استرالیا: ما که هستیم؟
فدراسیون

تا این‌جا طوری دربارۀ مستعمرات تاریخی استرالیایی سخن گفته‌ام که گویی آن‌ها شکل قدیمی دقیق استرالیای یکپارچۀ امروزی بودند ولی استرالیا درواقع شامل شش مستعمرۀ جداگانه (ولز جنوبی جدید، تاسمانی، ویکتوریا، استرالیای جنوبی، استرالیای غربی و کویینزلند) بود و ارتباط بین آن شش مستعمره خیلی کم‌تر از ارتباط بین مستعمرات آمریکایی بود که بعدها در قالب ایالات متحده آمریکا درآمدند. ارتباط محدود بین آن ایالت‌ها ناشی از جغرافیای استرالیا بود که قاره‌ای با اندک پهنه‌‌های مولد بود و آن پهنه‌ها با بیابان‌‌های بزرگ و زمین‌های غیرمولد از یکدیگر جدا می‌شدند. پنج شهر بزرگ در سرزمین اصلی استرالیا هنوز تا سال ۱۹۱۷ با راه‌آهن به یکدیگر وصل نشده بودند (شهر بزرگ ششم، یعنی هوبارت در تاسمانی هیچ‌گاه به سایر شهرها وصل نشد، زیرا تاسمانی جزیره‌ای در فاصلۀ حدود ۲۱۰ کیلومتری سرزمین اصلی استرالیاست). عرض ریل‌ها در هر مستعمره متفاوت و از ۱۰۷ تا ۱۶۰ سانتی‌متر بود که باعث می‌شد قطارها نتوانند به‌طور مستقیم از یک مستعمره به دیگری وارد شوند. مستعمره‌‌های استرالیا مانند کشور‌های مستقل، به‌وضع موانع تعرفه‌ای علیه یکدیگر پرداخته و با تأسیس اتاق‌‌های گمرک در مرزهای مستعمراتی، عوارض گمرکی واردات را جمع‌آوری می‌کردند. نیوساوث ویلز و ویکتوریا در سال ۱۸۶۴ تا آستانۀ یک جنگ در مرزهایشان پیش رفتند. به‌این‌ترتیب، شش مستعمرۀ مذکور تا سال ۱۹۰۱، یعنی ۱۱۳ سال پس از ورود نخستین ناوگان بریتانیا، در قالب کشور واحد استرالیا متحد نشده بودند.

مستعمره‌‌های استرالیا در ابتدا چندان علاقه‌ای به اتحاد نداشتند. ساکنان آن‌ها در ابتدا خود را بریتانیایی‌‌های مقیم خارج از بریتانیا و سپس اهالی ویکتوریا یا اهالی کویینزلند و نه استرالیایی می‌دانستند. شروع گرایش به یک فدراسیون تازه در نیمۀ دوم قرن نوزدهم ظاهر شد، زیرا ژاپن بر قدرت نظامی خود افزود و ایالات متحدۀ آمریکا، فرانسه و آلمان به بسط دست‌درازی‌‌های خود به اقیانوس آرام پرداخته، گروه‌هایی از جزایر آرام را یکی پس از دیگری به حاکمیت خود ملحق کرده، خطری بالقوه برای مستعمرات بریتانیا در اقیانوس آرام شدند. ولی در ابتدا معلوم نبود که محدودیت‌‌های ارضی یک اتحادیه از آن مستعمرات بریتانیایی چه خواهد بود. نخستین شورای فدرال «استرونزیا» [کشور‌های حوزۀ مرکز و جنوب اقیانوس آرام] که در ۱۸۸۶ برگزار گردید، شامل نمایندگان مستعمرات بریتانیایی، نیوزلاند و فیجی در فاصله‌ای دور از استرالیا بود و تنها چهار مستعره از شش مستعمره‌ای که استرالیای فعلی را تشکیل می‌دهند در شورا نماینده داشتند.

هرچند نخستین پیش‌نویس قانون اساسی فدرال استرالیا در ۱۸۹۱ تهیه شد، کشور متحد مشترک‌المنافع استرالیا به‌طور رسمی تا اول ژانویۀ ۱۹۰۱ تشکیل نشد. در مقدمۀ آن قانون اساسی موافقت با اتحاد در قالب یک کشور مشترک‌المنافع فدرال و تجزیه‌ناپذیر در لوای دربار پادشاهی بریتانیا و ایرلند و با یک فرماندار کل فدرال که توسط بریتانیا منصوب گردد و با شرط امکان استیناف در مورد تصمیم‌‌های دیوان عالی استرالیا نزد شورای رایزنان سلطنتی بریتانیا (معادل با عالی‌ترین دادگاه بریتانیا) اعلام شد. تصور کنید که چنان شروطی در قانون اساسی ایالات متحده وجود می‌داشت! آن قانون اساسی استرالیا نشان می‌دهد که استرالیایی‌ها همچنان به پادشاهی بریتانیا احساس وفاداری داشته و درواقع ارزش‌‌های مشترک، یعنی حاکمیت قانون، مطبوعات آزاد، حفاظت از آزادی‌‌های فردی، حق حفاظت‌شدن توسط ابرقدرت آن زمان و نیروی دریایی سلطنتی‌اش و افتخار مشترک از لحاظ تعلق‌داشتن به امپراتوری بریتانیا را که آفتاب در آن غروب نمی‌کرد و حتی تعلق خاطر به شخص ملکه ویکتوریا را پذیرفته بودند. پرچمی که در آن زمان انتخاب شد و هنوز پرچم ملی استرالیاست، شامل پرچم بریتانیا (معروف به یونیون جک) است که قاب آن را صورت فلکی نیمکرۀ جنوبی به‌نام صلیب جنوبی تشکیل می‌دهد.

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
راه‌ندادن به غیربریتانیایی‌ها

استرالیایی‌ها دربارۀ قانون اساسی فدرال، به بحث دربارۀ مطالب مختلف می‌پرداختند ولی همگی با حذف‌کردن تمام نژاد‌های غیرسفیدپوست از استرالیا هم‌صدا بودند. نقل‌قول‌های زیر، حاکی از دیدگاه‌‌های استرالیایی‌‌های آن زمان در مورد حفظ یک استرالیای سفیدپوست است. مجلۀ «عصر ملبورن» در سال ۱۸۹۶ نوشت: «ما می‌خواهیم شاهد استرالیایی باشیم که وطن یک نژاد بزرگ و همگن از مردمان سفیدپوست و کاملاً فارغ از مشکلاتی باشد که ایالات متحده را به مصیبت جنگ داخلی دچار کرد... حمایت از کارگران خودمان در برابر نیروی کار فقیر آسیای دور هیچ فایده‌ای ندارد، اگر خودمان آن فقرا را بپذیریم.» یکی از نخستین قوانین فدراسیون استرالیای جدید در سال ۱۹۰۱ قانون محدودیت مهاجرت بود که با توافق تمام احزاب سیاسی و با هدف اطمینان از سفیدپوست‌ماندن استرالیا تصویب شد. در آن قانون، مهاجرت روسپیان، عقب‌مانده‌های ذهنی، مبتلایان به بیماری‌‌های منفور و مجرمان، ممنوع شده بود (در حالی‌که خاستگاه استرالیا درواقع تبعیدگاه مجرمان بود). در آن قانون همچنین گفته شده بود که هیچ فرد سیاه‌پوست یا آسیایی پذیرفته نشده و استرالیایی‌ها باید ملتی واحد بوده و ملتی واحد بدون اختلاف با سایر نژادها باقی بمانند. یکی از رهبران کارگری استرالیا گفت: «ورود این بیگانگان چنان کیفیت کلی جامعۀ ما را تنزّل خواهد داد که قانون‌گذاری اجتماعی در مدتی بسیار کوتاه ناکارآمد خواهد شد. ولی اگر ما نژاد کشور را خالص نگه داریم و شخصیت ملی برای کشورمان بسازیم، به مردمی بسیار مترقی تبدیل خواهیم شد که هرچه بیش‌تر زندگی کنیم و قدرتمندانه‌تر به رشد ادامه دهیم مایۀ افتخار دولت بریتانیا خواهد بود.»

از مثال‌‌های دیگر دربارۀ دیدگاه استرالیایی‌ها در زمان فدراسیون می‌توان به این‌ها اشاره کرد: «بیگانه‌های رنگین‌پوست، به‌قدری شایسته نیستند که در سرزمین دست‌نخوردۀ استرالیا به‌چشم بخورند»؛ یا از هیچ فرد چینی نمی‌توان انتظار داشت «به حدی از تمدن برسد که استرالیایی‌ها از قرن‌ها پیشینۀ خود به ارث برده‌اند» و «بانوانی که با لباس‌‌های زیبا... در کلیسا حاضر می‌شوند، باید خرسند شوند که گمان کنند شاید یک بوگندوی چاق و بزرگ و [کلمۀ ناگفتنی] با انبوهی از تمام بیماری‌هایی که از یوکوهاما با خود آورده است صندلی ایشان را قبلاً گرم کرده است». حتی اولین نخست‌وزیر فدرال به نام ادموند بارتون نوشت: «درواقع هیچ‌گونه برابری جنسیتی وجود ندارد. این نژادها [ی غیرسفید]… در مقایسه با نژاد سفید، نابرابر و پست‌تر هستند. آموزۀ برابری انسان‌ها هیچ‌گاه قرار نبوده است که با هدف برابرکردن انگلیسی‌ها و چینی‌ها به‌کار برود... با پرورش پالایش یا هر کار دیگر نمی‌توان فلان نژاد را با نژاد‌های دیگر برابر کرد.» نخست‌وزیر دیگری به نام آلفرد دیکین اعلام کرد: «یکتایی نژادی، اصل مطلق و بی‌چون و چرای اتحاد استرالیاست.»... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
جنگ جهانی اول

برداشت استرالیایی‌ها دربارۀ هویت، تا قبل از تغییراتی که پس از جنگ جهانی دوم شروع شد، حولِ تبعۀ بریتانیا بودن متمرکز بود. چنان ذهنیتی به آشکارترین شکل در علاقۀ سربازان استرالیایی به جنگیدن در کنار سربازان بریتانیایی در جنگ‌هایی دیده می‌شد که هیچ ارتباط بی‌واسطه‌ای با منافع استرالیا نداشتند. نخستین مورد در سال ۱۸۸۵ رخ داد که مستعمرۀ ولز جنوبی جدید (خیلی قبل از ورود به فدراسیون استرالیا) سربازان خود را برای جنگ، همراه با سربازان بریتانیایی و علیه شورشیان سودان گسیل کرد که یک منطقۀ بسیار دور از استرالیا بود و جای دیگری پیدا نمی‌شد که آن‌قدر با منافع استرالیا نامربوط باشد. فرصت دیگری در جنگ بوئر در ۱۸۹۹ بین فرانسه و جانشین‌‌های مستعمرات آلمان در آفریقای جنوبی رخ داد که باز هیچ ربطی به منافع استرالیا نداشت. سربازان استرالیایی در جنگ بوئر، خوش درخشیدند، پنج نشان صلیب ویکتوریا عالی‌ترین نشان بریتانیا برای رشادت در جنگ کسب کردند و به‌این‌ترتیب، به بهای تنها ۳۰۰ کشتۀ استرالیایی به‌عنوان اتباع وفادار بریتانیا، به افتخار و خوش‌نامی دست یافتند.

وقتی بریتانیا در آگوست ۱۹۱۴ در آغاز جنگ جهانی اول به آلمان اعلام جنگ کرد، آن کار را بدون دغدغۀ مشورت با کانادا یا استرالیا انجام داد. فرماندار کل استرالیا که منصوب بریتانیا بود، صرفاً خبر جنگ را به اطلاع نخست‌وزیر انتخابی استرالیا رساند. استرالیایی‌ها بدون هرگونه تردید و در مقایسی بسیار بزرگ‌تر از جنگ بوئر یا جنگ سودان، از اقدامات جنگی بریتانیا حمایت کردند. یک روزنامه‌نگار استرالیایی نوشت: «ما باید از کشور [کذایی!] خود دفاع کنیم. ما موظف هستیم این میراث مقدس را از گزند آن مشت زره‌پوش [یعنی آلمان] حفظ کنیم». البته جنگ جهانی اول اندکی با منافع استرالیا مربوط بود و بهانه‌ای به‌دست استرالیایی‌ها داد تا مستعمرات آلمان در شمال شرقی گینۀ نو و مجمع‌الجزایر بیسمارک را اشغال کنند. ولی مشارکت اصلی استرالیا در جنگ جهانی اول اعزام نیروی داوطلبانۀ عظیم و متشکل از چهارصد هزار سرباز بود که تعداد آنان به بیش از نصف جمعیت مردان واجد شرایط جنگ از میان کل جمعیت پنج میلیون نفری استرالیا می‌رسید. آن سربازان برای دفاع از منافع بریتانیا در آن‌سوی دنیا، یعنی در فرانسه و خاورمیانه اعزام شدند. بیش از ۳۰۰ هزار از ایشان به خارج کشور گسیل شدند که دوسوم آنان درنهایت کشته یا زخمی شده بودند. تقریباً تمام شهر‌های کوچک روستامانند استرالیا هنوز یک بنای یادبود سربازان گمنام در مرکز شهر دارند که نام مردان محلی کشته شده در جنگ، در آن‌جا ضبط شده است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
جنگ جهانی دوم

تجربۀ استرالیا از جنگ جهانی دوم کاملاً با جنگ جهانی اول فرق می‌کرد، زیرا در جنگ دوم به خاک استرالیا تجاوز شد و آن کشور به جای جنگیدن در آن‌سوی دنیا به جنگ‌‌های شدید در جزایر نزدیک به استرالیا کشیده شد. تسلیم‌شدن پایگاه دریایی بزرگ سنگاپور به ژاپن، اغلب به‌مثابۀ یکی از نقاط عطف در تحوّل خودانگارۀ استرالیا [برداشت ذهنی مردم از خود و کشورشان] محسوب می‌گردد.

ژاپن در دو دهۀ پس از جنگ جهانی اول به بازسازی نیروی زمینی و دریایی خود پرداخت، بدون اعلام جنگ به چین حمله کرد و به یک خطر جدی برای استرالیا تبدیل شد. بریتانیا به‌عنوان مدافع استرالیا با تقویت پایگاه دریایی‌اش در نوک شبه‌جزیرۀ مالزی در سنگاپور به آن اقدامات ژاپنی‌ها واکنش نشان داد؛ هرچند که آن پایگاه دریایی حدود ۶۵۰۰ کیلومتر با استرالیا فاصله داشت. استرالیا برای دفاع از خود به آن پایگاه بریتانیایی در دوردست و نیز حتی به ناوگان دوردست‌تر و متمرکز بریتانیا در اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه متکی بود. البته فقط نمی‌توان بریتانیا را بابت شکست نهایی راهبرد سنگاپوری‌اش سرزنش کرد و خود استرالیا نیز در آن زمان از اقدام برای دفاع از کشور غفلت کرد. استرالیا طرح اولیۀ دفاعی خود را در ۱۹۳۰ لغو کرد و تنها به ساختن یک نیروی هوایی و دریایی کوچک اکتفا کرد. نیروی دریایی استرالیا هم شامل هیچ‌گونه ناو هواپیمابر، ناو‌های جنگی یا کشتی‌‌های جنگی بزرگ‌تر از قایق‌‌های سبک گشت‌زنی نبود و متأسفانه برای حفاظت از استرالیا و راه‌‌های ارتباطی دریایی بین‌المللی‌اش در برابر حملۀ ژاپن، کفایت نمی‌کرد. در عین حال، خود بریتانیا با خطر جدی‌تر و فوری از طرف آلمان روبرو بود و آمادگی نظامی خودش علیه ژاپن، دیرتر از موعد رخ داد.

نخست‌وزیر استرالیا دقیقاً در هنگام شروع جنگ جهانی دوم -وقتی بریتانیا در سوم سپتامبر ۱۹۳۹ علیه آلمان اعلام جنگ کرد- با شتاب و بدون مشورت با مجلس اعلام کرد: «بریتانیای کبیر اعلام جنگ کرده است و به‌این‌ترتیب، استرالیا نیز با آلمان وارد جنگ خواهد شد.» استرالیا در ابتدا همانند جنگ جهانی اول هیچ منفعت بی‌واسطه‌ای در صحنۀ اروپایی جنگ جهانی دوم نداشت که در آن‌سوی دنیا و با قرارگرفتن آلمان در برابر لهستان، بریتانیا، فرانسه و سایر کشور‌های اروپایی آغاز شده بود. ولی استرالیا دوباره مانند جنگ جهانی اول سربازان خود را برای جنگ در آن صحنۀ اروپایی فرستاد که عمدتاً در شمال آفریقا و کرت به جبهه‌ها وارد شدند. وقتی خطر حملۀ ژاپن بالا گرفت، دولت استرالیا درخواست کرد که آن سپاهیان برای دفاع از استرالیا از اروپا باز گردند. وینستون چرچیل نخست‌وزیر بریتانیا سعی کرد استرالیایی‌ها را آسوده‌خاطر سازد و وعده داد که بریتانیا و ناوگانش از پایگاه دریایی سنگاپور برای حفاظت از استرالیایی‌ها در برابر هجوم ژاپن و علیه هر کشتی جنگی ژاپن که در آب‌‌های استرالیا ظاهر شود، استفاده خواهد کرد. بااین‌حال، رخداد‌های بعدی نشان داد که وعده‌‌های مذکور با واقعیت میانه‌ای نداشته است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
سست‌کردنِ پیوندها

پیوند‌های استرالیا با بریتانیا پس از جنگ جهانی دوم، کم‌کم سست شد و هویت‌شناسی استرالیایی به‌عنوان یکی از وفاداران به بریتانیا در استرالیا تغییر کرد تا به برچیدن سیاست استرالیای سفیدپوست ختم گردد. این تغییرات حتی به‌نظر مورخانی که علاقۀ ویژه‌ای به خود استرالیا ندارند، یک الگوی مطالعه دربارۀ پاسخ‌‌های ملی متغیر به پرسش «ما که هستیم؟» فراهم کرد. چنان تحوّلاتی برای ملت‌ها -که متشکل از گروه‌هایی با منافع مختلف هستند- نمی‌تواند با همان سرعتی رخ دهد که در مورد افراد رخ می‌دهد. تحولات مذکور در استرالیا چندین دهه طول کشید و هنوز ادامه دارد.

جنگ جهانی دوم پیامد‌های بی‌واسطه‌ای برای سیاست مهاجرتی استرالیا داشت. نخست‌وزیر استرالیا قبلاً در سال ۱۹۴۳ متقاعد شده بود که جمعیت اندک استرالیایی‌ها (۸ میلیون نفر در سال ۱۹۴۵) قادر به دفاع از آن قارۀ پهناور در مقابل تهدید‌های ژاپن (با جمعیت ۱۰۰ میلیون در آن زمان)، اندونزی در فاصلۀ ۳۳۰ کیلومتری و با جمعیت نزدیک به ۲۰۰ میلیون) و چین (با جمعیت یک میلیاردی) نخواهد بود. وضعیت استرالیا در مقایسه با تراکم جمعیت زیاد در ژاپن، جاوه و چین، سرزمینی خالی و جذاب برای هجوم آسیایی‌ها به‌نظر می‌رسید ولی آسیایی‌ها، برخلاف نخست‌وزیر استرالیا، چنان فکر نمی‌کردند. استدلال دیگر در طرف‌داری از افزایش مهاجرت، باور غلط به ضرورت بزرگ‌بودن جمعیت یک کشور برای رسیدن به جایگاه یک نظام اقتصادی قدرتمند در جهان اول بود.

ولی هیچ‌کدام از آن استدلال‌ها منطقی نبودند. کم‌تربودن تراکم جمعیت در استرالیا -نسبت به جاوه یا ژاپن- همیشه دلایل قانع‌کننده داشته است و هنوز هم دارد. تمام خاک جاوه یا ژاپن، مرطوب و حاصلخیز بوده، بخش اعظم مساحت آن جزایر، مستعد کشاورزی بسیار پربازده است ولی بخش عمدۀ استرالیا را بیابان بی‌حاصل پوشانده و تنها بخش کوچکی از خاک آن را زمین‌های کشاورزی مولد تشکیل می‌دهد. در مورد ضرورت بزرگ‌بودن جمعیت یک کشور برای ساختن یک نظام اقتصادی قدرتمند جهان اولی هم توفیقات اقتصادی دانمارک، اسرائیل و سنگاپور پیش روی ماست که هرکدام جمعیتی به اندازۀ یک‌چهارم استرالیا دارند و نشان می‌دهند که برای دستیابی به توفیق اقتصادی، کیفیت مهم‌تر از کمیت است. درواقع، رفاه استرالیا با جمعیتی کم‌تر از میزان فعلی خیلی بهتر هم می‌شد، زیرا آثار مخرب انسان بر چشم‌انداز‌های شکنندۀ طبیعت استرالیا کاهش می‌یافت و نسبت منابع طبیعی به تعداد انسان‌ها بیش‌تر می‌شد... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
پایان استرالیای سفیدپوست

شاید از منظر استرالیایی‌ها چنین بنماید که هویت استرالیایی ناگهان و کاملاً در سال ۱۹۷۲، یعنی وقتی عوض شد که حزب کارگر استرالیا به رهبری نخست‌وزیر گوف ویتلم پس از ۲۳ سال دوباره به قدرت رسید. او در ۱۹ روز نخست از تصدی‌اش، حتی قبل از آن‌که کابینۀ جدید را منصوب کند، به‌همراه معاون خود، یک برنامۀ فشردۀ تغییر گزینشی را برای استرالیا در پیش گرفت که از لحاظ سرعت و جامعیت در دنیای امروز نظیر نداشته است. تغییرات ۱۹ روزۀ او شامل این موارد بود: پایان‌دادن به خدمت سربازی ملی؛ فراخواندن تمام سربازان استرالیایی از ویتنام؛ به‌رسمیت شناختن جمهوری خلق چین؛ اعلام استقلال برای پاپوا گینۀ نو که استرالیا به‌مدت بیش از نیم قرن اداره‌اش را با حکم «مجمع ملل» و سپس سازمان ملل انجام می‌داد؛ ممنوع‌کردن ورود تیم‌‌های خارجی ورزشی که بر اساس گزینش نژادی چیده شده بودند (قانونی که به‌طور ویژه همۀ تیم‌‌های ورزشی تمام‌سفیدپوست آفریقای جنوبی را هدف گرفته بود)؛ لغو نامزدی استرالیایی‌ها برای واردشدن در نظام افتخارات بریتانیایی (مقام شوالیه گری OBEs و KCMGs و غیره) و نشاندن یک نظام افتخارات استرالیایی به‌جای آن و ابطال رسمی سیاست استرالیای سفیدپوست. وقتی تمام اعضای کابینه ویتلم منصوب شدند، آن کابینه گام‌‌های بیش‌تری در راستای برنامۀ فشردۀ مزبور برداشت: کاهش سن رأی‌دهی به ۱۸ سال؛ افزایش حداقل دستمزد؛ اعطای حق نمایندگی به «قلمروی شمالی» و نیز «قلمروی پایتخت استرالیا» در سنای فدرال؛ تأسیس شورا‌های قانون‌گذاری در آن دو قلمرو؛ الزامی‌کردن اظهارنامۀ آثار زیست‌محیطی برای ساخت صنایع؛ افزایش مخارج برای بومیان؛ پرداخت برابر برای زنان؛ حق «طلاق بدون ارائۀ دلیل؛ یک طرح جامع بیمۀ درمان، تغییرات بزرگ در نظام آموزشی که شامل لغو شهریه‌‌های دانشگاهی، افزایش کمک مالی به مدارس و انتقال مسئولیت تأمین هزینه‌‌های آموزش عالی از ایالت‌ها به «جامعۀ مشترک‌المنافع استرالیا» می‌شد.

ویتلم به‌درستی اصلاحات خود را به‌مثابۀ به‌رسمیت‌شناختن آن‌چه قبلاً رخ داده است و نه یک انقلاب که از هیچ سر برآورده باشد، توصیف کرد. هویت بریتانیایی استرالیا درواقع اندک‌اندک ضعیف شده بود. سقوط سنگاپور در ۱۹۴۲ نخستین تکانۀ بزرگ بود، معاهدۀ امنیتی ANZUS نوعی به‌رسمیت‌شناختن اولیه و تهدید‌های کمونیستی در اروپای شرقی و ویتنام هم علائم خطر بودند ولی استرالیا مدت‌ها پس از سقوط سنگاپور، همچنان به بریتانیا نظر داشت و جانب بریتانیا را می‌گرفت. سربازان استرالیا در اواخر دهۀ ۱۹۴۰ در کنار سربازان بریتانیا در مالزی علیه شورشیان کمونیست و در اوایل دهۀ ۱۹۶۰ در بورنئوی مالزی علیه عوامل نفوذی کمونیست جنگیدند. استرالیا به بریتانیا اجازه داد که بمب‌‌های اتمی‌اش را در پایان دهۀ ۱۹۵۰ در صحرا‌های دورافتادۀ استرالیا آزمایش کند که درواقع کوششی برای باقی‌ماندن انگلستان به‌عنوان یک نیروی نظامی جهانی و مستقل از ایالات متحده بود. استرالیا از معدود کشور‌های حامی بریتانیا در حملۀ به‌شدت محکوم‌شده‌اش به مصر در بحران سوئز به سال ۱۹۵۶ بود. بازدید رئیس دربار بریتانیا -ملکه الیزابت- از استرالیا در سال ۱۹۵۴ با فوران فوق‌العادۀ احساسات طرف‌دار بریتانیا نزد مردم استرالیا روبرو شد: بیش از ۷۵ درصد استرالیایی‌ها به خیابان آمدند تا از او استقبال کنند. ولی بار دوم که ملکه الیزابت در ۱۹۶۵ -دو سال پس از نخستین درخواست عضویت بریتانیا در EEC- به استرالیا رفت، استرالیایی‌ها خیلی کم‌تر به او و بریتانیا رغبت داشتند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

استرالیا: ما که هستیم؟
چارچوب بحران

استرالیا چگونگه در چارچوب این کتاب دربارۀ بحران و تغییر گزینشی جای می‌گیرد؟

موضوع اصلی برای استرالیا بیش از هر کشور دیگر در این کتاب بحث‌‌های مداوم در مورد هویت ملی و ارزش‌‌های محوری بوده است (عوامل ۶ و ۱۱ در جدول ۲.۱): «ما که هستیم؟» آیا استرالیا یک پایگاه از بریتانیایی‌‌های سفیدپوست است که دست‌برقضا نزدیک به آسیا قرار دارد ولی اعتنایی به همسایه‌‌های آسیایی‌اش نمی‌کند؟ آیا استرالیایی‌ها اتباع وفادار به بریتانیا هستند که اعتمادبه‌نفس خود را از تأییدشدن توسط بریتانیا کسب کرده، چشم به حفاظت بریتانیایی‌ها دارند، برای کشور خود نیازی به داشتن سفیر استرالیایی در روابط خارجی احساس نمی‌کنند، برای اثبات وفاداری به سرزمین مادری‌شان یعنی بریتانیا حاضر هستند دسته‌دسته در آن‌سوی دنیا در مکان‌هایی که برای بریتانیا و نه استرالیا اهمیت راهبردی دارد جان دهند؟ یا برعکس، استرالیا یک کشور مستقل در جوار آسیا، با منافع ملی و سیاست خارجی و سفرای مخصوص به خود است که با آسیا بیش از اروپا مراوده دارد و میراث فرهنگی بریتانیایی‌اش در گذر زمان کمرنگ شده است؟ چنان بحث‌هایی تا پس از جنگ جهانی دوم به‌طور جدی مطرح نبود ولی از آن پس تا امروز ادامه دارد. حتی آن هنگام که استرالیا هویت خود را به‌مثابۀ یک پایگاه دیده‌بانی غرورآفرین امپراتوری بریتانیا تعریف می‌کرد، بریتانیا هویت خویش را در قالب کانون افتخارآمیز امپراتوری (رو به زوال) بریتانیا می‌دید و تقلا می‌کرد تا هویت جدیدی به‌صورت یک قدرت غیرجهان‌خوار برای خود دست‌وپا کند که به‌شدت با خشکی اصلی اروپا [اروپای غیرانگلستان] مراوده دارد.

مضمون خودسنجی صادقانه (عامل ۷) پس از جنگ جهانی دوم به‌طور روزافزون بیان اوصاف استرالیایی‌ها بوده است، زیرا ایشان به اوضاع دگرگون‌شوندۀ استرالیا در دنیای امروز پی برده‌اند. مردم استرالیا با کراهت قبول کرده‌اند که بریتانیا همان کشوری که روزگاری نزدیک‌ترین شریک تجاری ایشان بود، اکنون فقط یک شریک تجاری کوچک است؛ ایشان پذیرفته‌اند که دشمن شمارۀ یک پیشین یعنی ژاپن، در حال حاضر بزرگ‌ترین شریک تجاری استرالیاست؛ و دریافته‌اند که ایفای نقش به‌عنوان یک پایگاه بریتانیایی سفیدپوست در کرانه‌‌های آسیا دیگر برای استرالیا یک راهبرد امکان‌پذیر نیست... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
نظام اقتصادی

ژاپن در حال حاضر سومین نظام اقتصادی دنیاست و همین اواخر بود که چین جای دوم را از ژاپن. گرفت ژاپن ۸ درصد تولید اقتصادی جهان را در دست دارد که تقریباً نصف بزرگ‌ترین نظام اقتصادی دنیا (ایالات متحده) و بیش از دو برابر انگلستان -از دیگر کشورهای سرشناس مولد در دنیا- است. تولید اقتصادی ملی به‌طورکلی حاصلضرب دو عدد است: تعداد مردم در یک کشور، ضرب در متوسط تولید به‌ازای هر نفر. تولید اقتصادی ژاپن بزرگ است، زیرا علاوه‌بر بزرگی جمعیت کشور (دومین کشور پرجمعیت پس از ایالات متحده در میان مردم‌سالاری‌های ثروتمند دنیا)، متوسط بهره‌وری فردی نیز در ژاپن زیاد است.

هرچند بدهی داخلی هنگفت ژاپن، بسیار جلب‌توجه می‌کند (که در ادامه به آن می‌پردازیم)، ژاپن بزرگ‌ترین کشور بستانکار دنیاست. ژاپن دومین ذخایر ارزهای خارجی دنیا را دارد و از لحاظ رتبۀ بزرگ‌ترین دارندۀ ذخایر دلار جهان با چین در رقابت است.

یک عامل مهن که موجب قدرت اقتصادی ژاپن شده است، مخارج فراوان برای «تحقیق و پیشرفت» (با علامت اختصاری R&D) برای انگیزش نوآوری است [که به‌اشتباه در فارسی تحقیق و توسعه گفته می‌شود!] سومین میزان مطلق سرمایه‌گذاری سالانه در تحقیق و پیشرفت -پس از چین و ایالات متحده که جمعیتی بسیار بزرگ‌تر دارند- به ژاپن تعلق دارد. از لحاظ نسبی ۳/۵ درصد تولید ناخالص داخلی ژاپن (GDP) به تحقیق و پیشرفت اختصاص داده می‌شود که تقریباً دو برابر ایالات متحده (فقط ۱/۸ درصد) و همچنان بسیار بیش از دو کشور دیگر یعنی آلمان (۲/۹ درصد) و چین (۲ درصد) است که به‌خاطر سرمایه‌گذاری در تحقیق و پیشرفت شهرت دارند.

«گردهمایی اقتصادی جهانی» هر سال یک عدد معروف به «شاخص رقابت‌مندی جهانی» را برای هر کشور ارائه می‌کند که در برگیرندۀ یک دوجین عدد دیگر از عواملی است که بر بهره‌وری اقتصادی هر کشور اثر می‌گذارند. ژاپن سال‌هاست که باثبات قدم در میان ۱۰ کشور برتر در رتبه‌بندی این شاخص قرار داشته است، ژاپن سنگاپور و هنگ‌کنگ، تنها سه کشور غیراروپای غربی هستند که به همراه ایالات متحده در میان ۱۰ تای اول جای داشته‌اند. علل رتبۀ عالی ژاپن در این شاخص، شامل دو چیز است که به ذهن هر بازدیدکنندۀ غیرمتخصص از آن کشور خطور می‌کند: زیرساخت و شبکۀ حمل‌ونقل عالی ژاپن که شامل بهترین خطوط آهن جهان است؛ و نیروی کار سالم و بسیار تحصیل‌کرده، به‌ویژه در زمینۀ ریاضیات و علوم. سایر علل در آن فهرست طولانی شاید به‌سرعت به‌چشم نیایند ولی باز برای غیرژاپنی‌هایی که با ژاپن تجارت می‌کنند آشنا هستند. آن علل به‌ترتیب الفبایی [انگلیسی] و بدون آن‌که حسب اهمیت رتبه‌بندی شده باشند عبارت‌اند از: مهار کردن تورم؛ روابط تعاونی در میان نیروی کار یا کارکنان بازارهای داخلی به‌شدت رقابتی؛ مؤسسات پژوهشی بسیار کارآمد که دانشمندان و مهندسان بی‌شماری تربیت می‌کنند؛ بازار داخلی بزرگ؛ بیکاری اندک؛ تعداد ثبت اختراع سرانۀ سالانه به‌اندازه‌ای بیش از هر کشور دیگر؛ حمایت از حقوق مالکیت و حقوق مالکیت معنوی؛ جذب سریع فناوری؛ مصرف‌کنندگان و اهالی کسب‌وکار آگاه و فرهیخته و کارکنان آموزش‌دیده برای هر کسب‌وکار. قول می‌دهم که نخواهم از شما دربارۀ این فهرست پیچیده، امتحان بگیرم ولی پیام فوری این فهرست واضح است: علل متعددی وجود دارد که چرا کسب‌وکارهای ژاپنی در بازارهای جهانی رقابت‌مند هستند.

در آخر بهتر است از یک مشخصۀ نظام اقتصادی ژاپن که در دنیای امروز، مزایای فراوان به‌بار می‌آورد ولی شاید در آینده دردسرساز شود، غافل نمانیم. تنها دو کشوری که اندازۀ نظام اقتصادی‌شان از ژاپن بزرگ‌تر است، ایالات متحده و چین هستند ولی آن‌ها بخش بزرگی از بودجۀ خود را به مخارج نظامی تخصیص می‌دهند. ژاپن به لطف یک بند از قانون اساسی تحمیل‌شده توسط ایالات متحده در ۱۹۴۷ که اکنون بخش بزرگی از مردم ژاپن نیز بر آن صحه می‌گذارند و نیروهای مسلح ژاپن را در حداقل میزان ضروری نگه می‌دارد در هزینه‌های نظامی صرفه‌جویی می‌کند.

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
مزیت‌ها

دومین مجموعه از موارد قوت ژاپن -علاوه‌بر مزایای اقتصادی- سرمایۀ انسانی، یعنی قدرت جمعیت انسانی‌اش است. جمعیت ژاپن بیش از ۱۲۰ میلیون نفر است که سالم و بسیار تحصیل‌کرده هستند. امید به زندگی ژاپنی‌ها در دنیا اول است: ۸۰ سال برای مردان و ۸۶ سال برای زنان. نابرابری اجتماعی- اقتصادی که در ایالات متحده باعث محدودیت فرصت‌ها برای بخش بزرگی از مردم شده است، در ژاپن به‌شدت کاهش یافته است. ژاپن ازلحاظ برابری توزیع درآمدها، پس از دانمارک و سوئد سومین کشور جهان است. این برابری تا اندازه‌ای ناشی از سیاست‌های مدارس دولتی ژاپن است: کلاس‌ها در مدارس نواحی محروم از لحاظ اجتماعی-اقتصادی کوچک‌تر از نواحی ثروتمند هستند (نسبت مطلوب‌تری از آموزگار به دانش‌آموز دارند) و به‌این‌ترتیب، فرارسی برای دانش‌آموزان فقیر، آسان‌تر می‌شود. برعکس، نظام آموزشی ایالات متحده با جای‌دادن دانش‌آموزان بیش‌تر در کلاس‌های مناطق محروم باعث تداوم نابرابر می‌گردد. جایگاه اجتماعی افراد در ژاپن بیش‌تر به آموزش و تحصیلات و نه پیوندهای موروثی و خانوادگی مربوط است، ولی این وضعیت در ایالات متحده باز معکوس است. به‌طور خلاصه، ژاپن به‌جای سرمایه‌گذاری نامتناسب برای فقط بخشی از شهروندان، برای تمام ایشان -حداقل برای تمام شهروندان مرد- سرمایه‌گذاری می‌کند (دربارۀ زنان در ادامه بیش‌تر خواهم گفت).

باسوادی و طی مراتب تحصیلی در ژاپن در زمرۀ بهترین‌های جهان است. ثبت‌نام در مهدکودک و دبیرستان تقریباً همه‌گیر است، هرچند که اجباری نیست. آزمون‌های دانش‌آموزان از گوشه و کنار جهان نشان می‌دهد که دانش‌آموزان ژاپنی در آزمون‌های سواد کاربردی ریاضیات و علوم، در رتبۀ چهارم جهان و جلوتر از تمام کشورهای اروپایی و ایالات متحده قرار می‌گیرند. ژاپن از لحاظ درصد بزرگسالانی که پس از دبیرستان به دانشگاه می‌روند، پس از کانادا در رتبۀ دوم جهان قرار دارد. آن‌چه که مقابل این موارد قوتِ نظام آموزشی قرار دارد، انتقاد شایع از سوی خود ژاپنی‌هاست که می‌گویند نظام آموزشی کشورشان فشار زیادی بر دانش‌آموزان وارد می‌کند تا بر نمرات آزمون‌ها تمرکز کنند و به‌اندازۀ کافی به خودانگیزی و تفکر مستقل نمی‌پردازد. به‌همین علت است که وقتی دانش‌آموزان ژاپنی از فشار طاقت‌فرسای دبیرستان خلاص شده و به دانشگاه می‌روند، عزم و پشتکار تحصیلی ایشان افت می‌کند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
بدهی دولت

حال بهتر است به‌جای موارد قوت، به مشکلات ژاپن بپردازیم. اگر از اقتصاددان‌ها بپرسیم که جدی‌ترین مشکل ژاپن چیست، ایشان احتمالاً «بدهی ملی هنگفت دولت» را ذکر می‌کنند. آن بدهی اکنون معادل ۲/۵ برابر GDP یا تولید ناخالص داخلی سالانه (ارزش تمام تولیدات ژاپن در یک سال) است. به‌عبارتی حتی اگر ژاپنی‌ها تمام درآمد و تلاش خود را برای بازپرداخت بدهی صرف کرده و برای خود هیچ چیز تولید نکنند، بازپرداخت آن بدهی ۲/۵ سال طول خواهد کشید. بدتر آن‌که بدهی مذکور با گذشت سال‌ها همواره افزایش یافته است. در مقام مقایسه هرچند محافظه‌کاران مالی در آمریکا بابت بدهی ملی ایالات متحده نگران هستند ولی بدهی ملی آمریکا «فقط» معادل یک سال تولید ناخالص داخلی‌اش است. یونان و اسپانیا دو کشور بدنام از لحاظ اوضاع اقتصادی هستند ولی نسبت بدهی به GDP در ژاپن در این لحظه که در حال نوشتن هستم، دو برابر یونان و چهار برابر اسپانیاست. بدهی دولت ژاپن معادل بدهی کل ۱۷ کشور حوزۀ یورو است که جمعیتی قریب به سه برابر ژاپن دارند.

چرا دولت ژاپن زیر چنین بار سنگینی مدت‌ها پیش فرو نپاشید؟ نخست آن‌که بخش اعظم آن بدهی در تملک بستانکاران خارجی نبوده، بلکه متعلق به صاحبان اوراق قرضه در ژاپن، کسب‌وکارهای ژاپنی، صندوق‌های بازنشستگی (که بسیاری از آن‌ها دولتی هستند) و بانک مرکزی ژاپن است که هیچ‌کدام به دولت ژاپن سخت نمی‌گیرند، برعکس بخش اعظم بدهی یونان در دست بستانکاران خارجی است که بر یونان سخت گرفته و آن کشور را در تنگنا گذاشته‌اند تا سیاست‌های مالی‌اش را تغییر دهد. ژاپن علی‌رغم تمامی بدهی دولت آن کشور به شهروندان ژاپنی یک کشور بستانکار خالص نسبت به سایر کشورها به شمار می‌رود، یعنی کشورهای دیگر به ژاپن بدهکار هستند. دوم آن‌که نرخ‌های بهره در ژاپن به‌خاطر سیاست‌های دولت در مقادیر اندک (کم‌تر از یک درصد) نگه داشته شده‌اند تا پرداختی‌های بهره‌ای دولت مهار شود. در نهایت، ژاپنی‌ها و نیز بستانکاران خارجی همچنان به‌قدری به توانایی دولت ژاپن در پرداخت بدهی‌هایش اعتماد دارند که به خرید اوراق قرضۀ دولت ژاپن ادامه می‌دهند. درواقع، مهم‌ترین روش پس‌انداز اشخاص و شرکت‌های ژاپنی خرید همین اوراق قرضه است. بااین‌حال، کسی نمی‌داند که آن بدهی‌ها چقدر می‌توانند افزایش یابند، به‌طوری که اعتماد بستانکاران زائل نشود و دولت به نکول گرفتار نگردد.

ولی اندازۀ بدهی دولت و اندازۀ جمعیت سالمند و بازنشستۀ ژاپن موجب می‌شود که علی‌رغم کم‌بودن نرخ‌های بهره ،مخارج تأمین اجتماعی و بهرۀ بدهی باعث مصرف‌شدن کل درآمد مالیاتی دولت شوند. به‌این‌ترتیب، منابع دولت برای سرمایه‌گذاری در آموزش، تحقیق و پیشرفت، زیرساخت‌ها و سایر حوزه‌های محرک رشد اقتصادی -که خود مایۀ تقویت درآمدهای مالیاتی هستند- کاهش می‌یابد. آن‌چه مشکل را وخیم‌تر می‌کند نرخ مالیات‌ها و در نتیجه درآمدهای دولت ژاپن است که در مقایسه با معیارهای جهان توسعه‌یافته نسبتاً اندک است. بدهی دولت عمدتاً در دست افراد مسن‌تر جامعه است که پول خود را به‌طور مستقیم (خرید اوراق قرضه) یا غیرمستقیم (دریافت مستمری از صندوق‌های بازنشستگی که به‌شدت اوراق قرضه دولتی را خریده‌اند)، سرمایه‌گذاری کرده‌اند. در حالی‌که در نهایت بهرۀ آن بدهی را عمدتاً ژاپنی‌های جوان‌تر می‌پردازند که هنوز کار کرده و مالیات می‌دهند. به‌این‌ترتیب، بدهی ژاپن عملاً نمایانگر نوعی پرداخت از ژاپنی‌های جوان‌تر به مسن‌تر است که نوعی تضاد بین‌نسلی و به رهن گذاشتن آیندۀ ژاپن محسوب می‌شود. آن رهن، روبه‌رشد است، زیرا جمعیت جوان ژاپن در حال کوچک‌شدن و جمعیت سالمندش در حال رشد است (ادامۀ بحث را بخوانید).

راه‌حل‌های ارائه‌شده برای کاهش بدهی دولت، شامل افزایش نرخ‌های مالیات، کاهش مخارج دولت و کاهش مستمری سالمندان است که همراه با سایر راه‌حل‌ها، همگی دردسرهایی نیز به‌همراه می‌آورند. به‌این‌ترتیب، بدهی دولت ژاپن یک مشکل بزرگ است که همه در ژاپن به‌رسمیت می‌شناسند، مدت‌هاست که وجود داشته است، سال‌هاست که وخیم‌تر شده است و هیچ اجماعی دربارۀ راه‌حل آن بدهی وجود ندارد.

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
زنان

مشکلات بنیادی دیگر که اکثر مردم ژاپن قبول دارند، چهار موضوع درهم‌تنیده است: جایگاه زنان، نرخ باروری اندک و رو به کاهش، جمعیت کاهشی و پیرشدن جمعیت. بهتر است بحث را با جایگاه زنان شروع کنیم.

زنان و مردان ژاپن از لحاظ نظری شأن یکسان دارند. قانون اساسی ژاپن در سال ۱۹۴۷ که پیش‌نویس آن توسط دولت اشغالگر ایالات متحده تهیه شد و هنوز نافذ است، یک بند دربارۀ برابری جنسیتی دارد (که توسط یک زن آمریکایی نگاشته شده است). آن بند پیش‌نویس، با مخالفت شدید دولت ژاپن روبه‌رو شد و هنوز برخی از قانون‌گذاران ژاپنی درصدد تغییردادن بند مذکور هستند.

زنان ژاپن در دنیای واقع با موانع اجتماعی فراوان در رسیدن به برابری روبه‌رو هستند. البته موانعی که خواهم گفت در کشورهای دیگر نیز دیده می‌شوند ولی آن موانع و فاصلۀ جنسیتی در حوزه‌های آموزش، مشارکت در نیروی کار و در حوزۀ سیاست در ژاپن بیش از هر کشور صنعتی ثروتمند دیگر -به غیر از کره جنوبی- است. گمان می‌کنم علت اوضاع زنان در کشور صنعتی ثروتمند ژاپن، جایگاه دیرینۀ زنان بوده است که تا همین اواخر نقش زیردست و کلیشه‌ای داشتند. مثلاً از یک زن ژاپنی سنتی انتظار داشتند که هنگام قدم‌زدن در مکان‌های عمومی سه گام عقب‌تر از شوهرش راه برود. برای اختصار صرفاً به کلیات موانع اجتماعی پیش روی زنان اشاره می‌کنم ولی بدیهی است که آن موانع برحسب مکان و سن افراد در جای‌جای ژاپن فرق می‌کنند (مثلاً در مناطق روستایی جدی‌تر از توکیو و نزد مسنترها جدی‌تر از جوانان هستند).

در خانه‌ها، تقسیم‌بندی جنسیتی بین زن و شوهر را اغلب با اصطلاح «بستۀ ازدواج» می‌شناسند. نوعی تقسیم‌بندی ناکارآمد برای نیروی کار شایع است که شوهر ژاپنی را خارج از خانه به‌اندازۀ دو برابر ساعات کار یک فرد معمولی به‌کار واداشته، به‌این‌ترتیب، فرصتِ بودن با فرزندان در خانه را از او می‌گیرد، در حالی‌که همسر او در خانه می‌ماند و از انجام‌دادن یک شغل اقناع‌کننده محروم می‌گردد . کارفرماها از کارکنان خود که عمدتاً مرد هستند، می‌خواهند که تا دیروقت در محیط کار مانده و پس از تمام‌شدن کار با یکدیگر برای صرف نوشیدنی بیرون بروند. به‌این‌ترتیب، مردانی ژاپنی حتی اگر بخواهند نمی‌توانند در مسئولیت‌های خانه‌داری با زنان خود شریک شوند. شوهران ژاپنی نسبت به سایر مردان در کشورهای صنعتی ثروتمند کار کم‌تری در خانه انجام می‌دهند (مثلاً به‌اندازۀ دوسوم ساعات شوهران آمریکایی در هفته برای خانوادۀ خود وقت می‌گذارند). درعوض، عمدتاً زنان هستند که از کودکان، شوهر، والدین سالمند خود و شوهرشان مراقبت کرده و در وقت باقیمانده نیز امور مالی خانواده را اداره می‌کنند. امروزه بسیاری از زنان ژاپنی قسم می‌خورند که ایشان آخرین نسل از زنان ژاپن خواهند بود که بار چنان مسئولیت‌هایی را به دوش می‌کشند. زنان ژاپنی در محیط‌های کار، مشارکت اندک و پرداختی اندک دارند، مشارکت زنان در محیط‌های کار با افزایش مرتبۀ مسئولیت‌ها کاهش می‌یابد، در حالی‌که ۴۹ درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و ۴۵ درصد صاحبان مشاغل ابتدایی را زنان تشکیل می‌دهند. سهم ایشان در هیئت علمی دانشگاه‌ها فقط ۱۴ درصد (در مقایسه با ۳۳ تا ۴۴ درصد در ایالات متحده، انگلستان، آلمان و فرانسه)، در مناصب مدیریتی میانی تا ارشد فقط ۱۱ درصد، در هیئت‌های مدیره ۲ درصد، در اعضای کمیته‌های اجرایی کسب‌وکارها یک درصد و در میان مدیران ارشد اجرایی کم‌تر از یک درصد است. ژاپن از لحاظ تصدی زنان در آن مناصب عالی، پس از تمام کشورهای صنعتی بزرگ (بازهم به جز کره جنوبی) قرار می‌گیرد. زنان معدودی در عرصۀ سیاست ژاپن حاضر هستند و ژاپن هیچ‌گاه نخست‌وزیر زن نداشته است. تفاوت دستمزد زنان و مردان ژاپنی بابت کار تمام‌وقت در میان ۳۵ کشور صنعتی ثروتمند، سوم است (تفاوت‌ها فقط در کره جنوبی و استونی بیش‌تر است). یک زن حقوق‌بگیر ژاپنی به‌طور میانگین فقط ۷۳ درصد پرداختی به مردان در همان مرتبه را دریافت می‌کند (که میانگین آن پرداختی در کشورهای صنعتی ثروتمند ۸۵ درصد است و در نیوزلاند به ۹۴ درصد می‌رسد). موانع کار زنان شامل ساعات کار طولانی، انتظار هم‌نشینی با کارکنان پس از ساعات کار و مشکل نگهداری از کودکان در شرایطی است که از مادر شاغل انتظار دارند به معاشرت در خارج از خانه پرداخته و شوهر او نیز قادر یا مایل به نگهداری از کودکان نیست... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
کودکان

مجموعۀ بعدی از مشکلات درهم‌تنیدۀ جمعیتی در ژاپن نرخ اندک کاهشی زادوولد است. ژاپنی‌ها به وخامت این مشکل پی برده‌اند ولی نمی‌دانند آن را چگونه برطرف کنند.

نرخ زادوولد اندک و کاهشی در جهان اول شایع است ولی ژاپن تقریباً کم‌ترین نرخ زادوولد را دارد: ۷ تولد در سال به‌ازای هر هزار نفر، در مقایسه با ۱۳ تولد در ایالات متحده و میانگین ۱۹ تولد در کل دنیا و ۴۰ تولد در برخی کشورهای آفریقایی. علاوه‌بر این، نرخ زادوولد در ژاپن که قبلاً اندک بوده است، همچنان کاهش می‌یابد. اگر کسی در سال‌های اخیر به برون‌یابی خطی برای آن کاهش سال‌به‌سال می‌پرداخت، پیش‌بینی می‌کرد که زادوولد ژاپن در سال ۲۰۱۷ به صفر خواهد رسید و از آن پس هیچ فرزند ژاپنی متولد نخواهد شد. واضح است که اوضاع به آن بدی پیش نرفت ولی همچنان صحت دارد که نرخ زادوولد فعلی اندک در ژاپن همچنان رو به کاهش است.

یک روش دیگر برای نشان‌دادن زادوولد نرخ باروری کل، یعنی میانگین کل نوزادانی است که یک زن در طول عمر خود به‌دنیا می‌آورد. آن عدد در کل دنیا به ۲/۵ می‌رسد و در کشورهای جهان اول که بزرگ‌ترین نظام‌های اقتصادی دنیا را دارند بین ۱/۳ تا ۲ فرزند است (۱/۹ در ایالات متحده). آن عدد در ژاپن ۱/۲۷ است که در پایین‌ترین بخش طیف قرار دارد و فقط کره جنوبی و لهستان کم‌تر از آن هستند. ولی تعداد میانگین کودکانی که یک زن باید به‌دنیا بیاورد تا جمعیت باثبات بماند (اصطلاحاً نرخ جایگزینی)، اندکی بیش‌تر از دو فرزند است. نرخ میانگین باروری کل در ژاپن در کنار چند کشور دیگر در جهان اوّل، کم‌تر از نرخ جایگزینی است. آن نرخ در برخی کشورهای جهان اول دردسرساز نیست، زیرا علی‌رغم کوچک‌بودن باروری، مهاجرت باعث ثابت‌ماندن یا حتی افزایش جمعیت می‌شود. بااین‌حال، مهاجرت نزدیک به صفر به ژاپن به‌معنای کاهش عملی جمعیت ژاپن است که درباره‌اش بحث خواهیم کرد.

بخشی از علت سقوط نرخ زادوولد در ژاپن، بالارفتن سن نخستین ازدواج است که اکنون به حدود ۳۰ سال برای مردان و نیز زنان رسیده است. به‌این‌ترتیب، تعداد سال‌های پیش از یائسگی که امکان باروری زنان در آن‌ها وجود دارد، کم می‌شود. علت دیگر برای افت نرخ زادوولد کاهش شدید نرخ ازدواج (تعداد ازدواج‌ها به‌ازای هر هزار نفر در سال) است. شاید کسی بگوید که نرخ ازدواج در اکثر کشورهای توسعه‌یافتۀ دیگر نیز نزول کرده‌اند، بدون آن‌که باعث افت فاجعه‌بار نرخ زادوولد شوند که در ژاپن رخ داده است، زیرا تولدهای بسیاری هست که به مادران غیرمتأهل ربط دارد (۴۰ درصد از کل تولدها در ایالات متحده، ۵۰ درصد در فرانسه و ۶۶ درصد در آیسلند) ولی در ژاپن که مادران غیرمتأهل فقط سهم ناچیزی از نوزادان (۲ درصد) را به‌دنیا می‌آورند چنان جبرانی عملاً وجود ندارد.

چرا ژاپنی‌ها روزبه‌روز بیش‌تر از ازدواج و بچه‌دارشدن دوری می‌کنند؟ ژاپنی‌ها در تحقیق پیمایشی در این زمینه، چند علت را ذکر کردند. علت اول، اقتصادی است: مجردماندن و زندگی‌کردن با والدین، ارزان‌تر و راحت‌تر از جداشدن از والدین، ازدواج و پرداخت هزینه‌های مسکن و فرزندان است. ازدواج‌کردن و مادرشدن، به‌ویژه از لحاظ اقتصادی، برای زنان فاجعه‌بار است، زیرا نگه‌داشتن یا به‌دست‌آوردن شغل را دشوار می‌سازد. علت دیگر، آزادی‌های مجردماندن است که به‌ویژه در مورد زنان صدق می‌کند، زیرا آنان دوست ندارند درنهایت ناچار به پذیرش مسئولیت خانوار و همسر، مراقبت از کودک و والدین سالمند خود و همسرشان شوند. دلیل دیگر، طرز فکر بسیاری از ژاپنی‌های امروزی، اعم از زن و مرد، به یکسان است که ازدواج را برای یک زندگی رضایت‌بخش «غیرضروری» می‌دانند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
سالخورده و در حال افول

نرخ‌های اندک در زادوولد و ازدواج ژاپنی‌ها که همچنان رو به کاهش است، علت دو مشکل بزرگ بعدی هستند که در ژاپن کاملاً شناخته‌شده هستند: کاهش جمعیت و جمعیت پیرشونده.

چون نرخ زادوولد ژاپن سال‌هاست که کم‌تر از میزان جایگزینی بوده است، همه می‌دانستند که جمعیت ژاپن از رشد باز ایستاده و شروع به نزول می‌کند. بااین‌حال، وقتی اعداد سرشماری تأیید کرد که آن لحظۀ خوفناک فرا رسیده است، باز موجب حیرت شد. پس از آن‌که عدد ۱۲۸۰۵۷۳۵۲ نفر برای سرشماری پنج‌سالۀ ۲۰۱۰ به‌دست آمد، سرشماری سال ۲۰۱۵، با عدد ۱۲۷۱۱۰۰۰۰ نفر، کاهش حدود یک میلیونی در جمعیت را ثابت کرد. باتوجه‌به روندها و توزیع سنّی فعلی جمعیت ژاپن، پیش‌بینی می‌شود که جمعیت کشور تا سال ۲۰۶۰ حدود ۴۰ میلیون نفر دیگر کم شده و تنها به ۸۰ میلیون نفر برسد.

نتایج افت جمعیت ژاپن و گذار کشور از روستایی به شهری، قبلاً نیز محسوس بوده است. ژاپن دارد مدارس خود را به تعداد حدود ۵۰۰ مدرسه در سال، تعطیل می‌کند. زوال جمعیت روستاها باعث خالی‌شدن روستاها و شهرهای کوچک می‌شود. نگرانی‌هایی هست که وقتی رشد جمعیت -به‌عنوان محرّک فرضی رشد اقتصادی- وجود نداشته باشد، ژاپن با جمعیت کم‌تر، فقیرتر و ضعیف‌تر شود. ژاپن در سال ۱۹۴۸ پنجمین کشور پرجمعیت جهان بود، ولی رتبۀ جمعیتی‌اش در سال ۲۰۰۷ به دهم رسید و پس از نیجریه و بنگلادش قرار گرفت. پیش‌بینی‌های فعلی نشان می‌دهد که جمعیت ژاپن در کم‌تر از چند دهه، حتی کم‌تر از کشورهای غیرقدرتمندی از قبیل کنگو و اتیوپی خواهد شد. اگر کسی به‌طور ضمنی فرض کند کشوری با جمعیت کم‌تر از کنگو کم‌اهمیت‌تر از کنگو است، چنان وضعیتی تحقیرآمیز خواهد بود.

به‌این‌ترتیب، رئیس‌جمهور شینزو آبه در سال ۲۰۱۵ اعلام کرد که دولت او قصد دارد جمعیت ژاپن را حداقل ۱۰۰ میلیون نفر نگه دارد و این کار را با تقویت میانگین نرخ باروری کل از ۱/۴ به ۱/۸ کودک به‌ازای هر زن انجام می‌دهد. ولی افزایش تولد کودکان به انتخاب‌های جوانان ژاپنی و نه شخص آبه بستگی دارد. قبلاً توضیح دادم که چرا جوان‌های ژاپنی -صرف‌نظر از این‌که گمان کنند اوضاع ژاپن به‌عنوان یک کشور با افزایش تولد نوزادان بهتر خواهد شد یا خیر- تصمیم گرفته‌اند که آن نوزادان «بیش‌تر» را دیگران به‌دنیا بیاورند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
مهاجرت

ژاپن همگن‌ترین کشور مرفه یا پرجمعیت دنیا از لحاظ قومی است و به‌این ویژگی می‌بالد. ژاپن مهاجر نمی‌پذیرد، مهاجرت افراد به‌این کشور را دشوار می‌سازد و حتی اخذ شهروندی ژاپن را برای کسانی که به ژاپن مهاجرت کرده‌اند، دشوارتر هم می‌کند. مهاجران و فرزندان آنان، ۲۸ درصد جمعیت استرالیا، ۲۱ درصد جمعیت کانادا، ۱۶ درصد جمعیت سوئد، ۱۴ درصد جمعیت ایالات متحده و فقط ۱/۹ درصد جمعیت ژاپن را تشکیل می‌دهند. از میان مهاجرانی که مایل به پناهندگی هستند، ۹۲ درصد ایشان در سوئد، ۷۰ درصد در آلمان، ۴۸ درصد در کانادا و تنها ۰/۲ درصد در ژاپن پذیرفته می‌شوند (مثلاً ژاپن در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ به‌ترتیب فقط ۶ و ۷ نفر از منقاضیان پناهندگی را پذیرفت!) کارگران خارجی ۱۵ درصد نیروی کار در ایالات متحده، ۹ درصد آن در آلمان و فقط ۱/۳ درصد نیروی کار در ژاپن را شامل می‌شوند. ژاپن کارگران خارجی را به‌طور موقت می‌پذیرد (که به کارگر مهمان معروف هستند) و به‌خاطر مهارت‌های تخصصی عالی ایشان (مثلاً در زمینۀ کشتی‌سازی یا کارگران ساختمانی در طرح‌های المپیک ۲۰۲۰) به‌ایشان ویزای شغلی یک تا سه ساله می‌دهد ولی این اتباع خارجی به دشواری می‌توانند اقامت دائم یا شهروندی ژاپن را به‌دست بیاورند.

تنها مهاجرت چشمگیر به ژاپن در دوران امروز، ورود چند میلیون کره‌ای در زمان قبل و حین جنگ جهانی دوم، یعنی در دوره‌ای بود که کره مستعمرۀ ژاپن محسوب می‌شد. بااین‌حال، اکثر آن کره‌ای‌ها مهاجران غیرداوطلب بودند که به‌عنوان برده یا کارگر رایگان، به زور به ژاپن آورده شدند. مثلاً کم‌تر به‌این نکته توجه شده است که ۱۰ درصد از قربانیان انفجار نخستین بمب اتمی در هیروشیما، کارگران کره‌ای بودند که آن‌جا کار می‌کردند.

چند تن از وزرای کابینۀ ژاپن اخیراً خواستار افزایش مهاجرت به کشورشان شده‌اند. مثلاً شیگرو ایشیبا وزیر مناطق محلی گفت: «مردم ما پیش از این از ژاپن به جنوب و به آمریکای شمالی مهاجرت کرده و خواستند تا علاوه‌بر حفظ غرور ژاپنی خود، با مردم آن مناطق سازگار شوند… پس معنی ندارد جواب رد به بیگانگانی بدهیم که می‌خواهند به کشور ما بیایند، درحالی‌که مردم ما نیز همین کار را در خارج از ژاپن کردند.» مثلاً پرو یک رئیس‌جمهور ژاپنی داشته است و در ایالات متحده نیز سناتورهای ژاپنی نمایندگان کنگره و رؤسای دانشگاهی ژاپنی وجود داشته‌اند. ولی دولت ژاپن فعلاً در مخالفت خود با مهاجرت تجدیدنظر نمی‌کند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
چین و کره

مشکل بزرگ و مغفول بعدی پس از مشکل مهاجرت، اثر رفتار ژاپنی‌ها با چینی‌ها و کره‌ای‌ها در زمان جنگ بر روابط فعلی ژاپن با آن کشورهاست. ژاپن قبل از جنگ جهانی دوم و در خلال جنگ، اقدامات وحشیانه‌ای نسبت به مردم سایر کشورهای آسیایی -به‌ویژه چین و کره- مرتکب شد. ژاپن پیش از اعلام «رسمی» جنگ در هفتم دسامبر ۱۹۴۱، یک جنگ تمام‌عیار اعلام‌نشده را از ۱۹۳۷ به بعد با چین شروع کرده بود. نظامیان ژاپنی در آن جنگ میلیون‌ها چینی را اغلب با روش‌های وحشیانه به قتل رساندند که شامل استفاده از زندانیان دست‌بستۀ چینی برای تمرین مهارت‌های سرنیزه و آبدیده‌کردن سربازان ژاپنی، قتل صدها هزار شهروند چینی در نانکینگ، از دسامبر ۱۹۳۷ تا ژانویۀ ۱۹۳۸ و قتل عدۀ کثیر دیگر به تلافی «شبیخون دولیتل» در آوریل ۱۹۴۲ بود. هرچند امروزه انکارکردن چنان جنایاتی در ژاپن شایع است، آن جنایت‌ها توسط خود چینی‌ها و ناظران خارجی و حتی با عکس‌هایی که خود سربازان ژاپنی گرفته‌اند در زمان وقوع مستند شده است. نمونه‌ای از ۴۰۰ عکس دربارۀ جنایات‌های ژاپنی‌ها را می‌توانید در کتابی با عنوان «انهدام نانکینگ: تاریخ انکارناپذیر به شهادت تصاویر» پیدا کنید، ژاپن کره را در ۱۹۱۰ به قلمرو خود ضمیمه کرد و مدارس کره را مجبور کرد در مدت ۳۵ سال اشغال ژاپنی‌ها به‌جای زبان کره‌ای از زبان ژاپنی استفاده کنند. شمار کثیری از زنان کره‌ای و غیرکره‌ای در شرق آسیا را در روسپی‌خانه‌های نظامی ژاپن به‌عنوان بردۀ جنسی به‌کار گرفتند و بسیاری از مردان کره‌ای به زور به‌عنوان کارگر بدون مزد، در ارتش ژاپن به بیگاری گرفته شدند.

به‌دلیل همان جنایت‌هاست که اکنون نفرت از ژاپن در چین و کره بیداد می‌کند. به‌نظر مردم چین و کره، ژاپنی‌ها به‌اندازۀ کافی به تصدیق عذرخواهی یا ابراز تأسف از وحشیگری‌های خود در زمان جنگ نپرداخته‌اند. جمعیت چین ۱۱ برابر ژاپن است، در حالی‌که مجموع جمعیت کره شمالی و جنوبی به کمی بیش از نصف جمعیت ژاپن می‌رسد. هر دو کشور چین و کره شمالی به سلاح هسته‌ای مجهز هستند. اکنون هر سه کشور چین، کره شمالی و جنوبی دارای ارتش‌های بزرگ و کاملاً مجهز هستند، در حالی‌که ارتش ژاپن به‌علت قانون اساسی تحمیلی از طرف ایالات متحده -که با روحیۀ صلح‌طلبی فعلی ژاپنی‌ها تأیید هم شده است- یک ارتش خرد است. کره شمالی گاهی موشک‌هایی را بر فراز آسمان ژاپن به پرواز در می‌آورد تا نشان دهد که توانایی رساندن آتش خود به ژاپن را دارد. بااین‌حال، ژاپن در مناقشه‌های ارضی با چین و کره جنوبی بر سر جزیره‌های بسیار کوچک غیرمسکونی، به بن‌بست رسیده است که فی‌نفسه ارزشی ندارند ولی از لحاظ وجود منابع ماهی، گاز و منابع طبیعی در محدودۀ دریایی‌شان مهم هستند. به‌نظر من، ترکیب این واقعیت‌ها به‌معنای خطرات بلندمدت بزرگ برای ژاپن است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
مدیریت منابع طبیعی

حیات تمام انسان‌ها به منابع طبیعی تجدیدپذیر -شامل درختان، ماهی‌ها، خاک سطحی، آب پاک و هوای پاک- وابسته است. بهره‌برداری از تمام آن منابع با مشکلات مدیریتی همراه است که دانشمندان درباره‌اش تجربۀ فراوان اندوخته‌اند. اگر جنگل‌ها و شیلات جهان مطابق با بهترین توصیه‌های علمی اداره می‌شد، برداشت محصول از جنگل‌ها و محیط‌های آبی تا آینده‌ای نامحدود و به مقادیر کافی برای تأمین نیازهای جمعیت کنونی دنیا ممکن می‌شد. بااین‌حال، متأسفانه برداشت فعلی از آن منابع همچنان مخرب و غیرپایدار است، بخش اعظم جنگل‌های دنیا در حال کوچک‌شدن بوده و بسیاری از منابع شیلات در حال کاهش هستند یا کاملاً ناپدید شده‌اند. هیچ کشوری در تمام منابع طبیعی خودکفا نیست و تمام کشورها ناگزیر از واردات برخی منابع هستند. به‌همین دلیل است که در اکثر کشورها نهادهای دولتی شاخه‌هایی از سازمان‌های زیست‌محیطی بین‌المللی (از قبیل صندوق حیات وحش جهانی و حفاظت از محیط زیست بین‌الملل) و سازمان‌های زیست‌محیطی محلی، به‌شدت در تقلا برای برطرف‌کردن این مشکلات هستند.

این مشکلات به‌ویژه در ژاپن حاد هستند. تا سال ۱۸۵۳ که ژاپن به روی دنیای خارج بسته بود و واردات اندکی داشت، از لحاظ منابع طبیعی خودکفا بود. ژاپن که ناگزیر به اتکا به جنگل‌هایش بود و در قرن هفدهم متوجه هشدار آسیب به آن جنگل‌ها شد، در ابداع روش‌های جنگل‌داری علمی بدون وابستگی به آلمان و سوئیس پیشتاز شد تا بتواند جنگل‌هایش را اداره کند. سپس وقتی جمعیت ژاپن از ۱۸۵۳ به‌سرعت زیاد شد و کیفیت زندگی و نرخ مصرف رشد کرد، جمعیت کثیری در یک ناحیۀ کوچک متمرکز شد و مواد خام اولیه برای نظام اقتصادی صنعتی پیشرفته ضروری گشت، ژاپن به یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان منابع طبیعی تبدیل گردید. از لحاظ منابع طبیعی تجدیدناپذیر می‌توان گفت که تقریباً تمام نیاز ژاپن به نفت، گاز طبیعی، نیکل، آلومینیوم، نیترات‌ها، پتاس و فسفات و بخش اعظم آهن، زغال‌سنگ و مس باید وارد شود. در میان منابع طبیعی تجدیدپذیر می‌توان گفت که ژاپن در جایگاه اولین، دومین یا سومین واردکنندۀ غذاهای دریایی، الوار، تخته سه‌لا، چوب سخت استوایی و کاغذ و خمیر کاغذ است.

فهرست منابع اساسی که ژاپن وابسته به واردات آن‌هاست، فهرست درازی است هر یک از آن منابع در جهان رو به اتمام است و ژاپن نخستین یا در زمرۀ نخستین کشورهایی است که از کاهش آن‌ها آسیب خواهد دید. ژاپن همچنین بزرگ‌ترین کشور دنیا از لحاظ وابستگی به واردات مواد غذایی برای سیرکردن مردم است و اکنون بزرگ‌ترین نسبت واردات به صادرات محصولات کشاورزی (حدود ۲۰) را در میان کشورهای بزرگ دارد. نسبت بعدی مربوط به کره جنوبی (فقط عدد ۶) است، در حالی‌که ایالات متحده، برزیل، هندوستان، استرالیا و چند کشور بزرگ دیگر در زمرۀ صادرکنندگان خالص مواد غذایی هستند.

به‌این‌ترتیب، ژاپنی‌ها حق دارند که کشور خود را از لحاظ مواد اولیه فقیر بدانند. پس می‌توان انتظار داشت که ژاپن به‌عنوان یک کشور توسعه‌یافته با بیش‌ترین وابستگی به واردات منابع، تحت‌تاثیر منافع ملی، به بزرگ‌ترین حامی بهره‌برداری پایدار از منابع تبدیل شده باشد. سیاست عقلانی برای ژاپن، پیشتازشدن در بهره‌برداری پایدار از شیلات و جنگل‌های جهان است که ژاپن به آن‌ها وابسته است... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ژاپن چیست؟
چارچوب بحران

در پایان بد نیست ببینم که در چارچوب ۱۲ عامل پیش‌بینی‌کننده چه چیز پیش روی ژاپن است.می‌توان به‌عنوان یک فعالیت دانشگاهی محض بررسی کرد که آیا عوامل مذکور پیش‌بینی می‌کنند ژاپن در حل‌کردن مشکلات فعلی‌اش توفیق خواهد یافت یا خیر. بهتر از آن می‌توان بررسی کرد که آشنایی با آن عوامل پیش‌بینی‌کننده چگونه می‌تواند ژاپنی‌ها را در طراحی راه‌حل‌ها و رفع برخی موانع یاری کند که اکنون ژاپنی‌ها برای خود می‌تراشند.

یک دلیل خوش‌بینی توفیقات قبلی ژاپن در حل‌وفصل بحران‌هایش (عامل ۸ در جدول ۲.۱) است. ژاپن در دوران معاصر دو بار به توفیق بین‌المللی در ارزیابی مجدد و تغییر گزینشی دست یافته است. جدی‌ترین تغییرات از ۱۸۶۸ در عصر «بازگشت میجی» شروع شد. بازشدن اجباری درهای ژاپن توسط ناوگان فرمانده پری در سال ۱۸۵۳، کابوسی در ذهن ژاپنی‌ها به راه انداخت که نکند کشورشان مثل بسیاری از کشورهای غیراروپایی به تسخیر قدرت‌های استعمارگر اروپا درآید. ژاپن خود را با یک برنامۀ فشردۀ تغییر گزینشی نجات داد. آن کشور از انزوای بین‌المللی‌اش، از حکومت شوگان، از طبقۀ سامورایی و از نظام زمین‌داری‌اش دست برداشت. ژاپن به قانون اساسی، دولت متشکل از وزرا، ارتش ملی، صنعتی‌شدن، نظام بانک‌داری اروپایی، نظام نوین مدارس و تا حد زیادی به پوشش غذا و موسیقی غربی روی آورد. ژاپن در عین حال، امپراتور، زبان، نظام نگارش و بخش اعظم فرهنگ خود را حفظ کرد تا به‌این‌ترتیب، علاوه‌بر حفظ استقلال، به نخستین کشور غیرغربی تبدیل شود که از لحاظ ثروت و قدرت با غرب رقابت می‌کند. ژاپن پس از جنگ جهانی دوم نیز به تغییرات گزینشی بنیادین دیگری اقدام کرد: سنّت نظامی و باورهایش به الوهیت امپراتور را کنار گذاشت، مردم‌سالاری و قانون اساسی جدید را در پیش گرفت و نظام اقتصادی صادراتی را پدید آورد یا احیا کرد.

دیگر علت برای خوشبین‌بودن، سابقۀ صبر و توانایی برون‌رفت از ناکامی و شکست در ژاپن است (عامل ۹) که نخست‌وزیر سنگاپور (آقای لی کوان یو) هم -او که پیش‌تر از نقد او دربارۀ ژاپن نقل قول کردم- بر آن صحه می‌گذارد: «علی‌رغم تجربه‌هایی که در خلال اشغالگری ژاپن به چشم خود دیدم و با وجود مشخصه‌هایی در ژاپنی‌ها که دریافتم مایۀ ترس هستند، اکنون ژاپنی‌ها را به دیدۀ احترام و تحسین می‌نگرم. اتحاد گروهی، انضباط، هوشمندی، سختکوشی و میل به فداکردن خود برای ملت باعث می‌شود که ژاپنی‌ها به یک نیروی فوق‌العاده قدرتمند و مولد تبدیل شوند. ایشان که به فقر منابع طبیعی در کشورشان واقف هستند، همچنان به حداکثر تلاش برای نیل به دست‌نیافتنی‌ها ادامه خواهند داد. آنان به‌خاطر ارزش‌های فرهنگی که دارند تنها بازمانده‌ها پس از هر مصیبت هستند. ژاپنی‌ها گاه‌به‌گاه به فجایع طبیعی غیرمنتظره از قبیل زلزله، گردبادها و سونامی‌ها مبتلا می‌شوند ولی سپس آسیب‌های خود را ترمیم کرده، سرپا می‌ایستند و مشغول بازسازی می‌شوند... وقتی در سال ۱۹۹۶ از کوبه بازدید کردم، شگفت‌زده شدم که فقط یک‌ونیم سال پس از آن زلزلۀ مهیب زندگی چقدر سریع در آن‌جا به‌وضع عادی بازمی‌گشت. ایشان مصیبت زلزله را با خونسردی پذیرفته و نظم روزمرۀ جدیدی را برقرار کردند»... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ایالات متحده چیست؟ موارد قوت و بزرگ‌ترین مشکل
ثروت

ارزیابی من از موارد قوت ایالات متحده با این واقعیت شروع می‌شود که ما اکنون به‌مدت چند دهه، قدرتمندترین کشور دنیا و دارای بزرگ‌ترین نظام اقتصادی دنیا بوده‌ایم (اندازۀ نظام اقتصادی چین به ما نزدیک شده، طبق برخی معیارها از ما نیز فراتر رفته است). برای پی‌بردن به مبنای نظام اقتصادی بزرگِ ایالات متحده بهتر است همان واقعیتی را به‌خاطر بیاوریم که در فصل قبل به ما کمک کرد اندازۀ نظام اقتصادی ژاپن را بشناسیم. تولید یا درآمد ملی حاصلضرب دو عامل است: جمعیت کشور، ضرب در تولید متوسط یا درآمد متوسط برای هر فرد. ایالات متحده در هر دو عامل به بالاترین رتبه‌بندی جهان نزدیک است، در حالی‌که سایر کشورهای نزدیک به صدر رتبه‌بندی در یکی از آن دو عامل در بالا و برای دیگری در پایین رتبه‌بندی جای گرفته‌اند.
جمعیت ایالات متحده (حدود ۳۳۰ میلیون) پس از چین و هندوستان در جایگاه سوم دنیا جای دارد ولی دو کشور مذکور و ۱۶ کشور که در میان پرجمعیت‌ترین ۲۰ کشور دنیا جای دارند، تولید یا درآمد سرانۀ اندک (فقط بین سه تا چهل درصد ایالات متحده) دارند. سه کشور ثروتمند دیگر در فهرست ۲۰ کشور پرجمعیت دنیا، ژاپن، آلمان و فرانسه هستند که جمعیت آن‌ها هنوز بین ۲۱ تا ۳۹ درصد جمعیت ایالات متحده است. تنها دو کشور پنهاورتر از ایالات متحده در آن فهرست ۲۰ تایی یعنی روسیه و کانادا، جمعیت‌های بسیار کم‌تری دارند، زیرا بخش بزرگی از مساحت آن‌ها را زمین‌های نزدیک به قطب شمال تشکیل می‌دهد که فقط برای سکونت پراکنده مناسب است و به درد کشاورزی نمی‌خورد.

شاید بسیاری از خوانندگان کتاب در این‌جا بگویند که بزرگ‌بودن جمعیت ایالات متحده به‌عنوان عاملی در تعیین بزرگی نظام اقتصادی‌اش، احتمالاً در تضاد با حرف‌های من در فصل قبل است که بزرگی جمعیت ژاپن را برای آن کشور مزیت ندانسته و حتی یک عیب احتمالی برشمردم. علت این تناقض ظاهری، فراوانی منابع در ایالات متحده، خودکفایی این کشور در مواد غذایی و اکثر مواد خام، پهناور‌بودن و تراکم جمعیتی است که کم‌تر از یک‌دهم تراکم جمعیت ژاپن است. در مقابل، ژاپن دچار فقر منابع به‌شدت وابسته به واردات غذا و مواد خام با وسعتی کم‌تر از ۵ درصد ایالات متحده است و تراکم جمعیت بسیار زیاد (بیش از ۱۰ برابر ایالات متحده) دارد. بنابراین، ایالات متحده بسیار آسان‌تر از ژاپن می‌تواند نیازهای جمعیت بزرگ خود را تأمین کند.
عامل دیگر که در صدرنشینی تولید اقتصادی ایالات متحده یا ثروتش سهم دارد، بزرگی سرانۀ تولید یا ثروت است که از مزایای جغرافیایی، سیاسی و اجتماعی (ادامۀ بحث را بخوانید) نشأت می‌گیرد. سایر شیوه‌های بدیل برای اندازه‌گیری تولید یا درآمد سرانه عبارت‌اند از GDP (تولید ناخالص داخلی) یا در غیر این‌صورت درآمد به‌ازای هر فرد که ممکن است با ضریب تعدیل‌کنندۀ «برابری قدرت خرید» تعدیل شود یا نشود (برابری قدرت خرید، تفاوت بین کشورها از لحاظ میزان کالایی است که عملاً در هر کشور با یک دلار درآمد می‌توان خریداری کرد). ایالات متحده در تمام این معیارهای سرانه با فاصله‌ای زیاد جلوتر از سایر کشورهای پرجمعیت و دارای نظام اقتصادی بزرگ قرار گرفته است. تنها کشورهای جهان که GDP یا درآمد سرانۀ ایشان بیش‌تر از ایالات متحده است، کشورهایی کوچک با جمعیت بین ۲ تا ۹ میلیون (کویت، نروژ، قطر، سنگاپور، سوئیس و امارات متحدۀ عربی) یا بسیار کوچک با جمعیتی بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار برونئی (لیختن‌اشتاین، لوگزامبورگ و سان مارینو) هستند. ثروت این دسته از کشورها عمدتاً از نفت یا تأمین مالی ناشی می‌شود و عواید آن ثروت بین عده‌ای کوچک تقسیم شده، به‌این‌ترتیب، به GDP یا درآمد سرانۀ بزرگ ختم می‌گردد ولی تولید اقتصادی آن‌ها (که حاصلضرب تولید سرانه ضرب در جمعیت است) کوچک باقی می‌ماند.

در دست داشتن بزرگ‌ترین نظام اقتصادی دنیا، ایالات متحده را قادر به داشتن قدرتمندترین نیروی نظامی دنیا کرده است. هرچند تعداد سربازان ارتش چین خیلی بیش‌تر است، سرمایه‌گذاری دیرینۀ ایالات متحده در فناوری‌های تسلیحاتی و کشتی‌های جنگی اقیانوس‌پیما به‌قدری است که بسیار فراتر از مزیت تعداد سربازان چین می‌رود. مثلاً ایالات متحده، ۱۰ ناو هواپیمابر بزرگ با پیشرانۀ هسته‌ای دارد که می‌توانند در سراسر دنیا حرکت کنند، در حالی‌که فقط یک کشور دیگر در دنیا (فرانسه) یک فروند ناو هواپیمابر هسته‌ای دارد و اساساً تنها چند کشور ناو هواپیمابر دارند که هیچ‌کدام دارای پیشرانۀ هسته‌ای نیست. به‌این‌ترتیب، ایالات متحده در حال حاضر تنها قدرت نظامی جهان است که می‌تواند در گوشه و کنار دنیا مداخله کند (و چنین می‌کند) و این امر، خواه با آن مداخله‌ها موافق باشیم، خواه مخالف، حقیقت دارد.


📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ایالات متحده چیست؟ موارد قوت و بزرگ‌ترین مشکل
جغرافیا

ثروت اقتصادی و قدرت نظامی ایالات متحده تصادفی نبوده است. از جمله علل این برتری، به جز مزایای پنهاور‌بودن و پرجمعیت‌بودن که گفتیم، مزایای جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هستند. اگر با خواندن این چند صفحه احساس می‌کنید که من متأثر از شور وطن‌پرستی به زیاده‌روی در توصیف مزیت‌های ایالات متحده مشغول شده‌ام، از قضاوت زودهنگام برحذر باشید، زیرا قدری جلوتر صفحات بیش‌تری را به مشکلات عظیم پیش روی آمریکایی‌ها اختصاص داده‌ام.

ما آمریکایی‌ها از لحاظ جغرافیایی خوش‌اقبال بوده‌ایم که به موهبت مستغلات عالی دسترس داریم. ۴۸ ایالت پایینی در کشور ما کاملاً در کمربند معتدل قرار دارند که مولدترین کمربند جهان برای کشاورزی و ایمن‌ترین از لحاظ سلامت عمومی است. هرچند چین نیز عمدتاً در همین کمربند قرار دارد، بخش اعظم جنوب چین نیمه‌استوایی بوده، قسمتی از آن به کمربند استوایی می‌رسد. مهم‌تر آن‌که بزرگ‌ترین و مرتفع‌ترین فلات جهان که ارزش اندک برای کشاورزی دارد، به‌علاوه منطقۀ پهناوری از کوه‌های بلند (شامل پنج قله از شش قلۀ مرتفع جهان) در چین واقع است که هیچ ارزش اقتصادی انسانی جز گردشگری، کوهنوردی و نیز یخچال‌های تأمین‌کنندۀ آب رودخانه‌ها ندارند.

خاک در مناطق معتدل به‌طورکلی حاصلخیزتر از مناطق استوایی است. این حاصلخیزی تا اندازه‌ای ناشی از یخچال‌های مرتفع عصر یخبندان است که بارها پیشروی و پسروی کرده‌اند و با ساییدن صخره‌ها موجب تولید یا آوردن خاک تازه شده‌اند. این رخداد علاوه‌بر آمریکای شمالی، در اوراسیای شمالی نیز دیده می‌شود و در حاصلخیزی خاک اوراسیا دخیل بوده است. البته تشکیل یخچال‌ها، به‌ویژه در آمریکای شمالی و به‌علت مشخصات جغرافیایی عجیب آن منطقه که در تمام قاره‌های جهان منحصربه‌فرد هستند سودمندتر بوده است. برای پی‌بردن به مشخصه‌های مذکور فقط به نقشه نگاه انداخته، شکل هر قاره را با یک نگاه برای خودتان توصیف کنید. خواهید گفت که آمریکای جنوبی و آفریقا هر دو در وسط پهن‌تر هستند و به‌طرف قطب جنوب باریک می‌شوند، در حالی‌که اوراسیا و استرالیا در هر دو انتهای عرض جغرافیایی بالایی پایینی پهن هستند ولی آمریکای شمالی شکل منحصربه‌فرد گوه‌مانند داشته، در قطب شمال پهن‌تر است و به‌طرف عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر باریک می‌شود... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha

پیش روی ایالات متحده چیست؟ موارد قوت و بزرگ‌ترین مشکل
مزایای مردم‌سالاری

مزایای مردم‌سالاری یا حداقل مزایای بالقوهٔ آن کدام‌اند؟ (به لفظ «بالقوه» تأکید می‌کنم، زیرا خواهیم دید که دولت به‌اصطلاح مردم‌سالار ایالات متحده با منحرف‌شدن از مردم‌سالاری حقیقی در حال از دست دادن بعضی از آن مزایای بالقوه است). در زمانۀ حاضر هر روز آسان‌تر از دیروز می‌توان از مردم‌سالاری سرخورده شد و آمریکایی‌ها گاهی غبطه می‌خورند که دولت استبدادی چین از توانایی تصمیم‌گیری و اجرای سریع سیاست‌های مناسب برخوردار است. تردیدی نیست که تصمیم‌گیری و اجرای تصمیم‌ها در نظام‌های مردم‌سالار بیش‌تر از نظام‌های استبدادی طول می‌کشد، زیرا جوهر مردم‌سالاری توازن قوا و آرا و تصمیم‌گیری بر اساس آرای فراگیر (و البته وقت‌گیر) است. مثلاً فقط یک سال طول کشید که چین دربارهٔ بنزین بدون سرب تصمیم بگیرد، در حالی‌که آن موضوع در ایالات متحده به‌مدت یک دهه باعث بحث و چالش‌های منتهی به رأی دادگاه‌ها شده بود. ما به حال و روز چین غبطه می‌خوریم که با چه سرعتی در ساخت شبکه‌های حمل‌ونقل ریلی سریع‌السیر، متروهای شهری و خطوط انتقال انرژی دوربرد، از ما سبقت می‌گیرد. افراد بدگمان به مردم‌سالاری، همچنین می‌توانند به مصادیقی از رهبران به‌شدت ناکارآمد اشاره کنند که در انتخابات مردم‌سالارانه به‌قدرت رسیدند.

آن معایب مردم‌سالاری واقعیت دارند ولی نظام‌های استبدادی به معایب ناگوارتری دچار هستند که اغلب فاجعه‌آمیزند. هیچ‌کس در تاریخ ۵۴۰۰ سالهٔ
وجود دولت متمرکز در تمام قاره‌ها نتوانسته است معلوم کند که چگونه می‌توان مطمئن شد سیاست‌های اجراشده با سرعت عالی توسط مستبدان، عمدتاً سیاست‌های خوبی بوده‌اند. فقط به سیاست‌های خودتخریبی خوفناکی فکر کنید که چین آن‌ها را نیز به‌سرعت اجرا کرده است و پیامدهایشان به پیامدهای موجود در هیچ کشور بزرگ در مردم‌سالاری‌های بزرگ جهان اول شباهت نداشته است. آن سیاست‌های خودتخریبی شامل کمک دولت چین به وقوع قحطی بزرگ‌مقیاس در سال‌های ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۲ که ده‌ها میلیون چینی را کشت؛ تعلیق نظام آموزشی؛ فرستادن آموزگاران به مزارع برای کار‌کردن در کنار کشاورزان؛ و بعدها پدیدآوردن شدیدترین آلودگی هوا در دنیا؛ بوده است. اگر آلودگی هوا در ایالات متحده حتی به نصف آلودگی فعلی در اکثر شهرهای بزرگ چین می‌رسید، رأی‌دهندگان آمریکایی اعتراض کرده و دولت را در انتخابات بعدی از قدرت ساقط می‌کردند. همچنین به سیاست‌های حتی خودتخریبی‌تر فکر کنید که در دهۀ ۱۹۳۰ بدون تصمیم‌گیری بر مبنای آرای جمعی در دولت‌های استبدادی آلمان و ژاپن اجرا شده و آن کشورها را به ورطۀ جنگ‌هایی کشاندند که میلیون‌ها شهروند آن کشورها (و البته ۲۰ میلیون شهروند از سایر کشورها) را به کام مرگ فرستاد. به همین علت بود که وینستون چرچیل در پاسخ به کسی که خطاب به او دربارۀ معایب مردم‌سالاری زبان به شکایت باز کرده بود، گفت که مردم‌سالاری درواقع، بدترین قالب دولت، البته پس از قالب‌های بدیلی است که گاه‌به‌گاه به‌جای آن آزمون شده‌اند.

مزایای دولت مردم‌سالار بی‌شمار است. شهروندان در یک نظام مردم‌سالار می‌توانند هر فکری را مطرح و درباره‌اش بحث کنند، حتی اگر آن فکر در ابتدا به‌نظر دولت حاکم منفور باشد. سپس بحث و اعتراض می‌تواند معلوم سازد که آن فکر بهترین سیاست در فلان حوزه است، در حالی‌که چنان فکری هیچ‌گاه در یک نظام استبدادی به بحث درنمی‌آید و محاسن آن پذیرفته نمی‌شود. بهترین مثال در تاریخ معاصر ایالات متحده، تصمیم نهایی دولت آمریکا در پایان‌دادن به سیاست جنگ در ویتنام بوده است، زیرا دولت ما [آمریکا] با سرسختی بر سیاستی اصرار می‌ورزید که ثابت شد چقدر نادرست بوده است و اعتراض مردم نسبت به آن سیاست، بسیار شدید بود. آلمان‌ها در عوض، در سال ۱۹۴۱ فرصت بحث‌کردن دربارهٔ حماقت تصمیم هیتلر در حمله به شوروی و سپس اعلام جنگ علیه ایالات متحده (در حالی‌که از قبل با بریتانیا نیز در جنگ بود) را نداشتند.

دیگر مزیت عمدۀ مردم‌سالاری، آگاهی شهروندان به شنیده‌شدن افکارشان و بحث‌شدن دربارۀ آن افکار است. ایشان می‌دانند حتی اگر افکاری که ارائه می‌کنند اکنون پذیرفته نشود فرصت‌های دیگری برای رواج آن افکار در انتخابات آینده وجود دارد. شهروندان در صورت فقدان مردم‌سالاری، به‌احتمال بیش‌تری دچار سرخوردگی شده و به‌درستی گمان می‌کنند که تنها راه چاره، توسل به خشونت و حتی سرنگون‌کردن دولت است. وقوف به این‌که راه‌های صلح‌آمیز برای بیان افکار وجود دارد، خطر خشونت داخلی را کم می‌کند... بیشتر بخوانید

📓 آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده
✍🏿 جرد دایموند
🔛 اصلان قودجانی
@Chekide_ha