خاستگاه‌های ژاپن امروزی
چارچوب بحران

ژاپن در عصر میجی بیش از سایر کشورهای مطرح در این کتاب تغییرات با وام‌گرفتن از الگوهای خارجی را (عامل ۵) آن ‌هم پس از مقایسۀ دقیق الگوهای مختلف به‌منظور شناسایی مناسب‌ترین‌ها برای اوضاع کشور در یک مقطع خاص نمایش می‌دهد. نتیجۀ آن اقتباس‌ها، قانون اساسی و نیروی زمینی ژاپن بر مبنای الگوهای آلمانی، ناوگان جنگی بر اساس الگوی بریتانیا، پیش‌نویس اولیۀ قانون مدنی بر اساس الگوی فرانسوی و اصلاحات آموزشی در سال ۱۸۷۹ بر اساس الگوی آمریکایی بود. حتی ظاهراً از «اعلامیۀ استقلال» ایالات متحده برای پیشنهاد اصلاحات دولت استفاده شد که پیش‌نویس آن را ایتاگاکی تایسوکه و فوکواوکا کوتائی تهیه کردند و آن را با مقدمه‌ای آغاز کردند که در آن به برابری حقوق تمام انسان‌ها اشاره کردند و از برابری حقوق به نتیجه‌گیری‌های متعدد رسیدند.

دومین جملۀ اعلامیه استقلال ایالات متحده را در نظر بگیرید که: «ما این حقایق را بدیهی می‌دانیم که تمام انسان‌ها برابر خلق شده‌اند...» و با آن به استنتاج‌های متعدد می‌رسد. ایتاگاکی و فوکواوکا الگوی دولت آمریکا را پیشنهاد کردند که به تصویب نرسید ولی بسیاری از دیگر الگوهای خارجی به تصویب رسیدند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
بازدید از شیلی

در سال ۱۹۶۷ وقتی همه‌چیز در صلح و صفا به‌نظر می‌رسید، فرصت مطالعاتی‌ام را در شیلی گذراندم. میزبان‌هایم در شیلی به من تأکید می‌کردند که شیلی با سایر کشورهای آمریکای لاتین بسیار فرق دارد. ایشان توضیح می‌دادند که شیلی سابقه‌ای طولانی از دولت مردم‌سالار داشته و آن مردم‌سالاری فقط با یک کودتای نظامی منقطع شده است. شیلی تا آن هنگام برخلاف پرو، آرژانتین و سایر کشورهای آمریکای لاتین، دولت‌های نظامی متعدد به خود ندیده بود و باثبات‌ترین کشور آمریکای لاتین از لحاظ سیاسی محسوب می‌شد.

اهالی شیلی خود را شبیه اروپایی‌ها و مردم ایالات متحده و نه آمریکای لاتین می‌دانستند. مثلاً دیدار من از شیلی در چارچوب برنامۀ مبادلۀ علمی بین دانشگاه شیلی و دانشگاه کالیفرنیا بود. آن برنامه پایه‌گذاری شد تا علاوه‌بر تأیید شباهت بین موقعیت مشابه مدیترانه‌ای شیلی و کالیفرنیا در سواحل غربی آمریکای جنوبی و شمالی تأکید شود که محیط اجتماعی و ثبات سیاسی شیلی و کالیفرنیا به یکدیگر شبیه است. دوستان من در شیلی حرف‌های خود را با جملۀ «ما مردم شیلی بلد هستیم که چگونه خود را اداره کنیم» تمام می‌کردند.

ولی شیلی فقط شش سال پس از سفر من در ۱۹۷۳ به تصرف یک حکومت استبدادی نظامی درآمد که رکوردهای قبلی شکنجۀ آزارگرانۀ دولتی را درهم شکست. رئیس‌جمهور انتخابی شیلی در روند مردم‌سالارانه، در خلال کودتای نظامی در ۱۱ سپتامبر در کاخ ریاست‌جمهوری خودکشی کرد. دولت نظامی شیلی علاوه‌بر کشتار تعداد کثیری از مردم، تعداد بی‌شماری را نیز شکنجه کرد. فنون شرم‌آور تازه‌ای از شکنجۀ روحی و جسمی را ابداع کرد و اتباع کثیری را به خارج کشور تبعید کرد. دولت نظامی حتی قتل‌های تروریستی سیاسی در خارج شیلی را هدایت کرد که تا زمان حملۀ ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به برج‌های تجارت جهانی (حمله‌ای که دست بر قضا در سالروز کودتای شیلی انجام گرفت) شامل تنها قتل سیاسی-تروریستی یک شهروند آمریکایی در خاک ایالات متحده نیز می‌شد (ترور در سال ۱۹۷۶ در واشنگتون دی‌سی). دولت نظامی شیلی تقریباً ۱۷ سال در مسند قدرت ماند.

اکنون که ۲۹ سال از سرنگونی دولت نظامی گذشته است، شیلی با میراث آن دولت دست‌وپنجه نرم می‌کند. برخی از شکنجه‌گرها و رهبران نظامی به زندان رفته‌اند ولی رهبران ارشد نظامی در زندان نیستند. بسیاری از مردم شیلی گرچه بابت شکنجه‌ها متأسف هستند، هنوز کودتای نظامی کشورشان را ضروری و اجتناب‌ناپذیر می‌دانند.

وقتی در صفحات آتی دربارۀ تاریخ اخیر شیلی می‌خوانید پرسش‌های فراوان به ذهن شما خطور خواهد کرد. آن معکوس‌شدن ناگهانی اوضاع در کشوری با سنت‌های مردم‌سالارانۀ مطمئن را چگونه می‌توان توضیح داد؟ مضامین این کتاب دربارۀ بحران ملی و تغییر در شیلی چه جایگاهی دارند؟ شما در شیلی، تغییرات گزینشی بزرگ در سیاست اقتصادی دولت و آشتی سیاسی مشاهده می‌کنید. همچنین به برخی مضامین تکراری یا همیشگی پی می‌برید: خودسنجی صادقانه و فقدان آن، آزادی عمل و فقدان آن، حمایت یا مخالفت متحدان و جایگاه یک الگو یا یک الگوی فرضی. دو تن از رهبران شیلی می‌توانند پرسش تاریخی تکراری و همیشگی را در ذهن ما پدید آورند که آیا رهبران برخوردار از شخصیت متمایز واقعاً مسیر تاریخ را عوض می‌کنند یا خیر.

مهم‌تر از همه این‌که وقتی هم‌وطن‌های من این فصل را می‌خوانند پرسش دهشتناکی ذهن ایشان را مشغول می‌کند. ایالات متحده از لحاظ سنت مردم‌سالارانۀ استوار به شیلی شبیه است. به بار نشستن استبداد از دل آن سنت مردم‌سالاری ظاهراً به‌هیچ‌وجه در مخیلۀ اهالی شیلی در ۱۹۶۷ نمی‌گنجید و به‌همین ترتیب در خیال آمریکایی‌های امروز نیز نمی‌گنجد. ولی آن فاجعه در شیلی رخ داد و علایم هشداردهنده در آن فاجعه با نگاه به گذشته مشهود بود. آیا آن مصیبت در ایالات متحده نیز می‌تواند رخ دهد؟

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
شیلی تا ۱۹۷۰

بهتر است که با جغرافیا، تاریخ و مردم شروع کنیم. وقتی به نقشه نگاه کنید، متعجب می‌شوید که می‌بینید شیلی درازترین و باریک‌ترین کشور دنیاست. درحالی‌که میانگین عرض شیلی از غرب به شرق اندکی بیش از ۱۶۰ کیلومتر است، درازای آن از شمال به جنوب به حدود ۴۸۰۰ کیلومتر می‌رسد که تقریباً با طول ایالات متحده برابر است. شیلی از لحاظ جغرافیایی در شرق با رشته‌کوه‌های بلند آند از آرژانتین جدا شده و در شمال با خشک‌ترین صحرای دنیا از بولیوی و پرو جدا گشته است. به‌این‌ترتیب تنها جنگ خارجی شیلی از هنگام دستیابی به استقلال دو جنگ با همسایه‌های شمالی‌اش، یعنی بولیوی و پرو در سال‌های ۱۸۳۶ تا ۱۸۳۹ و ۱۸۷۹ تا ۱۸۸۳ بوده است.

علی‌رغم طول بسیار دراز، «زمین‌های کشاورزی مولد و کشاورزی و جمعیت شیلی» در بخش کوچکی از مساحت کشور در درۀ مرکزی شیلی متمرکز است که اطراف سانتیاگو (پایتخت) را در برگرفته است. تنها در صدکیلومتری سانتیاگو، بندر اصلی شیلی یعنی ولپرایزو قرار دارد که بزرگ‌ترین بندر در ساحل غربی آمریکای جنوبی است. تمرکز جغرافیایی جمعیت، در کنار همگن‌بودن قومی که در ادامه خواهیم گفت، در اتحاد داخلی شیلی نقش داشته است و آن کشور هیچ‌گاه ناچار به دست‌وپنجه نرم‌کردن با جنبش‌های جدایی‌طلب جغرافیایی نبوده است که برای اکثر کشورهای دیگر با وسعت شیلی دردساز شده‌اند.

شیلی برخلاف سایر کشورهای آمریکای جنوبی که استوایی هستند دو مزیت بزرگ و مشترک با آرژانتین و اروگوئه دارد که از قرارگرفتن در مدار معتدل در جنوبی‌ترین بخش آمریکای جنوبی حاصل شده است. آن مزیت‌ها یکی بیشتربودن متوسط بهره‌وری کشاورزی و دیگری کمتربودن بار بیماری‌ها در نواحی معتدل در مقایسه با نواحی حاره‌ای است. به‌این‌ترتیب، شیلی، آرژانتین و اروگوئه سه کشور آمریکای جنوبی با بیشترین درآمد سرانه هستند (حتی علی‌رغم سیاست‌های اقتصادی به‌شدت ناگوار دولت‌های مختلف در آرژانتین.) رفاه نسبی شیلی ناشی از کشاورزی، ماهیگیری، مواد معدنی (که از آن خواهیم گفت) و صنایع کارخانه‌ای است.

شیلی هنگام هجوم طلا به کالیفرنیا و استرالیا در دهۀ ۱۸۴۰ صادرکنندۀ گندم به کالیفرنیا و استرالیا بود و از آن زمان تا امروز، صادرکنندۀ تولیدات کشاورزی باقی مانده است. شیلی در دهه‌های اخیر به صادرکنندۀ برتر آمریکای جنوبی در حوزۀ شیلات تبدیل شده و در زمرۀ برترین‌های جهانی در این زمینه است. شیلی سرانجام توانست بیش از سایر کشورهای آمریکای لاتین به صنایع کارخانه‌ای دست یابد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
آلنده

تحولات شیلی از سال ۱۹۷۰ به بعد با هدایت دو رهبر متوالی به پیش رفت که قطب مخالف یکدیگر از لحاظ سیاسی و شخصیتی بودند: سالوادور آلنده و آگوستو پینوشه. تنها شباهت ایشان در این بود که تا امروز معلوم نشده است چرا هر یک به آن شیوه عمل کرد.

آشنایی من با آلنده بر اساس اطلاعات مردم دربارۀ او و خاطرات یکی از دوستانم در شیلی بود که او و خانواده‌اش را خوب می‌شناخت. آلنده یک متخصص اصیل از خانوادۀ طیف بالایی طبقۀ متوسط، ثروتمند، آرمان‌گرا، یک خطیب قهار و برخوردار از شخصیت جذاب بود (قاب ۱.۴). او حتی در دوران دانشجویی‌اش یک مارکسیست شناخته‌شده و بنیانگذار حزب سوسیالیست شیلی بود که حتی بیشتر از حزب کمونیست شیلی به طیف افراطی جناح چپ تعلق داشت. با‌این‌حال، آلنده برحسب معیارهای سوسیالیستی شیلی، یک فرد میانه‌رو محسوب می‌شد، زیرا می‌خواست دولت مارکسیستی را با ابزارهای مردم‌سالارانه و نه با انقلاب مسلحانه به شیلی بیاورد. او از مدرسۀ پزشکی فارغ‌التحصیل گردید و در ۳۱سالگی وزیر بهداشت شیلی شد. وی شغل وزارت خود را به اذعان اکثریت با موفقیت سپری کرد. او در سال‌های ۱۹۵۲، ۱۹۵۸ و ۱۹۶۴ در انتخابات ریاست‌جمهوری شیلی شرکت کرد و هر سه‌بار با فاصله‌ای به‌اندازۀ نصف آرای رقبا شکست خورد. وقتی آلنده بار دیگر در سال ۱۹۷۰ و به‌عنوان رهبر ائتلاف سوسیالیست‌ها، کمونیست‌ها، بنیادگراها و میانه‌روها، به نام اتحاد مردمی نامزد ریاست‌جمهوری شد، به «بازندۀ همیشگی بی‌خطر» شهرت داشت.

آلنده در انتخابات ۱۹۷۰ بزرگ‌ترین بخش آرای مردم (۳۶ درصد) را به‌دست آورد که البته کافی نبود، زیرا بخش بسیار بزرگ‌تر از آرای مخالف او (۶۴ درصد) بین ائتلاف جناح راست (۳۵ درصد یا فقط 1.4 درصد کمتر از سهم آلنده) و ائتلاف (میانه ۲۸ درصد) تقسیم شده بود. چون آلنده فقط اکثریت نسبی و نه اکثریت مطلق را کسب کرده بود، لازم بود انتخاب او در کنگره تأیید شود. کنگره در ازای رشته‌ای از اصلاحات در قانون اساسی که آزادی مطبوعات و سایر آزادی‌ها را تضمین کند انتخاب آلنده را تأیید کرد. علی‌رغم شخصیت غیرتهاجمی و سابقۀ رفتارهای آلنده، انتخاب او بلافاصله با تلاش نافرجام دولت ایالات متحده برای بسیج اعضای کنگرۀ شیلی به‌منظور رد صلاحیت همراه شد و حتی به مهاجرت خانوادۀ یکی از دوستان من در شیلی انجامید که نخواستند صبر کنند و ببینند آلنده قصد دارد چه سیاست‌هایی را اجرا کند. چرا انتخاب آن رئیس‌جمهور خوش‌برخورد و میانه‌رو با چنان واکنش نامساعد شدیدی روبرو شد؟ بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
کودتا و پینوشه

به‌نظر می‌رسد پینوشه نیز مانند هیتلر، مصداقی از یک رهبر شیطان‌صفت بود که تاریخ را تغییر داد. البته تقصیر جنایت‌های نظامی مسیر شیلی را نمی‌توان فقط بر گردن پینوشه انداخت، زیرا هیچ‌کس نگفته است که شخص او به شکنجه یا کشتن کسی اقدام کرده است. دینا در دوران اوج بیش از چهارهزار مستخدم داشت که وظیفۀ آنان، بازجویی، شکنجه و کشتن بود. من با چنین حرف‌هایی نمی‌خواهم بگویم اکثر مردم شیلی به یکسان اهریمنی بودند. در هر کشور هزاران بیمار جامعه‌ستیز هست که اگر به ایشان فرمان یا مجال داده شود، دست به جنایت می‌زنند. مثلاً اگر کسی از خوانندگان کتاب حتی در کشوری غیرشرور مثل بریتانیا یا ایالات متحده به زندان برود و از بخت بد، گرفتار سادیسم زندانبان‌ها و مأموران اجرای قانون شده باشد که البته به‌طور مشخص به آنان فرمان داده نشده است که دگرآزار (سادیسمی) باشند، آن‌گاه می‌تواند تصور کند اگر به آن زندانبان‌ها و مأموران، به‌صراحت دستور داده شده بود که به دگرآزاری بپردازند ایشان چه رفتاری از خود نشان می‌دادند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
اقتصاد تا هنگام «خیر»

دیگر تلاش در دولت استبدادی پینوشه، علاوه‌بر یکسره‌کردن کار جناح چپ در شیلی، بازسازی نظام اقتصادی شیلی بر مبنای بازار آزاد و معکوس‌کردن قاعدۀ قبلی، یعنی مداخلۀ همه‌جانبه دولت در اقتصاد بود. آن معکوس‌سازی در یک‌ونیم سال اول از روی‌کارآمدن پینوشه رخ نداد و نظام اقتصادی به انقباض خود ادامه داد. تورم باقی ماند و بیکاری رشد کرد. ولی پینوشه از ۱۹۷۵ به بعد، ادارۀ اقتصادی کشور را به‌دست گروهی از مشاوران اقتصادی نئولیبرال داد که به پسرهای شیکاگو معروف شدند، زیرا بسیاری از ایشان در دانشگاه شیکاگو و به‌واسطۀ حشر و نشر با میلتون فریدمن آموزش دیده بودند. در سیاست‌های آن گروه، بر کسب‌وکار آزادانۀ تجارت آزاد، گرایش به بازار، بودجۀ متوازن، تورم اندک، نوسازی کسب‌وکارهای شیلی و کاهش مداخلۀ دولت اصرار می‌شد.

دولت‌های نظامی در آمریکای جنوبی معمولاً نوعی از نظام اقتصادی را ترجیح می‌دهند که بتوانند آن را در جهت منافع خود مهار کنند، و نه یک نظام اقتصادی بازار آزاد را که از عهدۀ مهارش برنیایند. به‌این‌ترتیب، انتخاب سیاست‌های پسرهای شیکاگو توسط دولت نظامی شیلی غیرمنتظره بود و هنوز معلوم نیست که چرا رخ داد. شاید آن انتخاب بدون پینوشه روی نمی‌داد، زیرا بعضی از افسران بلندپایۀ نظامی شیلی -از جمله ژنرال نیروی هوایی به‌نام گوستاوو لی و از اعضای دولت نظامی که در نهایت پینوشه او را در سال ۱۹۷۸ مجبور به استعفا کرد- با آن انتخاب مخالف بودند. آن انتخاب را گاهی به بازدید خود میلتون فریدمن از شیلی در سال ۱۹۷۵ منسوب می‌کنند. او به مدت ۴۵ دقیقه با پینوشه دیدار کرد و سپس نامه‌ای مفصل و پُر از توصیه برای پینوشه فرستاد ولی فریدمن آن جلسه را با برداشتی فرومایه نسبت به شخصیت پینوشه ترک کرد، زیرا پینوشه در خلال آن گفتگو فقط یک پرسش از فریدمن پرسید. درواقع برنامۀ پسران شیکاگو خیلی با توصیه‌های فریدمن تفاوت داشت و از برنامه‌های تفصیلی اقتصاددانان شیلی اقتباس شده بود که قبلاً در سندی معروف به «آجر» تنظیم گشته بود (چون آن سند بسیار طولانی و سنگین بود.)

یکی از توضیحات احتمالی را می‌توان آگاهی پینوشه به نادانی محض خودش با اقتصاد نسبت داد که خود را انسانی ساده نشان می‌داد (که شاید هم بود) و پیشنهادهای سادۀ غیرمتناقض و متقاعدکنندۀ «پسران شیکاگو» را جذاب یافت. عامل دیگر شاید تصور پینوشه در هم‌هویت دانستنِ پسران شیکاگو و سیاست‌های آنان با دولت ایالات متحده بود که از پینوشه حمایت کرده بود، در نفرت از کمونیست‌ها به او شباهت داشت و بلافاصله پس از کودتای پینوشه به او وام داده بود. در این مورد نیز مثل سایر اقدامات پینوشه و آلنده انگیزه‌ها چندان مشخص نیستند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
پس از پینوشه

مخالفان پینوشه با آن پیروزی «خیر» بالأخره فرصت بازگشت به انتخابات ریاست‌جمهوری در زمان اعلام‌شده را در ۱۹۹۰ پیدا کردند. ولی مبارزان «خیر» شامل ۱۷ گروه مختلف با ۱۷ چشم‌انداز متفاوت برای شیلی در دوران پس از پینوشه بودند. پس شیلی خود را به‌خطر انداخت تا همان مسیر پیموده‌شده توسط مردم‌سالاری‌های متفق پس از شکست‌دادن آلمان و ژاپن در جنگ جهانی دوم را بپیماید که وینستون چرچیل موضوع آخرین جلد از تاریخ شش‌جلدی خود دربارۀ «جنگ جهانی دوم» به نام «پیروزی و فاجعه» را به ایشان اختصاص داد: «چگونه مردم سالاری‌های بزرگ پیروز شدند و به‌این‌ترتیب توانستند اعمال احمقانه‌ای را از سر بگیرند که تقریباً به بهای زندگی برای ایشان تمام شده بود.» وقت پرسشی مشابه برای شیلی نزدیک شده بود: آیا مردم شیلی حماقت‌های سازش‌ناپذیری و موضع‌گیری بدون مصالحۀ خود را که به بهای جان کثیری از ایشان تمام شد و دولت مردم‌سالار را در آن کشور از بین برد، از سر خواهند گرفت؟

از میان مخالفان پینوشه در جناح چپ که توسط او کشته نشدند، حدود صدهزار نفر از ۱۹۷۳ به بعد به خارج گریخته بودند. آنان به‌مدت طولانی، یعنی ۱۶ سال تا ۱۹۸۹ در خارج کشور به‌سر می‌بردند و به‌این‌ترتیب فرصت فراوان داشتند دربارۀ سازش‌ناپذیری خود در گذشته تأمل کنند. بسیاری از ایشان به اروپای شرقی و غربی رفتند و سالیان متمادی را به تماشای نحوۀ فعالیت سیاسی سوسیالیست‌ها، کمونیست‌ها و سایر چپ‌گرایان اروپایی و نیز چگونگی موفق‌شدن یا نشدن آن چپ‌گرایان گذراندند. آن‌دسته از جلای‌وطن‌کرده‌ها از شیلی که به اروپای شرقی رفتند، وقتی دریافتند آرمان‌گراهای انعطاف‌ناپذیر و چپ‌گرای حاضر در مسند قدرت نتوانسته‌اند برای ملت خود شادی به ارمغان بیاورند، به ناامیدی کشیده شدند ولی جلای‌وطن‌کرده‌های عازم اروپای غربی، برعکس دیدند که مردم‌سالاری جمع‌گرای میانه‌رو به‌خوبی کار می‌کند و کیفیت زندگی عالی را که ناشی از آن مصالحه و محیط سیاسی آرام‌تر از اوضاع شیلی بود، به چشم خود دیدند. ایشان دریافتند که لازم نیست چپ‌گراها افراطی و سازش‌پذیر باشند و می‌توانند بسیاری از اهداف خود را از طریق مذاکره و مصالحه با مردمی محقق کنند که دیدگاه‌های سیاسی متفاوتی دارند. آن جلای‌وطن‌کرده‌ها فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و دولت‌های کمونیست اروپای شرقی و سرکوب خونین اعتراض‌های چین در سال ۱۹۸۹ را نظاره کردند. تمام آن مشاهدات به فرونشاندن افراط‌گرایی و همدلی چپ‌گرایان شیلی با کمونیسم کمک کرد.

طرفداران «خیر» با دیدگاه‌های مختلف در مبارزۀ «خیر» در سال ۱۹۸۹ دریافته بودند که پیروز نخواهند شد، مگر همکاری با یکدیگر را یاد بگیرند. ایشان علاوه‌بر این فهمیدند که پینوشه همچنان در میان جامعۀ کسب‌و کا شیلی و طبقۀ مرفه از حمایت جدی برخوردار است و به پیروزی نخواهند رسید یا اگر پیروز شوند، هیچ‌گاه فرصت در دست‌گرفتن قدرت به آنان داده نخواهد شد، مگر طرفداران پینوشه از امنیت خود در دورۀ پس از پینوشه مطمئن شوند. پس چشم‌انداز دردناک از این قرار بود که چپ‌گراها وقتی در آینده در مسند قدرت قرار می‌گرفتند، ناچار بودند به تمرین تساهل با دشمنان سابق خود بپردازند که دیدگاه‌های ایشان را اصلاً قبول نداشتند و رفتار آن دشمنان نسبت به خود را در گذشته هولناک دیده بودند. ایشان ناچار بودند اشتیاق خود به ساختن «شیلی برای تمام مردم شیلی» را فریاد بزنند. هدفی که پاتریشیو ایلوین -نخستین رئیس‌جمهور منتخب مردم پس از پینوشه- در سخنرانی آغاز رسمی کار خود در ۱۲ مارس ۱۹۹۰ بیان کرد.

وقتی اتحاد ۱۷ گروه «خیر» در همه‌پرسی برنده شد، چپ‌گراهای موجود در آن اتحاد به ضرورت متقاعد‌کردن متحدان میانه‌روی «حزب دموکراتیک مسیحی» پی بردند تا به آنان بفهمانند یک دولت چپ‌گرای جدید ترسناک نیست و به‌اندازۀ دولت چپ‌گرای آلنده افراطی نخواهد بود. به‌این‌ترتیب بود که جناح‌های چپ‌گرا و میانه در یک اتحاد انتخاباتی به‌نام «توافق» به‌هم پیوستند. چپ‌گراها قبول کردند که اگر ائتلاف شکل گرفته، بتواند در انتخابات ۱۹۹۰ پیروز شود (که شد)، بگذارند که ریاست‌جمهوری بین یک چپ‌گرا و میانه‌رو چرخش کند و ابتدا نامزد دموکرات-مسیحی‌ها رئیس‌جمهور شود. چپ‌گراها آن شروط را پذیرفتند، زیرا پی بردند که [سازش‌پذیری] یگانه راه بازگشت ایشان به قدرت است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
چارچوب بحران

پیروزی انتخاباتی ائتلاف «خیر» در سال ۱۹۸۹ به‌معنای خلاص‌شدن شیلی از دست پینوشه و نیروهای مسلح نبود. پینوشه قبل از کناره‌گیری از ریاست‌جمهوری توانست قوانینی وضع کند که وی را به‌سمت سناتور مادام‌العمر رساند. مجال نصب چند تن از قضات جدید، دیوان عالی را برای او فراهم کرد و او را تا زمان بازنشستگی‌اش در ۸۳ سالگی در ۱۹۸۹ در منصب فرماندۀ کل نیروهای مسلح ابقا کرد. بنابراین پینوشه و خطر پنهان یک کودتای نظامی دیگر، همواره ذهن رهبران مردم‌سالار شیلی را به خود مشغول کرده بود. یکی از دوستانم در شیلی چنین برایم توضیح داد که: «گویی پس از تسلیم آلمان نازی در ۹ می ۱۹۴۵، هیتلر خودکشی نکرده، بلکه در عوض در جایگاه سناتور مادام‌العمر و فرماندۀ کل ارتش آلمان باقی مانده باشد!» در قانون اساسی پینوشه، برای هرچه محکم‌ترکردن جایگاه ارتش شیلی، یک بند گنجانده شد (که هنوز نافذ است) و در آن تصریح شد که هرساله ده درصد درآمد «فروش» مس شیلی (فروش و نه سود!) باید صرف بودجۀ نظامی گردد. آن عایدی موجب فراهم‌شدن بنیۀ مالی هنگفت برای نیروهای نظامی می‌شود، به گونه‌ای که توان مالی آن‌ها بسیار فراتر از نیازهای مالی مربوط به دفاع از شیلی در برابر هر تهدید خارجی واقعی است؛ به‌ویژه وقتی در نظر بگیریم که آخرین (و فقط دومین) جنگ خارجی شیلی بیش از یک قرن پیش در ۱۸۸۳ تمام شد و نیز بدانیم که مرزهای شیلی با اقیانوس، صحرا و کوه‌های بلند محافظت شده است و همسایگان کشور، آرژانتین، بولیوی و پرو اصلاً خطرناک نیستند. در عوض تنها کاربرد نیروهای مسلح شیلی، علیه خود مردم این کشور است.

قانون اساسی مصوب در زمان پینوشه شامل سه بند به‌نفع جناح راست بود. در یک بخش تصریح شده بود که از ۳۵ عضو سنا، ده تای آن‌ها توسط مردم انتخاب نمی‌شود، بلکه توسط رئیس‌جمهور از میان فهرستی از مسئولان (مثلاً رؤسای سابق نیروی زمینی و دریایی) انتخاب می‌شوند که احتمالاً فقط از جناح راست خواهند بود. رؤسای جمهور قبلی نیز به‌سمت سناتور مادام‌العمر رسیدند. در بخش دوم (که تا ۲۰۱۵ لغو نشده بود) تصریح گردید که در هر حوزۀ انتخاباتی کنگرۀ شیلی، دو نماینده انتخاب می‌شوند که یکی به اکثریت نسبی آرا نیاز دارد ولی دیگری باید اکثریت ۸۰ درصدی به‌دست بیاورد. به‌این‌ترتیب بسیار دشوار شد که دو نامزد چپ‌گرا بتوانند در یک حوزه انتخاب شوند. آخرین بخش، رأی پنج‌هفتم رأی‌دهندگان را برای تغییر قانون اساسی لازم کرد، در حالی‌که در یک نظام مردم‌سالار به‌ویژه با چنددستی‌هایی که در شیلی هست رسیدن به رأی پنج‌هفتم رأی‌دهندگان برای تغییردادن هر موردی بسیار دشوار است. پس هرچند دهه‌ها از کناررفتن پینوشه با رأی مردم گذشته است، شیلی هنوز مطابق با نسخۀ تعدیل‌شده‌ای از قانون اساسی او عمل می‌کند که به‌نظر اکثر مردم کشور نامشروع است.

برای مردم هر کشوری دردناک است که به اقدامات شیطانی مسئولان کشور علیه شهروندان خودشان و سایر کشورها اذعان کنند و درصدد جبران خسارت برآیند؛ دردناک است، زیرا هیچ چیز نمی‌تواند گذشته را پاک کند و بسیاری از گناهکاران هنوز زنده، غیرپشیمان، قدرتمند و برخوردار از حمایت فراوان هستند. اذعان به خطاها و جبران آن‌ها به‌ویژه برای شیلی دشوار بوده است، زیرا پینوشه حتی در همه‌پرسی غیرقهرآمیز ۱۹۸۹ نیز از پشتیبانی اقلیتی بزرگ برخوردار شد، زیرا او فرماندۀ کل نیروهای مسلح باقی ماند و زیرا دولت‌های مردم‌سالار بعدی می‌دانستند که اگر به دادخواهی علیه نظامیان گناهکار بپردازند، واقعاً باید از یک کودتای دیگر بیمناک باشند. در دو مورد -وقتی از پسر پینوشه تحقیق شد و هنگامی که یک کمیسیون حقوق بشر کار خود برای تفحص دربارۀ وحشگیری‌ها را شروع می‌کرد- سربازان با سازوبرگ نظامی کامل در خیابان‌ها هویدا شدند. ظاهر امر یک «تمرین عادی» را نشان می‌داد ولی هرکسی تهدید بالقوه را به‌خوبی درک می‌کرد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
بازگشت به شیلی

شیلی از چارچوب نگاه این کتاب برای بررسی عوامل تسهیل‌کننده یا پدیدآورندۀ پیامدهای یک بحران، بسیاری از آن عوامل را به تصویر می‌کشد.

نخست آن‌که تغییرات شیلی درواقع تغییراتی بزرگ و گزینشی بودند (عامل ۳ از جدول ۲.۱). شیلی در ابتدا سنت دیرینۀ حداقل مداخلۀ نظامی را زیر پا گذاشت و تنش دیرینه‌اش بین مداخلۀ اقتصادی دولت و رویکرد عدم دخالت اقتصادی دولت را با گذار اساسی به رویکرد عدم مداخله رفع کرد. در نهایت وقتی گذار به مداخلۀ نظامی معکوس شد، آن معکوس‌شدن به‌شکل گزینشی انجام گرفت: بله، دولت مردم‌سالار دوباره بازگشت ولی گذار به نظام اقتصادی بازار آزاد که دولت نظامی مطرح کرده بود، حفظ شد. آن مورد یکی از دو تغییر گزینشی ماندگار در شیلی بوده است که علاوه‌بر این انعطاف‌پذیری (سازش‌پذیری) مثال‌زدنی را نیز نشان می‌دهد (عامل ۱۰): سوسیالیست‌هایی که در پایان بر سر کار آمدند، تعهد خود به سوسیالیسم را کنار گذاشتند و همان سیاست‌های اقتصادی دولت منفور نظامی را ادامه دادند. دیگر تغییر گزینشی ماندگار در شیلی، پایان‌دادن (حداقل به‌مدت چند دهۀ اخیر) به موضع‌گیری انعطاف‌ناپذیر علیه آشتی سیاسی بود که مشخصۀ سیاست ملی در بخش اعظم تاریخ معاصر شیلی محسوب می‌شد.

شیلی به‌واسطۀ دو دور از نااطمینانی‌ها و ناکامی‌ها توانست به آن تغییرات گزینشی برسد (عامل ۹). دور اول، تلاش ناکام آلنده در برطرف‌کردن مشکلات مزمن اقتصادی و اجتماعی شیلی بود که با دست رد زدن به مصالحه و روی‌کار‌آوردن دولت مارکسیست پیگیری شد. دور دوم تلاش ناکام پینوشه، بازهم برای ردکردن مصالحه و ایجاد یک دولت نظامی، ماندگار و ریاست‌جمهوری تمدیدشده برای او بود که با محاسبات غلط او دربارۀ نتیجۀ همه‌پرسی ۱۹۸۹ نقش بر آب شد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

شیلی برای همۀ مردم شیلی
در یک هتل

اندونزی چهارمین کشور پرجمعیت دنیا با ۲۶۰ میلیون سکنه است که از این لحاظ پس از چین، هندوستان و ایالات متحده قرار می‌گیرد. اندونزی همچنین پرجمعیت‌ترین کشور دنیا با اکثریت جمعیتی مسلمان است و حتی نسبت به پاکستان، بنگلادش یا ایران جمعیت مسلمان بیشتری دارد. شاید این ویژگی‌ها ما را به فکر بیندازد که اندونزی به‌شدت توجه روزنامه‌های آمریکایی یا اروپایی را به خود جلب می‌کند.

ولی واژۀ «مسلمان» درواقع غربی‌ها را به یاد کشورهای دیگری می‌اندازد که در ذهن مردم غرب بیشتر از اندونزی حک شده‌اند. روزنامه‌های آمریکایی و اروپایی در حال حاضر خیلی دیر به دیر از اندونزی یاد می‌کنند. معدود موقعیت‌هایی که می‌توانم عنوان صفحۀ اول روزنامه‌ها را در پانزده سال گذشته از اندونزی به‌خاطر بیاورم، دو زمین‌لرزۀ بزرگ و سقوط هواپیما در سال ۲۰۱۸ بود که انسان‌های بسیاری را به کام مرگ فرستاد؛ یا وقتی مسئولان اندونزی چند قاچاقچی مواد مخدر را که اتباع غیراندونزیایی هم در میان ایشان بود در سال ۲۰۱۵ و علی‌رغم اعتراض کشورهای دیگر اعدام کردند؛ وقتی دویست هزار نفر در سونامی ۲۰۰۴ جان باختند؛ و هنگامی که بمب‌گذاری بالی در سال ۲۰۰۲ جان قربانیان متعددی را گرفت. بی‌توجهی کلی رسانه‌ها به اندونزی در زمانۀ فعلی یک علت دارد: اندونزی واجد خصوصیاتی نیست که خوراک عناوین بین‌المللی باشد، یعنی در آن‌جا از جنگ داخلی، صدور تروریست‌ها یا توده‌های مهاجران به خارج، خیلی ثروتمند یا خیلی فقیر بودن یا ایجاد جنجال فراوان در سیاست بین‌المللی خبری نیست. آمریکایی‌ها اگر اصلاً به اندونزی فکر کنند، آن را با تصویری از یک کشور در حال توسعه، همراه با جاذبه‌های گردشگری دلپذیر، به‌ویژه چشم‌اندازها و سواحل زیبا، با معابد هندو در بالی، با غنی‌ترین صخره‌های مرجانی دنیا، بهترین غواصی با ماسک اکسیژن و شنا با لولۀ تنفس و با پارچه‌های زیبای باتیک مجسم می‌کنند.

نخستین سفر من به اندونزی در ۱۹۷۹ و با اقامت در هتلی شروع شد که تالار ورودی‌اش با نقاشی‌های حکایت‌کنندۀ تاریخ اندونزی تزئین شده بود. نمایشی مشابه با آن در ایالات متحده احتمالاً شامل نقاشی‌های انقلاب آمریکا، جنگ داخلی، هجوم طلای کالیفرنیا، راه‌آهن سراسری و موضوعات مشابه از ۱۵۰ تا ۲۵۰ سال قبل می‌شد ولی تمام نقاشی‌های تالار ورودی هتل من در اندونزی فقط وقایع ۳۵ سال پیشین را نشان می‌داد، رخدادی که موضوع اکثر نقاشی‌ها بود به شورش کمونیستی ۱۹۶۵ معروف است. نقاشی‌ها و توضیحات کتبی زیر آن‌ها به‌روشنی شرح می‌داد که کمونیست‌ها چگونه هفت ژنرال را شکنجه کرده و به‌قتل رساندند؛ و چگونه وقتی یکی از ژنرال‌هایی که کمونیست‌ها درصدد قتل او بودند، قصد داشت از بالای دیوار خانه‌اش فرار کند، گلوله‌ها به تصادف به دختر پنج‌سالۀ او اصابت کرد و چند روز بعد باعث مرگ دخترک شد. هرکس پس از تماشای آن نمایشگاه گمان می‌کرد که شکنجه و قتل آن هفت ژنرال و دختربچه، فجیع‌ترین رخداد در تاریخ اندونزی بوده است.

در آن نقاشی‌ها اشاره‌ای به اتفاق‌های پس از مرگ آن ژنرال‌ها نشده بود: قتل بیش از نیم میلیون اندونزیایی دیگر به تحریک یا تشویق نیروهای مسلح اندونزی. اشاره‌نکردن به کشتار مردم در نمایشگاه تاریخ اندونزی، نوعی حذف کاملاً تعمدی بود، زیرا در میان قتل‌عام‌های سراسر جهان پس از جنگ جهانی دوم، معدودی از آن‌ها از لحاظ تعداد کشته‌ها از اندونزی فراتر بوده‌اند. در خلال دو دهه پس از نخستین بازدیدم از اندونزی که بازدیدهای متعدد دیگر و دوره‌های طولانی اقامت در آن کشور را تجربه کردم. حتی یک‌بار نشنیدم که دوستانم در اندونزی از آن کشتارها یاد کنند تا این‌که دولت در سال ۱۹۹۸ تغییر کرد؛ گویی دولت ژنرال پینوشه ۱۰۰ برابر بیشتر از اهالی شیلی را -نسبت به آن‌چه در عمل کشت- کشته باشد ولی مردم بازمانده در شیلی از آن کشتارها حرفی نزنند و در قرائت‌های تاریخ شیلی نیز از آن‌ها سخنی گفته نشود.

در میان مباحث بحران و تغییر که باید در نظر بگیرید، یکی هم مقایسه بین شیلی و اندونزی است. هر دو کشور با شکست مصالحه، تلاش چپ‌گرایان برای به‌چنگ‌آوردن مهار دولت و با یک کودتای نظامی روبرو شدند که به آن تلاش پایان داد و زمینه‌ساز استبداد طولانی‌مدت گردید. هر دو کشور به‌خوبی جایگاه دو رهبر متوالی و نه‌فقط یک رهبر را نشان می‌دهند که شخصیت‌های متمایز ولی متضاد داشتند. اندونزی از لحاظ دستیابی به آشتی دوبارۀ ملی -پس از قتل‌عام یک گروه سیاسی به‌دست گروه مخالف- نقطۀ مقابل فنلاند بوده و شیلی بین آن‌ها جای می‌گیرد. اندونزی به‌عنوان جوان‌ترین کشور در مجموعۀ این کتاب، به‌خوبی فرایند تشکیل موفقیت‌آمیز هویت ملی را نمایش می‌دهد.

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
پیشینۀ اندونزی

برای آشنایی با رخدادهای بحران اندونزی در سال ۱۹۶۵ و پس از آن، بهتر است با پیشینۀ اندونزی آغاز کنیم. اندونزی کشور جوانی است که تا سال ۱۹۴۵ مستقل نشده بود و تا سال ۱۹۱۰ حتی به‌عنوان یک مستعمره نیز یکپارچه نبود. اندونزی حاره‌ای است، نزدیک خط استوا، بین گینۀ نو و استرالیا از شرق و آسیا از غرب قرار دارد و کوهستان‌های فراوان دارد که بسیاری از آن‌ها آتشفشان‌های فعال هستند. یکی از آن آتشفشان‌ها به نام کراکاتوا به‌خاطر فاجعه‌بارترین فوران در تاریخ اخیر جهان (۱۸۸۳) معروف است که تقریباً به کل جزایر کشور آسیب زد و به‌قدری خاکستر به هوا فرستاد که آب‌وهوای کرۀ زمین تا یک سال بعد را تغییر داد. معروف‌ترین جزایر اندونزی شامل جاوه، بالی، سوماترا و سولاوسی، به‌علاوه جزایر بورنئو و گینۀ نو است که بین اندونزی و کشورهای دیگر مشترک هستند.

اندونزی از لحاظ جغرافیایی پراکنده‌ترین کشور دنیاست و هزاران جزیرۀ مسکونی دارد که در پهنه‌ای به‌طول ۵۵۰۰ کیلومتر از شرق به غرب پخش شده‌اند. در بخش اعظم ۲۰۰۰ سال گذشته، دولت‌های بومی در بعضی جزایر اندونزی وجود داشته‌اند ولی هیچ‌یک بر اکثر مجمع‌الجزایر اندونزی تسلط نیافتند و نام یا تصوری شبیه آن‌چه امروزه از اندونزی می‌شناسیم وجود نداشته است. اندونزی از لحاظ زبان‌شناختی، متنوع‌ترین کشور دنیا با بیش از ۷۰۰ زبان مختلف است. اندونزی از لحاظ مذهبی نیز گوناگون است و هرچند اکثریت جمعیتش مسلمان هستند، اقلیت‌های بزرگ مسیحی و هندو، بودایی، کنفوسیوسی و پیروان مذاهب سنتی محلی در آن ساکن هستند. علی‌رغم خشونت و آشوب مذهبی، اندونزی از لحاظ مقیاس چنین ناملایماتی به پای آسیای جنوبی و خاورمیانه نمی‌رسد. بسیاری از اندونزیایی‌ها با مذاهب مختلف در برابر یکدیگر نسبتاً با تساهل رفتار می‌کنند. من بخش‌هایی از اندونزی را دیده‌ام که روستاهای مسلمان و مسیحی در کنار یکدیگر بودند و حتی تا هنگام دیدن یک مسجد یا کلیسا متوجه نشده بودم که مذهب آن روستاها چیست.

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
دورۀ استعماری

از سال ۱۵۱۰ ابتدا پرتغالی‌ها، سپس هلندی‌ها (از ۱۵۹۵ به بعد) و پس از آن بریتانیایی‌ها سعی کردند در جزایری که اکنون اندونزی است، مستعمره راه بیندازند. در نهایت سلطۀ بریتانیا به بخش‌هایی از بورنئو محدود شد و تنها مستعمرۀ پرتغالی که باقی ماند، نیمۀ شرقی جزیرۀ تیمور بود. هلندی‌ها موفق‌ترین استعمارگرها در آن جزایر بودند و در جزیرۀ جاوه متمرکز شدند که بیشترین جمعیت بومی را داشت (اکنون بیش از نصف جمعیت اندونزی). هلندی‌ها در دهۀ ۱۸۰۰ برای آن‌که مستعمرات ایشان بتواند مخارج خود را تأمین کرده و سودآور نیز باشد، مزارع صادراتی در جاوه و سوماترا احداث کردند. بااین‌حال هلندی‌ها از حدود ۱۹۱۰، یعنی سه قرن پس از ورود به مجمع‌الجزایر اندونزی بود که بر کل زنجیرۀ گستردۀ جزایر اندونزی مسلّط شدند. اگر بخواهیم بدانیم که آن مجمع‌الجزایر تا چه مدت طولانی برای هلندی‌ها نامکشوف مانده بود، می‌توانیم بگوییم که یک فرماندار هلندی، تازه در سال ۱۹۱۰ کشف کرد جزیرۀ شرقی فلورس و جزیرۀ نزدیک آن به نام کومودو، محل زیست بزرگ‌ترین مارمولک جهان -معروف به اژدهای کومودو- هستند. گرچه طول آن مارمولک به سه متر می‌رسد و وزنی بیش از صد کیلوگرم پیدا می‌کند، اروپایی‌ها چهار قرن از وجودش بی‌خبر بودند.

لازم است بگوییم که واژۀ اندونزی تا قبل از ۱۸۵۰ که توسط اروپایی‌ها به‌کار رفت، اصلاً وجود نداشت. هلندی‌ها مستعمرۀ خود را «هندی»، «هندِ هلند» و «هند شرقی هلند» نامیدند. ساکنان آن مجمع‌الجزایر فاقد هویت ملی مشترک، زبان ملی مشترک یا حس اتحاد برای مقابله با هلندی‌ها بودند. مثلاً سربازان جاوه به هلندی‌ها پیوستند تا دولت اصلی در جزیرۀ سوماترا را سرنگون کنند که رقیب سنتی دولت‌های جاوه‌ای محسوب می‌شد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
استقلال

وقتی ژاپن در دسامبر ۱۹۴۱ علیه ایالات متحده اعلام جنگ کرد و دامن‌گستری در اقیانوس آرام و آسیای جنوب شرقی را در پیش گرفت، بلافاصله هند شرقی هلند را تصرف کرد. میدان‌های نفتی بورنئوی هلند، در کنار کائوچو و قلع در جزایر مالزی یکی از انگیزه‌های مهم در اعلام جنگ از سوی ژاپن و حتی شاید تنها انگیزه بود، زیرا ژاپن خود فاقد نفت و به‌شدت متکی به صادرات نفت از ایالات بود که رئیس‌جمهور روزولت صدور آن را در تلافی جنگ ژاپن و اشغال «هندوچین فرانسه» قطع کرد. میدان‌های نفتی بورنئو نزدیک‌ترین منابع نفت به ژاپن بودند.

رهبران ارتش ژاپن که هند شرقی هلند را به تصرف درآوردند، در ابتدا ادعا کردند اندونزیایی‌ها و ژاپنی‌ها برادران آسیایی یکدیگر در مبارزۀ مشترک برای یک نظم جدید ضداستعماری هستند. ملی‌گرایان اندونزی ابتدا از ژاپنی‌ها حمایت و به‌دستگیری هلندی‌ها کمک کردند ولی ژاپنی‌ها در اصل به‌دنبال استخراج مواد اولیه (به‌ویژه نفت و کائوچو) از هند شرقی هلند برای ماشین جنگی خود بودند و بلافاصله حتی از هلندی‌ها سرکوبگرتر شدند. وقتی مردم اندونزی به جنگ با ژاپنی‌ها پرداختند، ژاپنی‌ها در سپتامبر ۱۹۴۴ به ایشان قول استقلال دادند ولی تاریخ استقلال را تعیین نکردند. هنگامی که ژاپن در ۱۵ آگوست ۱۹۴۵ تسلیم شد، اندونزیایی‌ها فقط دو روز بعد استقلال خود را اعلام کردند. روز بعد حتی قانون اساسی را به‌تصویب رساندند و گروه‌های شبه‌نظامی محلی به راه انداختند ولی ایشان به‌زودی دریافتند که شکست هلندی‌ها از ژاپنی‌ها، سپس وعدۀ استقلال توسط ژاپنی‌ها و درنهایت شکست ژاپنی‌ها از ایالات متحده و متفقین نمی‌تواند استقلال اندونزی را تضمین کند. در عوض سربازان استرالیا و بریتانیا در سپتامبر ۱۹۴۵ از راه رسیدند تا اندونزی را از ژاپن بگیرند و به اشغال خود درآورند. سپس سربازان هلندی با هدف احیای سلطۀ هلند بازگشتند؛ پس جنگی در گرفت که هلندی‌ها و بریتانیایی‌ها را رودروی اندونزیایی‌ها قرار داد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
سوکارنو

کشور جدید با مشکلات فلج‌کننده‌ای روبرو شد که از دورۀ پیشااستقلال به ارث برده بود و برخی از آن‌ها شدیدتر هم شدند. اندونزی مستقل، به‌عنوان مستعمرۀ سابق که مدت‌ها توسط هلندی‌ها و برای منفعت ایشان اداره شده بود، اعلام وجود خود را با توسعه‌نیافتگی شدید اقتصادی آغاز کرد. رشد جمعیت (حدود سه درصد در سال در دهۀ ۱۹۶۰) مانند دوران استعمار در دوران استقلال نیز همچنان بار سنگینی بر دوش نظام اقتصادی بود. بسیاری از مردم اندونزی هنوز فاقد حس هویت ملی بودند و همچنان خود را جاوه‌ای، مولوکان، سوماترایی یا اعضای سایر جمعیت‌های دینی و نه اهل اندونزی می‌دانستند. زبان اندونزیایی که درنهایت نتوانست در اتحاد اندونزی سهیم باشد، هنوز به‌خوبی پا نگرفته بود و به‌جای آن از ۷۰۰ زبان محلی استفاده می‌شد. کسانی که خود را اهل اندونزی می‌خواندند، نگرش‌های مختلفی دربارۀ کشورشان داشتند. برخی از رهبران مسلمانان اندونزی می‌خواستند که اندونزی یک کشور مسلمان اعلام شود. حزب کمونیست اندونزی هم کشور را کمونیست می‌خواست. برخی از غیرجاوه‌ای‌ها نیز افزایش خودمختاری منطقه‌ای را طلب کردند یا در غیر این‌صورت استقلال تمام‌عیار منطقه‌ای را می‌خواستند. ایشان شورش‌های منطقه‌ای به راه انداختند که درنهایت توسط ارتش جمهوری شکست داده شدند.

خود ارتش نیز محل اختلاف‌نظر بود و دربارۀ نقش آن حرف و حدیث وجود داشت. آیا ارتش باید همچون سایر کشورهای مردم‌سالار تحت نظر سیاستمداران غیرنظامی اداره می‌شد که نظامیان اندونزی روزبه‌روز نسبت به ایشان شکاک‌تر می‌شدند؟ یا ارتش در عوض باید آزادی عمل بیشتری می‌یافت و سیاست‌های خودش را برای اندونزی به پیش می‌برد؟ نظامیان خود را به‌مثابۀ ناجی انقلاب و نگاهبان هویت ملی قلمداد کرده، خواستار یک مجموعه از آرای پارلمان برای خود بودند. از طرفی دولت غیرنظامی می‌خواست با حذف واحدهای نظامی، کاهش اندازۀ یگان‌های افسران و اخراج سربازان از نیروهای نظامی و فهرست مزدبگیران دولت، در مخارج صرفه‌جویی کند. همچنین اختلاف‌نظرهایی بین شاخه‌های مختلف نیروهای مسلح وجود داشت که به‌ویژه نیروی هوایی را در مقابل سایر شاخه‌ها قرار داده بود. بین فرماندهان نظامی نیز به‌ویژه بین فرماندهان منطقه‌ای انقلابی و فرماندهان محاظفه‌کار مرکزی اختلاف‌هایی دیده می‌شد. رهبران نظامی به زور برای اهداف نظامی از مردم و صاحبان کسب‌وکار پول می‌گرفتند، از قاچاق و اخذ مالیات از مالکان رادیوهای محلی و مصرف برق به درآمد می‌رسیدند، و هر روز بیشتر بر خرده‌نظام‌های اقتصادی محلی سلطه می‌یافتند و به‌این‌ترتیب موجب نهادینه‌شدن فساد می‌شدند که امروزه همچنان یکی از مهم‌ترین معضلات اندونزی است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

منطق دنیای بسته
استدلال همسویی

یکی از رایج‌ترین استدلال‌ها در گفتار سیاسی ایرانی استدلال همسویی است. گفته می‌شود: چون "الف" و "ب" هر دو مخالف "پ" هستند، همسو هستند و این همسویی یا به آن دلیل است که هر دو از یک جنس‌اند یا یکی کارگزار دیگری است. به‌عنوان‌مثال، بارها شنیده‌ایم که حکومت ایران منتقدان خود را آمریکایی می‌خواند، آن هم با این استدلال که آنان چون منتقد حکومت‌اند پس با ایالات متحده آمریکا همسویند و در اصل این همسویی است که آنان را به انتقاد از حکومت کشانده است. مضمون ثابت خطبه‌ها و خطابه‌های مقامات حکومت ایران و سرمقاله‌های روزنامه‌هایی چون کیهان و جمهوری اسلامی کشف همسویی و اتهام‌زدن و حکم صادرکردن بر این پایه است. در اپوزیسیون هم به استدلالی مشابه برمی‌خوریم: اگر بیاییم و از جریانی که خود را محور و آلترناتیو می‌داند، انتقاد کنیم، بلافاصله متهم می‌شویم که با رژیم همسو شده‌ایم. در اینجا نیز همسویی به‌معنای همدستی است.

شبه‌استدلال "همسویی" از کجا می‌آید؟ علت رواج فراوان آن در گفتار سیاسی ما چیست؟ هر استدلالی جهانی را ترسیم می‌کند. فرض می‌کنیم شکل کلّه خصلت‌های آدمی را تعیین کند و جهان انسانی، آنسان که در نمایشنامه‌ای از برتولت برشت می‌بینیم، از کله‌گردها و کله‌تیزها تشکیل شده باشد. در چنین جهانی هر چیزی در درجة اول به شکل کله برگردانده می‌شود، یعنی به این که آدمی به کدام نژاد، جبهه یا اردوگاه تعلق دارد. ممکن است پیش آید که در میان کله‌تیزها یکی حرفی در انتقاد به خودی‌ها بزند. او، در این حال، به آن متهم می‌شود که کله‌اش به اندازة کافی تیز نیست، از اصل خود دور شده، فاسد شده و با کله‌گردها همسو گشته است. ممکن است او را محاکمه و مجازات کنند و در دادگاه برای اثبات جرمش چنین استدلال کنند: او به ما انتقاد کند؛ چون به ما انتقاد کند، همسوی دشمنان ماست؛ کسی که از ماست و با ماست با دشمنان همسو نمی‌شود، پس او با ما نیست؛ ظاهرش شبیه ماست اما درواقع کارگزار اجنبی است؛ عامل دشمن است. مشخصة اصلی جهانی که خصلت حرکات در آن با همسویی و ناهمسویی تبیین می‌شود، تنگ‌بودن و بسته‌بودن آن است. هرچه جهان ما کوچک‌تر و زاویة نگاه ما بسته‌تر باشد، گرایش ما به استدلال همسویی بیشتر است.

همسویی یک شگرد استدلالی است. کار شبه‌استدلال‌هایی نظر آن کشیدن مرزهای ذهنی است. در پس آن‌ها نه منطق، بلکه زور و تهدید عمل می‌کند. گاهی از منطق چنین استدلال‌هایی سخن می‌رود، مثلاً در جایی که می‌گویند باید منطق آن‌ها را بشناسیم. در اینجا منظور آن است که دریابیم بی‌منطقی آن‌ها در کجاست. تعبیر دیگری که می‌توان داشت این است که آن‌ها را به‌راستی دارای منطق بدانیم و در جستجوی آن برآییم که بفهمیم این منطق در چه جهانی صدق می‌کند. استدلال همسویی منطق ضعیفی دارد و بعید نیست که فکر را به‌طور کامل از فهم واقعیت دور کند. درعین‌حال، همچنان که پیش‌تر ذکر شد، می‌شود گفت که این استدلال منطق خودش را دارد. این منطق، منطق محاسبات ذهنی در جهانی است بسته، جهانی که عناصر اصلی سازندة آن بسیار محدودند و به شکلی افراطی در تقابل با هم پنداشته می‌شوند.

جهان ما به زبان ما شکل می‌دهد، درعین‌حال بایستی بدانیم که جهان ما به‌توسط زبان ما شکل می‌یابد. اگر زبان خود را نقد کنیم، جهان را خود نقد کرده‌ایم و آنجایی که به انتقاد از زبان خود می‌نشینیم، داریم از جهان خود انتقاد می‌کنیم. وجه مهمی از اندیشة انتقادی، انتقاد از سخنوری‌هایی است که تهدید می‌کنند و یا تشویق می‌کنند و ترغیب می‌کنند تا ما در یک چارچوب معین درجا زنیم و سیر تصور و تفکر ذهن ما در درون مرزهایی خاص بماند، مرزهایی که توسط یک قدرت تعیین می‌شود.

📘 اندیشۀ انتقادی: گفتارهایی برای مخاطبان رادیوزمانه
✍🏻 محمدرضا نیک‌فر


📚 گروه کتابخوانی علمی
@SciBookReader

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
کودتا

در دهۀ ۱۹۶۰ یک جنگ قدرت پیچیده، مغشوش و سه‌جانبه، بین قدرتمندترین عوامل در اندونزی رخ داد. یکی از آن عوامل، خود سوکارنو بود. یک رهبر با جاذبۀ جادویی و یک سیاستمدار کارکشته که به‌عنوان پدر استقلال اندونزی، نخستین رئیس‌جمهور و تنها رئیس‌جمهور تا آن زمان، از حمایت گستردۀ مردم برخوردار بود. عامل دوم، نیروهای مسلح بودند که انحصار نظامی را در دست داشتند. عامل سوم، حزب کمونیست اندونزی (PKI) بود که قدرت نظامی نداشت ولی با فاصلۀ زیاد به قدرتمندترین و سازمان‌یافته‌ترین حزب سیاسی کشور تبدیل شده بود.

البته هر کدام از آن سه عامل متفرق می‌شد و در جهات مختلف کشیده می‌شد، در حالی‌که مردم‌سالاری هدایت‌شده سوکارنو مبتنی بر ائتلاف بین او و نیروهای مسلح بود، سوکارنو همچنین خود را به‌طور روزافرون با PKI همسو می‌کرد تا از آن به‌عنوان یک نیروی مخالف علیه نیروهای مسلح استفاده کند. اندونزیایی‌های چینی‌تبار چنان از احساسات ضدچینی در اندونزی به هراس افتادند که بسیاری از ایشان به چین بازگشتند. بااین‌حال، اندونزی به‌طور همزمان روابط خارجی خود با چین را افزایش داد و اعلام کرد که به‌زودی با ساختن بمب اتمی از چین تقلید خواهد کرد؛ گفته‌ای که ایالات متحده و بریتانیا را به وحشت انداخت. نیروهای مسلح بین طرفداران سوکارنو، حامیان PKI و افسرانی تقسیم شده بود که می‌خواستند PKI به‌دست ارتش نابود گردد. افسران ارتش به PKI نفوذ کردند و در عوض PKI نیز به ارتش نفوذ کرد. PKI برای جبران ضعف نظامی‌اش در سال ۱۹۶۵ با پشتیبانی سوکارنو پیشنهاد مسلح‌کردن کشاورزان و کارگران را مطرح کرد تا به‌ظاهر در قالب پنجمین شاخۀ نیروهای مسلح ملی در کنار نیروهای زمینی دریایی هوایی و پلیس به کشور خدمت کنند. افسران ضدکمونیست ارتش چنان‌که گفته شده است، در واکنشی وحشت‌زده شورای ژنرال‌ها را تأسیس کردند تا اقداماتی علیه آن‌چه گمان می‌شد تهدید روزافزون کمونیست‌ها باشد به انجام برساند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
قتل‌عام

بسیاری از ابهامات دربارۀ کودتای نافرجام اکتبر تا امروز بی‌پاسخ مانده است. بااین‌حال، واضح است که کودتای مذکور حاصل تلاش مشترک دو دسته از رهبران بود: برخی از افسران دون‌پایۀ نظامی که با کمونیست‌ها همدل بودند و یک یا چند رهبر از PKI. ولی چرا افسران حرفه‌ای ارتش چنان کودتای سرهم‌بندی‌شدۀ مبتدیانه‌ای را با آن‌همه بی‌برنامگی نظامی اجرا کردند؟ چرا برای جلب حمایت مردم، کنفرانس مطبوعاتی برگزار نکردند؟ آیا مشارکت PKI در کودتا فقط به معدودی از رهبران آن حزب مربوط می‌شد؟ آیا چین کمونیستی در برنامه‌ریزی و حمایت از کودتا شرکت کرده بود؟ چرا عوامل کودتا دفاتر مرکزی کوستارد در یک‌سوی میدان مرکزی را تصرف نکردند؟ آیا رئیس‌جمهور سوکارنو از قبل دربارۀ کودتا می‌دانست؟ آیا ژنرال سوهارتو از قبل دربارۀ کودتا اطلاع داشت؟ آیا ژنرال‌های ضدکمونیست، از قبل دربارۀ کودتا می‌دانستند ولی بااین‌حال گذاشتند که کودتا رخ دهد تا بهانه‌ای برای اجرای برنامه‌های طراحی‌شدۀ خود با هدف سرکوب PKI پیدا کنند؟

سرعت واکنش نظامیان، احتمال آخر را به‌شدت تقویت می‌کند. فرماندهان نظامی در مدت سه روز یک فعالیت تبلیغاتی را در توجیه دستگیری و کشتار کمونیست‌ها و هواداران ایشان در مقیاس گسترده آغاز کردند. خود کودتا در اول اکتبر، ابتدا فقط به‌قتل ۱۲ نفر، به‌علاوۀ تعدادی اندک در سایر شهرهای جاوه در دوم اکتبر انجامید ولی آن کشته‌های کم‌تعداد، بهانه‌ای به‌دست سوهارتو و ارتش اندونزی داد تا مرتکب قتل‌عام شوند. واکنش به کودتا به‌قدری سریع، کارآمد و همه‌جانبه بود که به‌ندرت می‌شد تصور کرد واکنشی خودجوش نسبت به رخدادهای غیرمنتظره در مدت فقط چند روز باشد. برعکس آن واکنش باید نوعی برنامه‌ریزی قبلی بود که صرفاً منتظر بهانه بودند تا آن را عملی سازند و بهانه را هم تلاش ناشیانۀ کودتای اول و دوم اکتبر فراهم کرد.

انگیزه‌های نظامیان در آن قتل‌عام ناشی از شکست اندونزی در مصالحۀ سیاسی و دولت مردم‌سالار در دهۀ ۱۹۵۰ و اوایل دهۀ ۱۹۶۰ بود که منجر به جنگ قدرت سه‌جانبه بین PKI، نیروهای مسلح و رئیس‌جمهور سوکارنو گردید. به‌نظر می‌رسید که نیروهای مسلح در حال باختن آن نزاع بودند.

بزرگ‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین حزب سیاسی اندونزی، یعنی PKI، قدرت سیاسی ارتش و درآمدهایی را تهدید می‌کرد که ارتش از محل قاچاق فساد و با زور از کسب‌وکارهای خصوصی می‌ستاند. پیشنهاد PKI در مسلح‌کردن کارگران و کشاورزان -به‌عنوان یک نیروی مسلح جداگانه- انحصار قدرت نظامی ارتش را به‌خطر می‌انداخت. رئیس‌جمهور سوکارنو، چنان‌که رخدادهای بعدی نشان داد، به‌تنهایی نمی‌توانست در برابر ارتش بایستد ولی سوکارنو به PKI به‌عنوان یک همدست بالقوه و نیروی مقابل ارتش نگاه می‌کرد. علاوه‌بر این، خود ارتش دچار تفرقه شده و هواداران کمونیست‌ها در آن وجود داشتند که کودتا را (همراه با یک یا چند تن از بزرگان PKI) سازماندهی کردند. به‌این‌ترتیب، کودتا فرصتی در اختیار افسران ضدکمونیست ارتش قرار داد تا مخالفان سیاسی خود درون ارتش را پاکسازی کنند. عجیب نیست اگر فرماندهان ارتش -که هشدارهای قدرت روزافرون PKI را دریافت می‌کردند- برنامۀ احتیاطی خود را آماده کرده و کودتا باعث راه‌اندازی آن برنامه شده باشد. هنوز معلوم نشده است که آیا خود سوهارتو قبلاً در طراحی آن برنامۀ احتیاطی شرکت کرده بود یا (مانند ژنرال پینوشه در شیلی) در آخرین لحظه به ریاست برنامۀ سلطۀ نظامی رسید که دیگران زمینه‌هایش را آماده کرده بودند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
سوهارتو

سوهارتو برخلاف سوکارنو، سیاست ضداستعماری در جهان‌سوم را پیگیری نمی‌کرد و در خارج از مجمع‌الجزایر اندونزی به‌دنبال جاه‌طلبی ارضی نبود. او در عوض به مشکلات داخلی اندونزی متمرکز شد. وی به «رویارویی» مسلحانۀ سوکارنو با مالزی بر سر بورنئو پایان داد، دوباره به سازمان ملل متحد پیوست، همسویی ایدئولوژیک سوکارنو با چین کمونیست را کنار گذاشت و در عوض به‌دلایل اقتصادی و راهبردی اندونزی را با دنیای غرب همسو کرد.

سوهارتو فاقد تحصیلات دانشگاهی و هرگونه آشنایی با نظریۀ اقتصادی بود، پس نظام اقتصادی «رسمی» اندونزی را (برخلاف نظام اقتصادی غیررسمی) به‌دست اقتصاددان‌های عالی اندونزیایی سپرد که بسیاری از ایشان در دانشگاه برکلی در کالیفرنیا تحصیل کرده بودند. به‌همین علت آن انتصاب‌ها لقب «مافیای برکلی» را بر زبان‌ها انداخت. نظام اقتصادی اندونزی در دوران سوکارنو با کسری بودجه اداره می‌شد که بدهی سنگین و تورم هنگفت پدید آورده بود. مافیای برکلی سوهارتو نیز مثل پسران شیکاگوی پینوشه در شیلی اصلاحات اقتصادی خود را با متوازن‌کردن بودجه، قطع یارانه‌ها، اتخاذ رویکرد بازار و کاهش بدهی ملی و تورم پایه‌گذاری کردند. مافیای برکلی با برخورداری از مزیت کنارگذاشتن سیاست چپ‌گرایانۀ سوکارنو که سوهارتو در پیش گرفت، سرمایه‌گذاری خارجی را تشویق کردند و برای بهره‌برداری از منابع طبیعی اندونزی -به‌ویژه نفت و مواد معدنی- کمک‌هایی از آمریکا و اروپا جذب کردند.

دیگر دستگاه که در برنامه‌ریزی اقتصادی اندونزی نقش داشت ارتش بود. سوهارتو اعلام کرد: «نیروهای مسلح به فرایند نوسازی دولت و جامعه علاقمند هستند و می‌خواهند نقش کلیدی در پیشرفت آن ایفا کنند. اگر ارتش در مواجهه با مشکلاتِ یکپارچه‌شدن با “نظم جدید" منفعلانه عمل کند، به جایگاه خود و ضرورت تاریخ پشت کرده است... ارتش دو کارکرد دارد: یکی به‌عنوان ابزار مسلح برای کشور و دیگری به‌عنوان گروهی کارآمد برای دستیابی به اهداف انقلاب». فقط تصور کنید که یک ژنرال آمریکایی در کشور ما رئیس‌جمهور شود و چنان حرف‌هایی را دربارۀ ارتش ایالات متحده به زبان بیاورد! نظامیان اندونزی در عمل یک دولت موازی با بودجۀ موازی پدید آوردند که تقریباً معادل بودجۀ رسمی دولت بود. افسران ارتش در دورۀ سوهارتو بیش از نصف شهرداران، مسئولان اجرایی محلی و فرمانداران استان‌ها را تشکیل می‌دادند. افسران محلی نظامی از قدرت دستگیری و بازداشت به‌مدت نامحدود برای تمام افرادی برخوردار بودند که ظن اقدامات «زیان‌بار برای امنیت» دربارۀ ایشان وجود داشت... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
یادگارهای سوهارتو

بهتر است رژیم سوهارتو، میراث بحران ناشی از کودتای نافرجام ۱۹۶۵ و اقدامات موفق ضدکودتا را به‌طور خلاصه بررسی کنیم. یادگارهای ناخوشایند کاملاً آشکاز هستند: بدترین آن‌ها قتل‌عام نیم‌میلیون نفر اندونزیایی و زندانی‌کردن صدها هزار نفر به‌مدت بیش از یک دهه است. فساد فراگیر موجب کاهش نرخ رشد اقتصادی اندونزی به کمتر از حالتی شد که آن‌همه پول به جیب نظامیان سرازیر نمی‌شد تا ایشان دولت موازی و جیب موازی برای خود داشته باشند. جامعۀ اندونزی (حتی کارکنان خطوط هوایی) به‌شدت از آن مصداق فساد تقلید کردند. باور سوهارتو که زیردستانش را عاجز از ادارۀ خودشان می‌دانست، فرصت مردم اندونزی برای یادگیری چگونه اداره‌کردن خودشان به‌شیوۀ مردم‌سالارانه را چند دهه به تأخیر انداخت.

نیروهای مسلح اندونزی از رخدادهای ۱۹۶۵ آموختند که می‌توان با زور و با کشتن مردم به توفیق رسید و نه با حل‌کردن مشکلاتی که مردم را ناراضی می‌کند. آن سیاست سرکوب جنایتکارانۀ ارتش، در گینۀ نوی اندونزی در سوماترا و به‌ویژه در جزیرۀ تیمور شرقی بهای گزافی برای اندونزی به‌بار آورد. جزیرۀ تیمور از لحاظ سیاسی بین یک مستعمرۀ پرتغالی در شرق و یک قلمروی اندونزیایی در غرب تقسیم شده بود. وقتی پرتغال در سال ۱۹۷۴ از آخرین مستعمره‌اش دست می‌کشید، منطق جغرافیایی بی‌چون و چرا حکم می‌کرد که تیمور شرقی به یکی از استان‌های اندونزی تبدیل گردد، زیرا اندونزی قبل از آن هم استان‌های بی‌شمار با فرهنگ‌ها، زبان‌ها و تاریخ مختلف را در خود جای داده بود. البته ممکن است کسی بگوید که مرزهای ملی فقط با منطق جغرافیایی شکل نمی‌گیرند: کانادا بخشی از ایالات متحده و دانمارک بخشی از آلمان نیست. ولی تیمور شرقی شبیه دانمارک یا کانادا نیست. تیمور شرقی دقیقاً نیمۀ شرقی یک جزیرۀ کوچک در یک زنجیرۀ دراز از جزایر متعدد است که همگی به اندونزی تعلق داشته‌اند. اگر دولت و ارتش اندونزی حتی اندکی تدبیر به‌خرج می‌دادند، شاید به توافق می‌رسیدند تا تیمور شرقی را با واگذاری قدری خودمختاری به اندونزی ملحق سازند ولی ارتش اندونزی به تیمور شرقی حمله کرد و پس از قتل‌عام مردم، آن را به اندونزی ضمیمه کرد. رئیس‌جمهور حبیبی که پس از سوهارتو به ریاست‌جمهوری رسید، به‌علت فشارهای بین‌المللی و با وجود ترس از ارتش اندونزی اجازۀ برگزاری همه‌پرسی استقلال تیمور شرقی را در آگوست ۱۹۹۹ صادر کرد. معلوم بود که جمعیت تیمور شرقی یک‌صدا به استقلال رأی دادند. ارتش اندونزی پس از آن به سازمان‌دهی شبه‌نظامیان طرفدار اندونزی پرداخت تا دوباره قتل‌عام به راه اندازند. بخش اعظم جمعیت تیمور شرقی را به‌زور به تیمور غربی اندونزی برانند و اکثر ساختمان‌های آن کشور جدید را بسوزانند؛ آن اقدامات مؤثر واقع نشد، زیرا سربازان بین‌المللی دوباره نظم را برقرار کردند و تیمور شرقی در نهایت زمام خود را به‌عنوان کشور تیمور شرقی در دست گرفت. بهای آن تحولات برای مردم تیمور شرقی، کشته‌شدن حدود یک‌چهارم جمعیت و تبدیل‌شدن بازماندگان به فقیرترین کشور کوچک آسیایی در حال حاضر بوده است که درآمد سرانه‌اش یک‌ششم اندونزی است. هزینه‌ای که اندونزی برای آن بی‌تدبیری پرداخت، یک کشور مستقل در میان کشور خودشان است که منابع بالقوۀ غنی نفتی در بستر دریاهایش حاکم است و درآمد آن منابع به اندونزی سرازیر نخواهد شد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

اندونزی، ظهور یک کشور جدید
چارچوب بحران

بحران اندونزی چگونه در چارچوب موردنظر ما -یعنی مقایسه‌کردن بحران‌های فردی با بحران‌های ملی- جای می‌گیرد؟

اندونزی بی‌تردید تغییر گزینشی و حصارسازی (عامل ۳ در جدول ۲.۱) را از خود نشان داد. درون آن حصار، حوزه‌های مهمی وجود داشت که مستعد تغییر بودند. آن حوزه‌ها شامل تعویض دولت غیرنظامی با استبداد نظامی توسط سوهارتو، تغییر معکوس توسط اخلاف او، استقبال سوهارتو از دانش‌آموختگان اقتصاد در غرب که پسروی اقتصادی را با رشد اقتصادی عوض کردند و کنارگذاشتن شوق سوکارنو برای رهبری سیاسی جهان‌سوم در دولت سوهارتو بود. از طرف دیگر مشخصه‌های مهمی از اندونزی در خارج آن حصار قرار داشت که پس از ۱۹۶۵ دست‌نخورده باقی ماند و شامل یکپارچگی قلمروی ملی، تساهل مذهبی چشمگیر و یک دولت غیرکمونیستی می‌شد. آن پیوستگی‌ها به‌جز میل سوکارنو به همسویی با کمونیست‌ها، در نظر سوکارنو، سوهارتو و جانشین‌های سوهارتو به‌مثابۀ ارزش‌های محوری مذاکره‌ناپذیر محسوب می‌شدند.

برخی عوامل موجب شدند که اندونزی به‌دشواری بتواند مشکلات خود را رفع کند. اندونزی به‌عنوان یک کشور مستعمره‌ای سابق که تازه استقلال یافته بود، کار خود را با هویت ملی ضعیف (عامل ۶) شروع کرد و از این لحاظ با فنلاند تفاوت داشت که قبل از استقلال نیز از خودمختاری چشمگیر برای ادارۀ کشورش برخوردار بود. اندونزی در جایگاه یک کشور نوپا نمی‌توانست از سابقۀ تاریخی تغییرات چشمگیر خود -جز جنگ‌های استقلال در فاصلۀ ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹- چیزی بیاموزد و برای اعتمادبه‌نفس از آن‌ها استفاده کند (عامل ۸). خودسنجی صادقانه و واقع‌بینانه (عامل ۷) در دورۀ سوکارنو به‌شدت مخدوش بود، چراکه او گمان می‌کرد از موهبت توانایی منحصربه‌فرد برای تفسیر خواسته‌های ناخودآگاه مردم اندونزی برخوردار است. ارزش‌های محوری اکثر یا بسیاری از افسران ارتش به‌گونه‌ای بود که حاضر بودند برای آن ارزش‌ها دست به کشتار بزنند ولی خود کشته نشوند (عامل ۱۱). آزادی عمل اندونزی نیز به‌علت محدودیت‌های داخلی، فقر و رشد جمعیت، تضعیف شده بود (عامل ۱۲)... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha