نقش تاریخی و حیاتی زنان در امنیت غذایی زاگرس نشینان:
🎥 تهیه «دؤینه» (ترخینه) توسط زنان کورد در منطقه اورامانات

🔹اگرچه از گذشته تاکنون کشاورزی و دامداری حرفه اصلی مردان زاگرس نشین بوده و هست اما واقعیت این است که بدون حضور و حمایت زنان، مردان از عهده چنین کارهایی بر نمی‌آیند.
🔹در منطقه اورامانات این زنان هستند که  به درازای تاریخ، غذای زمستان خانواده خود را در میانه های تابستان مهیا و خیال همه را آسوده می‌کردند.
🔹شاید هیچکس اندازه زنان زاگرس نشین بالأخص منطقه اورامانات رابطه بین دوغ، گندم و پونه را نمی‌داند، هنوز هم زنان این دیار مانند مادرانشان با دوغی که از دوشیدن شیر دامها در بهار تهیه و در مشک نگهداری میکنند و گندمی که دوشادوش مردان در مزرعه به عمل می آورند یکی از  غذاهای مقوی و دارویی بی نظیر خطه زاگرس را تهیه و برای استفاده در زمستان بر روی برگ‌های تازه و معطر پونه خشک می‌کنند.
(فایل اصلی کلیپ در پست بعدی)
➖➖➖➖
@sereshtnews

آیا انقلاب مشروطه دستاوردی برای زنان داشت؟

منصوره اتحادیه، انسان‌شناس و نویسنده: با مشروطه حق تحصیل زنان تثبیت شد

♦️آنچه در زمان مشروطه مطرح شد و بهتر است بگوییم زنان مطرح کردند و حق و اجازه داشتند مطرح کنند، حق تحصیل بود که هنوز هم با وجود این اتفاق‌ها، مخالفینی داشت. بااین‌همه، این امر دیگر امری برگشت‌ناپذیر بود. البته وقتی از زنان صحبت می‌کنیم، باید متوجه باشیم عده‌ای که فعال بودند محدود به چند شهر و چند خانواده بودند.

♦️زنان به‌خصوص در زمینه حضور در عرصه سیاسی، خواسته‌ای مطرح نمی‌کردند زیرا می‌دانستند خواسته مداخله در سیاست، فایده و ثمری ندارد. در همین دوران، روزنامه صدیقه دولت‌آبادی به‌نام «زبان زنان» را توقیف کردند زیرا به قرارداد 1919 اعتراض کرده بود. بنابراین زنان در روزنامه از حوزه بحث بهداشت، فرهنگ، تحصیل و مسائل زنان خارج نمی‌شدند و به سیاست ورود نمی‌کردند.

♦️در دوره مشروطه تعداد زنان فعال، اما خیلی کم است و اگرچه مدارس، روزنامه و انجمن‌هایی شکل می‌گیرد اما با دوره پهلوی که با حمایت دولت فعالیت‌ها صورت می‌گرفت و در تمام شهرها مدارس تاسیس شدند، قابل مقایسه نیست. البته در همین دوره نیز تحصیلات دانشگاهی زنان با دشواری‌هایی همراه بود. برای نمونه مهرانگیز منوچهریان برای جلب موافقت دانشگاه برای تحصیل رشته حقوق مجبور شد به دربار نامه بنویسد. دربار، موافقت کرد و بعد دوباره تحصیل او در مقطع دکتری با موانعی مواجه شد.

https://b2n.ir/q97449

@hammihaninline

جانفشانی هموطنانم برای نجات زاگرس، برای نجات ایران 🔥🔥🌲🌳
۱۰۰ جنگلبان کرد همراه با دوستداران محیط‌زیست از صبح دیروز در سخت‌ترین شرایط مشغول اطفای آتش در جنگل‌های مریوان هستند.

از هر خبر فضای مجازی و اظهار نظر مقامات 8 تایش مربوط به حجاب است. در برابر بحران های آب و انرژی، ندادن حقآبه های مرزی، مهاجرت و فقر و بیکاری و بیماری و گرانی، سوختن جنگل‌ها و خشک شدن تالاب‌ها و از همه دردناک تر خشک شدن دریاچه ارومیه و مخاطرات عظیم اجتماعی و محیط زیستی آن؛ آیا واقعا حجاب مساله اول این کشور است؟ أَفَلَا تَعْقِلُون..
مجلس و دولتی که ماه‌هاست درگیر لایحه حجابند بگویند برای بحران انسانی و اجتماعی دریاچه ارومیه چه برنامه ی جایگزینی دارند؟

🆔 @ruralwomenissues

برای درک غارت حقآبه دریاچه ارومیه توسط کشاورزی فاجعه بار در این حوضه کافیست در آمار سالیانه تولید یک محصول یعنی فقط سیب در استان آذربایجان غربی وشرقی تامل کنیم : 
براساس آمار وزارت جهاد سازندگی
تولید سیب آذربایجان شرقی  حدودا 900 هزارتن و در آذربایجان غربی  یک میلیون و 300 هزار تن است.
  آب مورد نیاز هرکیلو سیب 700 لیتر است. حساب کنید برای تولید سیب در این حوزه هر سال  چقدر آب توسط بیش از 85 هزار چاه مجاز و غیر مجاز مصرف می شود!!
آیا سیب محصول استراتژیک است؟
تاسفبار این که از این مقدار سیب بیش از500 هزارتن تبدیل به ضایعات شده وکیلویی 1400تومان به نام کذایی سیب صنعتی حراج می شود!!
توسعه باغات سیب با چاه‌های غیرمجاز از نیمه دهه 80 شدت گرفت و نه تنها از سوی دولت وقت از آن جلوگیری نشد؛ بلکه به صورت مداوم تشویق شده است.
در این اصطلاح توسعه فاجعه بار؛ هم سدسازان و مدیران منابع آب ، و هم مدیرانی که ژست توسعه کشاورزی می‌دادند هرگز به سرنوشت دریاچه ارومیه و فاجعه بعد از آن فکر نکرده و یا دانسته آن را از مطالعات توسعه استان‌ها حذف نمودند.

خشت اول چون نهد معمارکج
تا ثریا می رود دیوار کج.


🆔@ruralwomenissues

خلاقیت چینی‌ها

🎥 یک هنرمند چینی زباله‌ها را به جواهر تبدیل می‌کند!

🆔@ruralwomenissues

تلاقی کویر و دریا
روستای تنگ استان سیستان و بلوچستان

با این اکوسیستم کم نظیر؛ توسعه پایدار اکوتوریسم می توانست اقتصاد محلی سیستان و بلوچستان چنان رونق دهد که دیگر آب محور اشتغال روستایی نباشد و فقر ستون فقرات تنها استان اقیانوسی ما را نشکند!
اما دریغ و درد که نخبه گردشگری ما‌ جواد قارایی که در وطن دوستی زبان زد و در اکوتوریسم استاد است در ایران فرصت پیاده کردن ایده هایش ندارد و کشور عمان درصد جذب او برای توسعه اکوتوریسمش است..
دریغا و درد

🆔 @ruralwomenissues

🛑این جا صحنه جنگ نیست

اینجا اجرای سیاست های غلطی است که با نتایج دردناک خشک شدن دریاچه ارومیه و تغیرات جمعیتی و اقلیمی
همچنان ادامه دارد

✍️سیاست های غلط انتقال آب
اینبار باز هم انتقال آب از سرشاخه های کارون برای استفاده کشاورزی و صنایع استان های کویری

اینبار هم با اخراج بیش از ده هزار هموطن ما و نابودی هزاران هکتار جنگل استراتژیک بلوط

✍️یکی از دلایلی که شهر ایذه دچار آسیب های اجتماعی و تغییرات جمعیتی شده است همین سد سازی های بی رویه و مهاجرات های اجباری مردم محلی بود که نتیجه آن افزایش حاشیه نشینی و تنش های غیر قابل کنترل اجتماعی شد

@bidariymelat

🆔@ruralwomenissues

«کارآفرینی روستایی» در خدمت یا بر علیه توسعه؟

#احسان_معصومی

کسب‌وکاری را می‌توان کارآفرینی روستایی دانست که از طریق سودرسانی به روستا، سودآوری می‌کند و مادامی که این سودرسانی متوقف شود، این کسب‌وکار کاملاً بی‌معنی خواهد شد. جزئیات این تعاریف را می‌توان در مقالات «مقاله‌ی اول» و «مقاله‌ی دوم» و «مقاله‌ی سوم» و «مقاله‌ی چهارم»، مطالعه کرد.
 
یک کارگاه خیاطی را تصور کنیم که در یک روستا احداث شده است. چند نیروی کار روستایی را استخدام می‌کند و به آنها خیاطی را آموزش می‌دهد و سپس با کمک همین افراد آموزش‌دیده به تولید می‌رسد. این کارگاه، هم در روستا اشتغال‌زایی کرده، هم به افزایش درآمد روستا کمک می‌کند و هم به طور غیرمستقیم در کاهش فقر و معضلات اجتماعی روستا نقش داشته است. ازاین‌رو، این کارگاه خیاطی، نوعی کارآفرینی روستایی است. اما اگر صاحب این کارگاه، کارکنان روستایی خود را اخراج کند و کارکنانی از شهر بیاورد، دیگر نمی‌توان آن را کارآفرینی روستایی دانست.
 
حالا کارخانه‌ی سیمانی را تصور کنیم که در محیطی روستایی احداث می‌شود. این کارخانه برای نیروی کار خود به روستا وابسته نیست. منابع خود را از دل کوه‌های اطراف روستا تأمین می‌کند، منابع آبی ارزشمند روستا را مصرف می‌کند و با ایجاد آلودگی و همچنین تولید صداهای مزاحم، سلامت و آرامش روستاییان را به خطر می‌اندازد. آیا صرفاً به این دلیل که این کارخانه در یک ناحیه‌ی روستایی احداث شده است، می‌توان آن را کارآفرینی روستایی به حساب آورد؟ قطعاً خیر!
 
 
امروز، در کشور ما طرح‌های زیادی تحت عنوان کارآفرینی روستایی تصویب می‌شوند و حمایت‌های دولتی می‌گیرند. این طرح‌ها را حرکت در مسیر توسعه‌ی روستایی می‌خوانند. حال آنکه اتفاقاً ضد توسعه هستند و برای روستاها آسیب‌های فراوانی به دنبال خواهند داشت. درک امروز مسئولین از کارآفرینی روستایی، ناقص است. آنها کارآفرینی روستایی را ایجاد کسب‌وکار در محیط روستایی می‌دانند. این تعریف، بسیار خطرناک بوده و منجر به مساعد شدن زمینه برای هرگونه بهره‌کشی از منابع طبیعی و انسانی روستا خواهد شد.  

نمونه‌ی چنین طرح ضد توسعه‌ای اکنون در حال انجام است که جزئیات آن در لینک زیر مشاهده می‌شود:

ساخت سومین کارخانه‌ی سیمان در روستای ویدر

و ما می‌توانیم به سهم خودمان به‌سادگی و با یک امضای الکترونیک، از طریق لینک زیر با آن مبارزه کنیم:

لینک مبارزه علیه غارت با نام «کارآفرینی روستایی»

@DevelopmentSc
✔️ کانال «مدرسه توسعه»

‌انقلاب مشروطیت یکی از بزرگترین رویدادهای سیاسی در ایران سدهٔ بیستم بود. آن جنبش به زندگی حکومتی خودکامه پایان بخشید، شاه را که با نیروی نظامی بر مجلس تاخته و قانون اساسی را پایمال کرده بود، به زور اسلحه از تخت فرمانروایی برداشت و برجایش حاکم خردسالی را نشاند که بنا بود در چارچوب قانون و بطور محدود سلطنت کند. همپای تحولات سیاسی، مشروطی پیکرهٔ جامعه ایران را دگرگون کرد. در میانهٔ خیزاب انقلاب، انسانهایی که به گروه‌های حکومتگر وابستگی نداشتند و در نوشته‌های رسمی زمانه چندان نام و نشانی از آنها نبود، به میدان پیکار سیاسی و اجتماعی میهن خود پا گذاشتند و بر روند رویدادها تأثیر نهادند. این گمنامان جامعه از میان چنین گروه‌هایی می‌آمدند: قشرهای متوسط، پیشه‌وران و اعضای اصناف و شاگردان آن‌ها، دکاندارها و کاسبان، کارگران، فرودستان شهری، زنان، روستاییان و داوطلبان مسلح ملی که به نام مجاهد شناخته می‌شدند. مجاهدان بخش ناچیزی از جمعیت کشور بودند، اما توانستند تحول بزرگی در نظام سیاسی پدید بیاورند. آنان مشروطیت بربادرفته را به جامعه بازگرداندند و از این راه سرنوشت کشور را رقم زدند.

از پیش‌گفتار مجاهدان مشروطه
سهراب یزدانی

دلم می سوزد و کاری ز دستم بر نمی آید..

بعد از سه روز جنگل‌های مریوان خاموش شد... سوخت و سوخت..😢

🆔@ruralwomenissues

🔻پلمب بومگردی‌ها و رونق اقامتگاه‌های غیرمجاز

✍️بهار بابایی

🔹صدور بخشنامه‌های «برخورد قاطع با جرم کشف حجاب در مراکز گردشگری» ادامه دارد


🔹هنوز یک ماه از انتشار خبر تبرئهٔ «اقامتگاه پوریعقوب» که ۱۱ فروردین امسال به دلیل بی‌حجابی و با اتهام «دایرکردن مرکز فساد و فحشا» پلمب و تعطیل شده بود، نگذشته است.

🔹 اقامتگاهی که بیش از سه ماه تعطیل بود و در نهایت حکم تبرئه گرفت و تا امروز، هیچ نهادی پاسخگوی خسارت واردشده به آن نبوده است. در همین زمان خبر می‌رسد که اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تهران در بخشنامه‌ای تمام مراکز گردشگری را به رعایت مصوبهٔ ستاد عفاف و حجاب ملزم کرده است.

متن کامل گزارش را این‌جا بخوانید

@payamema

گزارش «پیام ما» از کم‌آبی در رودخانه کرخه و هورالعظیم

🔻سهم «هور» به شلتوک رسید

✍️نادره واللی‌زاده

🔹هورالعظیم همچنان تشنه است. رود کرخه در حالی سومین خشکسالی پیاپی را سپری می‌کند که هورالعظیم، چهل هزار راس گاومیش حاشیه رودخانه و کشاورزان، هنوز در حسرت آب، له‌له می‌زنند. کشمکش بر سر آب بالا گرفته است؛ از یک سو تالاب نیمه‌جان و از سوی دیگر کشاورزان حقابه‌شان را مطالبه می‌کنند.

🔹سد کرخه اکنون 2.2 میلیارد مترمکعب ذخیره دارد. این سد از ابتدای تابستان هر دوهفته یکبار، خروجی را از 60 به 125 مترمکعب برثانیه رسانده تا آب به پایین‌دست برسد. این کار تنها استراتژی وزارت نیرو برای مدیریت حوضه کرخه بوده که با توجه به محقق شدن تنها 10 درصد برنامه کشت و نرسیدن آب به انتهای حوضه، این پرسش به میان می‌آید که چرا باز هم مدیریت منابع آب شکست خورده است؟

متن کامل گزارش را این‌جا بخوانید.

@payamema

أريد أن أغفو بِلا ذاكرةٍ، بِلا وجعٍ،
بِلا ألمٍ، بِلا جفاف..
أريد أن يتبخّر حزني من
جلدي لِتنخفض حرارتي،
وأن ينبض قلبي دون إحباط...

مى خواهم بخوابم
بدون خاطره، بدون درد، بدون بيمارى،
به دور از خشكىِ عاطفه!دلم مى خواهد
كه اندوهم از ميان پوستم تبخير شود
تا درجه ى حرارتم پايين بيايد! و قلبم؛
بدون هيچگونه نا اميدى،بتپد…
#محمود_درويش

📸چهره داوطلب مریوانی انجمن سبز چیا، پس از ۴۸ ساعت نخوابیدن و تلاش بی وقفه برای خاموش کردن شعله های آتش💔

🆔@ruralwomenissues

وضعیت آخر الزمانی شهرستان #قرقری توابع هیرمند
استان سیستان و بلوچستان

البته فعلا مسأله اصلی، امنیتی، سیاسی، هویتی کشور حجاب است نه زیست سالم و آب ..

آدمیان ذره ذره آب از تنت کشیدند برای پرکردن جیب‌های گشاد حرصشان و حالا
تن پوشیده از نمکت
روحِ زخمیِ مارا می سوزاند.💔💔

#چاههای_غیرمجاز
#توسعه_باغات
#سدسازی

امروز باید بحث روز تمام مجلسیان و دولتیان و افکار عمومی خشکاندن دریاچه ارومیه و پیامدهای هولناک زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی آن می بود؛ ولی نیست..


🆔@ruralwomenissues

در حالی منابع آب کشور قربانی کشاورزی فاجعه بار و جاهلانه شده است که بر اساس آخرین گزارش اشتغال، رشته های علوم پایه و کشاورزی کمترین تقاضا برای بازار کار در ایران را دارند.!!

آب‌های زیرزمینی را با قربانی جهالت بدخیم کردند و پشت شعار ایجاد اشتغال و تولید و خودکفایی سنگر گرفتند و کشاورزی را به بدترین شیوه ستون فقرات اشتغال موقت قرار دادند.
حالا نه آبی مانده و نه جوانان تحصیل کرده ای که با دانش و خلاقیت می توانستند هدایتگر کشاورزی پایدار و صنایع تبدیلی و تکمیلی باشند فرصت شاغل شدن پیدا کردند..
به دلیل سیاست گذاری و برنامه ریزی فشل و نابخردانه در بخش روستایی و عشایری؛ فارغ التحصیلان کشاورزی به جای مزرعه در شهر جویای کار شدند..
همه چیز مان به هم می آید

🆔@ruralwomenissues

✅دریاچه ارومیه درگذشت

✍🏻امتداد-سعید گیتی آرا

🔺انالله و اناالیه راجعون

🔹دریاچه ارومیه که حتی می توان گفت عمری بیشتر از حضرت نوح(ع) داشت، بامداد امروز بر اثر خشکی شاهرگ های حیاتی اش دار فانی را وداع گفت. این دریاچه در ادامه حیات خود بسیار سرسخت بود، به نحوی که حمله اعراب و مغول ها نیز نتوانست جان او را بگیرد.(شگفتا!!!)

🔹دریاچه ارومیه همچنین یکی از شاهدان عینی بسیاری از حوادث و رویدادهای سرزمین ایران بود. و اگر زبانش باز می شد می گفت که چه اتفاقاتی در تاریخ ما افتاده است. او حتی تنها شاهد برخی نبردهای  تاریخی بابک خرمدین در آذربایجان نیز بوده است و یواشکی به یک مورخ کنجکاو گفته به شرطی که هویتش مخفی بماند، حاضر است بگوید که افشین یکی از سرداران ایرانی، چگونه با دریافت وعده از خلیفه بغداد، به دوست و یار دیرین خود خیانت کرده است.

🔹دریاچه مذکور با اینکه از رویدادهای تبریز و قیام ستارخان و باقرخان دور بوده، اما حتی درباره آنها نیز زیاد می دانست و زیاد دانستن معمولا کار دست موجودات می دهد! البته حیف است اگر نگوییم که او در زمان جدایی بخش‌هایی از خاک ایران طی قراردادهای ننگین قاجاری، محکم و استوار در جای خود ایستاده بود.

🔹فربه شدن این دریاچه طی هزاران سال این شائبه را ایجاد می کرد که چه دست هایی آن را تغذیه می کنند و سرانجام مسئولین محترم توانستند عامل چاقی بیش از حد این دریاچه حریص را شناسایی و بازداشت کنند. الحق که کار سختی بود.

🔹بعضی ها مرگ دریاچه ارومیه را مشکوک دانسته اند و معتقدند که او به قتل رسیده است(!) اگر چنین باشد باید دور دریاچه را گچ بکشند، و بازپرس های جنایی بالای سر جنازه حاضر شوند.

🔹گروه دیگری گفته اند دریاچه بین سال های ۸۵ تا ۹۲ توسط عواملی ناشناس اما کاملا رسمی و شناسنامه دار، مجروح شده است، درست زمانی که حواس عموم جامعه پرت طرح بزرگ حذف یارانه ها بود!

🔹البته برخی هم گفته اند که مجوز حمله به دریاچه توسط محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور محبوب اصولگرایان صادر شد، وقتی که او مجوز حفر چاه های عمیق را در اطراف دریاچه و همچنین دستور کاشت چغندر و سیب زمینی را در آن منطقه صادر کرد.

🔹به هر حال کسی نمی داند که دقیقا چه بلایی سر دریاچه ارومیه آمد، ولی امروز می توان با قاطعیت گفت که او دیگر مرده است.

🔹مراسم خاکسپاری این دریاچه متعاقبا اعلام خواهد شد و حتی شاید دولتمردان محترم و شایسته، دست کم یک روز را عزای عمومی اعلام کنند.

🔹انشاالله روح این دریاچه با روح تمام درختان قطع شده جنگل های شمال و زاگرس، روح پیروز (همان یوز مشهور تازه درگذشته) و رودخانه سی و سه پل محشور شود. خدایش بیامرزد...

🔹در پایان، لازم است تا از همه دست اندرکاران و کسانی که موجب خلاصی و مرگ این دریاچه رنج دیده شدند، کمال تشکر را داشته باشیم و از خداوند منان برای توفیق بیشترشان در حفاظت از جغرافیای ایران و میراث این آب و خاک طلب یاری کنیم.

#امتداد
@emtedadnet

سرنوشت محیط زیست و منابع طبیعی و روستاهای کشور در دست سوداگران سدسازی

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست با تاکید بر این که مجوز سد خرسان ۳ در سال ۹۶ توسط هیات دولت صادر شده است، گفت: براساس گزارش شرکت مشاور طرح، ۱۰ هزار اصله درخت در استان چهارمحال و بختیاری و ۲۷ هزار اصله درخت در استان کهگیلویه و بویراحمد در دریاچه و ساختگاه سد قرار می‌گیرد و به عبارت دیگر، احداث و آبگیری این سد موجب پاکتراشی ۳۷ هزار اصله درخت خواهد شد. همچنین باید توجه داشت که آبگیری سد خرسان ۳ موجب زیر آب رفتن ۲۴ روستا در این دو استان می‌شود.
«سعید کریمی» در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا درباره آخرین وضعیت بررسی مجوزهای محیط‌زیستی «سد خرسان ۳» و «طرح انتقال آب بین حوضه‌ای از رودخانه خرسان به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان» توضیح داد: پروژه سد و نیروگاه برقآبی خرسان ۳ از جمله پروژه‌های مشمول ارزیابی زیست‌محیطی بوده که در شهرستان لردگان در محدوده جغرافیایی استان چهارمحال و بختیاری و استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. این پروژه از سال ۸۷ تا سال ۹۶ چندین بار در کمیته ماده ۲ ارزیابی اثرات زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور مطرح شد، ولی هیچ‌گاه موفق به اخذ مجوز ارزیابی اثرات زیست‌محیطی از سازمان محیط‌زیست نشده است.

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: در سال ۹۶ عملیات اجرایی پروژه بدون اخذ مجوزهای لازم شروع شد که پس از پیگیری اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست کهگیلویه و بویراحمد، مدتی این عملیات متوقف می‌شود. در چنین شرایطی به دلیل پیشرفت فیزیکی پروژه، پیگیری مسئولان اجرای آن و اصرار وزات نیرو، طرح سد و نیروگاه برقآبی خرسان ۳ در سال ۹۶ به «کارگروه ملی تصمیم‌‌گیری درباره پروژه‌های مشمول ارزیابی فاقد مجوز و دارای پیشرفت فیزیکی» ارجاع شد و با پیشنهاد این کارگروه، این پروژه در جلسه ۲۵ تیر ۹۶ هیات محترم دولت مطرح و اجرای آن مورد تصویب قرار گرفت.

وی در توضیح بیشتر درباره وضعیت کنونی سد خرسان ۳ گفت: هم‌اکنون سد خرسان ۳ دارای پیشرفت فیزیکی در حدود ۵ درصد است و در حال حاضر کارگاه آن تجهیز و عملیات اجرایی سد در جبهه اول در سمت چپ تاج پیش می‌رود و همچنین در جبهه دوم نیز حفر تونل‌های انحراف موقت در حال انجام است. ساختگاه سد و ۶۷۰ هکتار از مساحت دریاچه آن در استان چهارمحال و بختیاری قرار گرفته، اما یک هزار و ۷۳۰ هکتار از مساحت دریاچه سد در استان کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. همچنین باید توجه داشت که در حال حاضر یکی از اهداف وزارت نیرو از احداث سد خرسان ۳، اجرای پروژه انتقال آب بین حوضه‌ای به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان و تامین آب شرب این استان‌ها است.

مجری طرح، ملاحظات محیط‌زیستی توافق‌شده را رعایت نکرده است

آبشارهای آتشگاه لردگان با آبگیری سد خرسان ۳ زیر آب می‌رود

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست با بیان این که در حال حاضر سد خرسان ۳ به لحاظ قانونی و حقوقی دارای مجوز محسوب می‌شود، اظهار داشت: با وجود این که سازمان حفاظت محیط‌زیست هیچ‌گاه گزارش ارزیابی زیست‌محیطی سد خرسان ۳ را تایید نکرده و حتی در جلسه تصمیم‌گیری درباره صدور مجوز برای این طرح در کارگروه ملی تصمیم‌‌گیری درباره پروژه‌های مشمول ارزیابی فاقد مجوز و دارای پیشرفت فیزیکی نیز نماینده سازمان محیط‌زیست حضور نداشته است، اما بازهم به دلیل صدور مجوز برای این پروژه توسط هیات دولت در سال ۹۶، این سد به لحاظ حقوقی و قانونی دارای مجوز محسوب می‌شود. البته مجری طرح (شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران - زیرمجموعه وزارت نیرو) متعهد شده است که اقداماتی را برای کاهش خسارات محیط‌زیستی ناشی از احداث این سد انجام دهد.

کریمی با تاکید بر این که مجری طرح در فرآیند احداث سد خرسان ۳، برخی ملاحظات محیط‌زیستی توافق‌شده با سازمان حفاظت محیط‌زیست را رعایت نکرده است، گفت: در هنگام صدور مجوز هیات دولت برای سد خرسان ۳، با توجه به گزارش ارزیابی ارائه‌شده توسط مجری طرح در دی‌ماه ۸۶، مشخصات سد به صورت ارتفاع از پی ۱۷۶ متر، حجم مخزن ۸۳۵ میلیون متر مکعب و سطح دریاچه ۲۰ کیلومتر مربع بوده است. اما در حالی که این مشخصات برای سد در جلسات متعدد با نمایندگان شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران مورد توافق قرار گرفته بود تا احداث و آبگیری این سد مساحت کمتری از منطقه حفاظت‌شده دنا و همچنین آبشارهای آتشگاه لردگان را تحت تاثیر قرار دهد، ولی در گزارش نحوه جبران خسارت وارده به جنگل‌ها در این طرح که در آذرماه ۹۳ ارائه شد و همچنین گزارش جدید مربوط به احداث خط انتقال آب از سد خرسان ۳ به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان در تیرماه ۱۴۰۲، ارتفاع مخزن از پی ۱۹۵ متر، حجم سد ۱۱۸۵ میلیون متر مکعب و مساحت دریاچه آن ۲۴ کیلومتر مربع عنوان شده است.👇

وی در ادامه خاطرنشان کرد: با این تراز ارتفاعی، علاوه بر زیر آب رفتن آبشارهای آتشگاه لردگان، مساحت بیشتری از منطقه حفاظت‌شده دنا در استان کهگیلویه و بویراحمد تحت تاثیر اثرات مخرب سد قرار می گیرد.


این مقام مسئول در سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره دیگر خسارات زیست‌محیطی ناشی از احداث سد خرسان ۳ توضیح داد: با توجه به گزارش شرکت مشاور در آذرماه ۹۳ درباره محاسبه خسارت وارده به جنگل‌های محدوده بلافصل پروژه، ۱۷۰ هکتار از اراضی منطقه حفاظت‌شده دنا که بخشی از ذخیره‌گاه زیست‌کره دنا محسوب می‌شود و شامل ۱۷ هکتار کاربری مسکونی و روستایی، ۶۰ هکتار کاربری زراعت و باغ و ۹۳ هکتار اراضی جنگلی است، با آبگیری سد خرسان ۳ به زیر آب می‌رود.

کریمی ادامه داد: براساس گزارش یادشده، ۱۰ هزار اصله درخت در استان چهارمحال و بختیاری و ۲۷ هزار اصله درخت در استان کهگیلویه و بویراحمد در دریاچه و ساختگاه سد قرار می‌گیرد و به عبارت دیگر، احداث و آبگیری این سد موجب پاکتراشی ۳۷ هزار اصله درخت خواهد شد.

وی در ادامه تاکید کرد: به نظر می‌رسد افزایش ارتفاع تاج سد که برخلاف گزارش اولیه مجری طرح به هیات دولت برای اخذ مجوز صورت گرفته است، برای تامین ارتفاع لازم به‌منظور ورود آب به شبکه انتقال آب بین حوضه‌ای و در ابتدای این شبکه انجام می‌شود که در این صورت، بررسی ضررهای زیست‌محیطی ایجادشده بر اثر این افزایش ارتفاع، نشان‌دهنده توجیه‌ناپذیری این کار است.

سازمان محیط‌زیست هنوز هیچ مجوزی برای انتقال آب رودخانه خرسان صادر نکرده است

کریمی در بخش دیگری از اظهارات خود به تشریح آخرین وضعیت بررسی مجوز محیط‌زیستی طرح انتقال آب بین حوضه‌ای از رودخانه خرسان به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان پرداخت و گفت: مصوبه هیات دولت در سال ۹۶ صرفا مربوط به سد و نیروگاه برقآبی خرسان ۳ است و این مصوبه، تاییدی بر مجوز محیط‌زیستی سامانه انتقال آب بین حوضه‌ای مربوط به این سد نیست. این در حالی است که براساس مصوبه چهلمین جلسه شورای عالی آب مقرر شده است که آب مورد نیاز بخش‌هایی از استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان از محل سد خرسان ۳ تامین شود که البته وزارت نیرو برای این اقدام باید مجوز جداگانه‌ای دریافت کند.

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: اجرای شبکه‌های انتقال آب از سد خرسان ۳ به استان‌های دیگر، جزو پروژه‌های بزرگ‌مقیاس محسوب می‌شود و با توجه به این که تصویب‌نامه هیات وزیران صرفا برای تداوم اجرای پروژه سد و نیروگاه برقآبی خرسان ۳ صادر شده است، بنابراین تغییر سیمای طرح و اضافه شدن طرح‌ها و شبکه‌های انتقال آب و سایر ساختارهای جانبی و همچنین تغییر ماهیت سد از کارکرد ذخیره مخزنی برای نیروگاه برقآبی به ذخیره مخزنی برای انتقال آب، نیازمند تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست‌محیطی جداگانه برای طرح منطبق با سیمای جدید و بررسی موضوع در کارگروه ارزیابی اثرات زیست‌محیطی است.

وی در ادامه توضیح داد: در حال حاضر شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به عنوان مجری طرح، گزارش ارزیابی اثرات زیست‌محیطی طرح انتقال آب بین حوضه‌ای از رودخانه خرسان به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان را تهیه و به اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست کهگیلویه و بویراحمد و دفتر ارزیابی سازمان حفاظت محیط‌زیست ارسال کرده است. ابهامات و ایرادات متعدد گزارش ارزیابی اثرات محیط‌زیستی این طرح نیز در قالب نظرات اداره‌کل به دفتر ارزیابی اثرات سازمان اعلام شده است، اما تا کنون سازمان حفاظت محیط‌زیست، هیچ‌گونه مجوزی برای اجرای پروژه انتقال آب از رودخانه خرسان به استان‌های یادشده صادر نکرده است.

بررسی اصلاحات طرح انتقال آب از رودخانه خرسان به فلات مرکزی ایران

کریمی با بیان این که در حال حاضر سازمان محیط‌زیست در حال بررسی اصلاحات طرح انتقال آب از رودخانه خرسان به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان است، اظهار داشت: اسفند ۱۴۰۱ برای اولین بار گزارش ارزیابی محیط‌زیستی طرح انتقال آب بین حوضه‌ای از رودخانه خرسان به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان به دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست ارسال شد و ما از همان زمان بررسی این گزارش را آغاز کردیم. در اردیبهشت ۱۴۰۲ نیز برای این پروژه کمیته فنی تشکیل دادیم و خواستار انجام اصلاحاتی در فرآیند اجرای طرح شدیم. تیرماه امسال نیز مجری طرح، اصلاحات مد نظر سازمان محیط‌زیست در بررسی گزارش ارزیابی پروژه را برای ما ارسال کرد و اکنون مشغول بررسی این اصلاحات هستیم.

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: نامه‌ای که اخیرا در رسانه‌ها با عنوان درخواست صدور مجوز ارزیابی زیست‌محیطی سد خرسان ۳ توسط شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران به عنوان مجری طرح خطاب به دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست منتشر شده است، مربوط به صدور مجوز زیست‌محیطی سد👇

نیست، بلکه مربوط به اصلاحاتی است که قبلا در بررسی گزارش ارزیابی طرح انتقال آب از مجری طرح خواسته بودیم و اکنون این اصلاحات در قالب یک نامه برای ما ارسال شده است که در حال حاضر بررسی این اصلاحات در سازمان محیط‌زیست ادامه دارد.

احتمال تغییر مسیر طرح انتقال آب برای کاهش میزان قطع درختان جنگل‌های زاگرس

کریمی با تاکید بر این که اجرای طرح انتقال آب از سد خرسان ۳ به فلات مرکزی ایران می‌تواند چالش‌های محیط‌زیستی زیادی را به همراه داشته باشد، گفت: بخشی از مسیر اولیه پیش‌بینی‌شده برای انتقال آب از سد خرسان ۳ به استان‌های یزد، اصفهان، فارس و کرمان از جنگل‌های زاگرس عبور می‌کند و در این مسیر، احتمال قطع شدن تعدادی درخت جنگلی وجود دارد که سازمان محیط‌زیست با این مساله موافق نیست. بنابراین ممکن است پیشنهاد تغییر مسیر طرح انتقال آب را بدهیم تا تعداد درختانی که احتمال قطع شدن آنها در این طرح وجود دارد، به حداقل برسد. البته این صرفا یک گزینه پیشنهادی است و ممکن است در بررسی‌های تکمیلی درباره طرح انتقال آب به جمع‌بندی دیگری برسیم.

وی با بیان این که در حال حاضر گزینه‌های پیشنهادی مختلفی درباره نحوه اجرای طرح انتقال آب بین حوضه‌ای از رودخانه خرسان به فلات مرکزی ایران در دست بررسی است، اظهار داشت: یکی از گزینه‌های پیشنهادی مجری طرح برای این پروژه، احداث «تونل» انتقال آب از استان چهارمحال و بختیاری به خارج از این استان و سپس کشیدن خط لوله به استان‌های مقصد طرح انتقال آب است. ولی تجربه نشان داده است که احداث چنین تونل‌هایی می‌تواند منجر به خشک شدن چشمه‌های موجود در مسیر شود. این مساله در هنگام اجرای پروژه تونل کوهرنگ ۳ و همچنین تونل انتقال آب سبزکوه تجربه شده است و در آن پروژه‌ها نیز با احداث تونل شاهد خشک شدن چشمه‌های مهمی بودیم که آبدهی بالایی داشتند.

وجود ۴ تا ۷ حلقه چاه نفت در مسیر انتقال آب رودخانه خرسان به فلات مرکزی ایران

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست همچنین به وجود چاه‌های نفت در مسیر طرح انتقال آب از سد خرسان ۳ به فلات مرکزی ایران اشاره کرد و گفت: در مسیر پیشنهادشده برای کشیدن تونل انتقال آب، بین ۴ تا ۷ حلقه چاه نفت وجود دارد. البته در حال حاضر این چاه‌ها بسته شده‌اند، اما بازهم احداث این تونل می‌تواند ملاحظاتی را ایجاد کند که وزارت نفت باید درباره آنها با وزارت نیرو به تفاهم برسد. البته باید توجه داشت که در صورت احداث تونل، صرفا بخشی از مسیر ابتدایی پروژه انتقال آب را تونل تشکیل می‌دهد و در بقیه مسیر خط لوله کشیده خواهد شد.

وی در ادامه اظهار داشت: یکی دیگر از گزینه‌های پیشنهادی برای اجرای طرح انتقال آب بین حوضه‌ای، این است که به جای تونل در تمام طول مسیر خط لوله کشیده شود. البته تونل به لحاظ ثقلی بودن از نظر اقتصادی به‌صرفه‌تر است، اما خط لوله به دلیل این که به پمپاژ آب و تجهیزات الکتریکی احتیاج دارد، طرح گران‌تری محسوب می‌شود. با این حال، به نظر می‌رسد عوارض محیط‌زیستی کشیدن خط لوله کمتر است، البته به شرط این که مسیر آن به گونه‌ای انتخاب شود که تا حد امکان موجب قطع درختان جنگل‌های زاگرس نشود.

لزوم تعیین تکلیف و اسکان مجدد اهالی ۲۴ روستا که با احداث سد زیر آب می‌روند

کریمی در بخش دیگری از اظهارات خود با بیان این که احداث و آبگیری سد خرسان ۳ موجب زیر آب رفتن ۲۴ روستا در استان‌های چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد می‌شود و از همین حالا، باید برای تعیین تکیلف این روستاها و اسکان مجدد اهالی آن برنامه‌ریزی شود، خاطرنشان کرد: در پروژه‌هایی نظیر ساخت سد، نیروگاه، پتروشیمی و .... که می‌تواند باعث زیر آب رفتن، آلوده شدن یا آسیب زدن به روستاهای اطراف پروژه شود، معمولا از مجری طرح خواسته می‌شود که تمام مساحت روستاهای متاثر از اجرای پروژه و اراضی آن را خریداری کند و اراضی دیگری را با کمک وزارت راه و شهرسازی و استانداری مربوطه در زمین‌های مجاور برای اسکان روستاییان و انجام فعالیت‌های زراعی و دامپروری آنان تدارک ببیند و تمام هزینه‌های انتقال روستاییان از منازل و اراضی سابق خود به منازل و اراضی جدید را بپردازد.

مدیرکل دفتر ارزیابی زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست با بیان این که انتقال تعدادی روستا در پروژه‌های سدسازی بزرگ در ایران پیش از این هم تجربه شده است، گفت: اساسا در پروژه‌های سدسازی بزرگ، این یک روند مرسوم است که تعدادی روستا به همراه منازل، اراضی کشاورزی، واحدهای دامداری و مراتع آن، در داخل دریاچه یک سد قرار می‌گیرد و نیاز به جابه‌جایی آنها وجود دارد. در چنین شرایطی، مجری طرح که می‌تواند شرکت آب‌منطقه‌ای استان، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران یا یکی دیگر از زیرمجموعه‌های وزارت نیرو باشد، مکلف است اراضی زراعی، سامانه‌های عرفی مراتع، منازل و ....👇