علوم اجتماعی،مسائل روز
24.6K subscribers
6.12K photos
2.54K videos
227 files
2.93K links
👇اینستاگرام علوم اجتماعی،مسائل روز👇

🆔 Social.Sciences1

یا لینک مستقیم⬇️

🌐 http://instagram.com/social.sciences1
Download Telegram
@SocialSciences1
◾️هیوم؛ پیامبرِ ویتگنشتاین

به مناسبت زادروز دو فیلسوف برجسته؛ #دیوید_هیوم و #لودویگ_ویتگنشتاین

نوشتاری از دکتر حسین دباغ به مناسبت زادروز دو فیلسوف برجسته؛ دیوید هیوم و لودویگ ویتگنشتاین

بیست و ششم آوریل را فیلسوفان باید به فرخندگی جشن بگیرند و پاس بدارند. دو شخصیت تراز اول فلسفه مغرب زمین با قریب به دو قرن اختلاف تصادفاً هردو در این روز پا به دنیا می گذارند. اولی دیوید هیوم، فیلسوف پرآوازه اسکاتلندی است و دومی لودویگ ویتگنشتاین، فیلسوف شهیر اتریشی. اولی را پدربزرگ فلسفه تحلیلی لقب داده اند و دومی را میراث خوار سنت او. اولی فلسفه اخلاق را دیگرگون کرد و دومی فلسفه زبان را. اولی ۶۵ سال از خدایی که به آن باور نداشت عمر گرفت و دومی ۶۲ سال در کشمکش یافتن خدایی پی آواز حقیقت دوید.
به مثابه یک دانشجوی فلسفه، بیش از آن که بتوانم بنویسم خودم را وامدار این دوشخصیت می دانم. روزی از روزها نیست که این دو شخصیت فربه فلسفی ذهن و ضمیر مرا اشغال نکرده باشند و ذهن وقاد آنها را در دل ستایش و تحسین نکرده باشم. به همین سبب گمان بردم در نوشتاری کوتاه ادای دینی به آن دو کنم و در گوش سایرین بخوانم که قدر بزرگان را باید پاس داشت حتی اگر همدل و همداستان با آنها نباشیم:
بزرگش نخوانند اهل خرد
که نام بزرگان به زشتی برد
از هیوم آغاز کنم. در مناقب و محاسن آثار او زیاد گفته اند. آثاری که به گفته خود او “مرده از طبع بیرون آمد” ولی رفته رفته عالمگیر شد. برای مثال آلبرت آینشتاین می گفت در پردازش نظریه نسبیت خاص، وی تحت تاثیر و الهام “پوزیتویسم” هیوم بوده است. کارل پوپر در حدسها و ابطالها، درباره “معضله استقراء” خود را وام دار هیوم می داند و استدلال او را موجه می شمارد. دیوید نورتون، مترجم اثر ماندگار هیوم یعنی رساله ای درباره سرشت آدمی، هم گفته بود (۱۹۹۳) هیوم “اولین فیلسوف پسا-شکاک دوره مدرنیته است”. اما توصیف نیکلاس فیلیپسون، استاد بازنشسته دانشگاه ادینبرو و شارح آثار هیوم، گونه ای دیگر است که پرده از حقیقتی مهم بر می دارد. او روزگاری (۱۹۸۹) در وصف هیوم آورده بود که وی را می توان “پیامبر انقلاب ویتگنشتاینی” دانست. معنای سخن اینجاست که تجربه گرایی ای که هیوم از آن دفاع می کرد، آثار و نتایجش را می توان در نگاه زبان شناسانه و معناشناسانه ویتگنشتاین در تراکتاتوس و پژوهشهای فلسفی پیدا کرد. شاید بتوان گفت تجربه گرایی ای که هیوم مدافع آن بود، در تراکتاتوس ویتگنشتاین به نحو منطقی-ریاضیاتی متبلور شد و تجلی یافت. ویتگنشتاین که زبان را به ریاضیات و منطق تحویل می داد، بر این باور بود که از آنجا که منطق و ریاضیات با عالم خارج ارتباطی ندارد، زبان هم چنین خصوصیتی دارد. اما نگاه نومینالیستی هیوم را همچنین می توان در پژوهشهای فلسفی ویتگنشتاین نیز دنبال کرد؛ به گونه ای که وی نومینالیسم وجودشناسانه هیوم را بدل به نومینالیسم زبانشناسانه می کند.
به حقیقت می توان گفت هیوم دو تن را از “خواب جزمی” بیدار کرد: یکی کانت، که خود معترف بدان بود و دیگری ویتگنشتاین، که البته وی چنین تعبیری را هیچ گاه بر زبان نیاورد. تجربه گرایی هیوم کمک کرد تا کانت حدود و ثغور قوه فاهمه را پی بگیرد. اما ویتگنشتاین به اقتفای هیوم و کانت تلاش کرد تا حدود و ثغور قوه ناطقه را به بحث بگذارد.
برپایی رشته ای به نام “روانشناسی اخلاق” را همچنین باید مدیون هیوم دانست. بحث هایی که او درباره نسبت میان تمایلات، عواطف و انگیزه ها با باورهای اخلاقی به میان کشید چنین پیامد خجسته ای داشت. نتیجه ای نظریات او چنین بود که بعد از او در فلسفه اخلاق فیلسوفان به دوسته هیومی و آنتی هیومی تقسیم شدند: برخی مثل مایکل اسمیت به پیروی از هیوم بر این رای پا فشردند که نسبت وثیقی میان باورهای اخلاقی، عواطف اخلاقی و عمل اخلاقی برقرار است و انگیزه های اخلاقی را بالمره به روان شناسی فرو کاستند. در مقابل عده ای دیگر مثل تیم اسکنلن عواطف را زائد می انگارند و مستقیما میان باور و عمل اخلاقی پل می زنند.
ویتگنشتاین هم سرگذشتی مشابه هیوم داشت. بی جهت نبود که راسل درباره او گفته بود بهترین مثال یک فرد نابغه است. تاثیر او کم از هیوم نبود. با این تفاوت که تاثیر اندیشه های خود را در زمان حیاتش تجربه کرد و چشید. تاثیر او در فلسفه زبان را می توان با تاثیر هیوم در فلسفه اخلاق مقایسه کرد. بعد از ویتگنشتاین متاخر هم فیلسوفان زبان به دو دسته ویتگنشتاینی ها و آنتی ویتگنشتاینی ها تقسیم می شوند: آنها که (مثل پیتر هکر) به دنبال پژوهشهای فلسفی رفتند و نگاه تجربی-نومینالیستی به زبان را ارجح دانستند و مدافع آن شدند. و در مقابل نیز کسانی چون کریپکی و پاتنم متقدم از ذات گرایی در زبان دم زدند و نگاه تجربی را برنتابیدند.
ارتباط غریب دیگر میان هیوم و ویتگنشتاین به یکی از دوستان مشترک راسل و ویتگنشتاین، یعنی دیوید پینسنت، بازمی گردد. دیوید پینسنت
@SocialSciences1
دانشجوی ریاضیات دانشگاه کمبریج بود که راسل او را به ویتگنشتاین معرفی کرد. پینسنت در برخی از آزمایش های روان شناسانه ویتگنشتاین به او کمک می کند و همین سبب می شود دوستی آنها ادامه دار شود تا جایی که به علت گرایش های همجنس خواهانه ویتگنشتاین، پینسنت را معشوقه ویتگنشتاین می دانند. بعدها وقتی پینسنت در جنگ جهانی اول در ۲۷ سالگی کشته می شود، ویتگنشتاین از سر علاقه تراکتاتوس را به او تقدیم می کند. اما امر جالبی که در این میان لازم به توجه است نسبت دیوید پینست و دیوید هیوم است. این طور که مورخین آورده اند پینسنت از نوادگان و بازماندگان منتسب به دیوید هیوم بوده و اسم کامل او “دیوید هیوم پینسنت” است. با این حساب، دیوید هیوم بی آنکه بداند در نسل های آتی با ویتگنشتاین پیوندی سببی-خویشاوندی! نیز برقرار می کند و اینگونه میراث او- چه به جهت فلسفی و چه به جهت ژنتیک- نزد ویتگنشتاین می رسد.
هیوم و ویتگنشتاین هردو زندگی پر تلاطمی را تجربه کرده اند. پستی و بلندی و فراز و فرود معرفتی در آثار و خاطراتی که از آنها به یادگار مانده است شاهدی بر این مدعاست. هجرت از کشور محل تولد، زندگی جنسی پرحاشیه، شکاکیت (بالاخص به متافیزیک)، توجه به مسایل اگزیستنسیال آدمیان و… همگی شباهت های این دو را، علیرغم اختلافات متعددشان، نشان می دهد. نکته مهم در میان این شباهت ها قطعیت و یقینی است که گاه روح ناآرام آنان را در بر می گرفت و گاه رها می کرد. هیوم برای مثال در اختلافش با متافیزیک گاه چنان شجاعتش بالا می گرفت که اقرار می کرد همه کتابهایی که در آن اثری از مابعدالطبیعه وجود دارد باید آتش زد. ویتگنشتاین هم پس از پایان دادن تراکتاتوس چنان اطمینانی از کارش او را پر می کند که فلسفه ورزی را رها میکند و با این گمان که فلسفه را تمام کرده است پی باغبانی می رود تا آنکه فرانک رمزی، دوست او، وی را به گفته خودش از خواب بر می خیزاند و او را ترغیب می کند تا دوباره فلسفه ورزی را در کمبریج از سر بگیرد.
هیوم و ویتگنشتاین هر دو در خطّه انگلستان از دنیا می روند. جالب آنجاست که هر دوی آنها در هنگام مرگ با فراغ بال به استقبال آن می روند و هراسی در آنها موج نمی زند. این طور که جیمز بازول آورده است، روزهای آخر عمر دیوید هیوم در بستر بیماری (سرطان روده) در ادینبرو گذشته است. از قرار معلوم بازول از وی سوال کرده بود که هنوز بر این باور است که بعد از مرگ این عالم تمام می شود؟ و درباره مرگ چگونه می اندیشد. وی پاسخ داده بود که ما به سان ذغال سنگی که در شومینه می سوزد و تمام می شود، تمام می شویم و چیزی از ما نخواهد ماند. همچنین اذعان کرده بود که آماده مرگ است و بیمی ندارد. ویتگنشتاین هم آنگونه که آورده اند در بستر بیماری (سرطان پروستات) در کمبریج به صاحب خانه خود گفته بود که به همگان بگو زندگی فوق العاده ای داشتم. روی سنگ قبر او در کمبریج نردبان بسیار کوچکی نهاده اند که یادآور این سخن اوست که: گزاره های مرا باید به مثابه پله های نردبانی بدانی که بعد از آنکه از آنها بالا رفتی، نردبان را به دور بیاندازی.

★صدا نت

#حسین_دباغ
دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق، دانشگاه آکسفورد و ردینگ، انگلستان
https://www.academia.edu/24741874/Hume_and_Wittgenstein

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
#دیوید_هیوم؛

🔘معرفت شناسی بر بنیاد شکاکانه


👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
👇👇👇👇👇👇👇
#دیوید_هیوم؛ معرفت شناسی بر بنیاد شکاکانه
@SocialSciences1
نسرین پورهمرنگ

◀️ فیلسوفی که آثارش را به زبان انگلیسی نوشته و شهرت و آوازه اش هیچگاه در محدوده ی مرزهای کشورش باقی نماند، دیوید هیوم اسکاتلندی است. او در سال 1711 در ادینبورو به دنیا آمد. هنوز در ابتدای سنین جوانی بود که نوشتن در حوزه ی فلسفه را آغاز کرد. هیجده سال بیشتر نداشت که مکاشفه یی عقلی برایش اتفاق افتاد و او چند سال بعد شروع به نوشتن کتابی پرحجم به نام «رساله در باره ی طبیعت انسانی» نمود. این کتاب پس از انتشار با اقبال ناچیز خوانندگان آثار فلسفی مواجه شد. در دهه ی چهارم زندگی اش درصدد برآمد تا کتابش را به گونه یی مردم پسندتر بازنویسی نماید. او این بازنویسی را در دو مجلد به انجام رسانید، اما این بار نیز نتیجه یی بهتر از مرتبه ی نخست به دست نیاورد.
◀️نظریه ی هیوم درباره ی علت و معلول، شالوده ی فلسفه ی او را تشکیل می دهد. به نظر او، مشاهده ی ترتیب و توالی یکسان رویدادها در دفعات بیشمار هیچ چیز را که در همان دفعه ی نخست مشاهده مان دیده باشیم – یعنی یک پیوند علی – نمایان نمی کند، اما به شکلی ویژه در کارکرد ذهن ما تاثیر می گذارد و در ما این عادت را ایجاد می کند که هر وقت «الف» را مشاهده کردیم منتظر روی دادن «ب« باشیم. یعنی بین <الف و ب> قائل به وجود رابطه یی ضروری باشیم که «الف» وادار می کند «ب» اتفاق بیفتد.

◀️به نظر هیوم ذهن ما طوری ساخته شده که چون به تجربه دیده ایم «الف با ب» قرین است، همیشه پس از وقوع «الف» انتظار وقوع «ب» را داریم و این تجربه به عادت برای ما تبدیل شده است. تصور وجود رابطه ی ضروری نیز به دلیل وجود همین عادت است. روز همیشه به دنبال شب می آید و شب همیشه به دنبال روز. وجود این دو قرین یکدیگر است اما این اقتران استثنا ناپذیر، نشانه ی آن نیست که یکی از اینها علت وجود دیگری است. مفهوم علت، محور برداشت و فهم انسانها از دنیای دور و اطرافشان است. بدون این مفهوم امکان تعبیر و تفسیر دنیای پیرامون امکانپذیر نمی باشد.اما از طرفی انسانها قادر نیستند صحت و اعتبار این مفهوم را بر مبنای مشاهده و تجربه ثابت کنند. مفهوم علت اگرچه می تواند چگونگی ارتباط رویدادهای مادی جهان را مشخص کند، اما وجود خودش بر اساس مشاهده به دست نمی آید و بر پایه ی مفاهیم منطقی نیز قابل اثبات نیست، زیرا علت مفهومی تجربی است نه مفهومی منطقی.
@SocialSciences1
◀️برخی کسانیکه خواسته اند به مدعای هیوم پاسخ دهند از «یکنواختی» طبیعت دلیل و برهان آورده اند؛ به عبارتی رابطه ی علت و معلول را برمبنای یکنواختی طبیعت تبیین کرده اند. اما هیوم از پیش چنین پاسخی را سنجیده و رد کرده بود. به گفته ی او یکنواختی طبیعت همان چیزی است که باید آنرا اثبات کرد. تجربه ی گذشته ی ما ثابت نمی کند که تجربه ی آینده ی ما چگونه خواهد بود. چه بسا در آینده شرایط به گونه یی دیگر پیش رود.

◀️هیوم می گوید وقتی ما با نگاه کردن به درون ذهن خود به جست وجوی هویتمان برمی آییم، تنها چیزی که پیدا می کنیم یک ادراک زودگذر است نه هیچگونه «خود» ثابت و پایدار. وقتی ما معتقدیم که همان شخصی هستیم که دیروز بودیم و نوعی «من» ثابت و پایدار وجود دارد، مستلزم وجود این فرض است که «من» ثابتی است که به اشتباه بیفتد، در حالی که مساله ی مورد اختلاف درست در همین است که چرا معتقدیم چنین «منی» وجود دارد؟ به نظر می رسد شیوه های استدلالی هیوم در اینجا به کار نمی آید. به گفته ی خود هیوم او می خواست وقتی از ذهن و کارکرد ذهن صحبت می کند به هیچگونه تناقض ناشی از شکاکیت برنخورد. معتقد بود گرفتاریهای عقلی وقتی شروع خواهند شد که او از حیطه ی ذهن بیرون برود و بخواهد ماهیت دنیای خارج و مناسبات موجود آن را شرح دهد. اما او اینک در ارائه ی شرحی قانع کننده درباره ی ذهن هم به مساله ای حل ناشدنی برخورد کرده بود.

◀️هدف هیوم این بود که شیوه یی جدید در نحوه ی تفکر مردمان ایجاد کند و آن احترام به واقعیت و حقایقِ محصول تجربه بود.
@SocialSciences1
◀️هر حرفی درباره ی جهان که محصول تجربه و مشاهده نباشد دورریختی است. هیوم توانایی عجیبی در زدودن زایدات فکری از فلسفه، سیاست، دین و هر زمینه ی دیگر داشت. معتقدات هیوم او را فردی فوق العاده شکاک جلوه می هد او حتی یکبار گفت: اگر کسی دلایل فلسفی را تا آخرین نقطه دنبال کند عاقبت به جایی خواهد رسید که دیگر هیچ اثری از اعتقاد در او بر جای نخواهد ماند. اما همچنین استدلال می کرد که محال است آدمی یکسره شکاک باقی بماند، به این دلیل ساده که انسانها نمی توانند از عمل کردن و اعتقاد ورزیدن خوددداری کنند و با شکاکیت تمام عیار به زندگی خود ادامه دهند.

◀️هیوم به ما می گوید که اغلب چیزهایی که مسلم فرض می کنیم، چیزهایی هستند که نه واقعاً به آنها علم داریم و نه هرگز می توانیم علم داشته باشیم. از طرفی ما نمی توانیم بدون بسیاری از این اعتقاد
ها و عمل کردن به آنها به زندگی ادامه دهیم. بنابراین چه ملاکهایی برای قبول اعتقادات مان باید در اختیار داشته باشیم؟ ما چگونه می توانیم اعتقادات عقلایی را از اعتقاداتی که پذیرفتن شان عقلایی نیست از یکدیگر تشخیص دهیم؟

◀️اگر چه هیوم در جایی از رساله اش وعده می دهد که بگوید تفاوت بین آنچه که از آن با عنوان «شوق شاعرانه» یاد می کند با «اعتقاد جدی» در چیست، اما به وعده اش عمل نمی کند. البته او بین رفتار «مرد فرزانه» از رفتار عوام فرق می گذارد. مرد فرزانه اعتقادی را که ریشه اش به اقترانات دائمی نرسد رد می کند. هیوم برای «تخیل» ارزش محوری قائل است و آنچه ما اسمش را «واقعیت خام یا محض» می گذاریم با «نظریه» تفاوتی نمی نهد. هیوم اطمینان خاطر را از ما می گیرد و آسودگی خاطر ما را برهم می زند. او توانایی آن را دارد که آرامش خاطر ما را به گونه یی عمیق برهم زند و قدرت آزاد کردن و برانگیختن قوه ی تخیل و ابداع ما را نیز دارد.

◀️انیشتین یکبار گفت که اگر هیوم را نخوانده بودم جرات واژگون کردن علم نیوتن را پیدا نمی کردم.

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
« #ويتگنشتاين، فيلسوف زبان»

/دکتر پریش کوششی

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1

👇👇👇👇👇👇👇👇
http://www.mehrnews.com/news/2878110/تمام-فلسفه-نقادی-زبان-است-مروری-بر-اندیشه-فيلسوف-زبان
@SocialSciences1
#لودویگ_ویتگنشتاین

دستور زبان، انتزاعی نیست، بلکه در فعالیت روزمره ای جای گرفته که در آن، بازی های زبانی در هم بافته می شوند: «… اصطلاح بازی­زبانی از آن جهت، جعل شده تا این واقعیت را که سخن گفتن به یک زبان، بخشی از یک فعالیت، یا بخشی از سبک زندگی فرد است، برجسته سازد.».
آنچه کاربرد زبان را میسر می سازد و در نتیجه باید آن را به عنوان “امر از پیش داده شده” به حساب آورد، دقیقاً همین سبک های زندگی است. به بیان ویتگنشتاین، توافق “نه تنها در تعاریف، بلکه (شاید عجیب به نظر برسد) در احکام نیز” لازم است، و این “توافق در آرا نیست، بلکه توافق در سبک زندگی” است. این مفهوم جالب که با مضایقه از سوی ویتگنشتاین مورد استفاده قرار گرفته – پنج بار در پژوهش ها – سردرگمی های بسیاری در تفسیر اندیشه های ویتگنشتاین، پدید آورده و بالتبع به خوانش های متناقضی از آرای او، منجر شده است. سبک های زندگی را می توان متغیر و مقطعی، وابسته به فرهنگ، پیش زمینه، تاریخ و … دانست؛ این برداشت از سبک های زندگی، راه را برای خوانشی نسبی گرایانه از ویتگنشتاین هموار می کند. از سوی دیگر، سبک زندگی برای نوع بشر مشترک است، “رفتار مشترک نوع بشر” که «نظام ارجاعی [است] که به وسیلۀ آن ما می توانیم زبان ناشناخته ای را تفسیر کنیم.»

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
@SocialSciences1
#جنسیت و #مساله_ی_جنسی

جنسیت یک فرآیند روانی (ذهنی) و مادی (جسمانی) است که طی آن خود فرد یا دیگران او را به عنوان مرد یا زن می شناسند. انسانها از طریق فرآیندهای پیچیده ی پذیرش و یادگیری رفتارها و ویژگیهای که آن، ما را مرد یا زن می سازند جنسیت مند می شوند. این ساختار می تواند در برخی از فرهنگها خشک باشد و در برخی دیگر سیال و شناور. همنوایی با سوگیری جنسی و دگرجنس خواهانه یک نیروی اجتماعی درونی شده و برونی است.
جنسیت فقط یک مقوله ی وجودی منفی و الزامی نیست؛ جنسیت تمایل به دختر یا پسر بودن یا نبودن و به صورت گسترده تر تمایل به نوع معینی از دختر یا پسر بودن یا نبودن است. البته عامل دیگری وجود دارد که طی آن فرد نمی خواهد یا نمی تواند در قالب یک جنس متمایز زندگی کند، یعنی دگر جنسیت گرایی زیستی که در بسیاری از جوامع نیز وجود دارد.

📙عنوان کتاب: #جامعه_شناسی_فرهنگی
👥نویسندگان: #لس_بک_و_دیگران
👥مترجمان: #خلیل_میرزایی، #ندا_عظیمی
✳️زیر چاپ

⬅️کافه روش تحقیق و نظریه (جامعه شناسی)↙️
Telegram.me/KhalilMirzaei
اين پارادوکس ماست: هیچ روند کنشی را نمی توان توسط یک قاعده تعیین کرد؛ زیرا هر روند کنشی را می توان به گونه ای تفسیر کرد که با قاعده، همخوان شود.

#ویتگنشتاین

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
مدرنیته بشر را پیشرفته تر و زندگی را راحت تر نساخت
بلکه زندگی را پیچیده تر ساخت و پیچیده تر شدن زندگی به معنای پیشرفت نیست.

#ژان_فرانسوا_لیوتار

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
@SocialSciences1
نگاهی جامعه‌شناختی به مفهوم « #سعادت_و_خوشبختی»

خوشبختی چیست؟ خوشبخت کیست؟

«فرهنگ» یک جامعه می‌تواند «حس رضایت از زندگی» را ارتقا بخشد

دکتر #سید_جواد_میری
استاد جامعه‌شناسی پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی

«خوشبختی» یکی از مفاهیم پیچیده در علوم اجتماعی است که تعریف آن متناسب با اینکه افراد در چه «طبقه اجتماعی» هستند، تفاوت می‌یابد. از این رو وقتی از «خوشبختی» صحبت می‌کنیم، یک مفهوم یا پدیده عینی، واضح و روشن نیست بلکه این پدیده می‌تواند سطوح، رنگ‌ها و حالات متعددی بگیرد. حال باید دید آیا می‌توان برای «خوشبختی» شاخصه‌هایی برشمرد؟
در پاسخ به این پرسش، بحث دو سطح پیدا می‌کند؛ گاه خوشبختی در رابطه با «فرد» و گاه در رابطه با «جامعه» مطرح می‌‌شود. اگر بخواهیم از جنبه فردی بحث کنیم معمولاً روانشناسان شاخصه‌هایی را برای مفهوم خوشبختی در نظر می‌گیرند. از شاخصه‌های خوشبختی در زمینه فردی، مؤلفه‌های «شکوفایی» و «به فعلیت رسیدن» است، اما چه مسیرهایی منتهی به شکوفایی انسان‌ها خواهد شد.
برخی از صاحبنظران علوم اجتماعی معتقدند فعالیت خلاقانه می‌تواند انسان را به شکوفایی استعدادهایش رهنمون کند. از این رو، از قوه به فعل رسیدن توانایی‌های انسان در بستری که به کار خلاقانه‌ای منتهی شود، «حس خوشبختی» را به انسان القا می‌کند.
اما باز این سؤال پیش می‌آید که وقتی در مورد «خوشبختی» صحبت می‌کنیم آیا در مورد یک حالت فیزیکی صرف، حرف می‌زنیم؟ به عنوان مثال انتظار داریم دولت برای مردم فضایی را برای خوشبخت شدن‌شان ایجاد کند؛ آیا تعریف ما از خوشبختی در این مقوله می‌گنجد؟ یا اینکه خوشبختی پیش و بیش از آنکه پدیده‌ای باشد که «سیاستگذاران» آن را خلق کنند، بیشتر جنبه «حسی» دارد و باید یک مجموعه شرایط در جامعه انسانی ایجاد شود که در بستر آن، انسان با «قدرت انتخاب خود»، احساس خوشبختی پیدا کند و اینجا است که نگاه فلسفی به پدیده خوشبختی مطرح می‌شود؛ اینکه آیا اساساً خوشبختی می‌تواند آن چیزی که فلاسفه و علما «هدف و آمال» تعریف می‌کنند، باشد؟
وقتی ما از «خوشبختی» حرف می‌زنیم با پدیده‌ای مواجه هستیم که چند ضلع مفهومی مختلف دارد؛ از جمله اینکه برای سنجش کیفیت خوشبختی می‌توانیم از شاخصه‌هایی که در رابطه با «توسعه» وجود دارد نیز برای فهم وضع خود در سنجش میزان خوشبختی بهره بگیریم.
@SocialSciences1
اگر همچون فلاسفه و حکما، خوشبختی را به معنای «سعادت» در نظر بگیریم، جایگاه طبقاتی فرد در میزان خوشبختی آن اثری نخواهد داشت، اما اگر «کیفیت زندگی» را به «شاخصه‌های توسعه» ربط دهیم، یعنی سؤال کنیم که آیا نابرابری اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ... می‌تواند بر احساس خوشبختی اثرگذار باشد؟ نگاه ما به این موضوع فرق خواهد کرد. می‌توان گفت مفهوم طبقه و جایگاه طبقاتی افراد در کیفیت زندگی آنها بسیار اثرگذار است، اگر فردی در یک منطقه محروم و در وضعیتِ مسکن و محیط‌زیست نامطلوب زندگی کند، قطعاً این شرایط بر «احساس خوشبختی» او اثر می‌گذارند؛ به عبارت دیگر، اگر نخواهیم مسأله خوشبختی خود را به ابعاد روانشناختی محدود کنیم، آن زمان می‌توانیم از ارتباط «خوشبختی» با «شاخصه‌های طبقاتی» سخن بگوییم.
فارغ از ارتباط «احساس خوشبختی» با «مفهوم طبقه» و «شاخصه‌های توسعه» گاهی نوع «فرهنگ» یک جامعه می‌تواند احساس خوشبختی را تقویت یا بالعکس تضعیف کند. در این راستا، دکتر علی شریعتی بین «محرومیت» و «حس محرومیت» تمایز قائل می‌شود؛ به زعم او، اگر کسی در فقر شدید زندگی کند اما «حس محرومیت» در او ایجاد نشده باشد، خودِ فقر نمی‌تواند پویایی و حرکت را از او بگیرد‌. براین اساس، اینکه در چه نظام فرهنگی‌ای زندگی می‌کنیم، تعریف ما را از خوشبختی متأثر خواهد کرد. از این رو، نظام‌های اجتماعی و سیستم‌های فرهنگی و رویکردهایی که در بحث‌های فرهنگی وجود دارد، بسیار می‌تواند بر فهم ما از خوشبختی تأثیرگذار باشد.
وقتی در مورد «خوشبختی» حرف می‌زنیم به مفهومی می‌پردازیم که در جامعه مدرن با ساحت‌های مختلف زندگی اجتماعی ربط وثیقی می‌یابد و اینجا است که این سؤال که «آیا کیفیت زندگی ما به صورت جمعی می‌تواند «احساس شادمانی» را در جامعه ایجاد کند؟» اهمیت می‌یابد.
به نظر می‌آید از مشکلات جامعه ما ایرانیان این است که «حس رضایتمندی» چندان مشهود نیست. در جامعه ما مشکل فقط مشکل فردی نیست و بخشی از آن به «تغییر و تحولات ارزشی» باز می‌گردد، به گونه‌ای که به نظر می‌آید اغلب افراد نمی‌دانند مطلوبشان در زندگی چیست؟ و چه معیاری را باید در دنیای درون خود پرورش دهند تا در خود احساس رضایت‌مندی از زندگی را ارتقا دهند. بنابراین اینکه «سعادت چیست؟» بستگی به پرسشگر دارد؛ برای هر کسی به اندازه شعور، عقل و دنیای درونش شاید معنای متفاوتی می‌یابد هرچند که شاخصه‌هایی کلی برای فهم و تعریف آن وجود دارد.
@SocialSciences1
نکته دیگری که
پیرامون بحث خوشبختی باید مدنظر داشت، این است که بین «آگاهی اجتماعی» و «جهان‌بینی» با «احساس خوشبختی» ربط وثیقی برقرار است. علامه جعفری معتقد است انسان موجودی است که برای حیات معقول خود (چه در جنبه فردی و چه در بعد اجتماعی) معیارهایی را لحاظ می‌کند و با همین معیارها، جهان و سیاست خود را تصویر می‌کند.
بنابراین، در بحث از احساس خوشبختی اگر هدف «شاخصه‌های کیفیت زندگی» باشد، باید به «سیاستگذاری» متوسل شد ولی وقتی هدف «سعادت» است، دیگر سیاستگذاری پاسخگو نیست. بنابراین اگر نظام‌های سیاسی و حکومتی یک جامعه بخواهند سعادت را تعریف،‌ مفهوم‌سازی و اجرایی کنند و فضا را به سمتی هدایت کنند که بخواهد مردم را به سعادت برسانند، دقیقاً نقض غرض کرده‌اند. اگر سیاستگذاران یک جامعه بخواهند در «سعادتمندی» افراد ورود کنند، نه تنها راه سعادتمندی را هموار نمی‌کنند، بلکه جامعه را به قهر اجتماعی سوق می‌دهند.
@ihcss

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
@SocialSciences1
وقتی که #زن شدم

این ویدیو شامل مثال‌هایی از موقعیت‌های نابرابر٬ محدودکننده و آزاردهنده‌ای است که #زنان_ایرانی هر روزه به مناسبت‌های مختلف با آن مواجه می‌شوند. روزانه مثال‌های بی‌شماری از نقض #حقوق_زنان در حوزه‌های مختلف اجتماع در #ایران اتفاق می‌افتد؛ از شرایط #استخدام و #پذیرش در دانشگا‌ه‌ها گرفته تا #آزادی پوشش که گریبان‌گیر #زنان کشورمان است.

#حقوق_بشر #آزادی

منبع: آموزشکده توانا


👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
خودت را بهتر کن، این است همه ی کاری که برای بهتر کردن جهان می توانی بکنی...

#لودویگ_ویتگنشتاین

★پل فلسفه تحلیلی و پدیدارشناسی

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
جامعه شناس: #پیتر_ال_برگر
@SocialSciences1
#آگاهی

از نظر #پیتر_ال_برگر، آگاهي نه فقط ضمير يا وجدان ما، بلکه ماهيت و سرشت آگاهي ما از خود و از جهان زندگي و روابط ميان وجدان‌ها را شامل مي‌شود:

《آگاهي، رشته‌اي از معاني است که فرد در آنها با ديگران سهيم است و يک «زيست‌جهان اجتماعي» را مي‌سازد. اين آگاهي که نسبتي با انديشه‌هاي فلسفي، نظريه‌ها و ساخت‌هاي عالمانه معنايي ندارد و در واقع نوعي آگاهي پيشانظري است، به فرد مجال مي‌دهد راه خود را در زندگي روزمره از ميان رويدادهاي معمولي دنبال کند》.

آگاهي هميشه ارادي است. ما هرگز نمي‌توانيم براي آگاهي به‌خودي‌خود، يک بنياد جوهري فرضي قائل شويم، بلکه فقط آگاهي به اين چيز يا آن چيز را مي‌شناسيم. در ميان واقعيت‌هاي بي‌شمار، واقعيت «زندگاني روزمره» به‌صورت واقعيت «تمام‌عيار» جلوه‌گر مي‌شود. واقعيت زندگي روزمره «واقعيت اعلا» به شمار مي رود؛ يعني همه چيز درنهايت بايد به اين آگاهي ختم شود.

📚 #ذهن_بی_خانمان : نوسازی و آگاهی
#پیتر_ال_برگر، #بريجيت_برگر و #هانسفريد_کلنر
ترجمة #محمد_ساوجي، ص 25.

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
@SocialSciences1
⭕️پهلوی‌ها و سلطانیسم ماکس وبر

#نظریه_پاتریمونیالیسم نیز در زمره #نظریات_سلطانیسم قرار دارد، به همین دلیل این نظریه در متن نظریه سلطانیسم مورد تحلیل قرار می‌گیرد. بدیهی است اغلب ویژگیهای نظام پاتریمونیال با نظریه سلطانیسم مشترك می‌باشد.
حكومت پاتریمونیال به معنای گسترش حوزه خانوادگی حاكم است كه در آن رابطه میان حاكم(شاه) و مقامات دولتی براساس اقتدار پدری و وابستگی فرزندی است. در مركز مدل پاتریمونیال این ایده وجود دارد كه پدران و شوهران، كارفرمایان، معلمان و غیره همگی نماینده یا مدل كوچكی از قدرت دولتی هستند كه تنها منافع نخبگان پاتریمونیال را نمایندگی می‌كند. به عبارت دیگر این مدل دولت را منبع یا نقطه تمركز قدرت تصور می‌كند كه در هر سطح یا حوزه‌ای نظیر خانواده دولت، آموزش، تولید و … یكسان است.

#پاتریمونیالیسم یك ساختاری سیاسی است كه به شدت غیررسمی بوده و خصلت شخصی دارد و در آن ساختار دولت ادامه حاكم و دربار محسوب می‌گردد. در پاتریمونیالیسم امتیازاتی از ناحیه دولت توزیع می‌شود كه اگر دولت خصلت رانتی بودن را دارا باشد این امتیازات و مزایا تشدید خواهد شد. مولفه‌های نظامهای پاتریمونیال عبارتند از:
وابستگی كامل نظام دیوانسالارانه به شخص پادشاه و فردی بودن روند تصمیم‌گیری كه موجب شخصی شدن كامل اقتدار می‌گردد.
پادشاه تحت تاثیر اطرافیان و نزدیكان قرار دارد لذا درباریان و مردم به منظور تقرب به شخص پادشاه و اثرگذاری بر تصمیمات وی همواره در التهاب نوعی مبارزه قدرت پنهان به سر می‌برند.
@SocialSciences1
پادشاه به منظور تثبیت موقعیت و حفظ حاكمیتش به رقابتهای پنهان و آشكار در اطراف خود دامن می‌زند و برای جلوگیری از شكل‌گیری قدرتی نمایان و خارج از سپهر حاكمیت اعضای خویش، همواره در اعطای مناصب به اطرافیان و گرفتن آن به میزان سرسپردگی افراد توجه دارد.
اتكا به نیروهای نظامی و مسلح و امنیتی. به نظر ماكس وبر این كه تا چه حد یك قشون از ماهیت پاتریمونیال برخوردار است محكی صرفا اقتصادی دارد كه این امر نیز از ارتباط مستقیمی با تجهیز و تغذیه قشون از ذخایر و منابع حكمران برخوردار می‌باشد. هرقدر این امر گسترده‌تر و كاملتر باشد به همان نسبت ارتش پاتریمونیال بدون قید و شرط در اختیار حاكم قرار دارد. بدون تردید ارتش ایران در دوران پهلوی ماهیتی پاتریمونیال داشت چراكه در این دوران نظامیان از انواع حمایتهای اقتصادی اعم از واگذاری زمین، وامها و پاداشهای كلان و مزایا برخوردار بودند.
استفاده از مشروعیت دینی برای تثبیت پایه‌های اقتدار(علاوه بر استفاده از نیروهای نظامی و سركوب). به گفته موسكاسیمان مذهب مقوم نظام پاتریمونیال است. نظام پهلوی به خصوص محمدرضا شاه از سنت و مذهب مانند توسل به امامان، رابطه با برخی علمای اسلام و… جهت مشروعیت خود استفاده می‌كرد.
@SocialSciences1
تعارض: در نظام پاتریمونیال از یك سو به دلیل افزون خواهی مزدوران لشگری و غلامان سرسپرده و از سوی دیگر نارضایتی مردم از روند پیوسته رو به تزاید اخذ مالیات تعارض به وجود می‌آید. این قبیل نارضایتیها بعضا موجبات شكل‌گیری اعتراضات كاریزمایی در اشكال موعدگرایی و هزاره‌گرایی می‌گردد چنانكه انقلاب اسلامی به رهبری فردی با خصوصیات كاریزما و با اهداف بازگشت به اسلام، ایجاد حكومت اسلامی و… به پیروزی رسید. برخی ویژگیهای دیگر پاتریمونیالیسم مانند حامی پروری، فقدان پایگاه اجتماعی و … به دلیل اشتراك با سلطانیسم تكرار نمی‌شود.
به طور كلی فرهنگ و نگرش سیاسی گروه‌های حاكم بنا به دلایل تاریخی، اجتماعی و روانشناختی، نگرش پاتریمونیالیستی بوده كه در آن ساخت قدرت به عنوان رابطه عمودی و آمرانه از بالا به پایین میان حكام و مردم برقرار بوده است. براساس این فرهنگ شخص حاكم، موجودی برتر، قهرمان و بی‌همتا به شمار رفته و به نحوی از قداست برخوردار بوده است. از آنجا كه قدرت او كاملا مطلق تصور نمی‌شده و او محدود به سنت و مذهب بوده بنابراین نمی‌توانسته خودكامه باشد. ‌رضاشاه و محمدرضا شاه با خصلتهای پاتریمونیال یعنی با حفظ سنتهای سیاسی و اقتدار خویش، رابطه آمرانه با مردم و… اقدام به نوسازی و اصلاح كشور كردند ولی با شكست مواجه شدند چراكه توسعه كشور نیاز به یكسری شرایط و پیش زمینه‌ها از قبیل توسعه سیاسی، وجود یك پایگاه اجتماعی برای دولت و… (علاوه بر زمینه‌های تاریخی) داشت كه این دولتها به دلیل خصلتهای پاتریمونیالی فاقد آن بودند. رضاشاه با گرایشهای پاتریمونیال سرمایه‌داری، دولتی را با الگوهای خارجی از جمله ایتالیای فاشیست، آلمان نازی و تركیه آتاتورك طراحی و به صنعتی كردن كشور پرداخت. نتیجه مستقیم این مساله چیزی جز عدم توسعه همه جانبه كشور نبود. گرچه می‌توان گفت ایجاد دولت مدرن و سقوط سلسله قاجار پایان پاتریمونیالیسم در ایران تلقی می‌گردد اما در ایران، ساخت پاتریمونیالی قدرت كه نمونه آرمانی دول
ت در سرتاسر تاریخ ایران بود حتی با ورود دولت مطلقه پایان نیافت بلكه در قالب سلطانیسم باز تولید شد. به طوری كه عدم نهادینگی سیاسی، تعدد ساختار، تقابل ساختهای سنتی و مدرن، استقلال پایین دولت به علت سازمان درون ساختی، بحران نفوذ دولت و پیچیدگی جامعه ایران، فقدان توانایی استخراجی و توزیعی دولت را می‌توان با این نظریه در باز تولید آن یعنی سلطانیسم یا همان نئوپاتریمونیالیسم توضیح داد. در نگاه اجمالی به این نظریه می‌توان گفت كه نظریه سلطانیسم(یا همان نئوپاتریمونیالیسم)‌ می‌تواند یكی از مستحكم‌‌ترین نظریات جهت تبیین دولت پهلوی باشد چراكه به گفته خوان لینز هیچ ساختاری به طور آرمانی در این نوع نظامها جای نمی‌گیرد.
@SocialSciences1
به نظر می‌رسد خصوصیات این نوع دولتها به ویژگیهای دولتهای مطلقه بسیار نزدیك بوده و به نوعی همان دولت مطلقه با عناوین دولتهای سلطانی می‌باشند. به همین دلیل شاید در نگاه اول عنوان سلطانیسم هیچگونه همخوانی با دولتهای مدرن نداشته باشد اما از لحاظ محتوایی ویژگیهای دولتهای جدید را در بردارد.
این نظریه هیچگونه استقلالی برای جامعه در مقابل دولت در نظر نمی‌گیرد و دولت ایران در این دوره از نوعی استقلال كامل از مردم برخوردار است. با این وجود حكومت ایران علیرغم گستردگی و فراگیری ابزارهایش اغلب نمی‌توانست كل قدرت واقعی جامعه را دارا باشد. به عبارت دیگر دولت ایران علی رغم استقلالی كه از جامعه داشت یك دولت قوی نبود. بنابراین با تاكید صرف بر روی قدرت دولت ایران نمی‌توان ماهیت تناقض و تضاد میان دولت و جامعه را كه زمینه سقوط محمدرضا شاه در سال ۱۹۷۹ را فراهم ساخت تبیین كرد. به عبارت دیگر دولت ایران دارای قدرت مطلقه‌ای نبود كه بتواند جامعه را كنترل كند به همین دلیل دچار بحران نفوذ ومشروعیت شد و همین مساله زمینه سقوط آن را فراهم ساخت.
گرچه نظام پهلوی بیشتر به عوامل عقلانی و بروكراتیك، جهت كسب مشروعیت توجه داشت اما از سنت و مذهب (علیرغم مذهب ستیزی) جهت تثبیت اقتدار خود بهره زیادی می‌برد. رژیم پهلوی بدین طریق قصد داشت مشروعیت چند وجهی: عقلانی، قانونی، سنتی و حتی كاریزمایی (فره ایزدی) كسب كند كه در همه آنها ناكام ماند.

منابع:

-خوان لینز و هوشنگ شهابی، نظامهای سلطانی،ترجمه: منوچهر صبوری، تهران، نشر و پژوهش شیرازه، ۱۳۸۰، صص‌۱۱-۸
- Bill. J. and Leiden. Political in the middle East.(Boston; Little Brown , ۱۹۸۴)pp.۲۰۳-۲۱۱
- ماكس وبر، اقتصاد و جامعه، ترجمه: عباس منوچهری و دیگران تهران، مولی، ۱۳۷۴، ص۳۵۸
- حسین بشیریه، جامعه مدنی، صص ۳۱-۱۹
۳۷- Mohammad Reza Ghods. Iran in the Twentieth Century: A Piolitical History, Lynne Rienner Publication. United States of America ۱۹۸۶, p. ۱۰۸
-محمدعلی كاتوزیان، رژیمهای سلطانی: رژیم پهلوی در ایران، اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره ۴-۱۵۳، همان، ص۱۸

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
هنگامی که در یک شخص یا یک دستگاه حاکم، قدرت تقنین با قدرت اجرایی جمع گردد، دیگر از آزادی اثری نیست، زیرا بیم آن است که همان شهریار یا همان سنا، قوانین خودکامه ای وضع کند و با خودکامگی به موقع اجرا گذارند.

#شارل_دو_منتسكیو

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1

همه ی صاحبان قدرت این اندرز را داشته باشند که:

مخالفان خود را با زور از میدان به در نبرند.

#ورگر

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1