٔ کار . اینکه چه می‌نویسند مهم نیست . فکر می‌کنید از این‌همه کتابی که در سال در ایران منتشر می‌شود چندتای آنها واقعاً اندیشه‌ای جدید ، فکری اصیل و هوشمندانه عرضه می‌دارند؟

قدمای ما چگونه می‌خواندند؟ آنها با کتاب عشق می‌ورزیدند . با کتاب زندگی می‌کردند . با کتاب گفت‌وشنودی دوجانبه برقرار می‌کردند . آنها هر کتاب را ده‌ها و ده‌ها بار می‌خواندند . هر کلمهٔ آن ، برایشان متضمن معانی بی‌شمار بود و هر جمله‌ای دنیایی از رازهای سربه‌مهر که باید گشوده می‌شد . با هر کلمه حرف می‌زدند . این است که می‌بینیم بر کتاب‌ها ، بر کلمات هر کتاب شروح و حواشی بسیار نوشته میشد . شروحی که خود دنیایی است از آنچه خواننده از این گفت‌وشنود دوجانبه تحصیل کرده است .

کدامیک از ما می‌توانیم ادعا کنیم که یک کتاب را بیش از یک یا دوبار خوانده‌ایم؟
مردم بسیاری را دیده‌ام که غالباً به مطالعه ی نقدی که دربارهٔ کتابی نوشته می‌شود اکتفا می‌کنند و بدون اینکه اصل کتاب را خوانده باشند در مجالس و محافل از کتاب سخن می‌رانند . مسئله این نیست که به کشفی برسیم ، به آگاهی و شناختی اصیل دست یابیم . مسئله بر سر کثرت است . زیاد بخوانیم یا تظاهر کنیم که زیاد خوانده‌ایم ؛ زیرا که کثرت در بازار شخصیت اهمیت دارد . زیرا انسان با خودش با هم‌نوعش و با طبیعت بیگانه شده است و انرژی حیات خویش را چون نوعی سرمایه‌گذاری تلقی می‌کند که باید با آن بیشترین سودها را به چنگ آورد .

قدمای ما با کیفیت کار داشتند و عمقی می‌خواندند . ما با کمیت کار داریم و سطحی می‌خوانیم . مادران و پدران ما ، مادربزرگ‌ها و پدربزرگهای شما آنچه را خوانده‌اند با زندگی‌شان عجین شده است و شما اغلب تعجب می‌کنید که چگونه برای هر مطلب شاهد مثالی از سعدی ، حافظ ، از قرآن ، از مولانا و از ناصرخسرو دارند . و ما که این‌ همه به‌ظاهر باسوادتریم و مدرسه‌رفته و دانشگاه‌دیده و کتاب‌خوانده ، چگونه چنین قدرتی نداریم؟ برای اینکه سواد برای آنها متاعی نبوده است که با آن به بازار بروند . سواد زندگیشان است . اگر شعری از حافظ برایتان می‌خوانند برای این است که سال‌ها با این دوست راز و نیازها داشته‌اند و حالا شناختشان از او خیلی بیشتر از شناسایی شما از دوست دیرینتان است . این است که وقتی بیتی را شاهد مثال می‌آورند در واقع حرف دلشان را می‌زنند ، منتهی به زبانی زیباتر . درست همانند اینکه جزئی از تجربهٔ خاصی از زندگیشان را برایتان نقل می‌کنند. مادر من شاید بیش از بیست سی کتاب در عمر خود بیشتر نخوانده باشد ولی به مراتب ، به معنای واقعی کلمه ، از من باسواد کتابدار که غالب نویسندگان را می‌شناسم و از انتشارات روز باخبرم باسوادتر است .

سواد [ امروز ] سواد تلویزیونی است . سواد روزنامه‌ای و سواد زن روزی . تمام مطالب روزنامه فقط برای یک روز معتبر است و بعد از آن هیچ می‌ماند .
تند بخوانیم ، تند بخوانیم که از اخبار روز عقب نمانیم . زیاد بخوانیم ، زیاد کتاب بخریم . چگونه بخوانیم ، چه بخوانیم و چه می‌خواهیم از خواندن ، مطرح نیست . این است که مساله تندخوانی مد روز می‌شود . تدریس می‌کنند که به جای حروف کلمات و به جای کلمات سطور و به جای سطور اوراق را بخوانیم .
تندخوانی یعنی اینکه بتوان با یک نظر یک ورق را خواند . و این‌همه بجای تامّلی ست که قدمای ما در هر کلمه ، در هر جمله و در هر سطر داشتند . در چنین دنیایی دیگر چه جای حافظ است و مولانا؟ چه جای حلاج است که با خدا یکی شد؟ و چه جای فردوسی و سعدی و طبری و بیهقی؟

🆔 @RuralWomenIssues

attach 📎

560 viewsمهتا .ب, 17:27