علوم اجتماعی،مسائل روز

🔴 #ساسی_مانکن؛ تمام آنچه یک هنرمند نباید باشد

✍ میلاد وفادار

اساسا انسان قرن ۲۱م، اوقات فراغت را دست کم می‌گیرد. ما آنقدر درگیر دلمشغولی‌های روزانه خودمان هستیم که وقتی فرصتی پیدا می‌کنیم تا از جبر اقتصادی فاصله بگیریم و برای دقایقی هم که شده زندگی را «زندگی کنیم»، همچون فردی که روزها در بیابان برای رسیدن به جرعه آبی تقلا می‌کرد، فقط به دنبال ارضای یک نیاز اولیه هستیم. انگار برای ما اهمیتی ندارد آبی که می‌نوشیم در نهری پاک جاری بوده یا در لجن‌زاری متعفن.

این مطلب را برای ساسی مانکن می‌نویسم؛ یک به ظاهر هنرمند که شده است آیینه تمام‌نمایی از یک جامعه بیمار. یک روز شعار «اول اینستا، بعد کتاب» را آنقدر ریتمیک سر می‌دهد که حتی وقتی پای آن به کلاس درس باز می‌شود، پیش خودمان می‌گوییم: «اشکالی ندارد، می‌توانیم محتوا را فدای هدف کنیم؛ هدف شادی است که ما در این زمانه به شدت از آن محروم هستیم» و روز دیگر در کنار بازیگر فیلم‌های پورن کلیپ می‌سازد و این بار هم خبری از هنر نیست، بلکه فقط ادبیات است که به ابتذال کشیده می‌شود.

ایراد اما استفاده از یک بازیگر به خصوص در کلیپ‌هایش نیست؛ لااقل من قصد ندارم در این مطلب به آن جنبه بپردازم چرا که به عنوان یک پژوهشگر علوم اجتماعی معتقدم برچسب زدن به آدم‌ها به خاطر شغل شان هر چقدر هم که ساده باشد، کار درستی نیست. مسئله، فراموشی رسالت یک هنرمند است. وقتی از واژه «رسالت» استفاده می‌کنم، به خوبی متوجه عواقب ذات‌انگارانه‌ای که می‌تواند برای یک پدیده اجتماعی در برداشته باشد، هستم؛ بنابراین ترجیح می‌دهم از عبارت «شرافت» به جای آن استفاده کنم.

همه ما می‌دانیم که یک هنرمند به واسطه حمایت مخاطبانش به یک ستاره تبدیل می‌شود. همان‌قدر که این مخاطب در دخالت کردن در زندگی شخصی هنرمند تقبیح می‌شود، محق است که درباره آثار و حتی زیست اجتماعی هنرمند با دیدی نقادانه برخورد کند. بر همین اساس، ما زندگی شخصی پر حاشیه ساسان حیدری یافته را فاکتور می‌گیریم و به نقد فعالیت هنری او می‌پردازیم. لازم به توضیح می‌بینم که بگویم به طور شخصی مشکلی با موسیقی پاپ و یا شاد ندارم، بنابراین نقدی که می‌خوانید نباید به معنی مخالفت نگارشگر با شادی و خوشی برداشت شود.

به مبحث شرافت بر می‌گردیم؛ فرض را بر این بگیریم هنرمندی به دنبال شاد کردن مخاطبانش است؛ اما به چه قیمتی؟ به قیمت مضحکه کردن یک نام زنانه در اجتماع، اتفاقی که بارها و بارها با اسامی دیگری هم رخ داده است. البته جای شک و تردید بسیار دارد که هدف این خواننده صرفا شاد کردن مخاطبانش باشد. او به حدی شیفته شهرت و روی زبان‌ها افتادن شده است که دست به هر کاری می‌زند تا همچنان نقل محافل باشد.

روزگاری اعتقاد بر این بود کسی که به فرنگ رفته است، شعور و فهم بالاتری دارد. نتیجه چنین تفکری، تقلید بی‌چون و چرا از لایه‌های پایینی فرهنگ غرب و در نتیجه گرایش به سوی ابتذال و عقب ماندگی هر چه بیشتر از حیث درک و فهم بود. حالا اما مخاطبی بیچاره باقیمانده است که در سرزمینش با یک نوع مصیبت مواجه است و وقتی رو به سمت فرنگ می‌کند، مصیبت دیگری را می‌بیند؛ در واقع این حقیقت هر چقدر هم تلخ باشد، او باید بداند که بد بودن الف لزوما به معنی خوب بودن ب نیست. در طول تاریخ، هنر همواره در رابطه با قدرت (حال یا در تعامل با آن و یا در ضدیت با نوعی از آن) فرصت بروز در عرصه اجتماع را پیدا کرده است. آنچه در آثاری همچون «تهران-توکیو» می‌بینیم، بیشتر شبیه به فروکاستن دغدغه‌های اجتماعی به مصداق‌های ابتذال و فحشا است. در واقع هنرمند (یا به بیانی بهتر هنربند) نه تنها صدای مردم جامعه‌اش نمی‌شود، بلکه حتی در سرگرم کردن آن‌ها نیز سراغ بی‌کیفیت‌ترین مواد اولیه می‌رود که حاصل آن چیزی جز پرورش نسلی سطحی‌نگر نخواهد بود.

البته شاید بگویید ایراد از مخاطب است که این نوع اثر را می‌پذیرد (حتی به نوعی می‌پرستد) و خالق اثر نیز برای آن که می‌بیند نانش در روغن است، از همین آب گل آلود ماهی می‌گیرد. این دیدگاه نیز قابل تأمل بوده و می بایست به طور دقیق به ریشه‌یابی این پرداخت که سلیقه مخاطب تا چه حد از خالق اثر تاثیر می‌پذیرد (که البته پرداختن به چنین چیزی، از حوصله این بحث خارج است). در اینجا شایان ذکر است که اگر خواننده‌ای همچون امیرحسین مقصدلو (تتلو) از روز اول در ترانه‌هایش از الفاظ رکیک و بی‌شرمانه استفاده می‌کرد، به سختی می‌توان تصور کرد که تا این حد در بین اعضای جامعه محبوب می‌شد؛ بنابراین توجه به این نکته ضروری است که آرتیست در گذر زمان تغییر می‌کند و در این مسیر، سلیقه مخاطبش را هم تغییر می‌دهد.

کوتاه سخن آن که انسانی که می‌خواهد در بند نباشد و به سوی کمال حرکت کند، ملزم است تا نسبت به آنچه برایش جنبه سرگرمی و تفریح دارد هم حساسیت به خرج بدهد.

👉 @SOCIAL_SCIENCE
👉 @SOCIAL_SCIENCE

5.67K viewsedited 17:07