استفاده‌ی استراتژیک از دین برای مدیریت جامعه و جنگ

رومیان چگونه از دین (religion) برای منظم نگاه داشتن جامعه و پیشبرد کارهای بزرگ استفاده می‌کردند. یک سال مردم روم تریبون‌هایی با اختیارات کنسولی انتخاب کردند و همه‌ی آنان را به استثنای یک تن از میان توده‌ی مردم برگزیدند. در همان سال شهر دچار قحطی و بیماری طاعون شد و علاماتی خارق‌العاده روی نمود. اشراف شهر به فکر استفاده از این وقایع افتادند و گفتند چون مردم روم به عظمت امپراتوری بی‌حرمتی کرده‌اند، خدایان به‌خشم آمده‌اند و یگانه وسیله‌ی فرونشاندن خشم ایشان این است که در انتخاب تریبون‌ها از قاعده‌ی قدیم پیروی شود. مردم به شنیدن این سخن چنان وحشت‌زده شدند که تریبون‌ها را از میان اشراف انتخاب کردند.

در اثنای محاصره‌ی شهر ویی نیز سرداران سپاه روم برای برقرار ساختن نظم در میان سربازان به دین توسل جستند. آب دریاچه‌ی آلبانو بالا آمده و از کناره‌ها تجاوز کرده بود و سربازان که از محاصره خسته شده بودند، می‌خواستند به خانه‌های خود بازگردند. فرماندهان ادعا نمودند که آپولون و چند اراکل دیگر پیش‌گویی کرده‌اند که شهر ویی در سالی به‌دست رومیان خواهد افتاد که آب دریاچه‌ی آلبانو از کناره‌های خود تجاوز کند. سربازان به تصرف شهر امیدوار گردیدند و مشقات محاصره را تحمل کردند تا کامیلوس شهر را متصرف شد.

نظام تطیر و تفال نه تنها پایه‌ی بخش اصلی دین مشرکان قدیم، بلکه یکی از اسباب رفاه و آبادی جمهوری (republic) روم بود. رومیان برای آن اهمیت فراوان قائل بودند و هنگام انتخاب کنسول‌ها و آغاز لشکر کشی و پیش از شروع نبرد و دیگر امور مهم کشوری و لشکری از آن نظام استفاده می‌کردند. مثلاً هرگز اقدام به لشکر کشی نمی‌نمودند پیش از آنکه به سربازان خبر داده باشند که خدایان پیروزی ایشان را پیش‌گویی کرده‌اند. فال‌گیرانی همراه سپاه بودند که پولاریی نامیده می‌شدند و هرگاه که سپاه قصد حمله به دشمن می‌کرد، نخست فال‌گیران اقدام به تطیر می‌نمودند. اگر ماکیان‌ها دانه می‌خوردند، این امر به معنی پیش‌گویی پیروزی سپاه بود و اگر دانه نمی‌خوردند، از حمله خودداری می‌شد. هرگاه انجام دادن عملی به حکم عقل ضروری می‌نمود، رومیان حتی در صورتی که نتیجه‌ی تطیر مساعد نبود، آن عمل را به‌جا می‌آوردند، ولی نتیجه‌ی فال را چنان زیرکانه تفسیر می‌کردند که چنین می‌نمود که عمل مخالف حکم دین انجام نگرفته است.

کنسول پاپیریوس هنگام شروع به جنگ با ساکنان منطقه‌ی سامنیوم به چنین نیرنگی متوسل گردید. چون مطمئن بود که در نبرد پیروز خواهد شد، به فال‌گیران دستور داد فال بگیرند. ماکیان‌ها از دانه چیدن خودداری کردند، ولی رئیس فال‌گیران به فرمانده خبر داد که نتیجه‌ی فال مساعد است. پاپیریوس فال‌گیران را در صف اول سپاه جای داد و هنگامی که رئیس فال‌گیران با نیزه‌ی یکی از سربازان رومی از پای درآمد، کنسول گفت خدایان حمایت خود را از ما نشان دادند چون با مرگ دروغ‌گو خشم‌شان فرونشست. رومیان از نظام تفال هدفی نداشتند جز اینکه سربازان را با اطمینان به پیروزی به میدان جنگ بفرستند.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

نقش دلیری و خردمندی در عظمت امپراتوری روم

من این عقیده را به هیچ روی نمی‌توانم پذیرفت که مایه‌ی اصلی عظمت امپراتوری روم (Roman Empire) بخت نیک بوده است نه دلیری و لیاقت رومیان. بسیاری از نویسندگان از آن جمله پلوتارک بر این عقیده‌اند که خود رومیان همه‌ی پیروزی‌های خویش را هدیه‌ی بخت تلقی کرده‌اند و به همین جهت برای فورتونا خدای بخت بیش از همه‌ی خدایان دیگر پرستشگاه ساخته‌اند. تیتوس لیویوس نیز پیرو همین عقیده است زیرا در نوشته‌ی او هیچ مرد رومی سخن از دلیری نمی‌گوید بی‌آنکه به یاری بخت اشاره‌ای بکند.

علت اینکه هیچ دولتی نتوانسته است به آن همه پیروزی که رومیان دست یافتند نایل آید این است که هرگز دولتی وجود نداشته است که شرایط پیروزی بر کشورهای دیگر را به اندازه‌ی دولت روم حایز باشد. دولت روم در پرتو دلیری سربازانش به آن همه پیروزی دست یافت و به سبب هنر کشورداری خردمندانه و نظام سیاسی‌یی که نخستین قانون‌گذارش به آن بخشیده بود توانست همه‌ی آنچه را به تصرف خود درآورد نگاه دارد. رومیان هرگز در آن واحد گرفتار دو جنگ مهم نبوده‌اند و همیشه چنین می‌نماید که هنگام آغاز یک جنگ، جنگ دیگر به پایان می‌رسید. مثلاً جنگ با قوم لاتین آغاز نشد مگر پس از آنکه رومیان ساکنان منطقه‌ی سامنیوم را چنان ضعیف ساخته بودند که حتی مجبور شده بودند به زور اسلحه از آنان حمایت کنند.

وقتی که ترتیب زمانی این جنگ‌ها و رفتار رومیان و پیروزی‌های ایشان را در نظر می‌آوریم می‌بینیم که همیشه بخت نیک با دلیری و خردمندی فوق‌العاده‌ی رومیان دست در دست هم داشته است. کسی که می‌خواهد بداند که بخت نیک از کجا می‌آید در یافتن مطلوب به دشواری نخواهد افتاد و بدین نکته‌ی مسلم خواهد رسید که وقتی که دولتی، پادشاهی یا جمهوری (republic)، چنان قدرت و اعتباری بیابد که همسایگانش از او بترسند و هیچ همسایه‌ای بدون یاری گرفتن از دیگران جرات حمله به او را نداشته باشد سخت بندرت آماج حمله قرار می‌گیرد. چنان دولتی تقریباً همیشه خود به‌تنهایی تصمیم می‌گیرد که با کدام همسایه بجنگد چون می‌تواند همسایگان دیگر را با زیرکی و هشیاری آرام نگاه دارد.

رومیان همیشه می‌کوشیدند در شهرهای بیگانه دوستی بیابند که راه را برای ایشان بگشاید و سپس آنجا را به یاری او در تصرف خود نگاه دارند. چنانکه به یاری اهالی کاپوآ وارد منطقه‌ی سامنیوم شدند و با استفاده از دوستی مردمان کامرتیوم به اتروریا راه یافتند و به یاری اهالی شهر مامرتیوم در سیسیل و به یاری ساکنان شهر ساگونتوم در اسپانیا و به یاری ماسینیسا در آفریقا و به یاری مردم اتولی در یونان و به یاری اومنس و شاهان دیگر در آسیا و به یاری اقوام ماسیلی و ادو در قلمرو گل‌ها نفوذ کردند.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اهمیت آزادی در پیشرفت جوامع

منشأ عشق اقوام و ملل را به آزادی (liberty) به‌سهولت می‌توان شناخت. تجربه نشان داده است که جوامع و دولت‌ها تا هنگامی که آزاد بودند به ثروت خود افزوده و قلمرو خود را توسعه داده‌اند. آتن پس از آنکه خود را از استبداد خاندان پسیستراتوس رها ساخت در طی صد سال به عظمتی اعجاب‌آور دست یافت و اعجاب‌آورتر از آن عظمتی است که روم پس از آزادی از قید شاهان به آن نایل گردید. علت آن امر روشن است: مایه‌ی عظمت شهرها رفاه فرد نیست بلکه خیر عموم است و خیر عموم فقط در دولت‌های جمهوری (republics) واجد اهمیت دانسته می‌شود. زیرا آن‌گونه دولت‌ها هر کار را فقط برای تأمین خیر عموم به‌جا می‌آورند حتی اگر برای این یا آن فرد زیان‌بار باشد.

در جامعه‌ای که حکومت استبدادی جای آزادی را می‌گیرد کوچک‌ترین شرّی که از این جابجایی پدید می‌آید این است که آن جامعه دیگر پیشرفت نمی‌کند، نه ثروتش افزایش می‌یابد و نه قدرتش، و در بیشتر موارد جامعه در سراشیب زوال می‌افتد. اگر بخت نیک، شاه قدرتمندی را یاری کند و او با دلیری و زور بازو قلمرو خود را وسعت بخشد از این امر تنها خودش سود می‌برد نه جامعه. همچنین نمی‌تواند شهرهایی را که مسخر ساخته است تابع و باج‌گزار کشوری کند که او فرمان‌روای مستبد آن است، چون قوی ساختن این کشور به نفع او نیست.

وقتی که می‌اندیشم چرا مردمان روزگاران باستان آزادی را به‌مراتب بیش از امروزیان دوست می‌داشته‌اند بر من چنین می‌نماید که علت آن اختلاف تربیت است که از اختلاف دین امروزی ما با دین مردمان دوره‌ی باستان نشأت می‌گیرد. دین ما که راه حقیقت و نجات را بر ما می‌نماید ما را بر آن می‌دارد که به مال و جاه و افتخارات این جهانی بی‌اعتنا شویم، در حالی که گذشتگان این جهان را بسیار ارج می‌نهادند و همه‌ی آن چیزها را والاترین مواهب می‌شمردند. دین ما انسان‌های فروتن و غرق در نظر و تأمل را به مردان سخت‌کوش و فعال برتری می‌نهد و ایثار و تحقیر امور این جهانی را بزرگ‌ترین مواهب می‌شمارد. دین مردمان دوران باستان دلیری و نیروی بدنی و قدرت روحی و به‌طور کلی همه‌ی چیزهایی را که بر شهامت و دلیری آدمی می‌افزایند بزرگ می‌داشت.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

برتری پیاده‌نظام بر سوارنظام در جنگ

دلایل متعدد وجود دارد و واقعیات نیز آن دلایل را تأیید می‌کنند که رومیان در همه‌ی عملیات نظامی برای پیاده‌نظام (infantry) ارجی به‌مراتب بیش از سوارنظام (cavalry) قائل بودند. مثال‌های فراوان درستی این سخن را گواهی می‌دهند. در جنگی که در کنار دریاچه‌ی رگیلوس میان رومیان و لاتینیان جریان داشت همین که سپاه روم دچار تزلزل شد، رومیان به بخشی از سربازان سوار فرمان دادند که پیاده شوند و به یاری پیاده‌نظام بشتابند؛ آن‌گاه جنگ را ادامه دادند و پیروز شدند. این واقعه ثابت می‌کند که رومیان به پیاده‌نظام بیش از سوارنظام اعتماد داشتند.

سرباز پیاده می‌تواند در بسیاری از جاها حرکت کند و پیش برود که حرکت در آنها برای سرباز سوار ناممکن است. سربازان پیاده را می‌توان چنان تربیت کرد که مقید به نظم باشند و هر جا که نظم آشفته شود آن را دوباره برقرار سازند، حال آنکه نگاه‌داری نظم برای سوارنظام دشوار است و اگر نظمش آشفته شود برقرار ساختن دوباره‌ی آن ممکن نیست. پیاده‌نظام منظم به‌آسانی بر سوارنظام چیره می‌شود، ولی عکس این حالت به‌ندرت پیش می‌آید.

هنگامی که رومیان شهر کوچک سورا را محاصره کرده بودند، گروهی از سواران دشمن از شهر بیرون آمدند و به لشکرگاه رومیان حمله کردند. فرمانده‌ی سوارنظام رومی به مقابله شتافت و بر حسب اتفاق در نخستین تلاقی طرفین، فرماندهان هر دو طرف کشته شدند و سربازان که بی‌فرمانده مانده بودند نبرد را ادامه دادند. رومیان برای اینکه آسان‌تر بتوانند از خود دفاع کنند پیاده شدند و با این عمل سواران دشمن را نیز مجبور به پیاده شدن ساختند و بر حریفان پیروز گردیدند. برای اثبات برتری پیاده‌نظام بر سوارنظام مثالی بهتر از این نمی‌توان یافت.

ما خود دیدیم که نه هزار سویسی در جوار شهر نووارا بر ده هزار سوار و همین تعداد سرباز پیاده حمله کردند و پیروز شدند. سواران نتوانستند در برابر ایشان کاری از پیش ببرند و پیادگان که بیشترشان اهل گاسکونی و به‌کلی بی‌نظم بودند تنها احساس تحقیر در سویسیان برانگیختند. اندکی بعد دیدیم که بیست و شش هزار سویسی در مارینیان، نزدیکی میلان، به فرانس اول، شاه فرانسه، که بیست هزار سوار و چهل هزار پیاده و صد دستگاه توپ در زیر فرمان داشت حمله کردند و هر چند در این نبرد پیروز نگردیدند، ولی دو روز متوالی نبرد را با دلیری ادامه دادند.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

انواع حکومت و چرخه‌های سیاسی

انواع مختلف حکومت (government) بر حسب اتفاق پدید آمده‌اند. در آغاز تنها عده‌ای اندک از آدمیان در جهان زندگی می‌کردند و مانند جانوران وحشی جدا از هم بسر می‌بردند. بعدها چون نسل آدمی فزونی گرفت، مردمان گرد هم آمدند و برای اینکه بهتر بتوانند از خود دفاع کنند، از میان خود قوی‌ترین و دلیرترین فرد را به رهبری برگزیدند و تصمیم گرفتند که به فرمان او گردن بنهند. بدین‌سان مفهوم نیک و درستکار و در برابر آن مفهوم بد و شریر به‌وجود آمد. مردمان وقتی که دیدند کسی به ولی‌نعمت خود بدی می‌کند، احساس نفرت نسبت به شخص ناسپاس و احساس محبت نسبت به ولی‌نعمت در دل ایشان پدید آمد؛ ناسپاسان را نکوهیدند و حق‌شناسان را ستودند. از این گذشته، هر کسی اندیشید که ممکن است همان‌گونه ناسپاسی نسبت به خود او نیز به‌عمل آید. بدین سبب، مردمان تصمیم گرفتند قوانینی بنهند و برای کسانی که از حکم قانون سربتابند، کیفرهایی پیش‌بینی کنند. از اینجا مفهوم عدالت (justice) پیدا شد و پس از آن به جای قوی‌ترین و دلیرترین افراد، خردمندترین و عادل‌ترین کسان به رهبری انتخاب گردیدند.

ولی بعدها مردمان بر آن شدند که حکمرانی ارثی را جانشین زمامداری انتخابی کنند، اما وارثان حکومت زود به انحطاط گراییدند و به جای اینکه سرمشق اسلاف خود را پیش چشم داشته باشند، گمان بردند که حکمران هیچ وظیفه‌ای ندارد جز اینکه در شکوه و جلال و لگام‌گسیختگی و هوسرانی بر دیگران پیشی گیرد. در نتیجه، حکمرانان منفور مردم گردیدند و بالطبع به ترس افتادند و ترس مجبورشان کرد که به زور پناه ببرند و بدین‌سان حکومت استبدادی (tyranny) پدید آمد. همین خود مبدأ نافرمانی‌ها و توطئه‌ها و آشوب‌ها بر ضد حکمرانان بود. اما توطئه‌ها و آشوب‌ها از ناحیه‌ی ضعیفان و بردلان به‌عمل نیامد، بلکه به دست کسانی صورت گرفت که در دلیری و بزرگ‌منشی و توانگری برتر از دیگران بودند و بیدادگری‌ها و دست‌درازی‌های حکمران را برنمی‌تابیدند و توده‌ی مردم نیز بدین شخصیت‌های برجسته تکیه کردند و سلاح به دست گرفتند و بر فرمانروا چیره گردیدند.

اینان چون از نام منارشی (monarchy) بیزار شده بودند، از میان خود عده‌ای را برای حکومت برگزیدند و نخست چون هنوز چگونگی حکومت جباری را به‌یاد داشتند، دولت را مطابق قوانینی که خود وضع نمودند اداره کردند و خیر عموم را بر خیر شخصی خویش مرجح دانستند. ولی اندکی بعد، فرزندانشان به جای ایشان نشستند و به مساوات مدنی خرسند نشدند و عنان خود را به دست سودپرستی و جاه‌طلبی و افسارگسیختگی سپردند و بدین‌سان حکومت اشراف (aristocracy) را به الیگارشی (oligarchy) مبدل ساختند و کوچک‌ترین اعتنایی به خیر عموم نورزیدند. در نتیجه، پس از اندک مدتی به سرنوشت فرمانروایان مستبد دچار آمدند. توده‌ی مردم که از حکومت ایشان هیچ رضایت نداشتند، آماده بودند سر در پی هر کسی بنهند که به نحوی از انحاء می‌تواند حکمرانان را از اریکه‌ی فرمانروایی به زیر آورد. حکومت الیگارشی ساقط شد، ولی مردمان چون هنوز چگونگی حکومت جباران را به‌یاد داشتند، نمی‌خواستند شهریاری را به فرمانروایی برگزینند، پس به حکومت دموکراسی (democracy) روی آوردند. حکومتی که در آن عنان اداره‌ی کشور نه در کف عده‌ای از قدرتمندان است و نه در دست شهریاری یگانه.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اهمیت نظام مختلط در پایداری دولت

بعضی از کسانی که درباره‌ی سیاست مطالبی نوشته‌اند، به وجود سه نوع حکومت قائلند: حکومت یک تن (منارشی)، حکومت اشراف (آریستوکراسی) و حکومت مردم (دموکراسی) و معتقدند کسی که می‌خواهد شهری را بنیاد نهد، باید یکی از آن اشکال را که مناسب‌تر از همه می‌داند، انتخاب کند. عده‌ای دیگر از نویسندگان که خردمندتر از گروه نخستین به‌شمار می‌روند، بر آنند که شش نوع حکومت وجود دارد که سه تا از آنها بسیار بدند و سه تای دیگر به ذات خویش نیکند، ولی چنان در معرض انحطاط قرار دارند که ممکن است مطلقاً مایه‌ی بدبختی شوند. انواع خوب حکومت، همان سه نوعی است که پیش‌تر برشمردم و انواع بد، حکومت‌هایی هستند که در نتیجه‌ی انحطاط انواع خوب پدید می‌آیند. منارشی به‌سهولت به حکومت استبدادی (tyranny) مبدل می‌گردد و آریستوکراسی به الیگارشی (oligarchy) و دموکراسی به آنارشی (anarchy). پس اگر بنیادگذار شهر یکی از آن سه نوع را انتخاب کند، آن نوع تنها زمانی کوتاه برقرار می‌ماند و هیچ وسیله‌ای برای ممانعت از تبدل آن به ضد خود وجود ندارد، زیرا که در این مورد نوع خوب و بد بسیار شبیه همند.

قانون‌گذاران خردمند هیچ‌یک از اشکال خوب را به‌تنهایی نپذیرفته‌اند و شکلی مختلط از هر سه نوع را برگزیده و فقط این شکل مختلط را استوار و دوام‌پذیر دانسته‌اند. زیرا که در چنین حکومتی، شهریار و اشراف و توده‌ی مردم ناظر رفتار یکدیگرند و اختیارات همدیگر را محدود می‌سازند. در میان این‌گونه نظام‌های سیاسی، نظامی که لوکورگوس در اسپارت برقرار ساخت، بیش از همه درخور ستایش است. قوانین او به شاه و اشراف و توده‌ی مردم حقوقی را دادند که فراخور هر یک از آنها بود و بدین‌سان لوکورگوس دولتی پدید آورد که هشتصد سال با قدرت کامل و بدون تزلزل ادامه یافت. سرنوشت قوانین سولون، قانون‌گذار آتن، به عکس سرنوشت قوانین لوکورگوس بود. عمر دموکراسی‌ای که او در آتن برقرار نمود، آن‌چنان کوتاه بود که حتی خود او پیش از مرگش، حکومت استبدادی پسیستراتوس را به چشم دید.

روم قانون‌گذاری چون لوکورگوس نداشت تا در آغاز تأسیسش، نظامی در آن مستقر سازد که آزادی شهر را برای زمانی دراز تأمین کند، ولی به سبب تنازعی که میان توده‌ی مردم و مجلس سنای شهر که از اشراف تشکیل می‌یافت وجود داشت، چنان وقایع فوق‌العاده‌ای در آنجا روی داد که اتفاقات گوناگون، غفلت‌های قانون‌گذار را جبران کردند. قوانین خوبی که رومولوس و پس از او همه‌ی شاهان دیگر نهادند، برای تأمین زندگی آزاد کفایت می‌کردند، ولی چون هدف آن قوانین، بنیادگذاری دولتی پادشاهی بود نه جمهوری، هنگامی که روم به آزادی دست یافت، جای نهادهای بسیاری که برای آزادی ضروری‌اند خالی بود. وقتی که شاهان از اریکه‌ی قدرت افتادند، کسانی که آنان را از شهر راندند، بی‌درنگ به جای شاه، دو کنسول انتخاب کردند و بدین‌سان فقط عنوان شاه را از میان برداشتند، نه قدرت سلطنت را. در نتیجه، در روم مهار قدرت تنها به دست مجلس سنا و کنسول‌ها بود. بدین سبب، هنگامی که اشراف روم گستاخی آغاز کردند، مردم بر ایشان شوریدند و ایشان برای اینکه همه‌ی اقتدار خود را از دست ندهند، مجبور شدند توده‌ی مردم را در اداره‌ی کشور شریک سازند. بدین‌سان، نهاد تریبون (tribune) به‌وجود آمد و از این طریق، تعادل بهتری در دولت پیدا شد.


📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

ضرورت تجدید حیات در جوامع

برای وجود هر چیزی در این جهان مرزی هست، ولی فقط چیزهایی راهی را که تقدیر برای آنها معین کرده است به‌پایان می‌برند که تن خود را تباه نمی‌سازند، بلکه آن را چنان منظم نگاه می‌دارند که دگرگونی در آن راه نمی‌یابد. در اینجا از بدن‌های مرکب، مانند دولت‌ها و جوامع دینی سخن می‌گویم و ادعا می‌کنم که فقط تغییراتی برای آنها سودمند و نجات‌بخشند که سبب شوند آنها به اصول اولیه‌ی خود بازگردند. از این رو، تنها جوامع دینی و دولت‌هایی به بهترین وجه سامان یافته‌اند و درازترین عمر را بسر می‌برند که در درون خود وسایلی ذاتی برای تجدید قوا دارند یا به سبب اتفاقی بیرونی به تجدید قوا نایل می‌شوند. مانند روز روشن است که این‌گونه جوامع ممکن نیست بدون تجدید قوا دوام یابند.

بازگشت دولت‌ها و جامعه‌ها به مبدأشان یا به سبب حادثه‌ای بیرونی روی می‌دهد یا به سائقه‌ی محرکی درونی. مثالی برای شق اول، تسلط گل‌ها به روم است. غلبه‌ی گل‌ها به رومیان ضروری بود برای اینکه روم دوباره برپای خیزد و زندگی را از سر بگیرد و لیاقت و استعداد خود را بازیابد و دین و عدالت را که در شرف زوال بودند، دوباره زنده کند. رومیان، هنگام فراخوانی لشکر برای مقابله با گل‌ها و انتخاب تریبون‌های نظامی، تشریفات دینی را دیگر رعایت نکردند. همچنین، سه تن از اعضای خانواده‌ی فابیوس را که به حقوق بین‌الملل بی‌اعتنایی کرده و با گل‌ها جنگیده بودند، به کیفر نرساندند. از اینجا می‌توان احتمال داد که رومیان، نهادهای سودمند دیگری را هم که رومولوس و دیگر فرمانروایان به‌وجود آورده بودند، کمتر از آن محترم می‌داشتند که برای نگاهداری آزادی (liberty) ضروری بود.

آن ضربه‌ی بزرگ از بیرون به روم وارد آمد و سبب شد که همه‌ی نهادها دوباره برقرار گردند و به رومیان نشان داد که نه تنها پاسداری از دین و عدالت ضرورت دارد، بلکه لازم است که شهروندان خوب و خردمند محترم داشته شوند. براستی هم چنین شد. رومیان بی‌فاصله بعد از بازپس‌گرفتن شهر رم از گل‌ها، نهادهای دینی قدیم را دوباره زنده کردند، اعضای خانواده‌ی فابیوس را که به حقوق بین‌الملل بی‌اعتنایی کرده بودند، به کیفر رساندند و رشادت و مردانگی کامیلوس را چنان ارج نهادند که سناتورها و دیگران، بی‌آنکه به او رشک ببرند، تمامی قدرت دولت را به او سپردند. لازم است آدمیانی که در جامعه‌ای با هم زندگی می‌کنند، بارها به خویشتن بازگردانده شوند و نیروی تازه بیابند. این اثر نیک در جامعه یا از لیاقت و فضیلت مردی نشأت می‌گیرد یا از قانون و نهادی. شایان توجه‌ترین اقداماتی که در روم برای اعتبار بخشیدن به قوانین به‌عمل آمد، عبارت بود از قتل پسران بروتوس، کشتن اعضای شورای ده‌نفری، کشتن ملیوس، بازرگان غله، و پس از راندن گل‌ها از شهر رم، کشتن مانلیوس کاپیتولینوس.

‎پایان

📘 گفتارها
✍🏻 نیکولو ماکیاولی
↔️ محمدحسن لطفی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

طبیعت حکومت‌های سه‌گانه و قوانین تعلیم و تربیت در دموکراسی

سه نوع حکومت وجود دارد: جمهوری (Republic)، پادشاهی (Monarchy)، و استبدادی (Despotism). هر کس، حتی بدون دانش عمیق، می‌تواند این سه را از هم تفکیک کند. حکومت جمهوری آن است که ملت یا بخشی از آن حاکمیت را در دست دارد. حکومت پادشاهی توسط یک نفر اداره می‌شود، اما تحت قوانین ثابت و مشخص. حکومت استبدادی زمانی است که یک نفر بدون قانون و قاعده، تنها بر اساس هوی‌وهوس خود فرمان می‌راند. این‌ها طبیعت هر حکومت هستند.

قوانین تعلیم و تربیت باید با اصول هر حکومت هماهنگ باشد. این قوانین ما را برای عضویت در جامعه آماده می‌کنند و هر خانواده باید مطابق اصول جامعه بزرگ‌تر، یعنی ملت، اداره شود. در حکومت جمهوری، که بر فضیلت (Virtue) استوار است، تعلیم و تربیت باید حب وطن (Patriotism) و میانه‌روی (Moderation) را ترویج کند. فضیلت سیاسی در دموکراسی همان محبت به قانون و وطن است که افراد را به ترجیح منافع عمومی بر منافع شخصی وامی‌دارد. این محبت، فضائل خصوصی مانند ازخودگذشتگی را می‌آموزد و در دموکراسی‌ها، که حکومت به دست افراد سپرده شده، حیاتی است.

در دموکراسی (Democracy)، ملت هم فرمانروا و هم فرمانبردار است و این امر از طریق آرای ملت، که اراده‌ی آن‌هاست، محقق می‌شود. قوانین رأی‌گیری، اساس دموکراسی و قوانین اساسی آن هستند. در آتن، هر بیگانه‌ای که در مجمع رأی‌دهی شرکت می‌کرد، به مرگ محکوم می‌شد، زیرا حق حاکمیت ملت را غصب کرده بود. تعداد اعضای مجامع باید ثابت باشد تا مشخص شود که آیا کل ملت یا بخشی از آن نظر داده است. در روم، به دلیل نبود این قاعده، آشوب و زوال رخ داد. ملت باید تا حد ممکن خود امور را انجام دهد و آنچه نمی‌تواند را به نمایندگانش واگذار کند. این اصل دموکراسی است که ملت خود نمایندگانش را انتخاب کند، از جمله برای مجلس سنا که آن را هدایت می‌کند.

حب دموکراسی همان حب مساوات (Equality) و قناعت (Frugality) است. این محبت، جاه‌طلبی را به خدمت به وطن محدود می‌کند، نه به برتری بر دیگران. در آتن و روم، قوانین قناعت را ترویج می‌کردند تا ثروت زیاد مساوات را از بین نبرد. دموکراسی‌های خوب با برقراری قناعت خانوادگی، راه را برای هزینه‌های عمومی باز می‌کنند. ملت از امور ساده مانند انتخاب قاضی یا فرمانده نظامی آگاه است، زیرا به شایستگی و شهرت همشهریان خود توجه دارد.

نهادهای یونانی مانند قوانین لوکورگوس (Lycurgus) در اسپارت، تقوا و شجاعت را ترویج می‌کردند. این قوانین، دزدی را برای تربیت جوانان زبردست و مقاوم در جنگ مجاز می‌کردند، نه به معنای سرقت اموال، بلکه برای تأمین آذوقه و تقویت روحیه در شرایط سخت. این نهادها، با ترکیب عدالت و آزادی، اسپارت را به سوی ترقی سوق داد.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

قوانین دموکراسی و نقش قرعه و مساوات

حکومت دموکراسی (Democracy) بر اصل مساوات (Equality) و قناعت (Frugality) استوار است. قانون‌گذاران بزرگ مانند سولون (Solon) و سرویوس تولیوس (Servius Tullius) با تقسیم ملت به طبقات، شایستگی خود را نشان دادند. دوام دموکراسی به این تقسیم‌بندی وابسته است. در روم، سرویوس ملت را به ۱۹۳ سنتوری و شش طبقه تقسیم کرد، با متمولین در طبقات بالا و فقرا در طبقات پایین، اما هر سنتوری تنها یک رأی داشت، که به نفع اغنیا بود. سولون در آتن، ملت را به چهار طبقه تقسیم کرد و تنها طبقات متمول را برای زمامداری شایسته دانست.

رأی با قرعه (Lottery) از طبیعت دموکراسی است، اما انتصاب از طبیعت اشرافی (Aristocracy). قرعه به همه امید خدمت به وطن می‌دهد و کسی را متأثر نمی‌کند. سولون در آتن، مشاغل نظامی را انتصابی و سناتورها و قضات را با قرعه انتخاب می‌کرد. قرعه باید از میان داوطلبان و با آزمایش قضات انجام شود تا شایستگی تضمین گردد. سیسرون (Cicero) معتقد بود رأی مخفی در اواخر جمهوری روم، به زوال آن کمک کرد. رأی علنی یک قانون اساسی دموکراسی است، زیرا اشخاص معتبر می‌توانند توده را هدایت کنند و از تندروی جلوگیری شود.

حب مساوات و قناعت از طریق قوانین ترویج می‌شود. در دموکراسی، ثروت زیاد مساوات را نابود می‌کند، لذا قوانین باید جلوی تجمع ثروت را بگیرند. دموکراسی‌های خوب قناعت خانوادگی را برقرار می‌کنند تا هزینه‌های عمومی تقویت شود. در آتن، قوانین مذهبی قناعت را برای پاکی در هدایا به خدایان ترویج می‌کردند. فضیلت در دموکراسی، محبت به وطن و قانون است که از طریق تربیت خانوادگی و اجتماعی منتقل می‌شود. اگر پدران این محبت را داشته باشند، به فرزندانشان منتقل می‌کنند؛ در غیر این صورت، تأثیرات خارجی آن را از بین می‌برد.

فساد دموکراسی وقتی آغاز می‌شود که روح مساوات از بین برود یا به افراط کشیده شود. اگر مساوات از بین برود، دموکراسی به اشرافی یا استبداد می‌انجامد. اگر به افراط برسد، ملت از اطاعت زمامداران سر باز می‌زند و خودسری حاکم می‌شود. روح مساوات حقیقی آن است که افراد هم فرمان دهند و هم اطاعت کنند. در سیراکوز (Syracuse)، مساوات مفرط به لجام‌گسیختگی یا فشار منجر شد و شهر را به هرج‌ومرج کشاند. فتوحات بزرگ، مانند پیروزی سالامیس (Salamis)، می‌تواند با ایجاد غرور، دموکراسی را فاسد کند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اصول دموکراسی و نقش فضیلت در حفظ آن

فضیلت (Virtue) اصل اساسی دموکراسی (Democracy) است. در حکومت جمهوری، برخلاف مشروطه یا استبدادی، تقوا و فضیلت برای نظم جامعه ضروری است. فضیلت سیاسی همان حب وطن (Patriotism) و ترجیح منافع عمومی بر منافع شخصی است. این فضیلت، که در دموکراسی‌ها حیاتی است، از طریق تربیت خانوادگی و اجتماعی تقویت می‌شود. اگر تربیت، محبت به قانون و وطن را تلقین نکند، دموکراسی فاسد می‌شود.

وقتی فضیلت از بین برود، جاه‌طلبی و حرص جای آن را می‌گیرد. افراد دیگر قانون را دوست ندارند و برخلاف آن عمل می‌کنند. جمهوریت به لاشه‌ای تبدیل می‌شود که نیروی آن از چند زمامدار فاسد و لجام‌گسیختگی عمومی ناشی می‌شود. در قرن هفدهم انگلستان، نبود فضیلت مانع استقرار دموکراسی شد، زیرا مردم فاقد تقوا بودند. در روم، وقتی سولا (Sulla) خواست آزادی ببخشد، مردم به دلیل فقدان تقوا نتوانستند از آن بهره‌مند شوند.

نهادهای یونانی مانند قوانین لوکورگوس (Lycurgus) در اسپارت و کرت (Crete) فضیلت را تقویت می‌کردند. این قوانین، با ترکیب عدالت و آزادی، شجاعت و پاکدامنی را در اسپارت به امری عادی تبدیل کردند. لوکورگوس دزدی را برای تربیت جوانان مقاوم در جنگ مجاز کرد، نه برای هرج‌ومرج، بلکه برای تقویت استقامت و زبردستی. این نهادها اسپارت را به اوج ترقی رساند و در برابر دشمنان مقاوم کرد. در پاراگوئه (Paraguay)، مصلحان با ترکیب مذهب و شرافت، قوم وحشی را به سوی تواضع و کارهای بزرگ هدایت کردند.

فساد دموکراسی با از بین رفتن روح مساوات یا افراط در آن رخ می‌دهد. وقتی ملت از اطاعت زمامداران سر باز می‌زند یا خودسری می‌کند، تقوا از بین می‌رود و هرج‌ومرج حاکم می‌شود. سوگند در میان مردمان بافضیلت، مانند رومیان، نیروی عظیمی داشت. لیویوس (Livius) می‌گوید قسم در روم، مردم را بیش از هر چیز به قوانین پایبند می‌کرد. برای مثال، کوئینتوس سین‌سیناتوس (Quintus Cincinnatus) با سوگند، مردم را به جنگ فراخواند و حتی تهدیدات نمایندگان سنا نتوانست آن را بشکند.

دموکراسی در کشورهای کوچک بهتر دوام می‌آورد، زیرا منافع عمومی بهتر درک می‌شود و سوءاستفاده کمتر است. در آتن، جاه‌طلبی برای تسلط بر ملل آزاد، به جای تقویت اتحاد، دموکراسی را فاسد کرد.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اصول اشرافی و شرافت در پادشاهی

حکومت اشرافی (Aristocracy) زمانی است که قدرت در دست عده‌ای معدود است که قوانین را وضع و اجرا می‌کنند. توده در این حکومت مانند رعایا در برابر پادشاه است. رأی با قرعه در اشرافی مناسب نیست، زیرا به زیان آن منجر می‌شود. اعتدال (Moderation) روح این حکومت‌هاست، اما اعتدالی مبتنی بر تقوا، نه تنبلی. اشراف باید با تقوا، خود را با توده یا دست‌کم با یکدیگر برابر کنند.

فساد اشرافی وقتی رخ می‌دهد که اقتدار اعیان خودسرانه شود. اگر اشرافیت موروثی شود، اعتدال از بین می‌رود. تعداد کم اشراف، اقتدار را افزایش می‌دهد اما امنیت را کاهش می‌دهد؛ تعداد زیاد، قدرت را کم و امنیت را زیاد می‌کند، اما به تنبلی می‌انجامد. اشراف باید از عوامل خارجی بترسند تا محکم بمانند، مانند یونان که ترس از ایران آن را حفظ کرد. حکومت اشرافی در صورت فساد، به استبداد چندنفره تبدیل می‌شود، که در آن اشراف جمهوریت را میان خود حفظ می‌کنند، اما توده تحت استبداد قرار می‌گیرد.

شرافت (Honor) اصل حکومت مشروطه سلطنتی (Constitutional Monarchy) است. تعلیم و تربیت در این حکومت از اجتماع آغاز می‌شود، نه آموزشگاه، و مکتب شرافت مردم را هدایت می‌کند. شرافت اعمال را بر اساس زیبایی، بزرگی و خارق‌العادگی قضاوت می‌کند، نه نیکی یا معقولیت. این امر باعث می‌شود مغازله، حیله و چاپلوسی، اگر با عظمت و هوش همراه باشد، مجاز شود. اخلاق در مشروطه با اندکی صداقت مخلوط است، زیرا حقیقت‌گویی از جسارت و بی‌اعتنایی به قضاوت دیگران ناشی می‌شود، نه عشق به حقیقت.

ادب در مشروطه از دربار ریشه می‌گیرد و از میل به تشخص ناشی می‌شود. درباریان با غرور مصنوعی، ادب را به توده منتقل می‌کنند، اما این ادب از پاکی سرچشمه نمی‌گیرد، بلکه از تمایل به برتری است. شرافت به پادشاه اجازه نمی‌دهد کاری کند که شرافت مردم را سلب کند، زیرا در این صورت، مردم شایستگی خدمت به او را از دست می‌دهند. کریلون (Crillon) از کشتن دوک دوگیز (Duc de Guise) به دستور هانری سوم (Henry III) امتناع کرد، زیرا آن را بی‌غیرتی می‌دانست.

حکومت مشروطه وقتی فاسد می‌شود که پادشاه قوانین را نادیده بگیرد یا همه چیز را به خود منحصر کند. اگر پادشاه مشاغل را خودسرانه تغییر دهد یا مقامات را به افراد ناشایست بسپارد، شرافت از بین می‌رود و بندگی جای آن را می‌گیرد. قدرت بیش از حد پادشاه، امنیت او را کاهش می‌دهد.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

اصول استبداد و نقش ترس

ترس (Fear) اصل حکومت استبدادی (Despotism) است. در این حکومت، تقوا لازم نیست و شرافت خطرناک است. قدرت نامحدود پادشاه هر جاه‌طلبی را خاموش می‌کند، زیرا اشخاص باارزش می‌توانند انقلاب ایجاد کنند. اطاعت بی‌اندازه در استبداد نیازمند جهل است، حتی در میان فرماندهان، زیرا مشورت و استدلال جایی ندارد و تنها اراده‌ی پادشاه حاکم است.

تعلیم و تربیت در استبداد، ترس را در دل‌ها جای می‌دهد و چند اصل مذهبی ساده را می‌آموزد. دانش در این حکومت خطرناک است و نتایج شوم دارد. تربیت در استبداد، افراد را به بندگی و ناجوانمردی سوق می‌دهد، زیرا هر فرمانده‌ای خود فرمانبردار است و هر ستمگری ستمکش. در استبداد، هر خانه مانند حکومتی جداگانه است و تربیت برای زندگی اجتماعی محدود است.

حکومت استبدادی ذاتاً فاسد است و تنها عوامل خارجی مانند آب‌وهوا یا مذهب می‌توانند آن را موقتاً مهار کنند. در چین، آب‌وهوا و کثرت جمعیت، استبداد را تعدیل کرده‌اند. افزایش جمعیت در چین، ظلم را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، اما قحطی و راهزنی نتیجه‌ی آن است. وقتی حکومتی بد عمل کند، اغتشاش ناگهانی رخ می‌دهد و رئیس راهزنان ممکن است به تخت سلطنت برسد. مذهب تنها مانع در برابر اراده‌ی پادشاه است، زیرا قوانین مذهبی از اصول عالی‌تر پیروی می‌کنند.

حکومت استبدادی در امپراتوری‌های بزرگ بهتر دوام می‌آورد، زیرا سرعت تصمیم‌گیری، فواصل شهرها را جبران می‌کند و حکام را از مسامحه بازمی‌دارد. استبداد بدون قاعده، با ظلم و درندگی ادامه می‌یابد، مگر اینکه عوامل خارجی آن را محدود کنند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

فساد اصول و ویژگی‌های طبیعی حکومت‌ها

فساد هر حکومتی با فساد اصول آن آغاز می‌شود. در دموکراسی (Democracy)، فساد وقتی رخ می‌دهد که روح مساوات (Equality) از بین برود یا به افراط کشیده شود. در حالت اول، به اشرافی یا استبداد منجر می‌شود؛ در حالت دوم، ملت از اطاعت زمامداران سر باز می‌زند و خودسری حاکم می‌شود. در سیراکوز (Syracuse)، مساوات مفرط به لجام‌گسیختگی یا فشار منجر شد و شهر را به هرج‌ومرج کشاند. فتوحات بزرگ، مانند سالامیس (Salamis)، با ایجاد غرور، دموکراسی را فاسد کرد، اما مارسی (Marseilles) با خردمندی اصول خود را حفظ کرد.

حکومت اشرافی (Aristocracy) وقتی فاسد می‌شود که اقتدار اشراف خودسرانه گردد. اگر اشرافیت موروثی شود، اعتدال از بین می‌رود و به استبداد چندنفره می‌انجامد. اشراف باید از عوامل خارجی بترسند تا محکم بمانند، مانند روم و کارتاژ (Carthage) که ترس از یکدیگر آن‌ها را حفظ کرد. حکومت پادشاهی (Monarchy) وقتی فاسد می‌شود که پادشاه قوانین را نادیده بگیرد یا همه چیز را به خود منحصر کند. در چین، سلسله‌های تسین (Tsing) و سوئی (Sui) به دلیل مداخله‌ی خودسرانه‌ی پادشاهان در امور، نابود شدند.

حکومت استبدادی (Despotism) ذاتاً فاسد است، زیرا ترس اساس آن است و تنها عوامل خارجی مانند مذهب یا آب‌وهوا آن را مهار می‌کنند. وقتی اصول سالم باشد، قوانین بد هم اثر خوب دارند، اما وقتی اصول فاسد شود، بهترین قوانین علیه دولت عمل می‌کنند. در کرت (Crete)، شورش‌های ظاهری برای حفظ قوانین بود و به زوال منجر نشد، زیرا حب وطن (Patriotism) قوی بود.

هر حکومتی ویژگی‌های طبیعی خود را دارد. جمهوریت برای کشورهای کوچک مناسب است، زیرا منافع عمومی بهتر درک می‌شود. حکومت مشروطه برای کشورهای متوسط بهتر است، زیرا در کشورهای بزرگ، رجال از قوانین دور می‌شوند و در کشورهای کوچک، به جمهوریت می‌انجامد. استبداد برای امپراتوری‌های بزرگ مناسب است، زیرا سرعت تصمیم‌گیری فواصل را جبران می‌کند. تغییر حدود کشور باید با تغییر روح حکومت همراه باشد تا اصول آن حفظ شود.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

نقد استبداد و دفاع از اعتدال در دموکراسی

فضیلت در جمهوریت یک چیز خیلی ساده است و آن حب جمهوری است. این حسی است نه یک سلسله از اطلاعات، کوچک‌ترین اشخاص مانند بزرگ‌ترین رجال در کشور می‌توانند این حس را داشته باشند. وقتی به ملت دستورهای اخلاقی خوب داده شود، توده بیش از اشخاصی که آنان را رجال درستکار می‌نامند به این دستورها پایبند می‌شود. خیلی نادر است که فساد اخلاق از توده شروع شود، زیرا غالباً توده در اثر ناچیزی و کمی اطلاعات علاقه بیشتری نسبت به مقررات موجود احساس می‌کند. حب وطن موجب حسن اخلاق می‌شود و حسن اخلاق باعث حب وطن می‌گردد. هر قدر ما کمتر بتوانیم تمایلات خصوصی خود را انجام بدهیم، به همان اندازه بیشتر به تمایلات عمومی می‌پردازیم. حب دموکراسی همان حب برابری (Equality) و قناعت (Frugality) است. علاقه به مساوات در یک کشور دموکراسی جاه‌طلبی را به یک تمایل بخصوص و یک خوشبختی منحصربه‌فرد محدود می‌کند که انسان بیش از دیگران نسبت به هموطنان خود خدمات بزرگی انجام دهد. دموکراسی باید همیشه از دو افراط احتراز کند: یکی روح عدم مساوات که او را به طرف حکومت اشرافی و حاکمیت استبدادی (Despotism) سوق می‌دهد و دیگر روح مساوات مفرط که او را باز به طرف استبداد سخت می‌کشاند. وقتی روح مساوات به حد افراط برسد، ملت تصمیم می‌گیرد تمام کارها را خودش انجام دهد، می‌خواهد به جای قوه مقننه مشاوره کند، قضات را از حقوقشان محروم نماید، به جای قوه مجریه و زمامداران، قوانین را اجرا و امور را حل‌وفصل کند. در چنین وضعیتی دیگر تقوایی (Virtue) در جمهوریت باقی نخواهد ماند و فضیلتی وجود نخواهد داشت. روح مساوات حقیقی عبارت از این است که شخص در عین حال که به همنوعان خود فرمان می‌دهد از آن‌ها اطاعت کند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

نقد استبداد در پادشاهی و دفاع از اعتدال

حکومت مشروطه (Constitutional Monarchy) وقتی فاسد می‌شود که پادشاه به جای تبعیت از قوانین و رسوم جاریه تصور کند قدرت در برانداختن رسوم و قوانین است. وقتی اختیارات شهرداری‌ها و قوه قضائیه و سایر هیئت‌های زمامداری را از بین ببرند، حکومت پادشاهی فاسد می‌گردد. در دموکراسی کار به استبداد عمومی می‌کشد، در مشروطه سلطنتی منجر به استبداد (Despotism) و تسلط یک نفر می‌گردد. حکومت مشروطه وقتی تلف می‌شود که پادشاه همه چیز را برای خود بخواهد و منحصر به خود کند، دولت را به پایتخت و پایتخت را به دربار و دربار را به شخص خودش منحصر کند و بس. اساس حکومت مشروطه وقتی فاسد می‌شود که مقامات اولیه از لحاظ اطاعت نسبت به شاه وضعیت بندگی را پیدا کنند و احترامات بزرگان را در انظار ملت کم کرده و از بین ببرند و آنان را وسیله اقتدارات پست خودسرانه نمایند. حکومت مشروطه وقتی از بین می‌رود که پادشاه عدالت را مبدل به سخت‌گیری کند. اگر دولت از یک رژیم معتدل (Moderate Government) به رژیم معتدل دیگر مبدل شود، مثلاً از جمهوری به پادشاهی یا از پادشاهی به جمهوری تبدیل شود، چندان خطری نخواهد داشت، ولی خطر وقتی است که دولت از یک حکومت معتدل سقوط کند و به رژیم استبداد بیفتد. هنوز هم اغلب ملل اروپا تحت تأثیر حکومت اخلاق و رسوم زندگی می‌کنند، اما اگر به واسطه سوءاستفاده طولانی از اقتدار یا در اثر فتوحات، استبداد برقرار گردد، دیگر نه اخلاق و نه مقتضیات آب‌وهوا نمی‌تواند از این استبداد جلوگیری کند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

استبداد ذاتاً فاسد و نیاز به اعتدال

اساس حکومت استبدادی (Despotism) لاینقطع فاسد می‌شود، زیرا ذاتاً فاسد است. حکومت‌های دیگر به این جهت از بین می‌روند که حوادث خاصی اصول آن‌ها را نقض می‌کند، اما حکومت استبدادی به اقتضای عیب داخلی خود فاسد می‌شود مگر اینکه علل خارجی مانع از فساد او گردد. استبداد ادامه پیدا نمی‌کند مگر وقتی که اوضاع ناشی از مقتضیات زمان یا آب‌وهوا و مذهب یا وضع و قریحه آن را مجبور کنند که ترتیبی را مراعات نماید و تابع قاعده‌ای شود. در یک امپراتوری وسیع، شخصی که حکومت می‌کند باید دارای قدرت و اختیارات نامحدود باشد. سرعت اجرای تصمیمات باید جبران مسافت‌های بعید و فواصل شهرها را با یکدیگر بنماید تا حکام بترسند و در نقاط دوردست از مسامحه‌کاری جلوگیری شود. تربیت در حکومت استبدادی عبارت از این است که ترس (Fear) را در قلوب جایگیر نمایند و چند اصول مذهبی ساده به ذهن بسپارند، زیرا دانش در آنجاها خطرناک است و نتایج شوم در بر دارد. اطاعت بی‌اندازه مستلزم این است که شخص مطیع و جاهل باشد تا بتواند خوب اطاعت بکند و حتی باید فرمانده هم جاهل باشد، زیرا مشورت کردن و استدلال و تعقل و اظهار تردید در کارها موضوع ندارد، فقط خواستن است و بس. چیزی که به استبداد پیوست دیگر قوتی ندارد، استبداد بیهوده می‌خواهد در سایه فشار عوامل بدبختی خود را محدود کرده و تحت قیود درآورد، اما غافل از اینکه همین حدود و قیود سلاح‌های دیگری می‌شوند که استبداد را مدهش‌تر می‌نمایند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

آزادی سیاسی چیست و چگونه در دموکراسی معنا می‌یابد؟

آزادی سیاسی (Political Liberty) آن است که افراد آنچه را قانون اجازه می‌دهد انجام دهند و آنچه قانون منع کرده، مجبور به انجام آن نشوند. این تعریف، هسته‌ی اصلی آزادی در جامعه‌ای است که قوانین در آن حکمفرماست. آزادی سیاسی به معنای انجام هر کاری که دلخواه فرد است نیست، بلکه به معنای عمل در چارچوب قانون است. اگر فردی اعمالی را که قانون منع کرده انجام دهد، دیگر آزادی وجود نخواهد داشت، زیرا استقلال و آزادی با هم تفاوت دارند.

در دموکراسی (Democracy)، ظاهراً توده هر کاری که دلش می‌خواهد می‌کند، اما این تصور نادرست است. آزادی سیاسی در دموکراسی به معنای اطاعت از قوانین است، نه خودسری. مردم در دموکراسی‌ها گاهی اقتدار ملی را با آزادی اشتباه می‌گیرند و گمان می‌کنند آزادی یعنی انجام هر آنچه می‌خواهند. اما آزادی حقیقی در این است که انسان حق داشته باشد هر کاری را که قانون اجازه داده بکند و آنچه قانون منع کرده، مجبور به انجام آن نگردد.

مردم معانی مختلفی به کلمه‌ی آزادی (Liberty) داده‌اند. برخی آزادی را در خلع حاکمی می‌دانند که خودشان به او اختیار داده‌اند، در صورتی که او جابر شود. عده‌ای دیگر آزادی را در انتخاب کسی می‌دانند که باید مطیع او باشند. گروهی نیز آزادی را در داشتن حق حمل سلاح یا امتیازات خاص می‌بینند. برخی ملت‌ها حتی حفظ رسوم، مانند ریش بلند، را آزادی می‌پندارند. هر ملتی نام آزادی را به حکومتی داده که با عادات و تمایلاتش سازگار است. در جمهوریت (Republic)، معایب کمتر آشکار است و قوانین تأثیر بیشتری دارند تا مجریان، لذا مردم آزادی را در جمهوریت می‌دانند. در مشروطیت (Constitutional)، چون ملت ظاهراً مختار است، آزادی را خاص این نوع حکومت می‌پندارند.

آزادی سیاسی در حکومت‌های معتدل (Moderate Governments) یافت می‌شود، به شرط آنکه زمامداران از مقامات و مشاغل خود سوءاستفاده نکنند. تجربه نشان داده هر کس که زمام امور را در دست دارد، متمایل است از آن به نفع خود استفاده کند. اما ملت می‌تواند این سوءاستفاده را متوقف کند. برای جلوگیری از سوءاستفاده از اختیارات، باید سازمان دولت طوری باشد که قدرت، قدرت را مهار کند. این اصل، پایه‌ی حفظ آزادی سیاسی است.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

تفکیک قوا، بنیان آزادی سیاسی در انگلستان

آزادی سیاسی (Political Liberty) در انگلستان از طریق تفکیک سه قوه‌ی مقننه، مجریه و قضائیه برقرار شده است. در این کشور، آزادی سیاسی نزد هر فرد به معنای آرامش خاطر ناشی از اطمینان به امنیت اوست. این امنیت از طریق سازمان حکومتی تأمین می‌شود که در آن یک فرد از فرد دیگر نمی‌ترسد. اگر قوه‌ی مقننه (Legislative Power)، قوه‌ی مجریه (Executive Power) و قوه‌ی قضائیه (Judicial Power) در دست یک نفر یا هیئت واحدی باشد، آزادی وجود نخواهد داشت.

در انگلستان، قوه‌ی مقننه قوانینی وضع می‌کند، آن‌ها را اصلاح یا الغا می‌نماید. قوه‌ی مجریه امور بین‌المللی را اداره کرده، امنیت خارجی را برقرار می‌سازد، جنگ و صلح را مدیریت می‌کند و سفرا را می‌پذیرد. قوه‌ی قضائیه اختلافات میان افراد را حل و جرائم را کیفر می‌دهد. اگر قوه‌ی مقننه و مجریه در دست یک نفر باشد، قوانین جابرانه وضع و اجرا می‌شود. اگر قوه‌ی قضائیه از این دو جدا نباشد، اختیار نسبت به زندگی و آزادی افراد خودسرانه خواهد بود.

قوه‌ی قضائیه نباید به یک هیئت دائمی سپرده شود، بلکه باید به افرادی که به طور موقت از میان توده انتخاب می‌شوند واگذار گردد. این افراد دادگاه‌هایی تشکیل می‌دهند که دوام آن‌ها به لزومشان بستگی دارد. در این صورت، قضاوت غیرمرئی است و مردم از قضاوت می‌ترسند، نه از شخص قاضی. در جنایات مهم، متهم باید بتواند قضات خود را انتخاب کند یا برخی را رد کند تا احساس نکند به دست کسانی افتاده که قصد اجحاف دارند.

قوه‌ی مقننه باید از دو هیئت تشکیل شود: یکی نمایندگان ملت و دیگری اشراف (Senate). هر هیئت منافع و نظریات جداگانه‌ای دارد. هیئت اشراف باید موروثی باشد تا امتیازات را بهتر حفظ کند، اما نباید قدرت وضع قوانین یا اخذ مالیات داشته باشد، بلکه فقط حق جلوگیری و تصویب قوانین را دارا باشد. قوه‌ی مجریه باید در دست پادشاه باشد، زیرا این قوه به عملیات فوری نیاز دارد و یک نفر بهتر از چند نفر آن را اداره می‌کند. اگر قوه‌ی مقننه برای مدت طولانی تعطیل شود، یا قوه‌ی مجریه مطلق‌العنان می‌شود یا هرج‌ومرج ایجاد می‌گردد.

تفکیک قوا و تعادل آن‌ها، آزادی را تضمین می‌کند. این سه قوه باید یکدیگر را تعدیل کنند تا از تندروی جلوگیری شود و به اتفاق پیش روند.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

نقش نمایندگان و نظارت در حفظ آزادی سیاسی

آزادی سیاسی (Political Liberty) در انتخاب نمایندگان و نظارت بر قوای حکومتی نهفته است. در کشورهای بزرگ، چون توده نمی‌تواند مستقیماً در امور مشارکت کند، باید نمایندگان خود را انتخاب کند. اهالی هر محل باید نماینده‌ی خود را از میان خودشان انتخاب کنند، زیرا نیازهای محل خود را بهتر می‌شناسند. نمایندگان باید از میان اهل محل باشند، نه از کل ملت به طور عمومی، تا بتوانند در امور شور کنند، در حالی که آرای عمومی این قابلیت را ندارد.

همه‌ی افراد باید حق رأی برای انتخاب نماینده داشته باشند، مگر کسانی که به فساد اخلاق یا سفاهت مشهورند. در جمهوری‌های قدیم، عیب بزرگ این بود که ملت مستقیماً در تصمیمات عملی دخالت می‌کرد، اما از اجرای آن‌ها عاجز بود. ملت نباید رأساً در حکومت دخالت کند، مگر برای انتخاب نمایندگان. نمایندگان باید قوانین وضع کنند و بر اجرای صحیح آن‌ها نظارت داشته باشند، نه اینکه خود تصمیمات عملی را اجرا کنند.

قوه‌ی مقننه (Legislative Power) باید بر اعمال قوه‌ی مجریه (Executive Power) نظارت کند تا ببیند قوانین چگونه اجرا می‌شوند. اما این نظارت نباید به شخص اجراکننده یا رفتار او مربوط شود، زیرا شخص او باید مقدس باشد تا آزادی حفظ شود. اگر اجراکننده خطا کند، وزیران و مشاوران او که مسئولند باید مؤاخذه شوند. قوه‌ی مقننه باید دوره‌ای محدود داشته باشد تا در صورت فساد نمایندگان، ملت به هیئت بعدی امیدوار باشد. اگر دوره‌ی قانون‌گذاری نامحدود باشد، نمایندگان فاسد شده و ملت ناامید می‌گردد.

قوه‌ی مجریه باید حق جلوگیری از عملیات قوه‌ی مقننه را داشته باشد تا از استبداد این قوه جلوگیری شود. اما قوه‌ی مقننه نباید قوه‌ی مجریه را محدود کند، زیرا اجرای آن به طور طبیعی محدود است. نظارت سالانه‌ی قوه‌ی مقننه بر مالیات‌ها و نیروی نظامی ضروری است تا قوه‌ی مجریه نتواند ظلم کند. ارتش باید از عامه‌ی مردم تشکیل شود و تحت امر قوه‌ی مجریه باشد، نه قوه‌ی مقننه، تا از نظامی‌شدن حکومت جلوگیری شود.


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader

خطرات جرم توهین به سلطنت و حفظ آزادی در برابر استبداد

جرم توهین به سلطنت (Lèse-Majesté) اگر مبهم تعریف شود، به استبداد (Despotism) منجر می‌شود. در قوانین چین، عدم احترام به امپراتور مستوجب اعدام است، اما چون توضیحی درباره‌ی مصادیق آن داده نشده، هر امری می‌تواند بهانه‌ای برای نابودی افراد و خانواده‌ها شود. برای مثال، دو نفر به دلیل نقل نادرست در روزنامه‌ی دربار یا نوشتن روی یادداشتی با مهر امپراتور اعدام شدند. وقتی جنایت توهین مبهم باشد، حکومت به استبداد تبدیل می‌شود.

در روم، قوانینی مانند قانون یولیوسی (Lex Julia) کسانی را که در احکام پادشاه تردید می‌کردند یا لیاقت انتخاب‌شدگان او را زیر سؤال می‌بردند، به جرم توهین تنبیه می‌کردند. این قوانین توسط وزرا و درباریان برای حفظ منافع خود وضع شده بود. سخنان بی‌محابا نباید به جرم توهین تعقیب شوند، مگر اینکه صراحتاً دلالت بر شروع جرم کنند. حرف به خودی خود جرم نیست و فقط وقتی با عمل جنایتکارانه همراه باشد، قابل مجازات است. اگر سخنان یا نوشته‌ها به تنهایی جرم تلقی شوند، نه تنها آزادی (Liberty) وجود ندارد، بلکه سایه‌ی آزادی هم باقی نمی‌ماند.

در جمهوریت (Republic)، تنبیه بیش از حد جرم توهین خطرناک است. وقتی جمهوری اشخاصی را که قصد سرنگونی آن را دارند نابود کرد، باید به سرعت انتقام‌ها و کیفرها را متوقف کند. باید عفو را بر تنبیه مقدم داشت و اموال تبعیدشدگان را بازگرداند تا جمهوریت به ستمگری تبدیل نشود. رومیان عاقل‌تر از یونانیان بودند و اطفال محکومان را کیفر نمی‌دادند. در مقابل، یونانیان گاهی خویشان محکومان را تبعید یا اعدام می‌کردند که به تزلزل جمهوریت منجر شد.

در حکومت مشروطه (Constitutional Monarchy)، پادشاه باید از جاسوسی و نامه‌های بی‌امضا پرهیز کند، زیرا این‌ها اعتماد ملت را سلب می‌کند. کسی که نگرانی و ترس و سوءظن داشته باشد و محتاج به جاسوسی شود، مانند بازیگری است که برای بازی کردن نقش خود وامانده است، ولی وقتی می‌بیند قوانین به طور کلی در نهایت استحکام و محترم می‌باشند، می‌تواند خود را در امان بداند، زیرا روش عمومی روش افراد را تأمین می‌کند. دلیل اینکه مردم شاه را دوست دارند این است که به او اطمینان می‌کنند و هر وقت وزیری تقاضایی را رد کند، مردم تصور می‌کند اگر خود شاه بود قبول می‌کرد. حتی در بلیات عمومی، شخص شاه را ابداً متهم نمی‌کنند و مردم تصور می‌نمایند که شاه از قضایا اطلاع ندارد یا اینکه اشخاص فاسد دور او را گرفته‌اند و به او بد فهمانده‌اند. توده می‌گوید اگر پادشاه می‌دانست این طور نمی‌شد. این کلمات مانند نوعی مناجات و دلیل اعتمادی است که ملت به پادشاه دارد. پس این کار برای پادشاهان خوب نیست که جاسوس تعیین کنند، زیرا وقتی که شخص نسبت به قوانین وفادار باشد، به وظایف خود نسبت به پادشاه عمل می‌کند. در عین حال، باید هر کس دست‌کم در خانه‌ی خود در پناه بوده و رفتارش در امان باشد تا وظایف خود را به خوبی انجام دهد. اخلاق پادشاه به آزادی کمک می‌کند؛ اگر او آزادی‌خواهان را دوست بدارد، اتباع آزادمنش خواهد داشت، اما اگر افراد پست را ترجیح دهد، غلامانی مطیع خواهد یافت.

‎پایان


📘 روح‌القوانین
✍🏻 شارل دو مونتسکیو
↔️ علی‌اکبر مهتدی
📚 گروه کتابخوانی علمی

@SciBookReader